Pojęcie organizacji: 
 

1. Znaczenie rzeczowe - to całość złożona z ludzi współdziałających przy realizacji 

określonego celu 

2. Zn. atrybutowe - struktura rzeczy złożonych i procesów (np. przedsiębiorstwo i 

produkcja) 

3. Zn. czynnościowe - to tworzenie i zmienianie struktur rzeczy i procesów (np. 

przedsiębiorstwa i produkcji) 

Czteroelementowy model organizacji: 
 

1. Cele (misja, drzewo celów, zadania) 
2. Ludzie (kwalifikacje, motywacja, podstawy) 
3. Struktura (schemat organizacyjny, instrukcje, zakres czynności) 
4. Technologia (wyposażenie, Know-how, wytwarzanie) 

Synergia to efekt współdziałania, polegający na tym, że podmioty współdziałające 
osiągają więcej niż wynosi suma efektów podmiotów działających osobno. Synergia 
nazywana jest efektem organizacyjnym. 
 
Typy organizacji: 
 



  ze względu na wielkość (małe, średnie, duże) 



  z/w na etap rozwoju (w etapie projektowania, w etapie tworzenia, nowe, 

ustabilizowane, w etapie schyłkowym) 



  z/w na nastawienie do zysku (nastawione na zysk, nienastawione na zysk) 



  z/w na jawność (jawne, tajne) 



  z/w na legalność (legalne, nielegalne) 



  z/w na osobowość prawną (posiadające lub nie) 



  z/w na przedmiot działania (administracyjne, gospodarcze, społeczne, polityczne, 

naukowe, edukacyjne, militarne, kulturalne) 



  z/w na charakter członkostwa (otwarte, zamknięte, dobrowolne, przymusowe) 



  z/w na kwalifikacje członków (profesjonalne, amatorskie) 



  z/w na przedmiot działalności (produkcyjne, usługowe) 



  z/w na własność - sektor gospodarki (sektora publicznego, sektora prywatnego) 



  z/w na sekcję gospodarki (wg klasyfikacji PKD - np. rybołówstwo i rybactwo, 

przetwórstwo przemysłowe) 



  z/w na formę prawną (indywidualni przedsiębiorcy, spółki prawa handlowego, 

przedsiębiorstwa państwowe, spółdzielnie, fundacje, stowarzyszenia 



  z/w na terytorium działań (lokalne, krajowe, międzynarodowe) 

Cele organizacji - to wiązki wartości (produkcyjnych, ekonomicznych, społecznych) 
przez nią realizowanych i odnoszących się do jej trwania i rozwoju w kontekście 
wzajemnych związków z otoczeniem 
Cel - pożądany stan rzeczy 
 
Przykładowe typy celów organizacji: 
 



  z/w na szczebel zarządzania (cele całej organizacji, cele pionów, komórek 

organizacyjnych) 



  z/w na stopień trudności (łatwe, trudne) 



  z/w na wymierność (mierzalne - ilościowe, niemierzalne - jakościowe) 



  z/w na ważność (główne, drugorzędne, trzeciorzędne) 

 

Funkcje celów organizacyjnych: 
 

1. planistyczna 
2. organizacyjna 
3. motywacyjna 
4. kontrolna 

Struktura organizacyjna - obejmuje elementy składowe organizacji i powiązania 
pomiędzy nimi (służbowe, technologiczne, funkconalne i informacyjne) 
 
Konfiguracja struktury organizacyjnej - konfiguracja to stopień rozbudowy struktury 
organizacyjnej w pionie i poziomie 
 
Konfiguracja pionowa: Szczebel zarządzania: mistrz --> kierownik działu --> 
kierownik wydziału "A" --> Z-ca dyrektora/C-ce Prezes --> Dyrektor generalny/Prezes 
 
Przykłady typów struktur organizacyjnych 
 



  struktury typu "U" (jednolite) - żaden z jej elementów nie może funkcjonować 

samodzielnie bez powiązania z innymi elementami 



  struktury typu "V" - ziwązki wielu zakładów wchodzących w skład jednej 

struktury, ale posiadających znaczną autonomię 
 

Struktury dywizjonalne: 
Dywizjonalizacja - proces grupowania stanowisk i komórek organizacyjnych w 
większe całości według określonych kryteriów. 
Typwe kryteria dywizjonalizacyji: wyrób, rynek geograficzny, etap procesu, rodzaj 
klientów 
 
Determinanty struktury organizacyjnej 
Determinanty wewnętrzne: 
 



  przedmiot działania 



  etap rozwoju organizacji 



  technika i technologia 



  liczba i kwalifikacje ludzie 

Determinanty zewnętrzne: 
 



  pozycja na rynku (siła konkurencji) 



  odległość od źródeł zaopatrzenia 



  odległość od rynku docelowego 



  przepisy prawa 

 

 

Otoczenie organizacji i menadżerów 

 

Otoczenie organizacji to zestaw różnych wymiarów i sił, wśród których działa 
organizacja. 
 
Otoczenie zewnętrzne - czyli wszystko poza granicami organizacji co może na nią 
oddziaływać 

 

Elementy otoczenia: 
 

1. Otoczenie dalsze (ogólne) - oddziaływania pośrednie: 

1. ekonomiczny 
2. techniczny 
3. społeczno-kulturowe 
4. prawno-polityczne 

 

5. międzynarodowe 

2. Otoczenie bliższe (zadaniowe) - oddziaływanie bezpośrednie 

1. konkurenci 

2. dostawcy 
3. klienci 
4. sojusznicy (partnerzy strategiczni) 
5. regulatorzy 

Środowisko wewnętrzne organizacji <rys. 3 > 
 
Interesariusze wewnętrzni 
 



  właściciele (akcjonariusze) 



  pracownicy 



  zarząd, rada nadzorcza 

 

Interesariusze zewnętrzni: 
 



  klienci 



  dostawcy 



  władze państwowe 



  grupy szczególnych interesów 



  media 



  związki zawodowe 



  instytucje finansowe 



  konkurenci 

Każda organizacja ma własną "mapę" interesariuszy. 
5 sił konkurencji (M. Porter) 
 

1. zagrożenie ze strony nowych, wchodzących na rynek przedsiębiorstw 
2. Rywalizacja ze strony konkurentów 
3. Zagrożenie substytutami 
4. Siła nabywców 
5. Siła dostawców 

 

Przystosowanie organizacji w dynamicznie funkcjonującym otoczeniu: 
 



  zarządzanie informacją 



  strategiczna reakcja 



  fuzje, przejęcia, sojusze 



  projektowanie i elastyczność organizacji 



  wpływ bezpośredni na otoczenie 

Modele skuteczności organizacji: 
 

1. podejście systemowo-zasobowe 
2. podejście procesowe 
3. podejście celowe 
4. podejście uwzględniające strategicznych zwolenników\