Fotograf_313[05]_Z1.08

„

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

MINISTERSTWO EDUKACJI
NARODOWEJ

Remigiusz Kutyła

Wykonywanie zdjęć reportażowych
313[05].Z1.08

Poradnik dla ucznia

Wydawca

Instytut Technologii Eksploatacji – Państwowy Instytut Badawczy
Radom 2006

„

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

SPIS TREŚCI

1. Wprowadzenie

2. Wymagania wstępne

3. Cele kształcenia

4. Materiał nauczania

4.1. Dobór sprzętu i materiałów do wykonywania zdjęć reportażowych

4.1.1. Materiał nauczania

4.1.2. Pytania sprawdzające

4.1.3. Ćwiczenia

4.1.4. Sprawdzian postępów

4.2.

Oświetlenie w fotografii reportażowej

4.2.1. Materiał nauczania

4.2.2. Pytania sprawdzające

4.2.3. Ćwiczenia

4.2.4. Sprawdzian postępów

4.3. Rozpoznawanie i wykonywanie zdjęć reportażowych

4.3.1. Materiał nauczania

4.3.2. Pytania sprawdzające

4.3.3. Ćwiczenia

4.3.4. Sprawdzian postępów

4.4. Zasady kompozycji i estetyki w fotografii reportażowej

4.4.1. Materiał nauczania

4.4.2. Pytania sprawdzające

4.4.3. Ćwiczenia

4.4.4. Sprawdzian postępów

5. Sprawdzian osiągnięć

6. Literatura

„

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

1. WPROWADZENIE

Jesteś w posiadaniu „Poradnia dla ucznia”, który będzie Ci pomocny w przyswajaniu

wiedzy i podstawowych umiejętności dotyczących zasad wykonywania fotografii
reportażowej, używania odpowiedniego sprzętu, wyposażenia i materiałów dla realizacji zdjęć
reportażowych z wykorzystaniem technik tradycyjnych oraz cyfrowych.

Fotografia reportażowa może mieć wiele odmian. Mogą to być pamiątkowe zdjęcia

wykonywane podczas wycieczki, zdjęcia reportażowe zamieszczane w folderach
reklamujących np. miasto lub region. Również fotografia prasowa opiera się w dużej mierze na
reportażu fotograficznym gdzie szczególnie cenne są zdjęcia pokazujące dynamizm i ekspresję
(np. zdjęcia z zawodów sportowych) lub będące relacją z spektakularnych zdarzeń (np.
katastrof, wojen zamieszek i klęsk żywiołowych).

Podczas wykonywania zawodu fotografa mamy najczęściej do czynienia z reportażem

realizowanym na imprezach okolicznościowych takich jak śluby, komunie, jubileusze, imprezy
plenerowe. Czasem też wykonujemy zdjęcia reportażowe w celu dokumentowania różnego
rodzaju działalności różnych instytucji (np. w celu zamieszczenia w Internecie).

Zapoznaj się dokładnie z treścią rozdziału Wprowadzenie ponieważ umożliwi Ci to

skuteczne korzystanie z poradnika i osiągnięcie sukcesu w nauce, w ramach jednostki
modułowej „Wykonywanie zdjęć reportażowych” dla zawodu Fotograf 313[05] (patrz
pozycja 14 w załączonej tabeli).

Zawód: Fotograf 313[05]
Lp.

Kod

Nazwa jednostki modułowej w programie nauczania dla zawodu

313[05].O1.01

Przestrzeganie przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz
ochrony środowiska

313[05].O1.02

Zastosowanie elementów wiedzy o sztuce w realizacji zadań zawodowych

313[05].O1.03

Posługiwanie się terminologią zawodową

313[05].O1.04

Rozróżnianie materiałów fotograficznych

313[05].O1.05

Magazynowanie i przechowywanie materiałów fotograficznych

313[05].O1.06

Wykonywanie podstawowych czynności fotograficznych

313[05].Z1.01

Organizowanie stanowiska pracy

313[05].Z1.02

Dobieranie sprzętu i materiałów do wykonania prac fotograficznych

313[05].Z1.03

Przygotowywanie roztworów do chemicznej obróbki materiałów fotograficznych

10.

313[05].Z1.04

Wykonywanie prac fotograficznych metodami tradycyjnymi i technikami cyfrowymi

11.

313[05].Z1.05

Wykonywanie zdjęć portretowych

12.

313[05].Z1.06

Wykonywanie zdjęć plenerowych

13.

313[05].Z1.07

Wykonywanie zdjęć architektonicznych

14.

313[05].Z1.08

Wykonywanie zdjęć reportażowych

15.

313[05].Z1.09

Wykonywanie zdjęć reklamowych

16.

313[05].Z1.10

Wykonywanie zdjęć technicznych

Poradnik składa się z pięciu części: Wymagania wstępne, Cele kształcenia, Materiał

nauczania, Sprawdzian osiągnięć, Literatura.

W części Wymagania wstępne, określono katalog podstawowych umiejętności, które

powinieneś  posiadać  przed  przystąpieniem  do  realizacji  niniejszej  jednostki  modułowej.  Jeśli  po
analizie  uznasz,  że  któreś  z  umiejętności  nie  są  dostatecznie  przez  Ciebie  opanowane,  wówczas
powinieneś  ponownie  przestudiować  materiał  nauczania  zawarty  w  poradnikach  z poprzednich
jednostek modułowych. W dotarciu do właściwego poradnika pomoże  Ci załączona powyżej lista
jednostek  modułowych,  która  obejmuje  swym  zakresem  cały  program  nauczania  dla  zawodu.
W przypadku trudności skonsultuj się z nauczycielem w celu trafnego wyboru poradnika.

W części Cele kształcenia znajduje się wykaz umiejętności, jakie będziesz posiadał po

zakończeniu realizacji materiału nauczania zawartego w poradniku. W ocenie, czy
rzeczywiście takie umiejętności opanowałaś, pomogą Ci załączone w poradniku sprawdziany
postępów oraz sprawdzian osiągnięć.

„

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Materiał nauczania jest podstawowym składnikiem poradnika i zawiera kompendium

informacji, które powinieneś starannie przyswoić, aby przystąpić do wykonania zaplanowanych
ćwiczeń oraz zaliczenia sprawdzianu osiągnięć. Przykład takiego  sprawdzianu jest zawarty na
końcu  poradnika.  Ponadto  materiał  nauczania  zawiera  Pytania  sprawdzające  stan  Twojej
wiedzy,  która  jest  wymagana  do  realizacji  danego  ćwiczenia.  Każde  z  Ćwiczeń  zawartych
w poradniku  opisane  jest  w  formie  polecenia,  co  należy  wykonać.  Natomiast
uszczegółowieniem  tego  polecenia    jest  lista  działań  (czynności)  określająca  Sposób
wykonania  ćwiczenia.  Ćwiczenia  będziesz  realizował  indywidualnie  lub  pracując  w zespole
z innymi uczniami.

Jeśli w opisie sposobu wykonania ćwiczenia nie jest polecone wykorzystanie funkcji

automatycznych w aparacie, którym wykonujesz zdjęcia to autor zaleca dokonanie pomiaru światła
i ustawieniu w aparacie fotograficznym parametrów naświetlania w trybie ręcznego sterowania
czasem i przysłoną (tzw. manual oznaczony symbolem M).

Składnikiem opisu każdego z ćwiczeń jest również Lista wyposażenia stanowiska

pracy. Lista ta umożliwia sprawdzenie czy stanowisko ćwiczeniowe jest wyposażone w środki
dydaktyczne    niezbędne  do  prawidłowego  wykonania  ćwiczenia.  W  celu  dokonania
samooceny,  (określenia  jaki  jest  efekt  nabycia  wiedzy  i  umiejętności  z  danego  zakresu
materiału  nauczania)  możesz  posłużyć  się  narzędziem,  które  nazywa  się  Sprawdzian
postępów.  Jest  to  lista  kontrolna,  którą  powinieneś  wypełnić  odpowiadając  na  pytanie  „tak”
lub  „nie”,  co  jest  równoznaczne  z  oceną, że  potrafisz  wykonać  daną  czynność  lub  jeszcze  jej
nie  potrafisz.  W  tym  drugim  przypadku  powinieneś  powtórzyć  trening  wykonując  ponownie
odpowiednie  ćwiczenie.  Zasadne  jest  również  to,  abyś  wówczas  jeszcze  raz  przestudiował
zakres  materiału  nauczania  potrzebny  do  realizacji  tych  ćwiczeń.  Pomoże  Ci  w  tym  Twój
nauczyciel, do którego powinieneś zwracać się z pytaniami i wątpliwościami.

Kolejna część poradnika to Sprawdzian osiągnięć, który umożliwia sprawdzenie

poziomu  Twoich  wiadomości  i  umiejętności  po  zakończeniu  realizacji  programu  jednostki
modułowej.  Pozytywnie  rozwiązany  przez  Ciebie  sprawdzian  osiągnięć  oraz  załączony  do
oceny    w  formie  „portfolio”  efekt  realizacji  ćwiczeń  (wykonane  fotografie)  stanowił  będzie
dowód, że potrafisz zrealizować zadanie zawodowe polegające na prawidłowym wykonywaniu
zdjęć  reportażowych.  W przypadku  sprawdzianu  osiągnięć  powinieneś  również  wiedzieć,  że
ma  on  formę  testu  podobnego  do  tych,  jakie  występują  w  części  teoretycznej  egzaminu
zewnętrznego  dla  potwierdzenia  kwalifikacji  w  zawodzie.  Dlatego  też  istotne  jest  to,  żebyś
nabrał  wprawy  w rozwiązywaniu  tego  typu  testów,  co  z  pewnością  będzie  procentować
w przypadku Twojego egzaminu zewnętrznego.

W celu poszerzenia i pogłębienia posiadanej wiedzy w zakresie tej jednostki modułowej

możesz również skorzystać z listy materiałów źródłowych zamieszczonych w części poradnika
nazwanej  Literatura.  Jednakże  wymaga  to  od  Ciebie  inicjatywy  aby  dotrzeć    do
rekomendowanego zastawu literatury. Zestaw ten powinien być dostępny w zbiorach biblioteki
szkolnej  lub  innych  bibliotek  publicznych.  Wiele  cennych  i  ciekawych  informacji  możesz
również  uzyskać  korzystając  z zasobów  internetowych.  Jeśli  będziesz  miał  jakiekolwiek
trudności  ze  zrozumieniem  treści  materiału  nauczania  lub  ćwiczeń  to  poproś  nauczyciela
o dodatkowe wyjaśnienie i pomoc.

Bezpieczeństwo i higiena pracy
W trakcie realizacji ćwiczeń musisz przestrzegać regulaminów, przepisów

bezpieczeństwa  i  higieny  pracy  oraz  instrukcji  przeciwpożarowych  wynikających
z prowadzonych  prac.  Przepisy  te  już  wcześniej  poznałeś  lub  poznasz  w trakcie  nauki.
W czasie  pracy  poza  terenem  szkoły  koniecznie  musisz  stosować  się  do  przepisów  ruchu
drogowego oraz dbać o ochronę środowiska naturalnego.

„

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

313[05].Z1

Technologia prac fotograficznych

313[05].Z1.01

Organizowanie stanowiska pracy

313[05].Z1.02

Dobieranie materiałów i sprzętu do

wykonania prac fotograficznych

313[05].Z1.03

Dobieranie materiałów i sprzętu do

wykonania prac fotograficznych

313[05].Z1.04

Dobieranie materiałów i sprzętu do

wykonania prac fotograficznych

313[05].Z1.05

Wykonywanie

zdjęć

portretowych

313[05].Z1.06

Wykonywanie

zdjęć

plenerowych

313[05].Z1.07

Wykonywanie

zdjęć

architektonicznych

313[05].Z1.08

Wykonywanie

zdjęć

reportażowych

313[05].Z1.09

Wykonywanie

zdjęć

reklamowych

313[05].Z1.10

Wykonywanie

zdjęć

technicznych

Schemat układu jednostek modułowych

„

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

2. WYMAGANIA WSTĘPNE

Przystępując do realizacji programu jednostki modułowej powinieneś umieć:

−

rozpoznawać rodzaje materiałów światłoczułych oraz inne materiały fotograficzne,

−

dobierać czułości matrycy w aparacie cyfrowym oraz rozdzielczości i sposób zapisu
obrazu wytworzonego przez aparat,

−

posługiwać się komputerem w zakresie obróbki obrazu cyfrowego, w tym obrazów
zapisanych w formacie RAW,

−

wykonywać podstawowe prace i procesy technologiczne z zachowaniem przepisów
bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska,

−

wykorzystywać elementy wiedzy o sztuce przy wykonywaniu zdjęć reportażowych,

−

organizować stanowisko pracy fotografa z uwzględnieniem przepisów bezpieczeństwa
i ergonomii pracy,

−

posługiwać się terminologią zawodową w kontaktach z klientami i dokumentowaniu prac
fotograficznych,

−

dobierać optymalny sprzęt i materiały do wykonywania prac fotograficznych,

−

wykonywać podstawowe czynności fotograficzne, a w szczególności:

•

korzystać z różnych źródeł informacji,

•

posługiwać się aparatami fotograficznymi: lustrzanką średnioformatową, lustrzanką
małoobrazkową,

lustrzanką

cyfrową,

cyfrowym

aparatem

kompaktowym

z możliwością ręcznych ustawień parametrów,

•

stosować obiektywy wymienne,

•

posługiwać się elektroniczną lampą błyskową,

•

posługiwać się światłomierzem z możliwością pomiaru zarówno światła odbitego jak
i padającego,

•

dokonać archiwizacji wykonanego zdjęcia poprzez naklejenie go na odpowiednie
podłoże i opatrzenie właściwym opisem,

−

wykonywać prace fotograficzne metodami tradycyjnymi i cyfrowymi,

−

magazynować, przechowywać i dokumentować materiały fotograficzne zgodnie
z obowiązującymi przepisami i standardami.

„

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

3. CELE KSZTAŁCENIA

W wyniku realizacji programu jednostki modułowej powinieneś umieć:

−

określić czym zajmuje się fotografia reportażowa,

−

wybrać optymalną technikę fotografowania do wykonania zdjęć reportażowych,

−

dobrać odpowiedni sprzęt i materiały (rodzaj aparatu, zestawu filtrów i obiektywów,
lampa błyskowa, statyw) do wykonania zdjęć reportażowych z uwzględnieniem warunków
(pogoda, oświetlenie, pora dnia itp.) w jakich będą one realizowane,

−

zastosować ogólne zasady kompozycji obrazu fotograficznego w fotografii reportażowej,

−

wykonać zestaw zdjęć reportażowych techniką cyfrową z wykorzystaniem funkcji
automatycznego i manualnego trybu pracy,

−

zaplanować wykonanie zdjęcia ukazującego ludzi i obiekty w ruchu,

−

zastosować metodę błysku dopełniającego w fotografii reportażowej,

−

sfotografować z wykorzystaniem światła odbitego lampy błyskowej,

−

rozróżnić rodzaje zdjęć reportażowych,

−

stosować zasady wykonywania poszczególnych rodzajów zdjęć reportażowych,

−

wykonać zdjęcia reportażowe w różnych warunkach oświetleniowych w plenerze,

−

wykonać zdjęcia reportażowe z wykorzystaniem lampy błyskowej oraz światła zastanego
w danym pomieszczeniu,

−

wykonać zdjęcia reportażowe w pomieszczeniach z użyciem lampy błyskowej,

−

przewidzieć czas naświetlania obiektów w ruchu w celu uzyskania tzw. efektu zamrożenia
ruchu,

−

wybrać odpowiednie miejsce do wykonania jak najciekawszych ujęć podczas meczów
koszykówki, piłki ręcznej, piłki siatkowej i piłki ręcznej,

−

zaplanować reportaż fotograficzny składający się z zestawu zdjęć tak aby przedstawiał
całość wydarzenia,

−

wydobyć z tła główny motyw zdjęcia reportażowego,

−

zastosować zasady zachowania się podczas wykonywania zdjęć reportażowych,

−

zastosować różne rodzaje perspektywy fotografowania przy wykonywaniu zdjęć
reportażowych.

„

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4. MATERIAŁ NAUCZANIA

4.1. Dobór sprzętu i materiałów do wykonywania zdjęć

reportażowych

4.1.1. Materiał nauczania

Reportażem nazywamy ten rodzaj fotografii, która zajmuje się życiem codziennym ludzi,

zdarzeniami, wypadkami, która jest silnie związana z rzeczywistością. Fotografia ta opowiada
o  zajęciach  ludzi  i  o  ich  uczuciach.  Ukazuje  świat  i  stosunki  panujące  miedzy  ludźmi.
Odnajduje  w  ludziach  rysy  ich  charakteru,  dociera  do  wnętrza  człowieka,  ukazuje  warunki
w jakich żyje, odsłania nawet środowisko, z którego pochodzi. [ Poz. 1  s. 8]

Charakter zdjęć reportażowych zmusza fotografa do stosowania sprzętu i materiałów, które

pozwolą mu na swobodne poruszanie się w czasie wykonywania swojej pracy. Zarówno sprzęt jak
i materiały  muszą  być  na  tyle  dobrej  klasy, aby  wykonane zdjęcia  były wysokiej  jakości.  Fotograf
znający  ogólne  zasady  wykonywania  reportażu  powinien  poradzić  sobie  z  każdym  zamówieniem
klienta.  Musisz  pamiętać,  że  klient  zamawiający  zdjęcia  reportażowe  u  profesjonalnego  fotografa
ma  prawo  żądać  wykonania  usługi  na  najwyższym  poziomie  zarówno  technicznym  jak
i kompozycyjnym. Jest to trudne o tyle, że używając sprzętu i materiałów zapewniających  swobodę
fotografowania  często  godzimy  się  na  niższą  (ale  wcale  nie  średnią  czy  niską)  jakość  techniczną.
Nikt  nie  będzie  przecież  wykonywał  zdjęć  reportażowych  z  użyciem  ciężkich  i nieporęcznych
aparatów  wielkoformatowych  czy  nieco  mniejszych,  średnioformatowych,  które  dają,  co  prawda
bardzo dobrą jakość, ale są dość nieporęczne w użyciu i drogie w eksploatacji.

Wybór sprzętu i materiałów
Do wykonywania fotografii reportażowej stosujemy obecnie dwie techniki zdjęciowe:

tradycyjną i cyfrową.

Zarówno tradycyjny jak i cyfrowy, nowoczesny aparat stosowany do zdjęć reportażowych

powinien mieć następujące możliwości techniczne:

−

możliwość nastawiania ręcznego trybu warunków ekspozycji, ogniskowej obiektywu i ostrości,

−

w aparatach tradycyjnych automatyczny przesuw filmu w jedną i drugą stronę,

−

sprawny i szybki system nastawiania ostrości (autofocus),

−

pomiar światła TTL zarówno dla światła ciągłego jak i dla systemowo z nim sprzężonej
lampy błyskowej,

−

możliwości synchronizacji lampy błyskowej na pierwszą lub drugą kurtynę (bezpośrednio
po otwarciu pierwszej kurtynki migawki lub po naświetleniu – przed zamknięciem drugiej
kurtynki migawki).
Dodatkowe, ułatwiające fotografowanie reportażu tryby pracy aparatów to: program (P),

priorytet przysłony (Av), priorytet czasu naświetlania (Tv) oraz program tematyczny „Sport”.

Przy wykonywaniu fotografii reportażowej techniką tradycyjną najporęczniejszym

sprzętem jest małoobrazkowa lustrzanka jednoobiektywowa z zestawem obiektywów zoom
w zakresach ogniskowych od 28 mm do nawet 1000 mm.

Do wykonywania większości typowych, usługowych zdjęć reportażowych wykonywanych

tradycyjną  techniką  zdjęciową  wystarczy  zazwyczaj  jeden  obiektyw  zmiennoogniskowy
z zakresem ogniskowych 28 – 90 mm. Taki obiektyw jest wystarczający, ponieważ obiektywy
o ogniskowych  poniżej  28  mm  powodują  przy  zdjęciach  reportażowych  nieprzyjemne
zniekształcenia  a  obiektywy  powyżej  90  mm  są  przydatne  przy  wykonywaniu  zdjęć
reportażowych  specjalistycznych  takich jak zdjęcia sportowe (mecze piłki nożnej) czy zdjęcia
z życia zwierząt (wtedy niezastąpione będą obiektywy o zmiennej ogniskowej np. 90-300 mm,

„

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

lub o stałej ogniskowej 500 czy 1000 mm). Fotografując aparatem cyfrowym oczywiście
należy ogniskowe te odpowiednio przeliczyć.

Wykonując fotoreportaże aparatem tradycyjnym najczęściej używa się błon negatywowych

barwnych.  Dobór  czułości  błon  negatywowych  należy  przeprowadzić  poprzez  rozpoznanie
warunków  oświetleniowych,  w  których  będziemy  realizowali  zamówienie.  Jeśli  będziemy
fotografować  w plenerze  przy  bezpośrednim  oświetleniu  słonecznym  to  musimy  zastosować
błon negatywowe o mniejszej czułości – 100 czy 200 ISO (nawet posiadając w aparacie bardzo
krótkie  czasy  otwarcia  migawki).  Wykonując  zdjęcia  reportażowe  w pomieszczeniach, nawet
najlepiej  oświetlonych  dobrze  jest  używać  błon  negatywowych  wysokoczułych  –  najlepiej
o czułości 400 ISO. Błony negatywowe o wyższych czułościach nie posiadają już tak dobrych
parametrów technicznych i klienci mogą nie być usatysfakcjonowani jakością zdjęć.

Niekiedy klienci życzą sobie zdjęć reportażowych stylizowanych na stare. Można

wówczas wykonać usługę na błonie negatywowej czarno-białej i wykonać kopie pozytywowe
metodą tradycyjną. Jednak takie prace zalicza się do technik specjalnych i nie wykonuje się ich
standardowo.

Do wykonywania zdjęć reportażowych techniką cyfrową najlepiej nadają się aparaty

cyfrowe  typu  lustrzanka,  lecz  można  takie  prace  wykonywać  również  za  pomocą  lepszych
cyfrowych  aparatów  kompaktowych  zaopatrzonych  w  stopki  sprzęgające  je  z  systemowymi
lampami  błyskowymi.  Generalnie,  do  zdjęć  reportażowych  wykonywanych  lustrzankami
cyfrowymi stosuje się obiektywy typu zoom o ogniskowych w zakresie od 15 do 55 mm.

Porównując wady i zalety tradycyjnej techniki zdjęciowej do cyfrowej można powiedzieć,

że w stosunku do aparatów tradycyjnych aparaty cyfrowe mają gorsze parametry
w następujących zakresach:

−

parametry rejestracji obrazu a w szczególności szumy w obrazie przy większych
czułościach i mniejszą rozpiętość tonalną przez co mniejszą tolerancję na błędy
w naświetleniu niż tradycyjny materiał negatywowy barwny,

−

rejestracja cyfrowa ma gorszą tonalność od rejestracji na błonach negatywowych
barwnych,

−

prześwietlenie zdjęć cyfrowych praktycznie wyklucza możliwość sprzedania ich klientowi,

−

starsze modele aparatów nie są w stanie wykonać na raz większych serii zdjęć (np. przy
fotografowaniu dzieci podchodzących kolejno do komunii).

Aparaty cyfrowe w stosunku do aparatów tradycyjnych mają dłuższą listę zalet:

−

ilość wykonanych zdjęć nie jest ograniczona ilością 36 klatek na filmie lecz pojemnością
karty pamięci, czasami tak pojemnej że można zarejestrować na niej nawet kilkaset zdjęć
z najwyższą rozdzielczością,

−

nowsze  modele  aparatów  posiadają  stabilizatory  optyczne  zabezpieczające  przed
poruszeniem  zdjęć  podczas  ich  wykonywania  nawet  przy  dość  długim  czasie  otwarcia
migawki  (podobne  stabilizatory  w  aparatach  tradycyjnych  są  o  wiele  droższe  przez  co
mniej powszechne w użyciu),

−

przy wykonywaniu zdjęć zarobkowo, ważnym elementem jest ekonomiczność - przy
pracach wykonywanych techniką cyfrową odchodzi nam koszt błony negatywowej, który
zajmuje niebagatelną pozycję w kosztach materiału do wykonania usługi,

−

zdjęcia wykonane cyfrowo można prawie od razu nagrać na płytę CD czy zamieścić
w Internecie (np za pomocą przenośnego komputera) i sprzedać klientowi nie ponosząc
praktycznie żadnych kosztów,

−

zdjęcia reportażowe wykonane metodą cyfrową można w prosty sposób poddać retuszowi
i kadrowaniu a także dokonać korekcji koloru czy konwersji do skali szarości.
Przed przyjęciem zlecenia dobrze by było abyś dokładnie wypytał klienta o warunki, w których

przyjdzie ci realizować zamówienie (przestrzeń, wielkość pomieszczeń, oświetlenie). Czasami też

„

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

dobrze jest wcześniej obejrzeć miejsce wykonania reportażu w porze dnia, gdy będzie on
wykonywany (np. może wtedy padać na modeli bezpośrednie światło słoneczne przez okna), celem
dobrania odpowiedniego sprzętu i materiałów do zrealizowania zamówienia.

Pamiętaj, aby przed wykonaniem usługi umówić się z klientem czy w ramach opłaty za

wykonaną usługę otrzymuje tylko zdjęcia w formie kopii pozytywowych i np. plików na płycie
w małej rozdzielczości (np 480 x 640 pikseli), czy również otrzymuje wywołaną błonę
negatywową lub oryginały plików, z których wykonano odbitki.

Lampa błyskowa jest kolejnym elementem wyposażenia fotoreportera. Przy

profesjonalnym  wykonywaniu  zdjęć  reportażowych,  bardzo  rzadko  i  to  prawie  wyłącznie
w sytuacjach  awaryjnych,  używa  się  lampy  błyskowej  wbudowanej  w  aparat.  Jest  ona
zazwyczaj  małej  mocy  i  sprzyja powstawaniu efektu czerwonych oczu. Do prac zawodowych
używa  się  lamp  błyskowych,  o  liczbie  przewodniej  minimum  35  dla  kąta  widzenia obiektywu
standardowego,  systemowo  sprzężonych  z  aparatem  fotograficznym  (zarówno  cyfrowym  jak
i tradycyjnym).  Bardzo  przydatną  cechą  profesjonalnych  lamp  błyskowych  jest  możliwość
odchylania,  zarówno  w  pionie  jak  i  poziomie,  głowicy  z  reflektorem  lampy.  Podczas
wykonywania  zdjęć  reportażowych  lampą  błyskową  steruje  automatyka  aparatu  lub  lampy
a my możemy  zadawać  poprawki  naświetleń  bezpośrednio  sterując  jej  pracą  za  pomocą
aparatu.

Do lampy błyskowej przydaje się często ekran rozpraszający jej światło. W niektórych

lampach,  w  obudowie  schowany  jest  miniaturowy,  biały  ekran,  którego  można  użyć
w odpowiednich  sytuacjach.  Można  też  dokupić  specjalnie  produkowany  ekran  do
odpowiedniego typu lampy błyskowej. Dobrze też sprawdza się kawałek sztywnej, białej kartki
przymocowany  gumką  recepturką  do  ruchomej  części  lampy  błyskowej  zawierającej  źródło
światła.  Regulowanie  wielkości  takiego  ekranu  nie  nastręcza  żadnej  trudności  gdy  zachodzi
potrzeba zmniejszenia go lub zwiększenia.

Statyw w fotografii reportażowej przydaje się dość rzadko. Pomocny jest przy

wykonywaniu  zdjęć  np.  sportowych  przy  użyciu  obiektywu  o  bardzo  długiej  ogniskowej.
Polecam  również  wykorzystanie  statywu  podczas  wykonywania  zdjęć  reportażowych
z uroczystości ślubnych w kościele – w celu wykonania zdjęć przy długim czasie naświetlania,
w świetle  zastanym,  gdy  fotografowane  osoby  pozostają  we  względnym  bezruchu.  Do  zdjęć
reportażowych częściej stosuje się tzw. „monopod” który jest odmianą statywu o jednej nodze.
Zapewnia on nieco większą stabilność aparatu niż przy zdjęciach „z ręki”.

Torba reporterska to „sejf” fotografa. Zabezpiecza sprzęt przed uszkodzeniami dzięki

odpowiednio skonstruowanym ściankom zewnętrznym i miękkim przegrodom wewnątrz. Nie
warto oszczędzać na zakupie dobrej dużej torby.

Przygotowanie sprzętu fotograficznego do wykonania zdjęć reportażowych polega

głównie na sprawdzeniu jego stanu technicznego i jego kompletności. Przed udaniem się na
miejsce wykonywania reportażu sprawdź po kolei:

•

działanie wszystkich mechanizmów aparatu, oraz ustawień które mogłeś zmienić przy
poprzednim używaniu aparatu np. czy w aparacie tradycyjnym nie jest przestawiona
czułość filmu (z ustawienia DX na manual), tryby zwijania błony fotograficznej itp.,

•

czy obiektywy które masz zamiar używać działają prawidłowo z aparatem, którego
będziesz używał,

•

czy elementy optyczne aparatu (celownik, ekran, lustro) i obiektywy (soczewka przednia
i tylna) nie wymagają czyszczenia – jeśli tak to wyczyść,

•

stan naładowania baterii (zawsze powinieneś mieć też świeże, zapasowe baterie),

•

czy posiadasz wszystkie akcesoria takie jak: mocowanie lampy błyskowej, kable
połączeniowe do lampy i dedykacje (przy dużych lampach mocowanych za pomocą śruby
statywowej),

„

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

•

czy w aparacie cyfrowym jest karta pamięci właściwej pojemności i czy masz zapasową
(sprawdzoną i sformatowaną),

•

czy posiadasz wystarczającą ilość i wybór materiałów zdjęciowych z co najmniej jedną
rolką błony negatywowej w nadmiarze,

•

czy posiadasz właściwą do aparatu i sprawną lampę błyskową oraz zapas baterii (2 komplety),

•

czy posiadasz ze sobą ekran odbijający światło lampy błyskowej,
Jeśli już to wszystko sprawdzisz, zabierz ze sobą więcej sprzętu niż powinieneś, by być

przygotowanym  na  wszelkie  nieprzewidziane  sytuacje  podczas  wykonywania  zdjęć
reportażowych,  bo  nie  można  nigdy  do  końca  przewidzieć  sytuacji,  w  których  przyjdzie  Ci
realizować  zadanie.  Weź  też  ze  sobą  lekki  statyw  lub  chociaż  monopod  oraz  sprzęt  do
czyszczenia obiektywów. Spakuj wszystko do solidnej torby reporterskiej i wyruszaj do pracy.

4.1.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

1. Jakie rodzaje aparatów fotograficznych stosuje się najczęściej do wykonywania zdjęć

reportażowych?

2. Jakie czynniki należy uwzględnić w doborze sprzętu i materiałów do wykonywania zdjęć

reportażowych?

3. Jakie rodzaje obiektywów i o jakich ogniskowych najczęściej stosuje się do wykonywania

zdjęć reportażowych tradycyjnym aparatem fotograficznym?

4. Jakie rodzaje obiektywów i o jakich ogniskowych stosuje się najczęściej do wykonywania

zdjęć reportażowych cyfrowym aparatem fotograficznym?

5. Jakie zalety ma tradycyjna technika zdjęciowa wykonywania zdjęć reportażowych

w stosunku do techniki cyfrowej?

6. Jakie zalety ma cyfrowa technika zdjęciowa wykonywania zdjęć reportażowych

w stosunku do techniki tradycyjnej?

7. Jaka najmniejsza liczba przewodnia lampy błyskowej jest zalecana do wykonywania zdjęć

reportażowych?

8. Do czego może się przydać biała kartka oraz gumka recepturka podczas wykonywania

zdjęć reportażowych?

9. Kiedy zdjęcia reportażowe można lub należy wykonywać przy użyciu statywu?
10. Co należy sprawdzić przed wyruszeniem w teren gdzie będziesz realizował zdjęcia

reportażowe?

4.1.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Wybierz odpowiedni sprzęt i materiały do wykonania zdjęć reportażowych techniką

tradycyjnej fotografii barwnej, w zależności od warunków występujących w terenie.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1) zapoznać się z instrukcją bezpieczeństwa i regulaminem pracy na stanowisku

ćwiczeniowym oraz ze sposobem wykonania ćwiczenia,

2) sprawdzić kompletność wyposażenia stanowiska pracy do realizacji ćwiczenia, zgodnie

z listą wyposażenia dla tego stanowiska,

3) zapoznać się z poszczególnymi elementami wyposażenia stanowiska ćwiczeniowego oraz

udostępnionymi instrukcjami obsługi sprzętu fotograficznego,

„

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4) zaplanować w formie pisemnej warunki (oświetleniowe, przestrzenne itp.), do których

będziesz konfigurował sprzęt i materiały fotograficzne,

5) wybrać z zestawu wyposażenia odpowiedni sprzęt fotograficzny do wykonywania

fotografii reportażu, dla wcześniej rozpoznanych (bądź zaplanowanych) warunków,

6) wybrać z zestawu wyposażenia odpowiednie materiały fotograficzne do wykonywania

fotografii reportażu, dla wcześniej rozpoznanych (bądź zaplanowanych) warunków
reportażowych,

7) zaprezentować w formie pisemnej rezultaty realizacji ćwiczenia oraz uzasadnić wybór

sprzętu i materiałów do wykonywania zdjęć reportażowych,

8) uczestniczyć aktywnie w dyskusji podsumowującej realizację ćwiczenia,
9) uporządkować stanowisko pracy po realizacji ćwiczenia.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

komputer PC z dostępem Internetu i standardowym oprogramowaniem,

−

zestaw książek i czasopism

z dziedziny fotografii,

−

różne rodzaje aparatów fotograficznych, m.in.: lustrzanka średnioformatowa, lustrzanka
małoobrazkowa,

−

obiektywy wymienne do poszczególnych typów aparatów,

−

statyw, monopod (co najmniej 1 na zespół),

−

światłomierze z możliwością pomiaru światła padającego (minimum 1 szt na grupę),

−

wężyki spustowe do odpowiednich typów aparatów (wg potrzeby mechaniczne
i elektroniczne) piloty do zdalnego sterowania aparatami (jeśli takie są na wyposażeniu
pracowni),

−

osłona przeciwsłoneczna (po 1 szt. do każdego dostępnego obiektywu),

−

lampy błyskowe o różnej mocy, systemowe do poszczególnych typów aparatów,

−

zestaw do czyszczenia obiektywów (1 zestaw na zespół),

−

rękaw światłoszczelny,

−

materiały zdjęciowe do fotografii czarno-białej i barwnej, pozytywowe i negatywowe
o różnych czułościach i typach do odpowiednich aparatów (typ 120 i 135 – komplet na
zespół),

−

kartki A4 o gramaturze minimum 160 g/m

, gumka recepturka, długopis.

Ćwiczenie 2

Wybierz odpowiedni sprzęt i materiały do wykonania zdjęć reportażowych techniką

fotografii cyfrowej, w zależności od warunków występujących w terenie.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1) zapoznać się z instrukcją bezpieczeństwa i regulaminem pracy na stanowisku

ćwiczeniowym oraz ze sposobem wykonania ćwiczenia,

2) sprawdzić kompletność wyposażenia stanowiska pracy do realizacji ćwiczenia, zgodnie

z listą wyposażenia dla tego stanowiska,

3) zapoznać się z poszczególnymi elementami wyposażenia stanowiska ćwiczeniowego oraz

udostępnionymi instrukcjami obsługi sprzętu fotograficznego,

4) zaplanować w formie pisemnej warunki (oświetleniowe, przestrzenne itp.), do których

będziesz konfigurował sprzęt i materiały fotograficzne,

5) wybrać z zestawu wyposażenia odpowiedni sprzęt fotograficzny do wykonywania

fotografii reportażu, dla wcześniej rozpoznanych (bądź zaplanowanych) warunków,

„

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

6) wybrać z zestawu wyposażenia odpowiednie materiały fotograficzne do wykonywania

fotografii reportażowej, dla wcześniej rozpoznanych (bądź zaplanowanych) warunków
reportażowych,

7) zaprezentować w formie pisemnej rezultaty realizacji ćwiczenia oraz uzasadnić wybór

sprzętu i materiałów do wykonywania zdjęć reportażowych,

8) uczestniczyć aktywnie w dyskusji podsumowującej realizację ćwiczenia,
9) uporządkować stanowisko pracy po realizacji ćwiczenia.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

komputer PC z dostępem do Internetu i standardowym oprogramowaniem,

−

zestaw książek i czasopism z dziedziny fotografii,

−

różne rodzaje aparatów fotograficznych, m.in.: lustrzanka średnioformatowa, lustrzanka
małoobrazkowa, lustrzanka cyfrowa, cyfrowy aparat kompaktowy, nośniki pamięci,

−

obiektywy wymienne do poszczególnych typów aparatów,

−

statyw, monopod (co najmniej 1 na zespół )

−

światłomierze z możliwością pomiaru światła padającego (minimum 1 szt na grupę)

−

wężyki spustowe do odpowiednich typów aparatów (wg potrzeby mechaniczne
i elektroniczne) piloty do zdalnego sterowania aparatami (jeśli takie są na wyposażeniu
sprzętu w pracowni.

−

osłona przeciwsłoneczna (po 1 szt do każdego dostępnego obiektywu)

−

lampy błyskowe, systemowe do poszczególnych typów aparatów o różnej mocy

−

zestaw do czyszczenia obiektywów (1 zestaw na zespół)

−

rękaw światłoszczelny,

−

kartki A4 o gramaturze minimum 160 g/m

, gumka recepturka.

4.1.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

1) scharakteryzować czynniki, które mają wpływ na dobór sprzętu i materiałów

wykorzystywanych do wykonywania prac z zakresu fotografii reportażowej ?



2) dobrać zestaw sprzętu w zależności od warunków w jakich będziesz

wykonywał zdjęcia reportażowe?



3) dobrać odpowiednią czułość matrycy aparatu cyfrowego aby uzyskać

najlepszą jakość zdjęć reportażowych?



4) sprawdzić kompletność i stan sprzętu przed wyruszeniem do realizacji zdjęć

reportażowych?



5) dobrać sprzęt fotograficzny w zależności od charakteru zamówienia?



6) wyjaśnić kiedy, przy wykonywaniu zdjęć reportażowych, niższa czułość

materiału zdjęciowego będzie bardziej wskazana niż czułość wyższa?



„

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.2. Oświetlenie w fotografii reportażowej

4.2.1. Materiał nauczania

Najkorzystniejsze w fotografii reportażowej jest używanie światła zastanego w danej

sytuacji  i  danym  miejscu.  Oświetlenie  takie  nadaje  zdjęciu  charakteru  autentyczności
odwzorowującej  klimat  czasu  i  miejsca,  w  którym  zostało  wykonane.  Czasem  fotoreporter
chcąc  przekazać  charakter  miejsca  lub  sytuacji  decyduje    się  na    rezygnację  z  technicznej
doskonałości  zdjęć  na  rzecz  przekazania  autentyzmu.  Niejednokrotnie  to  właśnie  zdjęcia
poruszone,  niedoświetlone  czy  lekko  nieostre  są  odbierane  przez  widza  jako  bardziej
autentyczne niż te technicznie doskonałe.

Nie oznacza to bynajmniej, że w reportażu oświetlenie jest efektem przypadku

(przynajmniej  nie  zawsze).  Fotograf  wykonujący  zdjęcia  reportażowe  najczęściej  świadomie
decyduje  o  wyborze  odpowiedniego  miejsca  fotografowania  w  stosunku  do  panującego
oświetlenia  a  w  szczególności  oświetlenia  elementu  głównego,  który  stanowi  treść  tematu
reportażu.  Elementy,  które  przeszkadzają  w  kompozycji  zdjęcia  „zgubić”  można  również
stosując  odpowiedni  dobór  miejsca  fotografowania  w  stosunku  do  panującego  oświetlenia
(umieszczając  je  w  cieniach)  lub  poprzez  małą  głębię  ostrości  (gdzie  tylko  motyw  główny
będzie ostry).

Fotografowie wykonujący fotoreportaże preferują światło rozproszone, które przekazuje

naturalne  bogactwo  tonalne  przedmiotów  oraz ich najdrobniejsze szczegóły. Przy całkowitym
zachmurzeniu  oświetlenie  ze  wszystkich  kierunków  będzie  jednakowe.  Wówczas  zdjęcia
wykonuje  się  łatwiej,  ponieważ  fotograf  nie  znajdzie  się  nigdy  w  pozycji  „pod  światło”
w stosunku  do  bezpośredniego  światła  słonecznego.  Niestety  przy  takim  oświetleniu  istnieje
niebezpieczeństwo,  że  temat  główny  zdjęcia  może  tonalnie  zlać  się  z  tłem  i  przestanie  być
widoczny.  Dlatego  też  wykonywanie  fotografii  reportażowej  w  oświetleniu  rozproszonym
wymaga stosowania zasad kompozycji obrazu zapobiegających takiemu zjawisku.

Oświetlenie bezpośrednie słoneczne jest z natury kontrastowe i zmniejsza tonalność

przedmiotów ale przy tym powoduje optyczne wzbogacenie zależności przestrzennych.
Łatwiej zatem jest wyodrębnić obiekty z tła.

Jeśli fotoreporter jest zmuszony skoncentrować się na wierności odtworzenia wizerunku

tematu głównego (a nie na autentyzmie związanym z oddaniem właściwego dla warunków
oświetleniowych) nawet w terenie musi się posiłkować światłem lampy błyskowej.

W fotoreportażu wykonywanym w dzień na zewnątrz – fotografujemy głównie przy

wykorzystaniu panującego oświetlenia dziennego. Niestety, w otwartej przestrzeni, prawie
nigdy nie mamy wpływu na to, przy jakich warunkach oświetleniowych będziemy wykonywać
naszą pracę.

Gdy sytuacja zmusi Cię do sfotografowania kogoś pod światło w słoneczny dzień

a chcesz  by  twarz  była  dobrze  widoczna  to z małej odległości (1-2 metrów) możesz posłużyć
się  doświetleniem  przez  małą  lampę  wbudowaną  w  aparat.  Jeśli  jesteś  zmuszony  wykonywać
zdjęcia  reportażowe  w  szerszych  planach  i  z  większej  odległości  (3-6  metrów)  przy
bezpośrednim  świetle  słonecznym  dającym  duże  kontrasty  to  musisz  zaopatrzyć  się  w  lampę
błyskową  o dużej  liczbie  przewodniej  (minimum  45)  i  wykonywać  zdjęcia  z  jej  użyciem
(oczywiście  tylko  wtedy,  gdy  większość  twarzy  fotografowanych  przez  nas  osób  będzie
znajdowała  się  w cieniu  no  i  oczywiście  w  sytuacji,  gdy  fotografujesz  pod  światło).  Taka
metoda  doświetlania miejsc  nieoświetlonych  nosi  nazwę  „metody  błysku  dopełniającego”.
W takich  warunkach  trzeba  się  liczyć  z  koniecznością  użycia  lampy  błyskowej  do
wyrównywania  kontrastu  na  twarzy  modeli.  W  związku  z  tym  trzeba  będzie  używać
najkrótszego,  możliwego  czasu  zapewniającego  synchronizację  z  lampą  błyskową,  który

„

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

w większości  obecnie  używanych  aparatów  wynosi  około  1/125  -1/250  sek.  Przy  tak  długim
(jak na oświetlenie słoneczne) czasie trzeba użyć dość dużej liczby przysłony, a przy materiale
negatywowym  o czułości  400  lub  800  ISO  może  się  okazać,  że  nie  mamy  w  obiektywie
odpowiednio  dużej  liczby  przysłony.  Ponadto  używana  w  tym  celu    lampa  musi  być
odpowiednio dużej mocy, by wystarczająco intensywnie oświetlić obiekty w przestrzeni przez
nas  fotografowanej  (najczęściej  do  3  –  6  metrów)  przy  zastosowaniu  dużej  liczby  przysłony
(czasami  nawet  16  czy  22).  Nie  trudno  policzyć,  że  dla  błony  negatywowej  100  ISO
fotografując  przy  przysłonie  22  z odległości  2  metrów  lampa  błyskowa  musi  mieć  liczbę
przewodnią 44. Lampa musi być skierowana na wprost (kierunek świecenia równoległy do osi
optycznej obiektywu).

Fot. 1. Zdjęcia reportażowe wykonywane pod światło:

a) z wykorzystaniem panującego oświetlenia b) z użyciem błysku dopełniającego. Źródło: Materiały autorskie.

Z podobną sytuacją możesz się spotkać fotografując w słoneczny dzień

w pomieszczeniach  posiadających  duże  okna  od  strony  południowej  lub  zachodniej.
Bezpośrednie światło słoneczne wpadające przez okna może plamami oświetlać fotografowane
osoby  powodując  bardzo  duży  kontrast  pomiędzy  osobami  oświetlonymi  i nieoświetlonymi.
Najgorzej  będzie wówczas, gdy będziesz musiał sfotografować na jednym zdjęciu dwie osoby
– jedną stojącą w słońcu a drugą w cieniu. Jest tylko jedno wyjście. Musisz zastosować na tyle
intensywne oświetlenie za pomocą lampy błyskowej by zrównoważyło lub nawet przewyższyło
oświetlenie słoneczne. Co prawda musisz pogodzić się z tym, że tło będące zazwyczaj w cieniu
może być smoliście czarne ale za to obydwie osoby będą widoczne na zdjęciu jako jednakowo
oświetlone.  Oczywiście  stosujesz  wtedy  metodę  fotografowania  opisaną  w  poprzednim
akapicie.

Fot. 2. Zdjęcia reportażowe wykonywane w pomieszczeniu gdzie jedna z osób jest w cieniu a druga jest intensywnie

oświetlona przez bezpośrednie światło słoneczne. Na zdjęciu „a” zdjęcie przy świetle zastanym,

na zdjęciu „b” wykorzystano światło lampy błyskowej na zasadzie opisanej w tekście.

Źródło: Materiały autorskie.

„

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Wykonując fotoreportaż w pomieszczeniu, gdzie jest dosyć widno masz do wyboru albo

użyć  wysokiej czułości materiału zdjęciowego bez użycia lampy błyskowej, czym narażasz się
na  duże  ziarno,  niezbyt  rzetelne  odwzorowanie  barw  lub  „zaszumienie”  w  obrazie  cyfrowym,
albo  możesz  wybrać  mniejszą  czułość  materiału  zdjęciowego  i  użyć  lampy  błyskowej.
Nowoczesne  aparaty  zapewniają  bardzo  zaawansowane  metody  pomiaru  światła  błyskowego
zapewniające  dość  delikatne  doświetlanie  lampą,  gdy  w  pomieszczeniu  jest  dość  jasno.  Aby
jednak  wykonywać  zdjęcia  na  wysokim  poziomie  technicznym  autor  poradnika  zaleca
stosowanie oświetlenia światłem lampy błyskowej odbitym od różnych powierzchni, które dają
światło  zdecydowanie  bardziej  rozproszone  niż  bezpośrednie  światło  lampy  błyskowej
skierowanej na wprost. W przypadku wykonywania zdjęć reportażowych takimi płaszczyznami
mogą  być:  niski,  biały  sufit  (pomieszczenie  o  wys.  2.5  –  3  metrów),  biała  ściana  w stronę,
której  kierujemy  błysk  lampy,  lub  wreszcie  specjalnie  do  tego  celu  produkowane  ekrany
nasadzane  na  lampy  błyskowe  (choć  równie dobrze  sprawdza  się biała  kartka  przymocowana
do lampy przy pomocy gumki recepturki). Ekrany mocowane do lampy błyskowej mogą mieć
różne  wielkości.  Jeśli  fotografujemy  w  pomieszczeniach  z  niskim,  białym sufitem  to ekran  na
lampie może być mniejszy. Nie polecam fotografowania wyłącznie z użyciem światła odbitego
od sufitu, bo gdy główna ilość światła będzie padać z sufitu (oświetlenie górne) w oczodołach
pojawią  się  wyraźne,  głębokie  cienie.  Mały  ekranik  zamontowany  na  lampie  da  nam  nieco
oświetlenia przedniego,  które  wypełni te cienie. Jednocześnie światło odbite od sufitu da nam
prawie  równomierne  oświetlenie  całego pomieszczenia  (nawet  gdy  będzie  w  nim  całkiem
ciemno). Gdy fotografujemy w pomieszczeniach gdzie sufit jest wysoko nie możemy liczyć na
światło od niego odbite i dlatego należy zastosować większy ekran – nawet o wielkości kartki
A4.  Aby  skutecznie  posługiwać  się  takim  sposobem  oświetlania  zdjęć  reportażowych
potrzebna  jest  lampa  o  dużej  liczbie  przewodniej.  W  praktyce  lampa  błyskowa  o  liczbie
przewodniej 45 pozwala na wykonywanie zdjęć z ekranem odbijającym z odległości około 4-5
metrów przy czułości błony negatywowej 400 ISO. Główną zaletą tej metody jest to, że osoby
znajdujące się w różnych odległościach od obiektywu (i oczywiście też od lampy błyskowej) są
w miarę równo oświetlone dość miękkim światłem sprawiającym wrażenie naturalnego.

Stosowanie w reportażu światła lampy błyskowej odbitej od ekranów i innych białych

płaszczyzn  daje  nam  namiastkę  oświetlenia  zastanego.  Fotografując  ze  światłem  lampy
błyskowej odbitym od ekranu można też skutecznie wykorzystać oświetlenie zastane w danym
pomieszczeniu.  Wymaga  to  jednak  wprawy,  z  tej  racji,  że  taka  technika  wykonywania  zdjęć
pozostawia  mały  margines  na  ewentualne  błędy fotografa.  Warto  ją  jednak  stosować  z uwagi
na uzyskanie na zdjęciu oświetlenia zbliżonego do naturalnego a więc sugerującego autentyzm
fotografowanej  sytuacji.  Aby  skutecznie wykorzystać  światło zastane do  oświetlenia dalszych
planów  zdjęcia  należy  dokonać  pomiaru  tego  światła  i  ustawić  w aparacie  takie  parametry
naświetlania (czas i przysłonę), dla których światłomierz będzie wykazywał niedoświetlenie od
2  do  3  razy.  Wieczorem,  w  widnym  kościele,  przy  użyciu  materiału  zdjęciowego  o  czułości
400 ISO możesz uzyskać warunki naświetlania np. takie: przysłona 4 czas 1/30 sek.. Na lampie
natomiast,  jeśli  pracujesz  w  trybie  „auto”  musisz  ustawić  wartość  przysłony  wskazującą
dwukrotne  prześwietlenie  (jeśli  na  obiektywie  ustawiłeś  przysłonę  4  to  na  lampie  ustaw  5,6).
Jeśli lampa pracuje w trybie TTL nie musisz stosować żadnych poprawek i zdajesz się na pracę
w  trybie  pełnej  automatyki  sterowania  lampą  błyskową.  Przy  tak  ustawionej  konfiguracji
sprzętu  możesz  uzyskać  prawidłowo,  niezbyt  kontrastowo  oświetlony  plan  pierwszy  oraz
dalsze plany  nieco  ciemniejsze (niedoświetlone 2-3 razy), ale za to z dużą ilością szczegółów
złagodzonych  przez  małą  głębię  ostrości.  Jeśli  duże  pomieszczenie  jest  stosunkowo  jasne  to
niefachowiec nie zorientuje się, że zdjęcia były wykonane z użyciem lampy błyskowej.

Na zakończenie kilka słów o minusach stosowania tej metody:

„

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

•

długi czas naświetlania (czasami nawet 1/15 czy 1/20 sek.) może wpłynąć na

poruszenie takich zdjęć więc trzeba stosować obiektywy o stosunkowo krótkiej
ogniskowej, co niekorzystnie wpływa na perspektywę,

•

z tego samego powodu należy stosować monopod lub wyćwiczyć bardzo stabilną

postawę podczas fotografowania,

•

długi czas naświetlania dyskwalifikuje tą metodę przy fotografowaniu szybko

poruszających się obiektów np. sportowców,

•

stosunkowo mała liczba przysłony, a co za tym idzie mała głębia ostrości, może sprawiać

problemy w zachowaniu ostrości wszystkich interesujących nas szczegółów,

•

z powodu dużych strat światła odbitego od ekranu nie można wykonywać tym sposobem

zdjęć z większej odległości (ale z większej odległości fotografujemy z lampą błyskową
skierowaną na wprost a przy rozleglejszych przestrzeniach i tak to nie jest rażące),

•

jeśli pomieszczenia są oświetlone rtęciówkami lub świetlówkami to dalsze plany mają

nieprzyjemną zieloną lub zielono-niebieską dominantę.

Powyżej opisana metoda sprawdza się dobrze przy wykonywaniu zdjęć reportażowych

z różnego rodzaju uroczystości takich jak jubileusze, wręczania nagród i medali, zdjęć
okolicznościowych czy z okazji imienin, ślubów, chrztów i komunii.

Stosowanie ekranów rozpraszających światło lampy błyskowej jest celowe nie tylko wtedy,

gdy  fotografujemy  w  jasnych  pomieszczeniach,  ale  i  przy  fotografowaniu  w  nocy  na  otwartej
przestrzeni  lub  w  dużych  ciemnych  pomieszczeniach.  Ekran  założony  na  lampę  błyskową  daje
światło  bardziej rozproszone niż sama lampa skierowana na wprost. Do oświetlania wizerunków
osób lepiej używać jest światła rozproszonego niż światła bezpośredniego.

Do fotografowania niektórych, „szybkich” dyscyplin sportowych w halach najczęściej

stosuje  się  światło  lampy  błyskowej  skierowanej  na  wprost  i  używa  się  najkrótszego
z możliwych  czasów,  zapewniających  synchronizację z  lampą błyskową. Jeśli fotografujesz na
materiale  zdjęciowym  o  czułości  200  lub  400  ISO  to  hale  sportowe  są  zazwyczaj  tak  jasno
oświetlone, że dalsze plany są również dobrze widoczne.

Pamiętaj też, że producenci aparatów fotograficznych starają się, aby zdjęcia

wykonywane  aparatami  ich  firmy  były  jak  najlepsze  przy  nawet  skromnych  umiejętnościach
fotografującego.  Dlatego,  jeśli  masz  nowoczesny  aparat  i  nie  czujesz  się  na  siłach  sprostać
warunkom jakie zastaniesz zawsze możesz ustawić aparat na tryb „program” lub „auto” i zdać
się  na  „inteligencję”  bezdusznej  maszyny  (co  niekiedy  bywa  wykorzystywane  i  przez
wytrawnych zawodowców).

4.2.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do ćwiczeń wykonania.

1. Na czym polega metoda błysku dopełniającego?
2. W jaki sposób wykonać zdjęcie dwóch osób gdy jedna jest w cieniu a druga jest

intensywnie oświetlona?

3. Dlaczego nie należy stosować światła lampy błyskowej odbitego od sufitu jako jedynego

źródła światła w fotografowaniu zdjęć reportażowych w ciemnym pomieszczeniu?

4. Jaka jest zaleta stosowania ekranów odbijających światło montowanych na lampie

błyskowej?

5. Jak należy ustawić parametry naświetlania zdjęć reportażowych z lampą błyskową aby

wykorzystać światło zastane do oświetlenia dalszych planów zdjęcia?

6. Jakie są wady stosowania światła lampy błyskowej odbitego od ekranów lub innych

płaszczyzn?

„

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.2.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Wykonaj co najmniej 3 zdjęcia reportażowe w terenie, przy bezpośrednim świetle

słonecznym z wykorzystaniem techniki błysku dopełniającego. Wykonaj pierwsze zdjęcie
z odległości około 1,5 metra, drugie – 3 metry, trzecie 5-6 metrów. Ćwiczenie wykonaj
techniką fotografii tradycyjnej z użyciem barwnej błony negatywowej.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1) zapoznać się z instrukcją bezpieczeństwa i regulaminem pracy na stanowisku

ćwiczeniowym oraz ze sposobem wykonania ćwiczenia,

2) sprawdzić kompletność wyposażenia stanowiska pracy do realizacji ćwiczenia, zgodnie

z listą wyposażenia dla tego stanowiska,

3) zapoznać się z poszczególnymi elementami wyposażenia stanowiska ćwiczeniowego oraz

udostępnionymi instrukcjami obsługi sprzętu fotograficznego,

4) zaplanować w formie pisemnej sprzęt i materiały fotograficzne potrzebne do wykonania

ćwiczenia,

5) dobrać z zestawu wyposażenia odpowiedni sprzęt fotograficzny do wykonywania

fotografii reportażu, dla warunków określonych w temacie ćwiczenia,

6) dobrać z zestawu wyposażenia odpowiednie materiały fotograficzne do wykonywania

fotografii reportażu, dla warunków określonych w temacie ćwiczenia,

7)  uzgodnić z nauczycielem wyjście w teren (np. na boisko szkolne),
8)  zapakować sprzęt do torby reporterskiej i wyjść w teren,
9)  uzgodnić z członkami zespołu kolejność: kto najpierw fotografuje a kto służy jako model,
10)  przygotować sprzęt do wykonania ćwiczenia,
11)  ustawić  się  odpowiednio  pod  słońce  w  stosunku  do  fotografowanych  modeli  i wykonać

serię zdjęć zgodnie z warunkami określonymi w temacie ćwiczenia,

12) dokonać zamiany w zespole – kolejni członkowie zespołu powtarzają czynności z punktu 11,
13) wrócić z nauczycielem do pracowni i wywołać błonę negatywową, wybrać odpowiednie

ujęcia i wykonać powiększenia pozytywowe w formacie 9x13 cm,

14) nakleić wszystkie 3 zdjęcia na arkusz papieru A4 i zaopatrzyć komentarzem

podsumowującym wykonanie ćwiczenia – czy na wszystkich zdjęciach twarze
fotografowanych osób są dobrze widoczne (jeśli nie to dlaczego),

15)  uporządkować stanowisko pracy po realizacji ćwiczenia,
16)  przedstawić pracę do oceny nauczycielowi,
17)  uczestniczyć aktywnie w dyskusji podsumowującej realizację ćwiczenia,
18)  dołączyć pracę do portfolio zawierającego efekty ćwiczeń tej jednostki modułowej.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

zestaw książek i czasopism

z dziedziny fotografii,

−

różne rodzaje aparatów fotograficznych, m.in.: lustrzanka średnioformatową, lustrzanka
małoobrazkowa,

−

obiektywy wymienne do poszczególnych typów aparatów,

−

statyw, monopod (co najmniej 1 na zespół),

−

światłomierze (minimum 1 szt na grupę),

−

osłona przeciwsłoneczna (po 1 szt do każdego dostępnego obiektywu),

−

lampy błyskowe, systemowe do poszczególnych typów aparatów o różnej mocy,

„

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

−

materiały zdjęciowe negatywowe barwne o różnych czułościach i typach do odpowiednich
aparatów (typ 120 i 135) – komplet na zespół,

−

sprzęt i materiały umożliwiające wywołanie błon negatywowych i wykonanie kopii
pozytywowych,

−

kartki A4 o gramaturze minimum 160 g/m

, gumka recepturka, taśma dwustronnie

przylepna, nożyczki.

Ćwiczenie 2

Wykonaj co najmniej 3 zdjęcia reportażowe w kościele przy użyciu lampy błyskowej

z ekranem odbijającym oraz z wykorzystaniem światła zastanego do oświetlenia dalszych
planów. Ćwiczenie wykonaj techniką cyfrowej fotografii barwnej.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1) zapoznać się z instrukcją bezpieczeństwa i regulaminem pracy na stanowisku

ćwiczeniowym oraz ze sposobem wykonania ćwiczenia,

2) sprawdzić kompletność wyposażenia stanowiska pracy do realizacji ćwiczenia, zgodnie

z listą wyposażenia dla tego stanowiska,

3) zapoznać się z poszczególnymi elementami wyposażenia stanowiska ćwiczeniowego oraz

udostępnionymi instrukcjami obsługi sprzętu fotograficznego,

4) zaplanować w formie pisemnej sprzęt potrzebny do wykonania ćwiczenia,
5) dobrać z zestawu wyposażenia odpowiedni sprzęt fotograficzny do wykonywania

fotografii reportażowej, dla warunków określonych w temacie ćwiczenia,

6)  uzgodnić wyjście poza szkołę z nauczycielem  (np. do pobliskiego kościoła)
7)  zapakować sprzęt do torby reporterskiej i wyjść w teren
8)  uzgodnić z członkami zespołu kolejność: kto najpierw fotografuje a kto służy jako model

inscenizując uroczystość religijną,

9)  uzyskać pozwolenie od księdza proboszcza na wykonanie zdjęć,
10)  przygotować sprzęt do wykonania ćwiczenia,
11)  wejść do kościoła i zachowywać się z powagą odpowiednio do miejsca,
12)  zająć odpowiednie miejsca (fotograf i modele),
13)  dokonać pomiaru światła zastanego i odpowiednio ustawić warunki ekspozycji,
14)  wykonać serię zdjęć zgodnie z poleceniem zawartym w temacie ćwiczenia,
15)  dokonać  zamiany  w  zespole  –  kolejni  członkowie  zespołu  powtarzają  czynności

z punktów 11 – 13,

16) wrócić do pracowni, przenieść zdjęcia do pamięci komputera, dokonać selekcji zdjęć

i wykonać wydruki 3 zdjęć w formacie minimum 9x13 cm,

17) nakleić 3 zdjęcia na arkusz papieru A4 i zaopatrzyć komentarzem podsumowującym

wykonanie ćwiczenia – czy na wszystkich zdjęciach wystarczająco widoczny jest zarówno
plan pierwszy jak i dalsze plany (jeśli nie to dlaczego?),

18)  uporządkować stanowisko pracy po realizacji ćwiczenia,
19)  przedstawić pracę do oceny nauczycielowi,
20)  uczestniczyć aktywnie w dyskusji podsumowującej realizację ćwiczenia,
21)  dołączyć pracę do portfolio zawierającego efekty ćwiczeń tej jednostki modułowej.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

komputer PC z dostępem do Internetu zaopatrzony w podstawowy program do obróbki
zdjęć,

„

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

−

różne rodzaje aparatów fotograficznych cyfrowych,

−

obiektywy wymienne do poszczególnych typów aparatów,

−

monopod (co najmniej 1 na zespół),

−

światłomierze (minimum 1 szt na grupę),

−

lampy błyskowe o różnej mocy, systemowe do poszczególnych typów aparatów,

−

ekran odbijający światło odpowiedni typem do lampy błyskowej lub zamiennie biała kartka
papieru o gramaturze min. 160 g/m

oraz gumki recepturki (1 szt na zespół),

−

sprzęt i materiały umożliwiające wykonanie wydruków,

−

kartki A4 o gramaturze minimum 160 g/m

, gumka recepturka, taśma dwustronnie

przylepna, nożyczki.

Ćwiczenie 3

Wykonaj 3 zdjęcia reportażowe w ciemnym, niezbyt wysokim pomieszczeniu z białym

sufitem  w  następujący  sposób:  pierwsze  zdjęcie  z    użyciem  światła  lampy  błyskowej
oświetlającej  obiekt  bezpośrednio,  drugie  zdjęcie  z    użyciem  światła  lampy  błyskowej
oświetlającej  temat  pośrednio  poprzez  odbicie  światła  od  sufitu,  trzecie  zdjęcie  z    użyciem
światła  lampy  błyskowej  oświetlającej  temat  pośrednio  poprzez  odbicie  światła  od  sufitu
i niedużego  ekranu  odbijającego  umieszczonego  na  lampie.  Ćwiczenie  wykonaj  za  pomocą
lustrzanki cyfrowej lub cyfrowego aparatu kompaktowego.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1) zapoznać się z instrukcją bezpieczeństwa i regulaminem pracy na stanowisku

ćwiczeniowym oraz ze sposobem wykonania ćwiczenia,

2) sprawdzić kompletność wyposażenia stanowiska pracy do realizacji ćwiczenia, zgodnie

z listą wyposażenia dla tego stanowiska,

3) zapoznać się z poszczególnymi elementami wyposażenia stanowiska ćwiczeniowego oraz

udostępnionymi instrukcjami obsługi sprzętu fotograficznego,

4) zaplanować w formie pisemnej sprzęt potrzebny do wykonania ćwiczenia,
5) dobrać z zestawu wyposażenia odpowiedni sprzęt fotograficzny do wykonywania fotografii

reportażowej, dla warunków określonych w temacie ćwiczenia,

6) zaplanować sposób wykonania ćwiczenia a także ustalić, kto i w jakim momencie pełni rolę

fotografa a kto modela,

7) zaplanować w formie pisemnej (lub schematu) oświetlenie,
8) dobrać z zestawu wyposażenia odpowiedni sprzęt fotograficzny do wykonywania

ćwiczenia (aparat, lampa błyskowa, ekran odbijający, biała kartka papieru, gumki
recepturki),

9) wykonywać zdjęcia zgodnie z zaleceniami zawartymi w poleceniu ćwiczenia (pozostali.

członkowie zespołu spełniają rolę modeli),

10) zapisać, przy wykonywaniu kolejnych zdjęć, jaki był sposób ustawienia lampy błyskowej
11) wykonać pierwsze zdjęcie z lampą skierowaną na wprost – światło pada równolegle do osi

optycznej obiektywu,

12) wykonać drugie zdjęcie z lampą skierowaną w sufit – światło pod kątem innym niż prosty

w stosunku do płaszczyzny sufitu,

13) wykonać trzecie zdjęcie z lampą skierowaną w sufit i z założonym na lampę małym

ekranem (wielkości około 2 razy większej od powierzchni świecenia reflektora lampy
błyskowej)– część światła odbija się od ekraniku zamontowanego na lampie a część światła
pada na sufit,

„

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

14) zamienić się rolą z innym członkiem zespołu i pełnić rolę modela dla innych,
15) przenieść zdjęcia do komputera i dokonać opisu: na kartce z zapiskami sposobu ustawienia

oświetlenia lampy błyskowej nanieść numery plików ze zdjęciami im odpowiadających,

16) wybrać po 3 zdjęcia odpowiadające poleceniu zawartemu w temacie ćwiczenia,
17) wykonać po 3 kopie pozytywowe ze zdjęć odpowiadających tematowi ćwiczenia,
18) umieścić wykonane kopie pozytywowe na jednym arkuszu A4 i zaopatrzyć podpisami,

jakiej metody oświetlania używałeś przy którym zdjęciu,

19) dokonać pisemnie, na osobnej kartce papieru, krótkiej analizy oświetlenia na każdym

zdjęciu i uzasadnić, które ze zdjęć uważasz za najlepsze pod względem oświetlenia,

20) uporządkować miejsce pracy,
21) przedstawić nauczycielowi pracę do oceny,
22) dołączyć ocenione prace do teczki z portfolio.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

komputer PC z podstawowym oprogramowaniem do obróbki zdjęć,

−

lustrzanka cyfrowa, cyfrowy aparat kompaktowy z możliwością podłączenia systemowej

lampy błyskowej,

−

systemowa lampa błyskowa dla danego typu aparatu o liczbie przewodniej minimum 35,

−

ekran odbijający światło właściwy do danego typu lampy (1 szt. na zespół) lub zamiennie

kartka białego papieru A4 o gramaturze minimum 160 g/m

, 2 gumki recepturki (1 komplet

na zespół),

−

sprzęt i materiały umożliwiające wywołanie uzyskanie kopii pozytywowych zdjęć,

−

arkusze A4 o gramaturze min 160 g/m

, taśma dwustronnie klejąca, nożyczki, długopis

(po 1 szt. na ucznia).

4.2.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

1) wykonać zdjęcie reportażowe przy świetle zastanym?



2) posługiwać się ekranem odbijającym światło lampy błyskowej?



3) ustawić parametry ekspozycji przy fotografowaniu w pomieszczeniu

wykorzystaniem światła odbitego lampy błyskowej aby zarejestrować
elementy dalszych planów?



4) wykonać zdjęcie reportażowe w plenerze z zastosowaniem metody błysku

dopełniającego?



5) wyjaśnić dlaczego stosowanie światła lampy błyskowej odbitego wyłącznie od

sufitu nie jest polecane?



„

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.3. Rozpoznawanie i wykonywanie zdjęć reportażowych

4.3.1. Materiał nauczania

Fotograf zajmujący się fotografią reportażową musi być na tyle dyskretny aby swoją osobą

nie  wpływać  na  przebieg  uroczystości  i  nie  prowokować  nienaturalnych  zachowań  u ludzi
których  fotografuje.  Wynika  to  z  istoty  samego  reportażu  fotograficznego,  mającego  być
odwzorowaniem  rzeczywistości  a  nie  wyreżyserowanym,  fotograficznym  komiksem.
Początkujących  fotoreporterów  można  rozpoznać  poprzez  ich  zachowanie.  Jedni  są  nieśmiali
i mało  przebojowi,  przez  co  tracą  okazję  do  wykonania  ciekawych  zdjęć,  inni  są  nazbyt
przebojowi,  niedelikatni  i  czasami  bezczelni  –  wszędzie  się  wepchną,  nie  uszanują  żadnej
świętości,  myślą,  że  aparat  w  ich  rękach  usprawiedliwia  każde  zachowanie.  Tacy  ludzie
w większości  nie  mają  pojęcia  na  temat  fotografii  reportażowej  a  swoją  niekompetencję
nadrabiają wykonując szereg gestów i póz będących czasami komicznym spektaklem.

W wyniku coraz częściej zdarzających się takich „spektakli” odgrywanych przez

fotografujących  podczas  uroczystości  religijnych  niektóre  kurie  diecezjalne  w  Polsce  postanowiły
o przeprowadzeniu  szkoleń  dla  fotografów  i  operatorów  kamer,  którzy  wykonują  rejestracje
podczas  uroczystości  religijnych.    Po  odbyciu  takiego  szkolenia  fotograf  otrzymuje  identyfikator
ze zdjęciem  oraz  legitymację  poświadczającą  odbycie  kursu.  Przed  wykonywaniem  zdjęć  na
ślubach, chrztach i podczas innych obrzędów religijnych fotograf jest zobowiązany skontaktować
się  z  celebransem  uroczystości,  pokazać  mu  identyfikator  i  zapytać  o  ewentualne  uwagi,  co  do
fotografowania  podczas  przebiegu  uroczystości.  Nawet,  jeśli  nie  masz  takiego  zaświadczenia  ze
swojej  kurii  diecezjalnej  prawdopodobnie  ksiądz  wyrazi  zgodę  na  Twoją  pracę,  ale  wtedy  na
wszelki wypadek, zapytaj o zgodę kilka dni wcześniej.

Fotoreporter z klasą (a dzisiaj to gatunek na wymarciu) jest niepozorny, wtapia się

w otoczenie,  nie  wpycha  się  nigdzie  na  siłę,  lecz  stanowczo  prosi,  aby  umożliwić  mu  wykonanie
zdjęć  w  określonym  celu  (z  góry  udziela  informacji  na  temat powodu  wykonania  zdjęć),  zajmuje
dyskretne  stanowisko  skąd  wykonuje  zdjęcia  nie  afiszując  się  zbytnio.  Klient  zamawiający
fotoreportaż u profesjonalisty otrzyma zdjęcia pełne życia, naturalności, i nikt nie przypomni sobie
nawet, że podczas uroczystości był jakiś fotograf.

Pamiętaj, abyś wykonując fotoreportaż ubrał się odpowiednio do sytuacji – będziesz przecież

w centrum uwagi. Fotografując zawody sportowe śmiesznie będziesz wyglądał w garniturze a gdy
wystąpisz w krótkich spodenkach wykonując zdjęcia na ślubie możesz narazić się na zarzuty o brak
szacunku dla osób fotografowanych.

Wyróżniamy następujące rodzaje reportażu: reportaż rodzinny, sceny rodzajowe, reportaż

dokumentalny, reportaż sportowy, fotografia zwierząt, fotografia widowisk i koncertów.

Reportaż rodzinny jest wykonywany w gronie rodzinnym, w kręgu przyjaciół, w trakcie

zebrań  towarzyskich,  świąt,  prywatnych  uroczystości.  Spacery,  wakacje,  podróże,  każda
okazja,  mogą  służyć  wzbogaceniu  barwnej  kolekcji  zdjęć,  których  oglądanie  stanie  się  dla
widzów  prawdziwym  świętem.  Fotoreporter  powinien  starać  się  w  lot  uchwycić  nowe
spojrzenie,  ciekawe,  pełne  wyrazu  sytuacje.  Zamiast  do  pozowania  trzeba  przyzwyczaić
otoczenie  do  obecności  aparatu  fotograficznego,  do  traktowania  go  jak  zwykłą,  codzienną
rzecz.  Nie  ważne,  że  ktoś  skrzywił  się  niemiłosiernie  czy  przyjął  dziwną  pozę.  Właśnie  takie
szczegóły ożywią zdjęcie, dzięki nim będzie ono wzruszające i pełne życia.

Reportaż rodzinny to również zdjęcia z tak ważnych uroczystości rodzinnych jak chrzest,

pierwsza komunia, ślub, które każdy lubi wspominać dzięki  zdjęciom. Przy ich fotografowaniu
dobrze  jest  zerwać  ze  sztampą  i  sztywniactwem,  uroczystym i napuszonym charakterem, aby
nadać  im  oryginalność  i  spontaniczność,  radość  i  wzruszenie.  Fotoreportaż  z tego  typu

„

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

uroczystości  powinien  opowiadać  o  wszystkich  ich  etapach  od  początku  do  końca  —  być
swego rodzaju filmem. Na przykład zdjęcia reportażowe ze ślubu można zacząć robić w domu
panny  młodej  (przygotowania,  zakładanie  welonu,  błogosławieństwo,  państwo  młodzi
wychodzą  z  domu).  Następne  zdjęcia  powinny  zarejestrować  wydarzenia  w  Urzędzie  Stanu
Cywilnego  lub  kościele  (wejście,  zakładanie  obrączek,  błogosławieństwo,  wyjście  z kościoła,
wsiadanie  do  samochodu),  wreszcie  powinny  oddać  także  atmosferę  przyjęcia  weselnego,
uchwycić przyjazd państwa młodych, pierwszy taniec, toasty, życzenia, wręczanie prezentów i
dobrze  bawiących  się  gości.  Reportaż,  aby  stanowił  zamkniętą  całość,  wymaga  wykonania
wielu zdjęć z wykorzystaniem różnych rodzajów oświetlenia takich jak oświetlenie zastane czy
światło lampy błyskowej dającej światło bezpośrednie lub odbite. Pamiętaj zawsze, że ważne
jest  aby  fotografując,  robić  to    dyskretnie  i    spokojnie,  starając  się  nie  zakłócić  przebiegu
uroczystości. [Poz. 8 s. 206]

Fot. 3-8. Zestaw zdjęć ślubnych przedstawiający całość uroczystości. Źródło: Materiały autorskie.

Sceny rodzajowe są interesujące dla osób lubiących zmienne i barwne aspekty

codziennego życia. Temat  taki znajdzie się wszędzie tam, gdzie bywa fotograf: targ, ruchliwa
ulica,  życie  na wsi, szkoła. W czasie spaceru po mieście, podczas pobytu w nieznanej okolicy
fotografa  interesują  nie  tylko  zabytki  historyczne,  pomniki  i  krajobraz,  lecz  również
mieszkańcy  tego  regionu,  ich  praca,  rozrywki.  Zdjęcia  tego  typu  ukazują  wielorakie  aspekty
życia  codziennego.  Do  wykonania  takich  zdjęć  wcale  nie  trzeba  odbywać  dalekich  podróży,
można  je  wykonać  na  każdym  rogu  ulicy.  Reportaż  tego  typu  polega  na  chwytaniu  w  lot
drobnych, zabawnych, wzruszających czy malowniczych scen. Najlepszym sposobem zrobienia
drobnych  zdjęć  jest  zmieszanie  się  z  tłumem,  fotograf  powinien  stać  się bezimiennym  jednym
z wielu przechodniem podpatrującym codzienne życie innych ludzi.

Fot. 9, 10. Zdjęcia scen rodzajowych. Źródło: Materiały autorskie.

„

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Reportaż dokumentalny — to taki, w którym fotograf jest, w pewnym sensie, oficjalnym

świadkiem wydarzeń o charakterze lokalnym, narodowym, międzynarodowym mających
miejsce w zasięgu jego obiektywu. Są to np. święta państwowe i kościelne, obchody
rocznicowe, festiwale, festyny i wszystkie inne codzienne i uroczyste objawy zorganizowanego
życia społecznego.

Zagadnienia te od strony fotograficznej podzielić możemy na kilka typów:

−

Zebrania i konferencje. Zasadniczo jest to temat bardzo ubogi dla fotoreportera, toteż

większość  fotografów  prasowych  nie  przejmując  się  ostatecznym  wynikiem  robi  zdjęcia
sposobem  najprostszym,  ale  i  najmniej  ciekawym.  Fotografuje  prezydium  i  kilka
fragmentów sali. Istotnie, z tematu dużo więcej wydobyć nie można, chyba że ma miejsce
jakieś  specjalne  wydarzenie,  ale  są  to  bardzo  rzadkie  przypadki  (chyba,  że  fotograf  ma
wyjątkowy zmysł obserwacji).

Fot. 11, 12. Zdjęcia reportażowe z konferencji podczas Forum Fotografii Krajoznawczej.

Źródło: Materiały autorskie.

−

Wszelkiego rodzaju pochody uliczne (marsze, procesje,). Są to akcje zorganizowane,

dostępne  dla  wszystkich  fotografujących.  Znając  charakter  takich  powtarzających  się
często  uroczystości  można  z  góry  przewidzieć,  co  i  gdzie  się  będzie  działo,  można  więc
znaleźć najlepszy punkt widzenia, tak pod względem oświetlenia jak i ujęcia tematu. Są to
widowiska  dekoracyjne  i  wielobarwne,  dlatego  warto  je  fotografować  na  materiale
barwnym.

Fot. 13, 14. Zdjęcia reportażowe z procesji.

Źródło: Materiały autorskie.

−

Inne uroczystości masowe, jak na przykład dożynki, festyny, widowiska uliczne. Najlepiej

jest  jeżeli  fotograf  ma  swobodę  poruszania  się.  Może wtedy  wybierać  z  dużych zespołów
interesujące  go  fragmenty,  może  stosować  zbliżenia  znacznie  ułatwiające  mu  ciekawsze
ujęcia.  Powodzenie  w  czasie  fotografowania  takich  wydarzeń,  zapewni  mały  rekonesans.
Przygotowując się do fotografowania wydarzenia odbywającego się na wolnym powietrzu,
dobrze  jest  dzień  lub  dwa  dni  wcześniej  przejść  trasę,  na  której  będzie  się  ono  odbywać
i zastanowić  się  nad  miejscami,  z  których  będzie  można  fotografować.  Dobrze  jest

„

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

przyjrzeć się, w których miejscach można wejść trochę wyżej, by móc fotografować ponad
głowami tłumu. Może do tego posłużyć solidny murek ceglany, na który łatwo będzie się
wspiąć, albo okno na pierwszym piętrze budynku, z którego widać trasę (zakładając, że ma
się pozwolenie do wejścia na teren prywatny).

Fot. 15, 16. Zdjęcia z uroczystości masowych (koncert Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy)

Źródło: Materiały autorskie.

W skład reportażu dokumentalnego wchodzą również tzw. „wielkie” tematy np. trzęsienia

ziemi, powodzie, kataklizmy cywilizacji, katastrofy i wypadki. Przy fotografowaniu takich
wydarzeń obowiązuje fotoreportera zasada rzetelnej informacji, zaangażowania
emocjonalnego a przede wszystkim spokój i dyskrecja – należy wykonywać zdjęcia tak, aby nie
przeszkadzać ekipom ratunkowym.

Na reportaż dokumentalny może składać się jedno zdjęcie jak również seria zdjęć

ilustrujących ten sam temat, czyli tzw. zestaw. Zestaw nie może być zbieraniną przypadkowych
obrazków. Musi stanowić pewną logiczną całość, musi ilustrować określone zdarzenie.
Najprostszym, klasycznym schematem zestawu jest dobór następujących obrazów:

1. Ogólny widok miejsca interesującego nas zdarzenia.
2. Samo zdarzenie w ujęciu ogólnym (jeżeli teren jest za duży aby na zdjęciu czytelnie

pokazać całość, fotografujemy najistotniejszy jego element).

3.  Szereg zdjęć pokazujących przebieg zdarzenia w poszczególnych jego fazach.
4.  Zdjęcia osób odgrywających główne role w zdarzeniu.
5.  Zdjęcia uzupełniające — na przykład miejsce po zdarzeniu.
Fotograf nie ma możliwości planowania wielkich wydarzeń historycznych; przychodzą do

niego same, najczęściej bez uprzedzenia. To, czy potrafi zrobić wartościowe zdjęcia, zależy
jedynie od jego orientacji i szybkiej decyzji. [Poz. 9, s. 204-206]

Reportaż sportowy przeznaczony jest dla miłośników sportu i fotografii. Fotografując

jakąkolwiek dyscyplinę sportu trzeba przestać być kibicem. Na boisku nie może znajdować się
nasza  drużyna,  która  powinna  wygrać,    lecz    zespoły  które  walczą  między  sobą.  Zadaniem
fotografa  jest  zrobienie  jak  najlepszych  zdjęć.  Należy  zatem  wyłączyć  emocje  i  chłodnym
okiem  obserwować  i  wyławiać  wszystkie  sytuacje,  które  wydają  się  istotne  dla  pokazania
zawodów. [Poz. 6 , s.32.]

Istota fotografii sportowej polega na wybraniu właściwego momentu naciśnięcia spustu

migawki,  gdy  ruch  obiektu  osiąga  punkt  kulminacyjny.  Ułamek  sekundy  może  oznaczać
chwilę,  w  której  jeden  zawodnik  pokonuje  drugiego.  Strategia  fotografii  sportowej  polega
więc  na  nieustannej  czujności,  która  zapewnić  ma  fotografowi  znalezienie  się  we  właściwym
miejscu o właściwym czasie.

Drugim bardzo ważnym elementem w fotografowaniu sportu jest wybór odpowiedniego

punktu, z którego wykonuje się zdjęcia. Należy starać się obserwować wydarzenie z takiego
miejsca, z którego nie tylko dobrze widać akcję, ale też ruch celu naszych zdjęć widziany
z tego punktu nie będzie nadmiernie szybki.

„

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Aby ułatwić Ci przystąpienie do wykonywania zdjęć podczas niektórych popularnych gier

zespołowych przedstawiam schematy boisk wraz z oznaczonymi gwiazdką miejscami,
z których można wykonać najbardziej widowiskowe zdjęcia reportażowe.

Rys. 1. Schematy boisk do: a) piłki nożnej, b) piłki siatkowej, c) koszykówki, d) piłki ręcznej.

Gwiazdką oznaczono miejsca z których najkorzystniej wykonywać zdjęcia reportażowe

[Źródłó: Fotografuję sport, M. Nelken, P. Wójcik, Warszawa, WNT, 1987]

W fotografii sportowej często niezbędny okazuje się teleobiektyw lub obiektyw

długoogniskowy,  dzięki  którym  można  znacznie  „przybliżyć  się”  do  fotografowanego
przedmiotu.  Jest  to  bardzo  istotne  w  sytuacji  gdy  nie  możemy  bliżej  podejść  do  tematu
zdjęcia.    Musisz  jednak  pamiętać,  że  w  przypadku  teleobiektywów  każde,  najmniejsze
nawet  poruszenie  ręką  będzie  widoczne  na  zdjęciu  a  czas  naświetlania,  który  był
wystarczający przy fotografowaniu z ręki obiektywem standardowym, może okazać się za
długi.

„

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Fotoreporter sportowy musi pamiętać również o tym, że zdjęcia powinny być ostre i pełne

szczegółów. W tym celu należy starannie dobrać czas otwarcia migawki — jest on zależny od
założonej  ostrości  obrazu  i  szybkości  kątowej ruchu  obiektu  zdjęcia.  Jeśli  ruchomy  obiekt  —
np. cyklista — jedzie w kierunku prostopadłym do osi zdjęcia, czas otwarcia migawki musi być
o wiele  krótszy  niż  przy  ruchu  w  kierunku  zgodnym  z  osią  obiektywu,  podobnie  należy
bardziej  skrócić  czas  ekspozycji  przy  użyciu teleobiektywu  i wypełnieniu tematem całej  klatki
niż przy fotografowaniu obiektywem standardowym, w planie ogólnym.

Tabela 1. Maksymalny czas naświetlania przy fotografowaniu obiektów ruchomych.

Szybkość

obiektu w

m/s (km/h)

Kierunek

ruchu

względem

aparatu

Odległość od aparatu w metrach

100

prostopadle

1/60

1/30

1/15

1/8

1/4

ukośnie

1/125

1/60

1/30

1/15

1/8

1,5 (5)
marsz

równolegle

1/250

1/125

1/60

1/30

1/15

prostopadle

1/250

1/125

1/60

1/30

1/15

ukośnie

1/500

1/250

1/125

1/60

1/30

5,5 (20)
bieg

równolegle

1/1000

1/500

1/250

1/125

1/60

prostopadle

1/500

1/250

1/125

1/60

1/30

ukośnie

1/1000

1/500

1/250

1/125

1/60

11,0 (40)
jazda na
rowerze

równolegle

1/2000

1/1000

1/500

1/250

1/125

prostopadle

1/1000

1/500

1/250

1/125

1/60

ukośnie

1/2000

1/1000

1/500

1/250

1/125

22,0 (80)
jazda
samochodem

równolegle

1/4000

1/2000

1/1000

1/500

1/250

Źródło: [Nelken N., Wójcik P., Fotografuję sport. Warszawa, WNT, 1987, s..13]

Staranne nastawienie ostrości i dość duży otwór przysłony umożliwiają fotografowanie przy

krótkim  czasie  otwarcia  migawki  nawet  na  błonie o średniej czułości np. 200 ISO. Przy gorszych
warunkach  oświetleniowych  można  użyć  np.  błon  wysokoczułych  400,  800  lub  1600  ISO.  Jeśli
dysponujemy aparatem z migawką centralną, bez krótkich czasów naświetlenia (1/250 lub 1/500 s),
to  można  z  powodzeniem  fotografować  nim  również „bardzo  szybkie”  dziedziny sportu  (wyścigi
samochodowe,  wyścigi  ślizgaczy,  konkurencje  narciarskie).  W  tym  celu należy stosować technikę
polegającą  na  równym  i  spokojnym  prowadzeniu  aparatu  za  obiektem  zdjęcia  (panoramowanie)
i delikatnym wyzwoleniu migawki w odpowiednim momencie.

Fot. 17. Zdjęcie wykonane za pomocą „panoramowania” – prowadzeniem aparatu za poruszającym się modelem.

Źródło: Materiały autorskie.

„

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Technika ta daje wspaniałe efekty przede wszystkim na zdjęciach barwnych, na których ostry

jest tylko ruchomy obiekt zdjęcia, natomiast tło jest poruszone, nieostre; pozwala ponadto
wyodrębnić ruch z otoczenia, które pełni rolę tła.

Do fotografowania sportu bardzo dobrze nadają się aparaty cyfrowe. Jedną z ich zalet jest to,

ze można wykonywać tyle kolejnych zdjęć jakiejś akcji, ile potrzeba, a następnie wyrzucić te, które
okażą  się  bezużyteczne,  nie  martwiąc  się  o  zmarnowaną  błonę.  Przy  wykonywaniu  takich  zdjęć
z użyciem cyfrowych aparatów kompaktowych należy jednak uwzględniać opóźnienie wyzwolenia
migawki:  czas  pomiędzy  naciśnięciem  spustu  a  rzeczywistą  rejestracją  obrazu  może  wynosić  od
1/10  do  nawet  1/2  sekundy.  Pocieszającym  jest  fakt,  że  w  nowszych  aparatach  typu  lustrzanka
cyfrowa zjawisko opóźnienia wyzwolenia migawki nie występuje.

Fotografia sportowa nie musi ograniczać się do samego przebiegu konkurencji - może polegać

na dokumentowaniu fanów, ich twarzy i ubiorów. Można też spróbować zarejestrować coś, co
dzieje się za kulisami wydarzeń — przygotowania do meczu, życie personelu pomocniczego albo
to, jak wygląda wydarzenie z perspektywy sędziego lub trenera. Dla kogoś, kto potrafi korzystać ze
swojej wyobraźni i znajomości sportu fotografia może pomóc odkryć takie aspekty jego ulubionego
sportu, jakie mogą być niedostępne dla zwykłych fanów.

Fot. 18-20. Fotoreportaż sportowy: koszykówka, piłka nożna, siatkówka. Źródło: Materiały autorskie.

Przy fotografowaniu sportu w sposób szczególny pamiętaj o bezpieczeństwie.

Podczas  fotografowania  sportów  motorowych  zawsze  istnieje  pewne  zagrożenie  dla
wszystkich  uczestników  –  szczególnie  dla  fotografów,  którym  często  przydziela  się
miejsca  blisko  wydarzeń.  Nie  należy  niepotrzebnie  ryzykować  i  zawsze  trzeba  stosować
się do wskazówek osób zajmujących się organizacja zawodów.

Fotografowanie widowisk teatralnych, kabaretowych, cyrkowych oraz koncertów

muzyki poważnej i rozrywkowej może również dostarczyć fotografowi wielu
interesujących tematów.

Fot. 21-23. Zdjęcia reportażowe z koncertu, kabaretu i widowiska. Źródło: Materiały autorskie.

„

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Przystępując do ich fotografowania należy posiadać sporą wiedzę, postępować zgodnie

z przyjętymi  zasadami  oraz  uzyskać  zgodę  na  fotografowanie  (np.  przedstawienia  teatralne
można  fotografować  tylko  podczas  specjalnych  spektakli  dla  fotoreporterów    czy  podczas
prób generalnych). W salach koncertowych spotyka się często trudności powodowane bardzo
słabym  oświetleniem.  Zmusza  to  do  stosowania  długich  czasów  otwarcia  migawki
i unieruchomienia  aparatu  na  statywie.  Korzystaj  wówczas  z materiałów  zdjęciowych  o dużej
światłoczułości  (400,  800  lub  1600  ISO)  oraz  obiektywów  o  bardzo  dużym  otworze
względnym  co  umożliwi  wykonanie  w  tych  warunkach  zdjęć  migawkowych  z  ręki.  Do
fotografowania  widowisk  i koncertów  rzadko  stosujemy  światło  lampy  błyskowej  a  jeśli  już
zachodzi  taka  potrzeba  –  korzystamy  ze  światła  odbitego.  Światło  bezpośrednie  może  być
użyte tylko przy fotografowaniu z dużych odległości (np. z balkonu)

Gdy fotografujemy spektakl, musimy wybrać miejsce niezbyt oddalone od sceny lub

estrady,  które  pozwoli  na  zrezygnowanie  z  użycia  obiektywu  o  zmiennej  ogniskowej  lub
długoogniskowego  (przeważnie  odznaczają  się  mniejszą  jasnością  niż  obiektywy  o  stałej,  np
standardowej ogniskowej, dłuższa ogniskowa utrudnia lub nawet uniemożliwia fotografowanie
z  ręki  przy  niezbyt  krótkich  czasach  naświetlania).  Określanie  ekspozycji  również  nastręcza
poważne  kłopoty  z  uwagi  na  stosunkowo  ciemne  tło  i  jasno  oświetlonych  aktorów.
Najlepszym wyjściem w tym wypadku jest stosowanie aparatu z wbudowanym światłomierzem
przystosowanym  do  pomiaru  punktowego.  Sprawdza  się  też  niezależny  światłomierz  do
pomiaru  punktowego.  Fotografując  aparatami  cyfrowymi  musisz  prawidłowo  umieć
odczytywać  histogram,  lecz  to  też  nie  zapewni  ci  stuprocentowej  pewności,  że  zdjęcie
naświetliłeś prawidłowo.

Fotografując mniej oficjalne koncerty gdzie zazwyczaj nie jest wymagana pisemna zgoda

na  fotografowanie  (publiczne  popisy  dziecięce,  koncerty  młodych  pianistów  czy
przedstawienia szkolne) pamiętaj, aby Twoja praca nie speszyła młodego artysty. Najlepiej jest
fotografować  albo  na  samym  początku  przedstawienia  albo  na  samym  końcu.  Nie  chcesz
chyba,  żeby  wykonawca  się  pomylił,  gdy  błyśniesz  mu  lampą  po  oczach  lub,  gdy  starając  się
wybrać  najlepsze  miejsce  do  fotografowania  potkniesz  się  o kable  na  podłodze  i  narobisz
zamieszania.  Wskazane  jest  też  abyś  pracował  aparatem,  którego  działanie  jest  stosunkowo
ciche. Zwróć także uwagę na to, że aparaty tradycyjne cicho pracujące podczas wykonywania
zdjęć  mogą  zrobić  ci  niemiłą  niespodziankę,  gdy  raptem  głośno  zaczną  przewijać  skończony
film.

Fotografia zwierząt czyli polowanie z aparatem fotograficznym uprawia wielu

fotografów  i  fotoamatorów  (bezkrwawe  łowy).  Jest  to  jeden  z  najbardziej    pasjonujących
rodzajów  fotografii  ale  wymaga  dużej  specjalizacji  —  konieczna  tu  jest  znajomość  zarówno
fotografii,  jak  i  zwierząt.  Polować  z  aparatem  fotograficznym  można  wszędzie:  we  własnym
ogródku, w polu i lesie, w afrykańskim buszu, amerykańskich sawannach.

Rozróżniamy dwa sposoby polowania z aparatem fotograficznym: podchody i czaty.

Fot. 24, 25. Zdjęcie bociana w locie i pies podczas posiłku – zdjęcia wykonane w efekcie podchodu.

Źródło: Materiały autorskie.

„

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Podchody, zbliżone są do zwykłego polowania. Polegają na tym, że z aparatem gotowym

do „strzału”, poszukując „zwierza”, spaceruje się po polach, w lesie, wokół stawów —
o wyniku decyduje zręczność fotografa i przysłowiowy łut szczęścia. Liczne okazje do zdjęć
można spotkać towarzysząc myśliwym lub przebywając w rezerwacie.

Trzeba być doskonałym znawcą zwyczajów zwierząt, aby potrafić przewidzieć, jaka

zwierzyna zjawi się przed obiektywem. Fotograf najczęściej zobaczy ją w momencie, gdy
zwierzę zacznie uciekać. Trzeba, więc mieć dużo szczęścia i błyskawiczny wprost refleks, aby
uchwycić zmykającego zająca lub dzika przebiegającego leśną drożynę.

Bardzo ważny w podchodach jest wybór odpowiedniego materiału zdjęciowego i sprzętu.

Można spróbować szczęścia z aparatem małoobrazkowym z obiektywem o ogniskowej 90 lub
135 mm, więcej szans da jednak obiektyw o dłuższej ogniskowej - 300 lub 400 mm, 500,
a nawet 600 mm. Zespół korpus-obiektyw może być razem zamocowany na jednej kolbie,
tworząc „strzelbę fotograficzną”.

Czaty wymagają, podobnie jak podchody, doskonałej znajomości zwyczajów zwierząt,

a ponadto  nieograniczonej  wprost  cierpliwości  fotografa.  Uzyskane  wyniki  są  za  to  jeszcze
ciekawsze.  Na  czatach,  w  ukryciu  naturalnym  lub  wykonanym  specjalnie  do  robienia  zdjęć,
aparat  zamocowuje  się  na  statywie,  nastawia  przewidywaną  odległość,  ekspozycję  często
wyzwala  zdalnie,  niejednokrotnie  wspomaga  lampą  błyskową.  W  ten  sposób  wykonuje  się
wspaniałe zdjęcia np. ptaków karmiących pisklęta. [Poz. 8, s. 212-215]

4.3.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany wykonania ćwiczeń.

1.  Jaki rodzaj zdjęć określamy mianem fotografii reportażowej?
2.  Na czym polega wykonanie zdjęć określanych jako reportaż rodzinny?
3.  Jakie ujęcia powinien zawierać reportaż ślubny?
4.  W  jaki  sposób  należy  przygotować  się  do  wykonywania  zdjęć  podczas  uroczystości

kościelnych?

5.  Jak powinien zachowywać się profesjonalny fotoreporter?
6.  Czym wyróżnia się fotoreportaż dokumentalny?
7.  Z jakich ujęć powinien się składać fotoreportaż w formie zestawu?
8.  Jak wykonać nie poruszone zdjęcie podczas fotografowania tzw. szybkich sportów?
9.  Jakie  oświetlenie  wykorzystujemy  przy  fotografowaniu  spektakli  teatralnych,  widowisk

i koncertów?

10. Jakie są dwa sposoby „polowania” z aparatem fotograficznym przy fotografowaniu zwierząt?

4.3.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1
Wykonaj 3 zdjęcia samochodów przejeżdżających koło szkoły w taki sposób, aby na

pierwszym zdjęciu uzyskać efekt zamrożenia ruchu, na drugim uzyskać efekt poruszonego tła
oraz względnie ostry, nieporuszony wizerunek samochodu a na trzecim zdjęciu uzyskaj
poruszony obraz samochodu przy prawidłowo (ostro i stabilnie) odwzorowanym tle.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1) zapoznać się z instrukcją bezpieczeństwa i regulaminem pracy na stanowisku

ćwiczeniowym oraz ze sposobem wykonania ćwiczenia,

„

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

2) uzgodnić z nauczycielem technikę zdjęciową do realizacji tego ćwiczenia,
3) sprawdzić kompletność wyposażenia stanowiska pracy do realizacji ćwiczenia, zgodnie

z listą wyposażenia dla tego stanowiska,

4) zapoznać się z poszczególnymi elementami wyposażenia stanowiska ćwiczeniowego oraz

udostępnionymi instrukcjami obsługi sprzętu fotograficznego,

5) zaplanować w formie pisemnej sprzęt i materiały fotograficzne potrzebne do wykonania

ćwiczenia,

6) dobrać z zestawu wyposażenia odpowiedni sprzęt fotograficzny do wykonywania

fotografii, dla warunków określonych w temacie ćwiczenia,

7) dobrać z zestawu wyposażenia odpowiednie materiały fotograficzne do wykonywania

fotografii, dla warunków określonych w temacie ćwiczenia,

8)  uzgodnić z nauczycielem wyjście w teren (np. przed szkołę),
9)  zapakować sprzęt do torby reporterskiej i wyjść we wcześniej zaplanowane miejsce,
10)  wybrać stanowisko zdjęciowe,
11)  uzgodnić  z  członkami  zespołu  kolejność:  kto  najpierw  fotografuje  a  kto  asystuje  (jeśli

praca odbywa się w zespole),

12)  przygotować sprzęt do wykonania ćwiczenia,
13)  zmierzyć i ustawić warunki naświetlania dla każdego z kolejno wykonywanych zdjęć,
14)  ustawić  się  odpowiednio  w  stosunku  do  fotografowanego  samochodu  i  wykonać  serię

zdjęć zgodnie z warunkami określonymi w temacie ćwiczenia,

15) wrócić z nauczycielem do pracowni i wywołać materiał negatywowy (lub przenieść zdjęcia

do komputera) dokonać wyboru odpowiednich ujęć i dokonać powiększeń pozytywowych
lub wydruków zdjęć w formacie 9x13 cm,

16) nakleić wszystkie 3 zdjęcia na arkusz papieru A4 i zaopatrzyć komentarzem

podsumowującym wykonanie ćwiczenia – w jaki sposób uzyskałeś efekty zgodne
z zaleceniami zawartymi w poleceniu wykonania ćwiczenia,

17)  uporządkować stanowisko pracy po realizacji ćwiczenia,
18)  przedstawić pracę do oceny nauczycielowi,
19)  uczestniczyć aktywnie w dyskusji podsumowującej realizację ćwiczenia,
20)  dołączyć pracę do portfolio zawierającego efekty ćwiczeń tej jednostki modułowej.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

komputer PC z podstawowym oprogramowaniem do obróbki zdjęć,

−

różne rodzaje aparatów fotograficznych, m.in.: lustrzanka średnioformatowa, lustrzanka
małoobrazkowa, lustrzanka cyfrowa, kompaktowy aparat cyfrowy,

−

obiektywy wymienne do poszczególnych typów aparatów,

−

statyw lub monopod (co najmniej 1 na zespół),

−

światłomierze (minimum 1 szt na grupę),

−

osłona przeciwsłoneczna (po 1 szt do każdego dostępnego obiektywu),

−

materiały zdjęciowe negatywowe barwne o różnych czułościach i typach do odpowiednich
aparatów (typ 120 i 135 – komplet na grupę),

−

sprzęt i materiały umożliwiające wykonanie wydruków lub kopii pozytywowych,

−

kartki A4 o gramaturze minimum 160 g/m

, taśma dwustronnie przylepna, nożyczki.

Ćwiczenie 2

Sfotografuj kota lub inne zwierze (z wyjątkiem psa) w taki sposób, aby nie było

wątpliwości, że jest to zdjęcie reportażowe a nie portretowe. Ćwiczenie wykonaj za pomocą
lustrzanki cyfrowej lub cyfrowego aparatu kompaktowego.

„

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1) zapoznać się z instrukcją bezpieczeństwa i regulaminem pracy na stanowisku

ćwiczeniowym oraz ze sposobem wykonania ćwiczenia,

2) sprawdzić kompletność wyposażenia stanowiska pracy do realizacji ćwiczenia, zgodnie

z listą wyposażenia dla tego stanowiska,

3) zapoznać się z poszczególnymi elementami wyposażenia stanowiska ćwiczeniowego oraz

udostępnionymi instrukcjami obsługi sprzętu fotograficznego,

4) napisać w zespołach plan wykonania zdjęć reportażowych zwierząt,
5) dobrać z zestawu wyposażenia odpowiedni sprzęt fotograficzny do wykonywania zdjęć

określonych w temacie ćwiczenia,

6)  zaplanować sposób wykonania ćwiczenia,
7)  uzgodnić z nauczycielem wyjście w poza pracownię i wyjść na teren,
8)  dokonać pomiaru warunków ekspozycji oraz ustawić je w aparacie,
9)  zaczaić się lub wytropić zwierzę i wykonywać zdjęcia zgodnie z zaleceniami zawartymi w

poleceniu ćwiczenia,

10) wrócić do pracowni i przenieść zdjęcia do pamięci komputera,
11) wykonać w komputerze selekcję wykonanych zdjęć i wybrać takie które spełnia warunki

podane w temacie ćwiczenia,

12) wykonać wydruk wybranego zdjęcia
13) nakleić zdjęcie na arkusz papieru A4 i zaopatrzyć komentarzem podsumowującym wykonanie

ćwiczenia – jakiego sposobu użyłeś aby wykonać zdjęcie – podchodów czy czatowania,

14)  uporządkować stanowisko pracy po realizacji ćwiczenia,
15)  przedstawić pracę do oceny nauczycielowi,
16)  uczestniczyć aktywnie w dyskusji podsumowującej realizację ćwiczenia,
17)  dołączyć pracę do portfolio zawierającego efekty ćwiczeń tej jednostki modułowej.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

komputer PC z programem do podstawowej obróbki zdjęć,

−

lampy błyskowe (po 1 szt na zespół),

−

lustrzanka cyfrowa lub kompaktowy aparat cyfrowy,

−

obiektywy wymienne do aparatów,

−

tabela z danymi dotyczącymi zależności czasu naświetlania od prędkości poruszania się
obiektu (zawarta w poradniku dla ucznia),

−

drukarka do uzyskania kopii pozytywowych (np. termosublimacyjna lub digilab),

−

papier A4 o gramaturze minimum 160 g/m

, taśma 2 stronnie klejąca, nożyczki, długopis.

Ćwiczenie 3

Wykonaj co najmniej 4 zdjęcia reportażowe ze szkolnego meczu koszykówki tak

dobierając stanowisko zdjęciowe aby wykonać ciekawe i dynamiczne zdjęcia z gry. Użyj
czarno-białej techniki zdjęciowej i oświetlenia lampą błyskową skierowaną na wprost.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1) zapoznać się z instrukcją bezpieczeństwa i regulaminem pracy na stanowisku

ćwiczeniowym oraz ze sposobem wykonania ćwiczenia,

„

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

2) sprawdzić kompletność wyposażenia stanowiska pracy do realizacji ćwiczenia, zgodnie

z listą wyposażenia dla tego stanowiska,

3) zapoznać się z poszczególnymi elementami wyposażenia stanowiska ćwiczeniowego oraz

udostępnionymi instrukcjami obsługi sprzętu fotograficznego,

4) zaplanować w formie pisemnej sprzęt i materiały fotograficzne potrzebne do wykonania

ćwiczenia,

5) dobrać z zestawu wyposażenia odpowiedni sprzęt fotograficzny do wykonywania

fotografii reportażowej, dla warunków określonych w temacie ćwiczenia,

6) dobrać z zestawu wyposażenia odpowiednie czarno-białe materiały negatywowe do

wykonywania fotografii reportażu, dla warunków określonych w temacie ćwiczenia,

7)  uzgodnić z nauczycielem wyjście do sali gimnastycznej,
8)  zapakować sprzęt do torby reporterskiej i udać się na miejsce wykonywania ćwiczenia,
9)  uzyskać zgodę od nauczyciela wychowania fizycznego,
10)  przygotować  sprzęt  do  wykonania  ćwiczenia  (założyć  materiał  negatywowy,  założyć

i podłączyć lampę błyskową),

11) zająć odpowiednie miejsce i wykonać serię zdjęć zgodnie z warunkami określonymi

w temacie ćwiczenia,

12) wrócić z nauczycielem do pracowni, wywołać materiał negatywowy, wybrać ujęcia

i wykonać 4 powiększenia pozytywowe w formacie minimum 9x13 cm,

13) nakleić wszystkie 4 zdjęcia na arkusz papieru A4 i zaopatrzyć komentarzem

podsumowującym wykonanie ćwiczenia – czy na wszystkich zdjęciach widać dynamizm
gry lub czy są w inny sposób ciekawe (jeśli nie, to dlaczego?),

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

zestaw książek i czasopism sportowych a także artykułów w czasopismach
fotograficznych

z dziedziny fotografii sportowej,

−

różne rodzaje tradycyjnych aparatów fotograficznych, m.in.: lustrzanka średnioformatowa,
lustrzanka małoobrazkowa,

−

obiektywy wymienne do poszczególnych typów aparatów,

−

statyw, monopod (co najmniej 1 na grupę),

−

osłona przeciwsłoneczna (po 1 szt do każdego dostępnego obiektywu),

−

lampy błyskowe o różnej mocy, systemowe do poszczególnych typów aparatów,

−

materiały zdjęciowe negatywowe czarno-białe o różnych czułościach i typach do
odpowiednich aparatów (typów 120 i 135),

−

sprzęt i materiały umożliwiające kopii pozytywowych,

−

kartki A4 o gramaturze minimum 160 g/m

, gumka recepturka, taśma dwustronnie

przylepna, nożyczki.

Ćwiczenie 4

Wykonaj w plenerze, aparatem cyfrowym dwa zdjęcia modela znajdującego się

w dokładnie wcześniej oznaczonym miejscu. Podczas fotografowania pierwszego zdjęcia
model ma poruszać się krokiem marszowym, a przy drugim zdjęciu model ma biec. Ćwiczenie
wykonaj za pomocą lustrzanki cyfrowej lub cyfrowego aparatu kompaktowego.

„

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1) zapoznać się z instrukcją bezpieczeństwa i regulaminem pracy na stanowisku

ćwiczeniowym oraz ze sposobem wykonania ćwiczenia,

2) sprawdzić kompletność wyposażenia stanowiska pracy do realizacji ćwiczenia, zgodnie

z listą wyposażenia dla tego stanowiska,

3) zapoznać się z poszczególnymi elementami wyposażenia stanowiska ćwiczeniowego oraz

udostępnionymi instrukcjami obsługi sprzętu fotograficznego,

4) zaplanować w zespołach (na piśmie) plan wykonania zdjęć ludzi poruszających się

krokiem marszowym i biegnących oraz zaplanować sprzęt potrzebny do wykonania
ćwiczenia,

5) dobrać z zestawu wyposażenia odpowiedni sprzęt fotograficzny do wykonywania zdjęć

określonych w temacie ćwiczenia,

6) zaplanować sposób wykonania ćwiczenia a także ustalić, kto i w jakim momencie pełni

rolę fotografa a kto modela,

7)  uzgodnić z nauczycielem wyjście w poza pracownię i wyjść na teren np. boiska szkolnego,
8)  zaznaczyć punkt w którym ma się znaleźć model podczas fotografowania,
9)  wykonywać zdjęcia zgodnie z zaleceniami zawartymi w poleceniu ćwiczenia,
10)  dokonać pomiaru warunków ekspozycji oraz ustawić je w aparacie,
11)  ustawić  ostrość  na  określone  wcześniej  miejsce  lub  ustawić  odległość  hiperfokalną

właściwą do warunków określonych w temacie ćwiczenia,

12) wykonać szereg zdjęć na których widoczny jest model i znak określający punkt

przewidziany jako orientacyjny dla tego ćwiczenia,

13) dokonać zamiany ról - kolejno wykonujesz pracę fotoreportera i modela tak aby każdy

z członków zespołu samodzielnie wykonał po 2 zdjęcia według polecenia zawartego
w temacie ćwiczenia,

14)  dokonać zapisu który uczeń fotografował a który w tym czasie był modelem,
15)  wrócić do pracowni i przenieść zdjęcia do pamięci komputera,
16)  wykonać  w  komputerze  selekcję  wykonanych  zdjęć  i  wybrać  te  które  spełniają  warunki

podane w temacie ćwiczenia,

17) wykonać kopie pozytywowe - po 2 zdjęcia swojego autorstwa (spełniających warunki

podane w temacie ćwiczenia),

18) nakleić zdjęcia na arkusz papieru A4 i zaopatrzyć komentarzem podsumowującym

wykonanie ćwiczenia – czy na zdjęciach model znajduje się nad oznaczonym
miejscem(jeśli nie to dlaczego),

19)  uporządkować stanowisko pracy po realizacji ćwiczenia,
20)  przedstawić pracę do oceny nauczycielowi,
21)  uczestniczyć aktywnie w dyskusji podsumowującej realizację ćwiczenia,
22)  dołączyć pracę do portfolio zawierającego efekty ćwiczeń tej jednostki modułowej.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

komputer PC z programem do podstawowej obróbki zdjęć,

−

lampy błyskowe (po 1 szt na zespół),

−

aparat cyfrowy typu lustrzanka oraz typu kompaktowego,

−

obiektywy wymienne do aparatów,

−

tabela z danymi dotyczącymi zależności czasu naświetlania od prędkości poruszania się
obiektu (zawarta w poradniku dla ucznia),

−

znacznik (np. kreda),

„

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

−

drukarka do uzyskania wydruków (np. termosublimacyjna),

−

papier A4 o gramaturze minimum 160 g/m

, taśma 2 stronnie klejąca, nożyczki, długopis.

4.3.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

1) wymienić rodzaje reportażu?



2) wykonać zdjęcia reportażowe w taki sposób, aby ukazać efekt zamrożenia

ruchu?



3) wykorzystywać metodę „panoramowania” w zdjęciach reportażowych?



4) dobrać stanowisko zdjęciowe najlepsze do fotografowania danej dyscypliny

sportowej?



5) odróżnić reportaż dokumentalny od zdjęć rodzajowych?



6) zaplanować wykonanie reportażu ślubnego?



7) przewidzieć maksymalny czas naświetlania jakiego należy użyć do wykonania

zdjęć na wyścigu kolarskim, fotografując ukośnie względem zawodników?



8) wykonać zdjęcie poruszającego się obiektu tak aby znalazł się on na zdjęciu w

zaplanowanym wcześniej przez Ciebie miejscu?



9) wykonać zdjęcie reportażowe podczas popularnej gry zespołowej?



„

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.4. Zasady kompozycji i estetyki w fotografii reportażowej

4.4.1. Materiał nauczania

W fotografii reportażowej wykorzystuje się większość zasad kompozycji klasycznej

chociaż niekiedy jest dozwolone nie stosowanie się do tych reguł.

W reportażu nie tylko „niedociągnięcia” kompozycyjne, ale wyraźne błędy techniczne są

dopuszczalne pod warunkiem, że temat będzie pokazany wyraźnie i efektownie, że jego treść
będzie czytelna, interesująca i aktualna.

Fotoreporter w czasie wykonywania zdjęcia najczęściej nie ma czasu zastanawiać się nad

doborem  punktu  widzenia,  z  którego  fotografuje,  nie  ma  również  czasu  na  uważne
komponowanie zdjęć. W zdjęciu fotoreporterskim najważniejszy jest temat, pod warunkiem, że
jest  on  interesujący.  Natomiast  zasadniczym  elementem  pracy  fotoreportera  jest  znalezienie
odpowiedniego  momentu  do  wykonania  zdjęć,  zwłaszcza  obiektów  ruchomych  i  szybko
zmieniających  się.  Warunek  ten  jest  jednym  z najważniejszych.  Stąd  konieczność  szybkiego
refleksu  u fotoreportera.    Zagadnienia  ostrości  i  niezamierzonych  poruszeń  traktowane  są
marginesowo. Nawet spora nieostrość jest wybaczalna na ciekawym zdjęciu. To samo dotyczy
poruszenia, jeżeli jest ono takie, że nie gubi czytelności obrazu. Podobnie również traktowane
jest ziarno na pozytywie.[Poz. 3, s. 43.]

Tło w fotografii reportażowej.
Fotoreporter musi zawsze zwracać uwagę na tło, zwłaszcza znajdujące się bezpośrednio

za  tematem  głównym.  Nie  może  ono  z  nim  konkurować,  nie  może  odciągać  uwagi  od
najważniejszych  elementów  zdjęcia.  Często najciekawsze zdjęcie  jest  popsute gdy pojedyncze
elementy  towarzyszące  podstawowemu  tematowi  zakłócają  je  (jak  np.  drzewo  „wyrastające”
z głowy zawodnika).

Natomiast elementy umieszczone po bokach obrazu, z daleka od tematu głównego i nie

pokrywające się z nim mogą być dowolne pod warunkiem, że ani kontrastem, ani ostrością nie
stanowią za dużej konkurencji plastycznej. W ostateczności można je będzie wykadrować przy
powiększeniu. Aby uwypuklić temat, aby pokazać go przestrzennie, fotoreporter stara się, o ile
to możliwe, fotografować z góry. Wtedy bliższe przedmioty nie zasłaniają elementów obrazu.
Natomiast  fotografując  temat  z bliska,  z  dołu,  eliminuje  się  tło,  zwłaszcza  przedmioty
znajdujące  się  w  pobliżu  elementu  fotografowanego.  Z  góry  widzimy  co  najmniej  kilka
szeregów,  z  dołu  na  tle  nieba  czy  wysokich  obiektów  tylko  jeden,  dlatego,  że  inne  niższe
i mniej istotne przedmioty ukryte są z tyłu, niżej.

Mocne punkty obrazu
Już wykonując zdjęcie należy je „widzieć” na matówce czy celowniku jako harmonijną

całość,  w  której  wszelkie  defekty  kompozycji  po  powiększeniu  zostaną  jeszcze
wyolbrzymione.  W  przypadku    fotografii  reportażowej,  warunki  pracy  znacznie  utrudniają
możliwość komponowania kadru. Dlatego przed rozpoczęciem imprezy reporter musi dokonać
odpowiedniego wyboru miejsca, z którego będzie fotografował przez odpowiednie ustawienie
się wobec fotografowanego obiektu, tła i oświetlenia. Dopiero wtedy ma możliwość uzyskania
pożądanych efektów. Fotografując, najlepiej jest lokalizować podstawowe dla zdjęcia elementy
w mocnych  punktach  obrazu.  Mają  one  tę  właściwość,  że  to  właśnie  od  nich  widz  zaczyna
oglądać  prawidłowo  skomponowany  fotogram.  Nie  zawsze  jest  to  możliwe  przy  zdjęciach
reportażowych.  Dlatego  też  warto  fotografować  z  dość  dużym  „zapasem”,  aby  móc
swobodnie  wykadrować  z  negatywu  lub  z  pliku  ostateczny  obraz,  robiąc  tzw.  wycinek
i skomponować  go  według  zasad  kompozycji  klasycznej  -  umieszczając  temat  główny
w mocnym  punkcie.  Bez  możliwości  robienia  wycinka  olbrzymia  większość  zdjęć

„

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

reporterskich nie nadawałaby się do pokazania. Nie zapominaj jednak, że reportaż to temat
i nie wolno go zgubić w układzie kompozycyjnym.

Motyw główny (zasada dominacji)
Obraz fotograficzny powinien nieść niezbędną ilość informacji. Nie za mało, ale też

w żadnym  wypadku  nie  za  dużo.  Podstawowy  temat  powinien  być  dla  odbiorcy  czytelny
i oczywisty.  Nie  może  on  zostać  zdominowany  przez  tło  czy  otoczenie.  Jeżeli,  przykładowo
sylwetka  biegacza  na  tle  widzów  będzie  tej  samej  wielkości  co  i  oni,  i w dodatku  tak  samo
ostra  wówczas  jego  postać  „zginie  w  tłumie”.  Motyw  główny  można  w  tym  przypadku
wydobyć z tła stosując jedną z poniższych metod.

- Jeżeli odpowiednio zmniejszymy głębię ostrości przez zwiększenie otworu przysłony

i równocześnie skrócimy czas naświetlenia, to biegacz będzie sfotografowany ostro, natomiast
tło  którym  jest  tłum  widzów  —  zostanie  „zneutralizowane”  przez  świadomie  zastosowaną
nieostrość.  Osoba  oglądająca  zdjęcie  będzie wiedziała, że widzowie są obecni, ale też główny
motyw  będzie  w  sposób  jednoznaczny  zarysowany.  Stosując  tę  metodę  najlepiej  jest
posługiwać się obiektywami długoogniskowymi – o małej głębi ostrości.

- Inna metoda polega na nastawieniu czasu naświetlenia równego l/30 sek.. Aby postać

biegacza nie była wówczas poruszona, musimy go „prowadzić” w celowniku; gdy znajdzie się
w  wybranym  przez  nas  punkcie,  należy  nacisnąć  spust  migawki.  Również  i  tak  wykonane
zdjęcie  da  nam  w  efekcie  ostro  zarysowaną  sylwetkę  biegacza  na  tle  „poruszonego”,
zamazanego  tłumu.  Jednocześnie  zdjęcie  to  będzie  cechowała  większa  dynamika.  Może  być
ono wykonane obiektywem o dowolnej ogniskowej.

- Jeszcze inna metoda polega na zastosowaniu obiektywu krótkoogniskowego, który

nieproporcjonalnie „odsuwa” drugi plan obrazu. Technika ta wymaga jednak znacznego
zbliżenia się do fotografowanego obiektu i zastosowania bardzo krótkich czasów naświetlenia.
Na szczęście obiektywy krótkoogniskowe dla odległości większej niż 1,5 m mają bardzo dużą
głębię ostrości.

- Fotografujący na materiałach barwnych może jeszcze próbować dobrać odpowiednio

kontrastowe barwy głównego motywu zdjęcia i tła, na jakim ów motyw jest fotografowany.
Jednak w warunkach reporterskich sytuacja taka jest znacznie bardziej zależna od przypadku
niż od świadomego i celowego działania.

Rozmieszczenie elementów na zdjęciu reportażowym
Rozmieszczenie punktów, linii i plam na płaszczyźnie obrazu w różnoraki sposób

oddziałuje  na  widza.  Linie  proste  sugerują  stałość  i  stabilność  obrazu,  łamane  wprowadzają
natomiast  niepokój,  nieporządek  i  sugerują  częste  zmiany.  Linie  pionowe  dają  wrażenie
monumentalności  i  pięcia  się  w  górę,  poziome  natomiast  wprowadzają  spokój  i  harmonię.
Linie ułożone pod kątem dają wrażenie ruchu. Jeżeli linia jest skośna i unosi się w prawo, daje
ona wrażenie, że „tam idziemy”. Natomiast gdy linia opada w prawo, sugeruje ona, iż „stamtąd
przyszliśmy”.  Efekt  ten  jest  związany  z  nawykiem  czytania  tekstów  i  oglądania  obrazów  od
lewej strony do prawej. Przy kompozycjach asymetrycznych trzeba zwrócić szczególną uwagę
na  zrównoważenie  obrazu.  Mały  jasny  punkt  po  jednej  stronie  obrazu  można  zrównoważyć
przez  wprowadzenie  większej  powierzchni  ciemniejszej  lub  przez  mały,  silnie  kontrastujący
punkt po przeciwnej stronie obrazu.

Przy fotografowaniu sportu nader często mamy do czynienia z obiektami poruszającymi

się. Ważne jest prawidłowe rozmieszczenie tych elementów w kadrze. Dokonujemy tego już w
momencie wykonywania zdjęcia. Błąd tutaj popełniony trudno jest później naprawić w ciemni
bez szkody dla końcowego efektu. Jeżeli, przykładowo, biegacz biegnie w lewo, a jego postać
umieścimy z lewej strony kadru, wówczas będzie on nam z niego „uciekać”, pozostawiając za
sobą pustkę.

„

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Fot. 26. Biegnący „ucieka’ z kadru. Źródło: Materiały autorskie.

Jeżeli jego sylwetkę umieścimy w środku obrazu, wprawdzie „uciekać z kadru” już nie

będzie, ale za to będzie miał za plecami „niezagospodarowaną” płaszczyznę.

Fot. 27. Biegnący ma za plecami „niezagospodarowaną” płaszczyznę. Źródło: Materiały autorskie.

Niekorzystne jest też umieszczenie biegacza całkowicie z prawej strony klatki, a to

dlatego, że będzie miało się wrażenie, iż przed chwilą „wbiegł” on na plan. Optymalnym
rozwiązaniem jest umieszczenie jego sylwetki w „mocnych punktach obrazu” po prawej stronie
zdjęcia. Wówczas biegacz będzie miał „miejsce do biegania”, a cała płaszczyzna zdjęcia będzie
„zagospodarowana”.

Fot. 28. Biegnący jest umieszczony w „mocnych punktach obrazu” po prawej stronie zdjęcia

– biegnący ma „miejsce do biegania” a kadr jest w pełni wykorzystany

Źródło: Materiały autorskie.

„

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Punkt widzenia
Fotografia reportażowa dopuszcza swobodę w wyborze punktu wykonania zdjęcia.

Należy go odpowiednio wcześnie znaleźć, tak, aby umożliwiał obserwowanie przebiegu akcji,
i jednocześnie  uwzględnić  oświetlenie  i  kąt  widzenia obiektywu. W trakcie robienia reportażu
fotograf  może  jedynie  krążyć  wokół  obiektu  zdjęć:  towarzyszy  zdarzeniom,  lecz  nie  jest
w stanie  nimi  kierować.  Korzystne  jest  wykonanie  wielu  zdjęć  z  różnych  miejsc.  Ponieważ
reportaż  nie  wymaga  wystudiowanych  kompozycji  ani  perspektywy,  należy  korzystać  z  tej
możliwości,  fotografując  z  rozmaitych  miejsc:  z góry,  z  dołu,  z  ukosa  —  wówczas  zdjęcia
okażą się bardziej dynamiczne.

Fot 29-31. Wykorzystanie 3 rodzajów perspektyw w celu uatrakcyjnienia zdjęć reportażowych

wykonywanych z tego samego miejsca. Źródło: Materiały autorskie.

4.4.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

1.  Dlaczego fotoreporter musi zwracać uwagę na tło?
2.  Jaki efekt uzyskujemy wykonując zdjęcie reportażowe z góry?
3.  W jakim celu wykonując zdjęcie reportażowe kadrujemy je „z zapasem”?
4.  W jaki sposób w fotografii reportażowej możemy motyw główny zdjęcia „wydobyć z tła”

aby się z nim nie zlewało?

5. W jaki sposób należy kadrować zdjęcia w ruchu?
6. Jaki punkt widzenia jest najlepszy w fotografii reportażowej?

4.4.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Wykonaj serię, co najmniej 3 zdjęć reportażowych dzieci na placu zabaw

fotografując je z różnych perspektyw patrzenia. Zdjęcia wykonaj techniką cyfrową .

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1) zapoznać się z instrukcją bezpieczeństwa i regulaminem pracy na stanowisku

ćwiczeniowym oraz ze sposobem wykonania ćwiczenia,

2) sprawdzić kompletność wyposażenia stanowiska pracy do realizacji ćwiczenia, zgodnie

z listą wyposażenia dla tego stanowiska,

3) zapoznać się z poszczególnymi elementami wyposażenia stanowiska ćwiczeniowego oraz

udostępnionymi instrukcjami obsługi sprzętu fotograficznego,

4)  wykonać ćwiczenie za pomocą lustrzanki cyfrowej lub cyfrowego aparatu kompaktowego,
5)  zaplanować w zespołach (na piśmie) plan wykonania zdjęć,
6)  dobrać sprzęt fotograficzny do wykonywania zdjęć określonych w temacie ćwiczenia,

„

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

7)  zaplanować sposób wykonania ćwiczenia,
8)  uzgodnić z nauczycielem wyjście w poza pracownię i wyjść na teren np. do parku,
9)  wyjść  w  teren,  znaleźć  plac  zabaw  i  uzyskać pozwolenie na fotografowanie dzieci od ich

opiekunów,

10)  dokonać pomiaru warunków ekspozycji oraz ustawić je w aparacie,
11)  wykonać zdjęcia zgodnie z zaleceniami zawartymi w poleceniu ćwiczenia,
12)  wrócić do pracowni i przenieść zdjęcia do pamięci komputera.
13)  wykonać  w  komputerze  selekcję  wykonanych  zdjęć  i  wybrać  te,  które  spełniają  warunki

podane w temacie ćwiczenia,

14) wykonać 3 kopie pozytywowe spełniające warunki podane w temacie ćwiczenia,
15) nakleić zdjęcia na arkusz papieru A4 i zaopatrzyć komentarzem podsumowującym

wykonanie ćwiczenia – jak na odbiór estetyki i atrakcyjność zdjęć wpływa perspektywa
z której zostały wykonane,

16)  uporządkować stanowisko pracy po realizacji ćwiczenia,
17)  przedstawić pracę do oceny nauczycielowi,
18)  uczestniczyć aktywnie w dyskusji podsumowującej realizację ćwiczenia,
19)  dołączyć pracę do portfolio zawierającego efekty ćwiczeń tej jednostki modułowej.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

komputer PC z programem do podstawowej obróbki zdjęć,

−

lampy błyskowe (po 1 szt na zespół),

−

aparat cyfrowy typu lustrzanka oraz typu kompaktowego,

−

obiektywy wymienne do aparatów,

−

drukarka (np. termosublimacyjna) lub cyfrowy minilab do uzyskania kopii pozytywowych,

−

papier A4 o gramaturze minimum 160 g/m

, taśma dwustronnie klejąca, nożyczki,

długopis.

Ćwiczenie 2

Wykonaj fotoreportaż ze szkolnej lekcji wychowania fizycznego kadrując zdjęcia

z zapasem. Wykonaj dwie kopie pozytywowe tego samego zdjęcia: pierwsza kopia z całej
klatki a drugą kopię skadruj tak, aby spełniała warunki poprawnej kompozycji. Ćwiczenie
wykonaj z użyciem tradycyjnej techniki zdjęć czarno-białych.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1) zapoznać się z instrukcją bezpieczeństwa i regulaminem pracy na stanowisku

ćwiczeniowym oraz ze sposobem wykonania ćwiczenia,

2) sprawdzić kompletność wyposażenia stanowiska pracy do realizacji ćwiczenia,

zgodnie z listą wyposażenia dla tego stanowiska,

3) zapoznać się z poszczególnymi elementami wyposażenia stanowiska ćwiczeniowego

oraz udostępnionymi instrukcjami obsługi sprzętu fotograficznego,

4) zaplanować w formie pisemnej sprzęt i materiały fotograficzne potrzebne do

wykonania ćwiczenia,

5) dobrać sprzęt fotograficzny do wykonywania fotografii reportażowej, dla warunków

określonych w temacie ćwiczenia,

6) dobrać czarno-białe materiały negatywowe do wykonywania fotografii reportażowej,

dla warunków określonych w temacie ćwiczenia,

7) uzgodnić z nauczycielem wyjście do sali gimnastycznej lub na boisko szkolne,
8) zapakować sprzęt do torby reporterskiej i udać się na miejsce wykonywania ćwiczenia

„

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

9) uzyskać zgodę od nauczyciela wychowania fizycznego,
10) przygotować sprzęt do wykonania ćwiczenia (założyć materiał negatywowy, założyć

i ewentualnie podłączyć lampę błyskową)

11) zająć odpowiednie miejsce i wykonać serię zdjęć zgodnie z warunkami określonymi

w temacie ćwiczenia,

12) wrócić z nauczycielem do pracowni, wywołać materiał negatywowy, wybrać odpowiednie

klatki i dokonać powiększeń pozytywowych w formacie minimum 9x13 cm – jedno
zdjęcie wykonać bez kadrowania a drugie skadruj pod powiększalnikiem tak aby spełniało
zasady kompozycji,

13) nakleić obydwa zdjęcia na jeden arkusz papieru A4 i zaopatrzyć komentarzem

podsumowującym wykonanie ćwiczenia – jak poprawiłeś kompozycję zdjęcia przez
kadrowanie,

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

zestaw czasopism sportowych ze zdjęciami z różnych dyscyplin sportowych,

−

różne rodzaje tradycyjnych aparatów fotograficznych, m.in.: lustrzanka średnioformatowa,
lustrzanka małoobrazkowa,

−

obiektywy wymienne do poszczególnych typów aparatów,

−

statyw, monopod (co najmniej 1 na grupę),

−

osłona przeciwsłoneczna (po 1 szt do każdego dostępnego obiektywu),

−

lampy błyskowe, systemowe do poszczególnych typów aparatów o różnej mocy,

−

materiały zdjęciowe negatywowe czarno-białe o różnych czułościach i typach do
odpowiednich aparatów (typów 120 i 135),

−

sprzęt i materiały umożliwiające wykonanie kopii pozytywowych tradycyjną techniką
czarno-białą,

−

kartki A4 o gramaturze minimum 160 g/m

, gumka recepturka, taśma dwustronnie

przylepna, nożyczki.

Ćwiczenie 3

Wykonaj zdjęcie serię zdjęć reportażowych w szkolnej bibliotece tak aby oprócz motywu

głównego znalazły się na nich elementy tła nie zakłócające odbioru elementu głównego ale
podkreślające charakter pomieszczenia. Pracę wykonaj tradycyjną techniką negatywową
barwną.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1) zapoznać się z instrukcją bezpieczeństwa i regulaminem pracy na stanowisku

ćwiczeniowym oraz ze sposobem wykonania ćwiczenia,

2) sprawdzić kompletność wyposażenia stanowiska pracy do realizacji ćwiczenia, zgodnie

z listą wyposażenia dla tego stanowiska,

3) zapoznać się z poszczególnymi elementami wyposażenia stanowiska ćwiczeniowego oraz

udostępnionymi instrukcjami obsługi sprzętu fotograficznego,

4) zaplanować w formie pisemnej sprzęt potrzebny do wykonania ćwiczenia,

„

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

5) zaplanować zastosowanie oświetlenia podczas realizacji zdjęć (zastane, błyskowe,

mieszane),

6) dobrać z zestawu wyposażenia odpowiedni sprzęt fotograficzny do wykonywania

fotografii reportażu, dla warunków określonych w temacie ćwiczenia,

7)  uzgodnić z nauczycielem wyjście do biblioteki szkolnej,
8)  zapakować sprzęt do torby reporterskiej i wyjść do biblioteki,
9)  uzgodnić z członkami zespołu kolejność: kto najpierw fotografuje a kto służy jako model ,
10)  wejść  do  biblioteki,  uzyskać  zgodę  nauczyciela  bibliotekarza  i  przygotować  sprzęt  do

wykonania ćwiczenia,

11)  zająć odpowiednie miejsca (fotograf i modele),
12)  dokonać pomiaru światła i odpowiednio ustawić warunki ekspozycji,
13)  wykonać serię zdjęć zgodnie z poleceniem zawartym w temacie ćwiczenia,
14)  dokonać  zamiany  w  zespole  –  kolejni  członkowie  zespołu  powtarzają  czynności

z punktów 11 – 13,

15) wrócić z nauczycielem do pracowni, wywołać materiał negatywowy, wybrać odpowiednie

klatki i dokonać powiększeń pozytywowych w formacie 9x13 cm,

16) nakleić co najmniej 2 zdjęcia na arkusz papieru A4 i zaopatrzyć komentarzem czy

i w jakim stopniu udało się zrealizować założenie zawarte w poleceniu do ćwiczenia,

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

zestaw książek i czasopism

z dziedziny fotografii,

−

różne rodzaje tradycyjnych aparatów fotograficznych: lustrzanka średnioformatowa
i małoobrazkowa,

−

materiały zdjęciowe negatywowe barwne o różnych czułościach i typach do odpowiednich
aparatów (typ 135 i 120),

−

obiektywy wymienne do poszczególnych typów aparatów,

−

monopod lub statyw (co najmniej 1 na zespół), światłomierz (minimum 1 szt na grupę),

−

lampy błyskowe o różnej mocy, systemowe do poszczególnych typów aparatów,

−

ekran odbijający światło odpowiedni typem do lampy błyskowej lub zamiennie biała kartka
papieru o gramaturze min. 160 g/m

oraz gumki recepturki (1 szt na zespół),

−

sprzęt i materiały umożliwiające wywołanie materiałów negatywowych i wykonanie kopii
pozytywowych,

−

kartki A4 o gramaturze minimum 160 g/m

, gumka recepturka, taśma dwustronnie

przylepna, nożyczki.

4.4.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

1) umiejętnie wyeksponować tło w fotografii reportażowej?



2) wydobyć motyw główny z tła w zdjęciach reportażowych?



3) wykadrować zdjęcie tak, aby zachowane były elementy kompozycji?



4) dokonać właściwego rozmieszczenia w kadrze elementów poruszających się?



5) dobrać odpowiedni punkt widzenia do wykonania danego zdjęcia?



„

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

5. SPRAWDZIAN OSIĄGNIĘĆ

INSTRUKCJA DLA UCZNIA

1.  Przeczytaj uważnie instrukcję.
2.  Podpisz imieniem i nazwiskiem kartę odpowiedzi.
3.  Zapoznaj  się  z  zestawem  zadań  testowych,  który  zawiera  20  pytań  o  różnym  stopniu

trudności.

4. Udzielaj odpowiedzi tylko na załączonej karcie odpowiedzi. Poprawną odpowiedź zakreśl

znakiem „X”. W przypadku pomyłki należy błędną odpowiedź zaznaczyć kółkiem
a następnie ponownie zakreślić odpowiedź prawidłową.

5. Test składa się z dwóch części o różnym stopniu trudności: I część – poziom podstawowy,

II część – poziom ponadpodstawowy W sumie możesz uzyskać 20 punktów jeśli
prawidłowo odpowiesz na wszystkie pytania w teście. Za każdą prawidłową odpowiedz
otrzymujesz „1” punkt. Natomiast za złą odpowiedź lub jej brak otrzymujesz „0” punktów.

6. Pracuj samodzielnie, bo tylko wtedy będziesz miał satysfakcję z wykonanego zadania.
7. Kiedy udzielenie odpowiedzi na jakieś pytanie sprawi Ci trudność, wtedy odłóż jego

rozwiązanie na później i wróć do niego gdy zostanie Ci czas wolny.

8. Na rozwiązani testu masz 45 min.
Powodzenia.

ZESTAW ZADAŃ TESTOWYCH

I Część – poziom podstawowy
1. Na czym polega metoda błysku dopełniającego?

a) na stosowaniu więcej niż jednej lampy błyskowej (jedna daje światło zasadnicze

a druga dopełniające).

b) na podświetleniu tła drugą lampą.
c) umieszczeniu pojedynczej lampy w pewnym oddaleniu od aparatu i wyzwalania jej

bezprzewodowo przy fotografowaniu.

d) na oświetleniu światłem lampy części twarzy będących w cieniu podczas

fotografowania np. przy bezpośrednim świetle słonecznym.

2. Jakie warunki powinna spełniać lampa błyskowa wykorzystywana do zawodowego

wykonywania zdjęć reportażowych?
a)  liczba przewodnia minimum 35 oraz współpraca z aparatem w trybie TTL lub Auto.
b)  musi być wbudowana w aparat fotograficzny.
c)  musi  mieć  funkcję  przedbłysków  zapobiegającą  powstawaniu  efektu  czerwonych

oczu.

d) musi współpracować z innymi lampami.

3. Jakie typy aparatów fotograficznych są najczęściej wykorzystywane do wykonywania

zdjęć reportażowych?
a)  aparaty kompaktowe.
b)  lustrzanki cyfrowe i tradycyjne.
c)  lustrzanki średnioformatowe.
d)  lustrzanki dwuobiektywowe.

„

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4. Jaki rodzaj zdjęć nazywamy zdjęciami reportażowymi?

a)  zdjęcia obiektów w ruchu.
b)  wszystkie zdjęcia gdzie obiektem jest człowiek.
c)  zdjęcia opowiadające o życiu ludzi i zwierząt, o ich zajęciach.
d)  zdjęcia ukazujące człowieka w korzystnym świetle.

5. Która z perspektyw fotografowania jest najkorzystniejsza do wykonywania zdjęć

reportażowych?
a)  ptasia i horyzontalna bo żabia zbyt zniekształca perspektywę.
b)  tylko horyzontalna bo inne dają nieprzyjemne zniekształcenia.
c)  żabia i horyzontalna.
d)  wszystkie trzy, bo uatrakcyjniają temat.

6. Na czym polega czatowanie wykorzystywane przy wykonywaniu zdjęć reportażowych

z życia zwierząt?
a) na wyjściu w teren z przewodnikiem (np. leśnikiem) który zaprowadzi nas

w odpowiednie miejsce gdzie przebywają zwierzęta.

b) skradaniu się w miejsca gdzie przebywają zwierzęta.
c) uzyskiwaniu informacji o miejscach gdzie można ciekawie sfotografować zwierzęta

poprzez popularny komunikator internetowy (np. gg).

d) oczekiwaniu w ukryciu na pojawienie się zwierząt w określonym miejscu.

7. Sceny rodzajowe to rodzaj zdjęć reportażowych przedstawiających

a)  aspekty życia codziennego.
b)  widowisko teatralne.
c)  życie zwierząt.
d)  uroczystości rodzinne.

8. Które z poniższych zdjęć reportażowych jest prawidłowo skadrowane?

„

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

9. Co powinieneś zrobić przed przystąpieniem do wykonywania reportażu fotograficznego

z uroczystości religijnych?
a)  pójść do spowiedzi.
b)  odpowiednio wcześnie zająć miejsce jak najbliżej ołtarza.
c)  sprawdzić  jaka  jest  możliwość  przemieszczania  się  pomiędzy  prezbiterium  i nawami

bocznymi.

d) zapytać księdza o pozwolenie na fotografowanie.

10. W jakich okolicznościach możesz fotografować spektakle teatralne?

a)  nie używając lampy błyskowej.
b)  podczas specjalnie do tego przewidzianych prób lub spektakli.
c)  gdy nikt tego nie widzi.
d)  tylko podczas scen zbiorowych.

11. Jaką rolę w wykonywaniu zdjęć reportażowych pełni mała głębia ostrości?

a)  zmniejsza kontrasty podczas fotografowania w pełnym słońcu.
b)  wyodrębnia temat główny.
c)  wydobywa szczegóły w dalszych planach.
d)  w fotografii reportażowej nie stosuje się małej głębi ostrości.

12. Dlaczego nie powinno się robić zdjęć reportażowych wyłącznie ze światłem lampy

błyskowej odbitym od sufitu?
a)  bo takie światło fałszuje barwy.
b)  ma zbyt duży kontrast.
c)  ma zbyt mały kontrast.
d)  może powodować duże cienie w oczodołach.

13. W jakim celu wykonując zdjęcie reportażowe kadrujemy je z tzw. zapasem?

a)  aby na zdjęciu znalazła się jak największa liczba elementów.
b)  aby móc dokonać poprawek kompozycji zdjęcia poprzez kadrowanie.
c)  aby móc złączyć zdjęcia w panoramę.
d)  tak robią tylko początkujący fotoreporterzy.

14. Jaka jest zaleta stosowania ekranów odbijających światło lampy błyskowej podczas

fotografowania zdjęć reportażowych we wnętrzach?
a) zabezpieczają lampę przed uszkodzeniem.
b) modelują światło w ten sposób, że dają na zdjęciu złudzenie fotografowania przy

naturalnym oświetleniu zastanym.

c) zabarwiają skórę na bardziej brązowy kolor.
d) zwiększają kontrast i nasycenie kolorów fotografowanych przedmiotów.

II Część – poziom ponadpodstawowy
15. Kiedy, przy wykonywaniu zdjęć reportażowych, w ciągu dnia, na otwartej przestrzeni

zastosowanie  materiału  zdjęciowego  o  czułości  100  ISO  może  być  bardziej  celowe  od
zastosowania czułości 400 ISO?
a)  gdy może wystąpić konieczność posłużenia się błyskiem dopełniającym.
b)  gdy mamy do sfotografowania szybko poruszające się obiekty.
c)  gdy chcemy uzyskać jak największą głębie ostrości.
d)  przy zdjęciach w rozległych, widnych pomieszczeniach.

„

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

16. Określ które z miejsc oznaczonych literami jest najkorzystniejsze do wykonania zdjęć

reportażowych z meczu piłki nożnej?

17. Jeśli wykonujesz zdjęcie kolarza podczas wyścigu, z odległości 10 metrów i z pozycji skośnej

to jaki czas będzie wystarczający aby zapewnić sfotografowanie go bez poruszenia na zdjęciu?
a)  1/125 sek.
b)  1/500 sek.
c)  1/1000 sek.
d)  1/2000 sek.

18. Jaki jest rodzaj

zdjęcia reportażowego
zamieszczonego obok?
a)  reportaż rodzinny.
b)  reportaż sportowy.
c)  scenka rodzajowa.
d)  reportaż dokumentalny.

19. W jaki sposób wykonać zdjęcie reportażowe z lampą błyskową w rozległym, stosunkowo

widnym pomieszczeniu aby dalsze plany były w miarę dobrze widoczne na zdjęciu?
a) zastosować materiał zdjęciowy minimum 800 ISO i fotografować z lampą błyskową

skierowaną w stronę sufitu (czy np. sklepienia kościoła).

b) zmierzyć warunki naświetlania dla światła zastanego, ustawić w aparacie warunki, przy

których zdjęcie będzie 2-3 razy nieoświetlone a lampę błyskową ustawić na naświetlanie
nominalne (bez korekty).

c) ustawić w aparacie najkrótszy możliwy czas synchronizacji i wykonać zdjęcia przy

możliwie największej liczbie przysłony.

d) ustawić w aparacie dwukrotne niedoświetlenie dla zdjęć wykonywanych z lampą

błyskową i stosować warunki naświetlania właściwe do zmierzonego światła zastanego.

20. W jaki sposób wykonać zdjęcie reportażowe dwóch osób, które mają być dobrze

widoczne na jednym zdjęciu, gdy jedna z nich znajduje się w głębokim cieniu a druga jest
oświetlona bezpośrednim światłem słonecznym?
a) poprosić, aby osoby przesunęły się nieco i stanęły w cieniu.
b) wykonać zdjęcie według warunków naświetlania właściwych dla osoby w cieniu a później,

w trakcie wykonywania kopii pozytywowej tak wymaskować odbitkę, aby zrównać
oświetlenie obydwu osób (lub zrobić to komputerem).

c) zrobić dwa zdjęcia naświetlając raz na cienie i drugi raz na światła i połączyć oba

w komputerze.

d) zmierzyć warunki naświetlania dla osoby w słońcu, w stosunku do nich ustawić

w aparacie czas i przysłonę tak, aby zdjęcie niedoświetlić a lampę błyskową ustawić
tak aby prawidłowo oświetliła obydwie osoby.

„

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

KARTA ODPOWIEDZI

Imię i nazwisko..........................................................................................

Wykonywanie zdjęć reportażowych

Poprawną odpowiedź zakreśl znakiem X

zadania

Odpowiedź

Punkty

10.

11.

12.

13.

14.

15.

16.

17.

18.

19.

20.

Razem: