Microsoft Word - polski-2009

Próbna matura z j

zyka polskiego

Poziom podstawowy

Czas pracy: 170 minut

ęść

Rozumienie czytanego tekstu

Przeczytaj uwa

nie tekst, a nast

pnie wykonaj zadania umieszczone pod nim.

Odpowiadaj tylko na podstawie tekstu i tylko własnymi słowami - chyba

e w

zadaniu polecono inaczej. Udzielaj tylu odpowiedzi, o ile jeste

proszona/y. W

zadaniach zamkni

tych wybierz tylko jedn

z zaproponowanych odpowiedzi.

Mirosław P

czak, Stare, nowe, kultowe

1. W zasadzie samo słowo „kultowy” przestało by

kultowe. Do niedawna

nadu

ywane, zbanalizowało si

i wypadło z j

zyka wzorotwórczych

rodowisk i

młodzie

owej elity przyswajaj

cej najnowsze mody. Ale nie znaczy to wcale, i

znikły nagle zjawiska stanowi

ce przedmiot fascynacji, a niekiedy prawdziwej czci

manifestowanej przez mniejsze lub wi

ksze tłumy wyznawców.

2. Filmy takie jak „Matrix” i „Władca pier

cieni” zyskuj

popularno

ść

nie tylko w

wyniku zabiegów marketingowych, a nawet nie tylko z powodu ewentualnych

walorów estetycznych. Znawcy literatury mog

bagatelizowa

twórczo

ść

Paolo

Coelho, ale dla wielu zwłaszcza młodych czytelników ten brazylijski mistyk

gaw

dziarz [odgrywa] rol

nieledwie nauczyciela

ycia. Podobnie mo

powiedzie

o artystach sceny muzycznej, którzy, jak Nick Cave, John Zorn czy

Paul Oakenfold, s

dla swoich fanów wyroczni

: Cave w dziedzinie poezji

rockowej, Zorn - w sferze awangardy jazzowej, Oakenfold - jako król did

ejów,

czyli gwiazdorów muzyki klubowej.

3. Problem polega na tym,

e wyznawca „Matrixa” niekoniecznie musi podziela

gust fana „Władcy pier

cieni”, a fan talentu Nicka Cave’a mo

e nie mie

poj

cia o

istnieniu Paula Oakenfolda. Nie ma zjawiska poci

gaj

cego wszystkich, jest za to

wiele ró

nych obiektów szalonej fascynacji dla ró

nych audytoriów i

rodowisk.

4. Dawniej było oczywi

cie o wiele klarowniej. W latach 60. nawet najbardziej

zagorzali przeciwnicy rocka wiedzieli, kim s

Beatlesi, a fenomen beatlemanii,

czyli zbiorowego szale

stwa na punkcie Czwórki z Liverpoolu, ogarn

ł młodych

ludzi na całym

wiecie. Nie tylko histeria na koncertach, zwyczaj gromadzenia

zdj

ęć

i plakatów z podobiznami angielskich idoli, ale te

traktowanie ich

yciorysów na zasadzie hagiografii stało si

zasad

dla ka

dego fana. […]

5. Powszechnie znane i podziwiane gwiazdy popkultury czasów minionych

niekoniecznie jednak mieszcz

w słownikowej definicji kultowo

ci, bo ta

zakłada wyra

odr

bno

ść

grupy wyznawców i ich praktyk od tego, co przyjmuje

ogół. W tym sensie dosłowniej kultowy ni

Beatlesi był na przykład Frank Zappa,

który ze swoim prze

miewczo-intelektualnym przesłaniem trafiał do wybranej

grupy fanów, albo David Bowie. […] No wła

nie, osławiona kultowo

ść

zacz

ła si

wtedy, kiedy załamała si

obowi

zuj

ca w dawniejszej kulturze masowej zasada

wszystko dla wszystkich i kiedy wzgl

dnie wysok

popularno

ść

zacz

li zdobywa

arty

ci id

cy pod pr

d utrwalonym gustom.

6. Kultowe bywały i bywaj

osoby, dzieła, przedmioty i miejsca.

e osoby i dzieła,

to oczywiste, ale dlaczego przedmioty i miejsca? Co do przedmiotów - w gr

wchodzi nostalgia albo pewien rodzaj fetyszyzmu. W Polsce Ludowej fetyszem

stawały si

na przykład z trudem zdobyte na giełdzie płyty zachodnich zespołów

rockowych. Płytowym fetyszem numer jeden był niew

tpliwie tak zwany biały

album Beatlesów. Intrygowała nieskazitelnie biała okładka bez ilustracji i napisów,

a przede wszystkim mitologia tworzona wokół tej płyty jako zupełnie nietypowej

dla zespołu i zwiastuj

cej jego rozpad. Polski posiadacz białego albumu

odtwarzał go rzadko i słuchał z nabo

stwem. Nie wypadało wr

cz traktowa

tej

płyty tak jak innych, na przykład w celach prywatkowych. To była rzecz specjalna,

dla specjalnych słuchaczy, czy - lepiej powiedzie

- kolekcjonerów. Takiej płyty

nie po

yczało, mo

na j

było co najwy

ej pokaza

zazdrosnym kolegom i

tylko wyj

tkowo odtworzy

w w

skim gronie. […]

7. S

oczywi

cie przedmioty kultowe per se

, czyli takie, których siła przyci

gania

nie musi bra

z nostalgii, cho

sto bywa zanurzona w historii. Motocykl

Harley Davidson, skórzana kurtka ramoneska, gitara Fender Stratocaster (na

takiej grał Jimi Hendrix), buty typu golf (czarno-białe, powracaj

ce ostatnio do

mody), kapelusz Stetson […]. Takim przedmiotom przypisuje si

znaczenie

specjalne głównie dlatego,

e z reguły s

one atrybutem okre

lonego stylu

ycia

per se – (łac.) samo przez się, samo z siebie

lub postawy. U

ytkownik Harleya to swobodny je

dziec, posiadacz ramoneski lubi

ycie bez reguł, go

ść

w stetsonie to miło

nik kowbojstwa i muzyki country.

8. Specjalne znaczenia przypisuje si

miejscom, przy czym od razu trzeba

zaznaczy

e nie chodzi w tym przypadku o u

cone sakraln

tradycj

miejsca

kultu religijnego. Idzie o miejsca kojarzone głównie z rozrywk

i czasem wolnym

lub takie, które wi

ąŜą

z okre

lon

kultur

rodowiskow

czy artystyczn

Wci

ąŜ

jeszcze miło

nicy rocka pami

taj

o Jarocinie, cho

teraz ro

nie mitologia

Owsiakowego Przystanku Woodstock […].

9. Intuicyjnie kultowo

ść

kojarzymy z mod

, ale dzi

niezwykle trudno byłoby

wyrokowa

, co akurat jest modne, a co obciachowe. Maciej Stefaniak powiada,

e lubi muzyk

rozrywkow

z lat 80. - Limahl, Shakin’ Stevens, młody George

Michael. W tych

e latach 80. młodzi melomani uwa

ali tak

ofert

za ewidentny

obciach. Kr

g znajomych Stefaniaka lubi filmy o miło

ci, na przykład „Ameli

”, ale

niekoniecznie „Matriksa” braci Wachowskich, którego pierwsza cz

ęść

stała si

synonimem filmu kultowego. […]

10. W lipcowym numerze hiphopowego magazynu „

lizg” raper Pelson w

odpowiedzi na pytanie o trzy ulubione ksi

ąŜ

ki, wymienia „Pielgrzyma” Coelho,

„Chłopców z Placu Broni” oraz... komiks „Tytus, Romek i A’Tomek”. Jego

ulubione filmy to „Jak rozp

tałem II wojn

wiatow

” i „Czterej pancerni i pies”.

Inny nasz artysta hip-hopu Vienio spo

ród filmów wyró

nia „Rejs”. Jak si

okazuje, młoda generacja odkrywa dla siebie dzieła powstałe w PRL, co mo

zagadk

dla badaczy młodzie

owych gustów.

11. Co wchodzi w gr

? Specyfika poczucia humoru w starych komediach? Na

pewno dialogi Himilsbacha z Maklakiewiczem (obaj od dawna nie

cy nale

Ŝą

do ulubionych aktorów dzisiejszej młodzie

y) albo kwestie Stanisława Tyma w

„Rejsie” i w „Misiu” na poły absurdalne, na poły satyryczne wydaj

dzi

równie

niestandardowe jak skecze angielskich komików z Monty Pythona. Poza tym

przedstawiona w tych filmach rzeczywisto

ść

jawi si

osobom niepami

taj

cym

PRL jako kompletna abstrakcja, niemal czyst

forma, co sił

rzeczy musi

intrygowa

. A mo

e rzecz polega na tym,

e młodzi ludzie intuicyjnie poszukuj

czego

, co łatwo przeciwstawi

komercyjnej ofercie dzisiejszego przemysłu

kulturalnego, co ma zarówno rozrywkowe, jak i artystyczne walory? To tak

cho

trzeba w tych wyborach widzie

tendencj

do swego rodzaju

oryginalno

ci. Skoro panowała do niedawna opinia,

e „Czterej pancerni” to

komunistyczna propaganda, dla przekory b

tego serialu fanem. Je

li tłumy

miewaj

z grepsów Jasia Fasoli, ja dla odmiany wybior

inteligenckiego

Tyma. […]

12. Jakkolwiek patrze

na kultur

dzisiejsz

z jej domniemanym przez

postmodernistów syndromem wyczerpania i tendencj

do zjadania własnego

ogona, trzeba stwierdzi

e ludzie wci

ąŜ

poszukuj

w niej w miar

stabilnych

punktów odniesienia. Je

li nie znajduj

ich w ofercie aktualnej, szukaj

przeszło

ci. Oto dlaczego obok nowo tworzonych o

ywaj

stare mitologie. Wraca

nie tylko do […] poety Rafała Wojaczka, który dzi

wydaje si

bardziej na fali

od Edwarda Stachury. Wraca si

do lat 50., Jamesa Deana albo do lat 60. z

„Czterema pancernymi”, Klossem, starymi zeszytami „Tytusa, Romka i A’Tomka”.

Mirosław P

czak, Stare, nowe, kultowe, „Polityka” nr 31, 2.08.2003

Zadanie 1. (1 pkt)

Odpowiedz na podstawie akapitu 1., dlaczego słowo „kultowy” przestało by

kultowe?

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . .

Zadanie 2. (1 pkt)

Wyja

nij na podstawie akapitu 2., co sprawia,

e dzieło staje si

popularne.

• . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . .

• . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . .

• . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . .

Zadanie 3. (1 pkt)

W akapicie 4. autor u

ył na okre

lenie Beatlesów sformułowania „Czwórka z

Liverpoolu”. Jest to:

A. oksymoron

B. epitet

C. peryfraza

D. porównanie

Zadanie 4. (2 pkt)

Wyja

nij na podstawie akapitów 6. i 7., kiedy przedmiot mo

e si

sta

kultowy.

Podaj trzy przyczyny.

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . .

Zadanie 5. (1 pkt)

Okre

l, jak

funkcj

pełni akapit 7. wzgl

dem akapitu 6.

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . .

Zadanie 6. (1 pkt)

Na podstawie akapitu 6. podaj okre

lenie synonimiczne słowa „fetysz”.

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . .

Zadanie 7. (1 pkt)

W akapicie 7. autor nazywa u

ytkownika harleya „swobodnym je

cem”.

Wyja

nij znaczenie tego epitetu.

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . .

Zadanie 8. (1 pkt)

Odpowiedz, o jakich postawach mówi autor tekstu, pisz

c w akapicie 5. o

„artystach id

cych pod pr

d utrwalonym gustom”?

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . .

Zadanie 9. (1 pkt)

Wyja

nij, dlaczego w akapitach 9. i 10. autor przywołuje liczne przykłady.

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . .

Zadanie 10. (2 pkt)

Wyja

nij, jak

funkcj

pełni cudzysłów u

yty w akapicie 1., a jak

w akapicie 2.

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . .

Zadanie 11. (1 pkt)

Okre

l, jak

funkcj

pełni

pytania rozpoczynaj

ce akapit 11.

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . .

Zadanie 12. (2 pkt)

Jakie s

- zdaniem autora tekstu -

ródła zainteresowania młodych ludzi dziełami,

które powstały w czasach PRL-u?

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . .

Zadanie 13. (1 pkt)

Wyja

nij, dlaczego w akapicie 11. autor tekstu stosuje form

1 os. l. poj.

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . .

Zadanie 14. (1 pkt)

Sformułuj wniosek na temat współczesnej kultury, do którego dochodzi Mirosław

czak.

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . .

Zadanie 15. (2 pkt)

Wypisz z tekstu trzy przykłady kolokwializmów. Wyja

nij, dlaczego autor je

zastosował.

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . .

Zadanie 16. (1 pkt)

Tekst został napisany stylem:

A. naukowym,

B. artystycznym,

C. publicystycznym,

D. potocznym.

ęść

II.

Pisanie własnego tekstu w zwi

zku z tekstem literackim zamieszczonym w

arkuszu. Wybierz temat i napisz wypracowanie nie krótsze ni

dwie strony

(około 250 słów).

Temat 1: Rozczarowania romantycznych kochanków. Dokonaj analizy i

interpretacji podanych fragmentów Kordiana Juliusza Słowackiego oraz

Lalki Bolesława Prusa i porównaj postawy bohaterów. Zwró

uwag

postaci kobiet. Uwzgl

dnij znajomo

ść

obu utworów.

Juliusz Słowacki, Kordian (fragment)

Willa włoska - pokój cały zwierciadłami wybity - kobierce - wazony rzni

te z lawy

pełne kwiatów - przez okna wida

okolic

. - Kordian i Wioletta, młoda i

kna Włoszka

KORDIAN

[…] Czy mi

kochasz?

WIOLETTA

Jam stokro

mówiła,

mi dro

szy nad

ycie; wisz

u twej szaty

Jak kropla rosy, strz

ąś

niesz - rozprysn

cała.

[…]

KORDIAN

[…] Przekle

stwo! jam utracił wszystko!

WIOLETTA

Mio caro,

Co si

to znaczy?

KORDIAN

U drzwi stoj

wierzyciele!

Lecz bogactwo w miło

ci znikom

jest mar

Dawałem ci brylanty, dzi

sercem si

dziel

WIOLETTA

Ach brylanty… gdzie klucze?

KORDIAN

Stój! stój, moje

ycie!

Wczoraj - aby opó

maj

tku rozbicie,

Z twojemi brylantami, siadłem do gry stoła;

Gra mi wszystko po

arła… Lecz serce anioła!…

WIOLETTA

ze łzami i gniewem

Ach! ach! ja nieszcz

ęś

liwa, zabrał mi klejnoty!

KORDIAN

Zabijasz mi

, kochanko, niewczesnemi łzami -

Serce twoje przekładam nad wszelki dar złoty.

WIOLETTA

Przegrałe

moje serce razem z klejnotami!!

dza! n

dza mi

czeka!…

KORDIAN

Mnie za

mój czeka.

WIOLETTA

Jed

z diabłem!…

KORDIAN

Droga moja nie nazbyt daleka,

ma złote podkowy, tysi

c cz

tych

warte;

Wygrałem je był wczoraj na ostatni

kart

Przed wierzycieli okiem w podkowach unios

Przez noc cał

galopem pop

przez błonia,

Złotymi kopytami srebrn

bij

c ros

Potem w najbli

szym mie

cie ka

Ŝę

rozku

konia,

I za cztery podkowy, uczt wyprawi

cztery;

A potem, jako czyni

modne bohatery,

W łeb sobie strzel

… Pani

na uczty

miem prosi

A je

li po kochanku chcesz

ałob

nosi

Upewniam,

e ci b

dzie do twarzy z

ałob

…

Pani! czy jedziesz ze mn

?…

WIOLETTA

po chwili

Luby! jad

z tob

…

Wychodz

Droga publiczna. Kordian na koniu, za nim Wioletta, przelatuj

czwałem - ko

lizga si

i pada, Kordian zsadza z konia Wiolett

WIOLETTA

Có

to?

KORDIAN

Nic… ko

rozkuty upadł.

WIOLETTA

rozkuty?

KORDIAN

To nic… Kazałem słabo przybi

mu podkowy,

tysiąc czątych – tysiąc dukatów

Nie przybi

, raczej zwi

spróchniałymi druty,

Zgubił je przy wyje

dzie…

WIOLETTA

z gniewem

ęŜ

u Adamowy! […]

Niech ludzie z pistoletów kule ci wykradn

Niechaj ci

głód zabije, zapali pragnienie!…

Odbiega drog

, Kordian siada na konia i patrzy na ni

z u

miechem wzgardy.

KORDIAN

Prawdziwie ta kobieta kocha mi

szalenie,

Poszła, szukaj

ladów kochanka po drodze…

Dalej, mój koniu! le

, gdzie zechcesz! puszczam wodze…

Odje

Juliusz Słowacki, Kordian, Warszawa 1994, s. 56-61.

Bolesław Prus, Lalka (fragment)

„Zgubili moj

blaszk

szukaj

c medalionu!… - my

lał Wokulski. - Ja jestem

sentymentalny i nudny… Ona oprócz powszedniego chleba szacunku i

pierniczków uwielbie

jeszcze musi mie

szampana… Pierniczki uwielbie

dobry dowcip!… Ale jakiego to ona lubi szampana?… Ach, cynizmu!… Szampan

cynizmu - tak

e dobry dowcip… No, przynajmniej opłaciła mi si

nauka

angielskiego…” […]

„Oczywi

cie, morzy mnie senno

ść

- my

lał. - Wła

ciwie mówi

c nie spotkała

mnie

adna niespodzianka; wszystko mo

na było z góry przewidzie

, ja nawet

wszystko to widziałem… Jakie ona ze mn

płaskie rozmowy prowadziła!… Co j

zajmowało?… Bale, rauty, koncerta, stroje… Co ona kochała?… Siebie. Zdawało

jej si

e cały

wiat jest dla niej, a ona po to, a

eby si

bawi

. Kokietowała…

ale

tak, najbezwstydniej kokietowała wszystkich m

ęŜ

czyzn; ze wszystkimi

kobietami walczyła o pi

kno

ść

, hołdy i toalety… Co robiła?… Nic. Przyozdabiała

salony. Jedyn

rzecz

, za pomoc

której mogła zdoby

sobie byt materialny, była

jej miło

ść

, fałszywy towar!… A ten Starski… Có

Starski? taki paso

yt jak i ona…

Był zaledwie epizodem w jej

yciu pełnym do

wiadcze

. Do niego przecie

nie

mog

mie

pretensji: znalazł swój swoj

. Ani do niej… Tak, to Mesalina przez

imaginacj

!…

ciskał j

i szukał medalionu, kto chciał, nawet ten Starski, biedak,

który z powodu braku zaj

cia musiał zosta

uwodzicielem…

Niegdy

wierzyłem,

e s

tu na ziemi,

Białe anioły z skrzydłami jasnemi…

kne anioły!… jasne skrzydła!… Pan Molinari, pan Starski i Bóg wie ilu

jeszcze… Oto skutki znajomo

ci kobiet z poezji!

Trzeba było poznawa

kobiety nie przez okulary Mickiewiczów, Krasi

skich albo

Słowackich, ale ze statystyki, która uczy,

e ka

dy biały anioł jest w dziesi

tej

ęś

ci prostytutk

; no i je

eli spotkałoby ci

rozczarowanie, to cho

przyjemne…”

Bolesław Prus, Lalka, Kraków 2007, s. 539.

Temat 2: Dokonaj analizy podanego fragmentu Przedwio

nia. Zwró

szczególn

uwag

na scen

powitania i towarzysz

ce jej emocje.

Wykorzystuj

c znajomo

ść

całego utworu, wyja

nij, jakie do

wiadczenia

yciowe wpłyn

ły na zachowanie Cezarego Baryki.

Stefan

eromski, Przedwio

nie (fragmenty)

Wielosławski zaproponował Baryce,

eby ten pojechał do niego na wypoczynek,

do jakowej

Nawłoci w okolicach Cz

stochowy. […]

Po przyje

dzie na podrz

stacyjk

drogi

elaznej dwaj przyjaciele zastali

oczekuj

na nich czwórk

koni zaprz

ęŜ

do małego a wysokiego pojazdu na

dwie osoby, z siedzeniem z tyłu dla wo

nicy. Wo

nica ów, młody dryblas w liberii,

z wylaniem witał si

z paniczem, szcz

ęś

liwie z wojny wracaj

cym. […]

Była ju

noc ciemna. U ko

ca alei połyskiwały

wiatła.

- Widzisz, Czaru

, te

wiatła?

- Widz

- No, bracie, ciesz si

! Niech ci

wszyscy diabli! Ciesz si

, mówi

! To Nawło

Cezary do

wiadczył wła

nie pewnego niepokoju. Czego

wstydził i,

niezgodnie ze sw

natur

, czego

trwo

ył i l

kał. […]

Wielosławski

gni

ty został ze swego siedzenia przez liczne r

ce i znalazł si

w ich obj

ciach. Cezary, pozostawiony samemu sobie, złaził z wolna z siedzenia.

Ale o nim nie zapomniano. Wnet wst

pował po szerokich i wspaniałych,

aczkolwiek dziwnie ruchomych stopniach schodów na obszerny ganek, winem

dzikim obro

ty. […]

Hipolit przedstawił Baryk

zebranym na ganku. […] Wszyscy bardzo przychylnie

witali „tego” Baryk

, przypatrywali mu si

z ciekawo

, jak na „wy

sze”

towarzystwo do

ść

prowincjonaln

, a nawet za

ciankow

. […] Rozmowa była tak

chaotyczna,

e nic nie mo

na było zrozumie

. Ten sobie mówił i tamten sobie

mówił, pełno było rado

ci i krzyku. Wszyscy naraz zadawali pytania i nie czekaj

na odpowied

, zadawali nowe. […]

Gdy zaj

to miejsca przy stole, […] gwar si

stał nie byle jaki. Stary słu

Ŝą

Maciejunio ledwie mógł nad

ąŜ

z odkorkowywaniem. Nawet mu

le szło z tymi

korkami. Musiał mu sam panicz, „Ja

nie-Hipcio”, pomaga

, co doprowadziło za

Ŝą

szaf

kredensow

do tajemniczego rujnowania hierarchii - po prostu do

cisków serdecznych Ja

nie-Hipcia z prastarym Maciejuniem.

Cezary pił, co mu nalewano, i jadł, co nakładano na talerz. Wszyscy na niego

patrzyli z rado

, niemal z miło

. […]

Na dobitk

jeszcze Wojciunio! Ju

od dziesi

ciu minut lokaj Maciejunio z cicha

prosi pani

dziedziczk

, no i ja

nie panicza,

e oto Wojciunio nie mo

wytrzyma

i strasznie błaga,

eby mógł spojrze

na panicza. No, wi

c woła

go w

drodze łaski! Drzwi si

uchylaj

i staje w nich Wojciunio, kucharz równie stary, jak

lokaj Maciejunio. Kucharz jest j

kał

, znanym na cały powiat. Nic nie mo

powiedzie

, tylko zdejmuje sw

biał

czapk

mieje si

starym, radosnym

miechem, przypominaj

cym ko

skie r

enie. […]

Cezary przysiadł na por

czy ganku. Był odurzony. Był pijany, ale nie winem.

Pierwszy to pewnie raz od

mierci rodziców miał w sercu rado

ść

, rozkosz bytu,

szcz

ęś

cie. Było mu dobrze z tymi obcymi lud

mi, jakby ich znał i kochał od

niepami

tnych lat. Wszystko w tym domu było dobre dla uczu

, przychylne i

przytulne jak niegdy

obj

cia rodziców. Wszystko tu było na swoim miejscu,

dobrze postawione i rozumnie strze

one, wszystko poci

gało i wabiło, niczym

rozgrzany piec w zimie, a cie

wielkiego i rozło

ystego drzewa w skwar letni.

adne tu my

li przeciwne, nieprzyjazne przeciwko temu dworowi nie powinny by

były rodzi

. A jednak, gdy powrócił do pokoju stołowego,

al mu

cisn

ł serce.

wie

e powietrze odurzyło go, a nowe kielichy starego wina uderzyły do głowy.

Zapłakał, gorzko zapłakał. Chwycił po pijanemu Hipolita za szyj

i nami

tnie

szeptał mu do ucha:

- Strze

, bracie! Pilnuj si

! Za t

jedn

srebrn

papiero

nic

, za posiadanie

kilku srebrnych ły

ek, ci sami, wierz mi, ci sami, Maciejunio i Wojciunio, Szymek i

Walek, a nawet ten Józio - Józio! - wywlek

do ogrodu i głow

ci rozwal

siekier

. Wierz mi! Ja wiem! Grube i dzikie sołdaty ustawi

pod murem… Nie

drgnie im r

ka, gdy ci

wezm

na cel! Za jedn

oto srebrn

cukiernic

! Wierz

mi, Hipolit! […]

Stefan

eromski Przedwio

nie, Warszawa 1985, s. 112-123.