background image

Wyznaczanie stosunku 

e/m

 dla elektronu 

 
Przyrządy: 

1.  Zespół lampy oscyloskopowej. 
2.  Zespół zasilaczy. 
3.  Amperomierz. 
4.  Woltomierz. 

 
Przebieg czynności: 

1.  Ustawić zakresy mierników: woltomierza 200 V DC, amperomierza 75 mA DC. 
2.  Włączyć zespół zasilaczy przez przechylenie włącznika sieciowego do pozycji 

„ZAŁ”, co sygnalizuje świecąca dioda LED. 

3.  Za pomocą regulacji napięcia w zespole zasilaczy oraz odłączając jeden z przewodów 

zasilania prądowego, ustawić napięcie i natężenie na 0. 

4.  Po około 2 minutach od chwili włączenia zespołu zasilaczy, za pomocą pokręteł „↔” 

oraz „↨”, ustawić plamkę w punkcie przecięcia osi X i Y. Podłączyć odłączony 
przewód zasilania prądowego. 

5.  Wyregulować „JASNOŚĆ” i „OSTROŚĆ”. 
6.  Za pomocą regulacji prądu   odchylić plamkę o 

mm

 

5

y

 w górę, a następnie 

regulując wartość napięcia  skompensować poprzednie wychylenie sprowadzając 
plamkę do położenia wyjściowego. Zanotować w tabeli pomiarowej wskazywane 
przez mierniki wartości 

 oraz 

7.  Bez zerowania wartości 

 oraz 

U

 dwukrotnie powtórzyć pomiary wykonane w 

punkcie 6 – uzyskując wypadkowe wychylenie plamki o 10 mm i 15 mm. 

8.  Po zakończeniu serii pomiarów ustawić   oraz 

 na 0. 

9.  Powtórzyć pięciokrotnie pomiary wykonane w punktach 6 – 8. 
10. Zamieniając przewody zmienić polaryzację napięcia 

 w zespole lampy 

oscyloskopowej. 

11. Zamieniając przewody zmienić kierunek przepływu prądu 

 w zespole lampy 

oscyloskopowej. 

12. Powtórzyć czynności wykonane w punktach 6 – 9 dla przeciwnych kierunków 

wychyleń plamki. 

13. Ponownie zamienić połączenia przewodów w zespole lampy oscyloskopowej dla 

napięcia i natężenia. 

14. Wyznaczyć wartości średnie   oraz 

U

 odpowiadające poszczególnym wychyleniom 

plamki  , a następnie na ich podstawie obliczyć wartości  ,  

 oraz 

m

/

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

B

E

l

b

l

l

b

l

V

 

 

2

2

'

'

'

2

2

2

2

'

'

'

B

Ey

l

b

l

l

b

l

m

e





 

 

U

d

E

1

I

N

R

R

h

R

h

B







0

2

2

2

2

4

1

4

1

1

background image

       gdzie:   

h  =  80 mm 

–  odległość między płatami, 

R  =  47 mm 

–  promień cewki, 

d  =  3.5 mm  –  odległość między płytkami odchylającymi, 

N  =  640 

–  liczba zwojów w cewce, 

l'  =  11 mm 

–  długość płytek odchylających, 

l  =  22 mm 

–  średnica obszaru działania pola magnetycznego, 

b'  =  83.5 mm  –  odległość krawędzi płytek odchylających od ekranu, 

b  =  78 mm 

–  odległość ekranu od granicy pola magnetycznego. 

 
15. Wyliczyć  wartość  średnią  oraz  oszacować  niepewność  pomiarową  wyznaczenia 

stosunku 

m

/ .  

 
Tabela pomiarowa: 

 

Numer  

pomiaru 

+5 mm 

+10 mm 

+15 mm 

–5 mm 

–10 mm 

–15 mm 

 

 

mA  

 

 

V

 

 

 

mA  

 

 

V

 

 

 

mA  

 

 

V

 

 

 

mA  

 

 

V

 

 

 

mA  

 

 

V

 

 

 

mA  

 

 

V

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

wart. śr. 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

V

 

 

 

 

 

 

 

m

/  

 

 

 

 

 

 

 

...

...

/

m

e

 

 

 

...

/

.

tabl

m

e