Joanna Śliwińska
radca prawny

Kontrolę wykorzystywania zwolnienia lekar-

skiego może przeprowadzić jednostka ZUS 

lub sam pracodawca, który zyskuje prawo do 

kontrolowania swoich pracowników w tym 

zakresie, jeśli zgłasza do ubezpieczeń więcej 

niż 20 osób. Przepisy nie określają precyzyj-

nie, komu zatrudniający może zlecić wyko-

nanie takiej czynności. Osoba, która w trakcie 

zwolnienia lekarskiego wykonuje pracę za-

robkową (np. na podstawie umowy-zlecenia 

czy o dzieło) lub też w inny sposób wykorzy-

stuje je niezgodnie z przeznaczeniem, zostaje 

pozbawiona prawa do zasiłku za cały okres 

tego zwolnienia. 

Przepisy nie precyzują, kto może być wy-

znaczony  do  przeprowadzenia  kontroli. 

Z treści załącznika nr 1 do rozporządzenia 

ministra polityki społecznej w sprawie szcze-

gółowych zasad i trybu kontroli prawidłowo-

ści wykorzystywania zwolnień lekarskich od 

pracy oraz formalnej kontroli zaświadczeń 

lekarskich stanowiącego wzór upoważnie-

nia wynika, że w zasadzie może być ono wy-

stawione jedynie innemu pracownikowi za-

trudnionemu u płatnika. Teza ta jednak nie 

znajduje potwierdzenia bezpośrednio w treści 

samego aktu prawnego. 

Omawiane zagadnienie staje się coraz 

istotniejsze w obliczu rosnącej skali prze-

prowadzania takich kontroli przez detekty-

wów na zlecenie pracodawców. Chcąc mieć 

niezbite dowody np. na to, że pracownik wy-

konuje inną pracę podczas rzekomej choroby, 

zatrudniający zleca detektywowi zebranie 

odpowiednich informacji. Detektyw działa 

na podstawie ustawy o usługach detektywi-

stycznych. Jest to działalność regulowana. 

Oznacza to, że do wykonywania tego zawodu 

niezbędne jest uzyskanie licencji oraz wpis 

do rejestru działalności detektywistycznej. 

Detektyw ponosi odpowiedzialność za szko-

dy wyrządzone powstałe wskutek podania 

nieprawdziwych informacji. W ramach ta-

kiego zlecenia detektyw jest uprawniony 

do przetwarzania i zbierania informacji 

o pracowniku bez jego zgody w każdej for-

mie z wyjątkiem tych zastrzeżonych dla or-

ganów państwowych. Nie ma prawa założyć 

np. urządzeń podsłuchowych w jego domu, 

ale może obserwować taką osobę i jej miejsce 

zamieszkania lub dodatkowego zatrudnie-

nia. Przepisy pozwalają także na uzyskiwa-

nie informacji na jej temat od innych osób, 

instytucji, a nawet organów administracji 

publicznej. 

Uzyskany w ten sposób materiał przeka-

zywany jest w formie raportu do ZUS, aby 

ten wydał decyzję o pozbawieniu pracownika 

prawa do zasiłku. Taki raport nie może być 

jednak samodzielną podstawą do stwierdze-

nia wykorzystania zwolnienia niezgodnie 

z przeznaczeniem. Wymagane jest bowiem 

sporządzenie odpowiedniego protokołu kon-

troli, którego wzór stanowi załącznik nr 2 do 

rozporządzenia. Ze wzoru wynika, że osoba 

kontrolowana powinna mieć możliwość wy-

powiedzenia się co do stwierdzonych w nim 

okoliczności. 

Kontrola może być przeprowadzona nie 

tylko w miejscu stałego zamieszkania, ale 

również  czasowego  pobytu  oraz  miejscu 

dodatkowego zatrudnienia. Protokół z tych 

czynności sporządzić może jedynie osoba 

(osoby) posiadająca stosowne upoważnienie. 

Wobec wątpliwości czy można upoważ-

nić do kontroli osobę inną niż pracownik, 

ZUS może nie uznać, że kontrola dokonana 

przez detektywa została przeprowadzona 

zgodnie z przepisami. Nie oznacza to jed-

nak, że nie można w żaden sposób wyko-

rzystać usług detektywistycznych w tym 

zakresie. Detektyw może pomóc w ustale-

niu zasadności przeprowadzenia właściwej 

kontroli przez pracodawcę. Ponadto może 

występować jako świadek w sprawie czy 

to przed ZUS, czy następnie przed sądem. 

Raport będzie w takim wypadku dokumen-

tem prywatnym mogącym służyć jako peł-

noprawny środek dowodowy. W przypad-

ku kiedy detektyw nie znajdzie dowodów 

na wykorzystanie zwolnienia niezgodnie 

z przeznaczeniem lub do takiego wniosku 

dojdzie osoba upoważniona do przepro-

wadzenia kontroli, sporządzenie protoko-

łu nie jest w ogóle wymagane. Pracownik 

może więc nie być świadomy tego, że był 

sprawdzany w trakcie niezdolności do pra-

cy. Żadne przepisy nie nakładają bowiem 

na pracodawcę obowiązku poinformowania 

pracownika o przeprowadzonej procedurze, 

jeśli w jej wyniku stwierdzono prawidło-

wość wykorzystania zwolnienia. 

Podstawa prawna

Art. 15 i 68 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach 

pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby 

i macierzyństwa (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 159).

Par. 1, 5, 8 i 9 oraz załączniki nr 1 i 2 do rozporządzenia 

ministra polityki społecznej z 27 lipca 1999 r. w sprawie 

szczegółowych zasad i trybu kontroli prawidłowości wyko-

rzystywania zwolnień lekarskich od pracy oraz formalnej 

kontroli zaświadczeń lekarskich (Dz.U. nr 65, poz. 743).

Art. 2, 3, 7 i 14  ustawy z 6 lipca o usługach detektywi-

stycznych (t.j. Dz.U. z 2002 r. nr 12, poz. 110 z późn. zm.).

Do chorego pracownika może 

zapukać detektyw

Firmy detektywistyczne zbierają informacje o osobach przebywających za zwolnieniach lekarskich. Dowody 

przekazują pracodawcom, którzy sporządzają protokół pokontrolny. W ten sposób 

dochodzi do zabrania zasiłku

prenumerata

Czwartek  20 lutego 2014, nr 35 (3676) 

gazetaprawna.pl

UBEZPIECZENIA 

i ŚWIADCZENIA

ZUS wyrówna emeryturę, gdy popełni błąd

Ryszard Sadlik
sędzia Sądu Okręgowego w Kielcach

W przypadku gdy ZUS omył-

kowo przyznał emeryturę lub 

rentę w niższej wysokości niż 

faktycznie była należna, a na-

stępnie zainteresowany wniósł o ponowne 

ustalenie jej wysokości i stwierdzono, że wy-

płata zaniżonego świadczenia była następ-

stwem błędu ZUS, to wówczas można uzy-

skać wyrównanie emerytury za okres 3 lat 

wstecz. Liczy się je od daty zgłoszenia wnio-

sku o ponowne rozpoznanie sprawy lub wy-

dania decyzji z urzędu. Wynika to z art. 133 

ust. 1 pkt 2 ustawy o emeryturach i rentach 

z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (da-

lej: ustawa emerytalna). Odpowiedzialność 

organu rentowego ma jednak ograniczony 

charakter, dlatego ubezpieczony nie może 

skutecznie żądać wyrównania za okres dłuż-

szy niż 3 lata, choćby zaniżone świadczenie 

było mu wypłacane przez ten dłuższy czas.

Niezawiniona omyłka

W praktyce wiele wątpliwości występuje 

przy ustaleniu, czy przyznanie świadczenia 

w niższej wysokości było faktycznie następ-

stwem błędu ZUS. Podkreślić trzeba, że błąd 

taki rozumiany jest w orzecznictwie sądo-

wym bardzo szeroko. Wskazywano na to m.in. 

w uchwale składu 7 sędziów SN z 12 stycz-

nia 1995 r. (sygn. akt II UZP 28/94, OSNP 

1995/19/242) oraz w uzasadnieniu wyroku z 4 

grudnia 2012 r. (sygn. akt II UK 130/12, OSNP 

2013/21-22/258). 

Istotne jest, że błędne działanie ZUS nie 

musi być zawinione, zaś osoba dokonują-

ca czynności w jego imieniu może działać 

w usprawiedliwionym przekonaniu, że po-

stępuje prawidłowo. Pomimo tego w razie 

ustalenia faktycznej wadliwości decyzji uza-

sadnione będzie zastosowanie art. 133 ust. 1 

pkt 2 ustawy emerytalnej. 

Nieprawdziwe dane

Natomiast nie stanowi błędu organu ren-

towego wydanie decyzji w oparciu o zło-

żony przez zainteresowanego dokument 

zawierający dane, których osoba ta nie kwe-

stionuje i nie zgłasza dowodów przeciw-

nych. Tak też wypowiadał się SN w wyroku 

z 5 marca 2003 r. (sygn. akt II UK 384/02, 

OSNP 2004/8/145). W przypadku później-

szego ujawnienia, że dane zawarte w takim 

dokumencie są nieprawdziwe, ZUS nie bę-

dzie musiał wypłacać wyrównania za okres 

3 lat wstecz.

Należy więc uznać, że organu rentowego 

nie mogą obciążać skutki błędów wszystkich 

innych instytucji, zwłaszcza zaś pracodaw-

ców nienależycie wykonujących obowiązki 

w zakresie ubezpieczeń społecznych. 

Nie jest także błędem ZUS uzasadniającym 

wyrównanie świadczenia zwłoka w wydaniu 

decyzji. Nie jest ona bowiem równoznacz-

na z odmową przyznania lub podwyższenia 

świadczenia. Zaś z treści art. 133 ust. 1 pkt 2 

ww. ustawy wynika, iż znajduje on zastoso-

wanie tylko w przypadku, gdy błąd organu 

rentowego zostanie popełniony w decyzji 

odmawiającej przyznania świadczenia lub 

przyznającej świadczenie w wysokości niż-

szej od przysługującej. 

Oznacza to, że zakres art. 133 ust. 1 pkt 2 

ustawy emerytalnej nie obejmuje wszystkich 

nieprawidłowości organu rentowego, lecz 

jest ograniczony jedynie do tych, które są na-

stępstwem błędu w jego działaniu (odmowa 

przyznania świadczenia i zaniżenie jego wy-

sokości). Nie obejmuje natomiast ujemnych 

następstw bezczynności. W zbliżony sposób 

wypowiadał się SN w wyroku z 4 czerwca 

2012 r. (sygn. akt I UK 18/12, LEX nr 1250559). 

Dochodzenie prawa

Jeśli emeryt lub rencista uważa, że z powodu 

błędu ZUS nie uzyskał świadczenia w należ-

nej mu wysokości, to może wystąpić do ZUS 

o przyznanie wyrównania. Wniosek powi-

nien być złożony we właściwym oddziale 

ZUS w formie pisemnej. Celowe jest także 

uzyskanie potwierdzenia wpływu tego wnio-

sku do ZUS, tak aby nie było wątpliwości, że 

faktycznie został złożony w określonej dacie. 

W jego treści wskazać trzeba, na czym pole-

gał błąd organu oraz podać potwierdzające 

to dowody. W szczególności pomocne mogą 

tu być dokumenty obrazujące nieuzasad-

nione zaniżenie świadczenia. Jeśli ZUS nie 

uwzględni tego żądania, to wyda decyzję 

odmowną, od której przysługiwało będzie 

odwołanie.

Podstawa prawna

Art. 133 ust. 1 pkt 2 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emery-

turach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych 

(t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1440 z późn. zm.).

Można żądać rekompensaty za 3 lata wstecz,

 jeśli przyznanie niższego świadczenia było następstwem pomyłki 

organu rentowego. Nie jest nią jednak zwłoka w wydaniu decyzji

Z orzecznictwa

n

  Sąd Apelacyjny w Łodzi w wyroku z 12 września 2012 r. (sygn. akt III AUa 428/12) stwier-

dził,  że nie stanowi błędu organu rentowego wydanie decyzji w oparciu o złożony przez 

zainteresowanego dokument zawierający dane, których osoba ta nie kwestionuje i nie 

zgłasza dowodów przeciwnych w przypadku późniejszego ujawnienia, że dane zawarte 

w tym dokumencie nie były prawdziwe. Dotyczy to także rezultatów niewłaściwych 

działań pracodawców, o ile nie można w konkretnym przypadku przypisać organowi 

rentowemu powinności realizowania swych obowiązków działania z urzędu na korzyść 

osób ubezpieczonych.  

n

  Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z 11 czerwca 2003 r. (sygn. akt III AUa 324/02) 

stwierdzając, że na pracodawcy spoczywa powinność prawidłowego wykazania wyna-

grodzenia osiąganego przez pracownika w poszczególnych latach i żaden przepis nie 

nakłada na organ emerytalno-rentowy obowiązku kontrolowania zgodności wydanego 

zaświadczenia z dokumentacją płacową pracodawcy.

WAŻNE

   

 Pracodawca, chcąc sprawdzić, 

jak pracownik wykorzystuje zwolnienie 

powinien wyznaczyć osobę upoważnioną 

do przeprowadzenia kontroli

WAŻNE

   

 Kontrola musi zostać przepro-

wadzona jawnie, a pracownik musi mieć 

świadomość, że w konkretnym dniu miała 

ona miejsce, ale np. nie zastano nikogo 

w domu

WAŻNE

   

 Przyjmuje się, że błąd stanowi 

każda obiektywna wadliwość decyzji, nie-

zależnie od tego, czy jest ona skutkiem 

zaniedbania, pomyłki, celowego działa-

nia samego organu rentowego czy też 

rezultatem wadliwej techniki legislacyj-

nej i w konsekwencji niejednoznaczności 

przepisów, w tym także naruszenia prawa 

wskutek niewłaściwej ich wykładni

Joanna Śliwińska
radca prawny

Kontrolę wykorzystywania zwolnienia lekar-

skiego może przeprowadzić jednostka ZUS 

lub sam pracodawca, który zyskuje prawo do 

kontrolowania swoich pracowników w tym 

zakresie, jeśli zgłasza do ubezpieczeń więcej 

niż 20 osób. Przepisy nie określają precyzyj-

nie, komu zatrudniający może zlecić wyko-

nanie takiej czynności. Osoba, która w trakcie 

zwolnienia lekarskiego wykonuje pracę za-

robkową (np. na podstawie umowy-zlecenia 

czy o dzieło) lub też w inny sposób wykorzy-

stuje je niezgodnie z przeznaczeniem, zostaje 

pozbawiona prawa do zasiłku za cały okres 

tego zwolnienia. 

Przepisy nie precyzują, kto może być wy-

znaczony  do  przeprowadzenia  kontroli. 

Z treści załącznika nr 1 do rozporządzenia 

ministra polityki społecznej w sprawie szcze-

gółowych zasad i trybu kontroli prawidłowo-

ści wykorzystywania zwolnień lekarskich od 

pracy oraz formalnej kontroli zaświadczeń 

lekarskich stanowiącego wzór upoważnie-

nia wynika, że w zasadzie może być ono wy-

stawione jedynie innemu pracownikowi za-

trudnionemu u płatnika. Teza ta jednak nie 

znajduje potwierdzenia bezpośrednio w treści 

samego aktu prawnego. 

Omawiane zagadnienie staje się coraz 

istotniejsze w obliczu rosnącej skali prze-

prowadzania takich kontroli przez detekty-

wów na zlecenie pracodawców. Chcąc mieć 

niezbite dowody np. na to, że pracownik wy-

konuje inną pracę podczas rzekomej choroby, 

zatrudniający zleca detektywowi zebranie 

odpowiednich informacji. Detektyw działa 

na podstawie ustawy o usługach detektywi-

stycznych. Jest to działalność regulowana. 

Oznacza to, że do wykonywania tego zawodu 

niezbędne jest uzyskanie licencji oraz wpis 

do rejestru działalności detektywistycznej. 

Detektyw ponosi odpowiedzialność za szko-

dy wyrządzone powstałe wskutek podania 

nieprawdziwych informacji. W ramach ta-

kiego zlecenia detektyw jest uprawniony 

do przetwarzania i zbierania informacji 

o pracowniku bez jego zgody w każdej for-

mie z wyjątkiem tych zastrzeżonych dla or-

ganów państwowych. Nie ma prawa założyć 

np. urządzeń podsłuchowych w jego domu, 

ale może obserwować taką osobę i jej miejsce 

zamieszkania lub dodatkowego zatrudnie-

nia. Przepisy pozwalają także na uzyskiwa-

nie informacji na jej temat od innych osób, 

instytucji, a nawet organów administracji 

publicznej. 

Uzyskany w ten sposób materiał przeka-

zywany jest w formie raportu do ZUS, aby 

ten wydał decyzję o pozbawieniu pracownika 

prawa do zasiłku. Taki raport nie może być 

jednak samodzielną podstawą do stwierdze-

nia wykorzystania zwolnienia niezgodnie 

z przeznaczeniem. Wymagane jest bowiem 

sporządzenie odpowiedniego protokołu kon-

troli, którego wzór stanowi załącznik nr 2 do 

rozporządzenia. Ze wzoru wynika, że osoba 

kontrolowana powinna mieć możliwość wy-

powiedzenia się co do stwierdzonych w nim 

okoliczności. 

Kontrola może być przeprowadzona nie 

tylko w miejscu stałego zamieszkania, ale 

również  czasowego  pobytu  oraz  miejscu 

dodatkowego zatrudnienia. Protokół z tych 

czynności sporządzić może jedynie osoba 

(osoby) posiadająca stosowne upoważnienie. 

Wobec wątpliwości czy można upoważ-

nić do kontroli osobę inną niż pracownik, 

ZUS może nie uznać, że kontrola dokonana 

przez detektywa została przeprowadzona 

zgodnie z przepisami. Nie oznacza to jed-

nak, że nie można w żaden sposób wyko-

rzystać usług detektywistycznych w tym 

zakresie. Detektyw może pomóc w ustale-

niu zasadności przeprowadzenia właściwej 

kontroli przez pracodawcę. Ponadto może 

występować jako świadek w sprawie czy 

to przed ZUS, czy następnie przed sądem. 

Raport będzie w takim wypadku dokumen-

tem prywatnym mogącym służyć jako peł-

noprawny środek dowodowy. W przypad-

ku kiedy detektyw nie znajdzie dowodów 

na wykorzystanie zwolnienia niezgodnie 

z przeznaczeniem lub do takiego wniosku 

dojdzie osoba upoważniona do przepro-

wadzenia kontroli, sporządzenie protoko-

łu nie jest w ogóle wymagane. Pracownik 

może więc nie być świadomy tego, że był 

sprawdzany w trakcie niezdolności do pra-

cy. Żadne przepisy nie nakładają bowiem 

na pracodawcę obowiązku poinformowania 

pracownika o przeprowadzonej procedurze, 

jeśli w jej wyniku stwierdzono prawidło-

wość wykorzystania zwolnienia. 

Podstawa prawna

Art. 15 i 68 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach 

pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby 

i macierzyństwa (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 159).

Par. 1, 5, 8 i 9 oraz załączniki nr 1 i 2 do rozporządzenia 

ministra polityki społecznej z 27 lipca 1999 r. w sprawie 

szczegółowych zasad i trybu kontroli prawidłowości wyko-

rzystywania zwolnień lekarskich od pracy oraz formalnej 

kontroli zaświadczeń lekarskich (Dz.U. nr 65, poz. 743).

Art. 2, 3, 7 i 14  ustawy z 6 lipca o usługach detektywi-

stycznych (t.j. Dz.U. z 2002 r. nr 12, poz. 110 z późn. zm.).

Do chorego pracownika może 

zapukać detektyw

Firmy detektywistyczne zbierają informacje o osobach przebywających za zwolnieniach lekarskich. Dowody 

przekazują pracodawcom, którzy sporządzają protokół pokontrolny. W ten sposób 

dochodzi do zabrania zasiłku

prenumerata

Czwartek  20 lutego 2014, nr 35 (3676)

gazetaprawna.pl

ZUS wyrówna emeryturę, gdy popełni błąd

Ryszard Sadlik
sędzia Sądu Okręgowego w Kielcach

W przypadku gdy ZUS omył-

kowo przyznał emeryturę lub 

rentę w niższej wysokości niż 

faktycznie była należna, a na-

stępnie zainteresowany wniósł o ponowne 

ustalenie jej wysokości i stwierdzono, że wy-

płata zaniżonego świadczenia była następ-

stwem błędu ZUS, to wówczas można uzy-

skać wyrównanie emerytury za okres 3 lat 

wstecz. Liczy się je od daty zgłoszenia wnio-

sku o ponowne rozpoznanie sprawy lub wy-

dania decyzji z urzędu. Wynika to z art. 133 

ust. 1 pkt 2 ustawy o emeryturach i rentach 

z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (da-

lej: ustawa emerytalna). Odpowiedzialność 

organu rentowego ma jednak ograniczony 

charakter, dlatego ubezpieczony nie może 

skutecznie żądać wyrównania za okres dłuż-

szy niż 3 lata, choćby zaniżone świadczenie 

było mu wypłacane przez ten dłuższy czas.

Niezawiniona omyłka

W praktyce wiele wątpliwości występuje 

przy ustaleniu, czy przyznanie świadczenia 

w niższej wysokości było faktycznie następ-

stwem błędu ZUS. Podkreślić trzeba, że błąd 

taki rozumiany jest w orzecznictwie sądo-

wym bardzo szeroko. Wskazywano na to m.in. 

w uchwale składu 7 sędziów SN z 12 stycz-

nia 1995 r. (sygn. akt II UZP 28/94, OSNP 

1995/19/242) oraz w uzasadnieniu wyroku z 4 

grudnia 2012 r. (sygn. akt II UK 130/12, OSNP 

2013/21-22/258). 

Istotne jest, że błędne działanie ZUS nie 

musi być zawinione, zaś osoba dokonują-

ca czynności w jego imieniu może działać 

w usprawiedliwionym przekonaniu, że po-

stępuje prawidłowo. Pomimo tego w razie 

ustalenia faktycznej wadliwości decyzji uza-

sadnione będzie zastosowanie art. 133 ust. 1 

pkt 2 ustawy emerytalnej. 

Nieprawdziwe dane

Natomiast nie stanowi błędu organu ren-

towego wydanie decyzji w oparciu o zło-

żony przez zainteresowanego dokument 

zawierający dane, których osoba ta nie kwe-

stionuje i nie zgłasza dowodów przeciw-

nych. Tak też wypowiadał się SN w wyroku 

z 5 marca 2003 r. (sygn. akt II UK 384/02, 

OSNP 2004/8/145). W przypadku później-

szego ujawnienia, że dane zawarte w takim 

dokumencie są nieprawdziwe, ZUS nie bę-

dzie musiał wypłacać wyrównania za okres 

3 lat wstecz.

Należy więc uznać, że organu rentowego 

nie mogą obciążać skutki błędów wszystkich 

innych instytucji, zwłaszcza zaś pracodaw-

ców nienależycie wykonujących obowiązki 

w zakresie ubezpieczeń społecznych. 

Nie jest także błędem ZUS uzasadniającym 

wyrównanie świadczenia zwłoka w wydaniu 

decyzji. Nie jest ona bowiem równoznacz-

na z odmową przyznania lub podwyższenia 

świadczenia. Zaś z treści art. 133 ust. 1 pkt 2 

ww. ustawy wynika, iż znajduje on zastoso-

wanie tylko w przypadku, gdy błąd organu 

rentowego zostanie popełniony w decyzji 

odmawiającej przyznania świadczenia lub 

przyznającej świadczenie w wysokości niż-

szej od przysługującej. 

Oznacza to, że zakres art. 133 ust. 1 pkt 2 

ustawy emerytalnej nie obejmuje wszystkich 

nieprawidłowości organu rentowego, lecz 

jest ograniczony jedynie do tych, które są na-

stępstwem błędu w jego działaniu (odmowa 

przyznania świadczenia i zaniżenie jego wy-

sokości). Nie obejmuje natomiast ujemnych 

następstw bezczynności. W zbliżony sposób 

wypowiadał się SN w wyroku z 4 czerwca 

2012 r. (sygn. akt I UK 18/12, LEX nr 1250559). 

Dochodzenie prawa

Jeśli emeryt lub rencista uważa, że z powodu 

błędu ZUS nie uzyskał świadczenia w należ-

nej mu wysokości, to może wystąpić do ZUS 

o przyznanie wyrównania. Wniosek powi-

nien być złożony we właściwym oddziale 

ZUS w formie pisemnej. Celowe jest także 

uzyskanie potwierdzenia wpływu tego wnio-

sku do ZUS, tak aby nie było wątpliwości, że 

faktycznie został złożony w określonej dacie. 

W jego treści wskazać trzeba, na czym pole-

gał błąd organu oraz podać potwierdzające 

to dowody. W szczególności pomocne mogą 

tu być dokumenty obrazujące nieuzasad-

nione zaniżenie świadczenia. Jeśli ZUS nie 

uwzględni tego żądania, to wyda decyzję 

odmowną, od której przysługiwało będzie 

odwołanie.

Podstawa prawna

Art. 133 ust. 1 pkt 2 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emery-

turach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych 

(t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1440 z późn. zm.).

Można żądać rekompensaty za 3 lata wstecz,

 jeśli przyznanie niższego świadczenia było następstwem pomyłki 

organu rentowego. Nie jest nią jednak zwłoka w wydaniu decyzji

Z orzecznictwa

n

  Sąd Apelacyjny w Łodzi w wyroku z 12 września 2012 r. (sygn. akt III AUa 428/12) stwier-

dził,  że nie stanowi błędu organu rentowego wydanie decyzji w oparciu o złożony przez 

zainteresowanego dokument zawierający dane, których osoba ta nie kwestionuje i nie 

zgłasza dowodów przeciwnych w przypadku późniejszego ujawnienia, że dane zawarte 

w tym dokumencie nie były prawdziwe. Dotyczy to także rezultatów niewłaściwych 

działań pracodawców, o ile nie można w konkretnym przypadku przypisać organowi 

rentowemu powinności realizowania swych obowiązków działania z urzędu na korzyść 

osób ubezpieczonych.  

n

  Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z 11 czerwca 2003 r. (sygn. akt III AUa 324/02) 

stwierdzając, że na pracodawcy spoczywa powinność prawidłowego wykazania wyna-

grodzenia osiąganego przez pracownika w poszczególnych latach i żaden przepis nie 

nakłada na organ emerytalno-rentowy obowiązku kontrolowania zgodności wydanego 

zaświadczenia z dokumentacją płacową pracodawcy.

WAŻNE

 Pracodawca, chcąc sprawdzić, 

jak pracownik wykorzystuje zwolnienie 

powinien wyznaczyć osobę upoważnioną 

do przeprowadzenia kontroli

WAŻNE

 Kontrola musi zostać przepro-

wadzona jawnie, a pracownik musi mieć 

świadomość, że w konkretnym dniu miała 

ona miejsce, ale np. nie zastano nikogo 

w domu

WAŻNE

 Przyjmuje się, że błąd stanowi 

każda obiektywna wadliwość decyzji, nie-

zależnie od tego, czy jest ona skutkiem 

zaniedbania, pomyłki, celowego działa-

nia samego organu rentowego czy też 

rezultatem wadliwej techniki legislacyj-

nej i w konsekwencji niejednoznaczności 

przepisów, w tym także naruszenia prawa 

wskutek niewłaściwej ich wykładni

Wygenerowano dnia 2015-02-20 dla loginu: johnprctorbob@gmail.com

                               1 / 4

 

ubezpieczenia

Dziennik  Gazeta  Prawna,    20  lutego  2014  nr  35  (3676)   

   

gazetaprawna.pl

ii

Dzieło też może być 

oskładkowane

Marta Nowakowicz-Jankowiak
ekspert ds. wynagrodzeń

Wśród podmiotów podlegających obowiąz-

kowo ubezpieczeniom emerytalnemu i ren-

towym, które zostały wymienione w art. 6 

ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, 

nie ma osób wykonujących czynności na pod-

stawie takiej umowy. Oznacza to, że strony 

umowy o dzieło, czyli zamawiający i wyko-

nawca, nie ponoszą dodatkowych kosztów 

związanych z obciążeniem z tytułu składek. 

Nie należy zgłaszać wykonawcy do ubezpie-

czeń społecznych ani tym bardziej wykazywać 

go jako ubezpieczonego w raporcie miesięcz-

nym do ZUS. Dlatego umowa o dzieło jest po-

żądanym przez przedsiębiorców sposobem na 

pozyskanie mniej kosztownej siły roboczej. 

Jednak umowa o dzieło jest dopuszczalna, 

tylko jeśli są spełnione określone warunki 

odróżniające ją od stosunku pracy. 

Cechy charakterystyczne

Jest to umowa rezultatu, czyli jej przedmio-

tem musi być wykonanie konkretnego dzie-

ła uzgodnionego przez strony. Natomiast 

w przypadku umowy o pracę jej cechą jest 

staranne działanie przy wykonywaniu pracy 

na określonym stanowisku. Kolejna różnica 

to swoboda przy wykonywaniu pracy – pra-

cownik jest podporządkowany pracodawcy 

i wykonuje pracę pod jego kierownictwem 

w określonym czasie i miejscu, czego nie 

można narzucić wykonawcy dzieła. Dodat-

kowo pracownik świadczy pracę osobiście, 

natomiast wykonawca dzieła może ją zlecić 

osobie trzeciej. Zatem nie można zastąpić 

umowy o pracę umową o dzieło. Można jed-

nak własnemu pracownikowi powierzyć do-

datkowe zadania właśnie na podstawie takiej 

umowy, lecz wówczas będzie ona podlegała 

obowiązkowym składkom na ubezpieczenia. 

Dodatkowe zadania

Jeśli przedsiębiorca zdecyduje się powierzyć 

pracownikowi dodatkowe zadanie do wyko-

nania, to może zawrzeć je w formie umowy 

o dzieło. Należy jednak przy tym pamiętać, 

aby powierzone na podstawie umowy o dzieło 

czynności różniły się od tych wykonywanych 

na podstawie umowy o pracę. Przykładowo 

można zlecić zatrudnionej na etacie fryzjerce, 

aby w ramach umowy o dzieło zaprojektowa-

ła ulotkę reklamującą zakład, lecz nie moż-

na jej powierzyć wykonania np. koloryzacji, 

gdyż to należy do jej obowiązków pracowni-

czych. W przypadku umowy o dzieło zawartej 

z własnym pracownikiem art. 8 ust. 2 ustawy 

o systemie ubezpieczeń społecznych mówi, 

że wykonawca dzieła jest tożsamy z pracow-

nikiem, zatem z obu tytułów (umowa o pracę 

i umowa o dzieło) podlega wszystkim skład-

kom na ubezpieczenia społeczne i ubezpie-

czenie zdrowotne. 

[tabela 1]

Nie wymaga zgłoszenia

Pracownika, który wykonuje dodatkowo umo-

wę o dzieło na rzecz swojego pracodawcy, nie 

należy zgłaszać dodatkowo do ZUS, a jego 

przychód z tej umowy stanowiący podsta-

wę wymiaru składek należy wykazać łącznie 

z podstawą wymiaru składek z tytułu umo-

wy o pracę w miesięcznym raporcie za ubez-

pieczonego. Analogiczna sytuacja następuje 

wówczas, gdy pracownik w ramach umowy 

o dzieło zawartej z innym niż pracodawca pod-

miotem wykonuje czynności na rzecz praco-

dawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy.

Wyjątki

Istnieją pewne sytuacje, kiedy z własnym pra-

cownikiem można zawrzeć umowę o dzie-

ło, która nie będzie podlegać obowiązkowym 

ubezpieczeniom społecznym. Jeżeli pracownik 

prowadzi działalność gospodarczą i w ramach 

tej działalności wykonuje umowę o dzieło, a jej 

przedmiot jest tożsamy z przedmiotem prowa-

dzenia działalności, to taka umowa nie będzie 

stanowić tytułu do objęcia go ubezpieczeniami 

społecznymi. Warunkiem jest opodatkowanie 

przychodu z tytułu umowy o dzieło jako przy-

chodu z działalności gospodarczej. Pracownik 

musi taką umowę o dzieło rozliczyć w ramach 

własnej działalności gospodarczej.

Drugą sytuacją, kiedy nie ma obowiązku 

podlegania ubezpieczeniom, jest zawarcie 

umowy o dzieło z własnym pracownikiem 

w czasie, gdy korzysta on z urlopu bezpłat-

nego, wychowawczego lub macierzyńskiego. 

Są to bowiem przerwy w opłacaniu składek. 

W tym czasie pracownik nie realizuje umo-

wy o pracę, więc nie otrzymuje z tego tytu-

łu wynagrodzenia. Zatem ma okres przerwy 

w opłacaniu składek z tytułu umowy o pracę 

(urlop macierzyński i urlop wychowawczy to 

odrębne tytuły podlegania ubezpieczeniom 

niż umowa o pracę, a pracownika wykazuje 

się na raportach z innym niż pracowniczy 

kodem tytułu ubezpieczenia). Zawarta w tym 

czasie umowa o dzieło będzie podlegała wy-

łącznie opodatkowaniu podatkiem docho-

dowym. 

[tabela 2]

Podstawa prawna

Art. 6 ust. 1 pkt 4, art. 8 ust. 2a, art. 9 ust. 1, art. 18 ust. 1a 

ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń 

społecznych (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 1442 z późn. zm.).

O planowanych zmianach w oskładkowaniu 

umów cywilnoprawnych piszemy  

w tygodniku Kady i Płace na s. 2

Taka umowa nie jest tytułem do ubezpieczeń. Odprowadzamy od niej tylko podatek 

dochodowy. Wyjątek stanowi

 kontrakt podpisany z własnym pracownikiem

Przychody 

emerytów 

a ZUS

Katarzyna Tomczyk
ekspert od emerytur i rent 

Pracuję  w  kadrach  od  niedawna.  Moim  obo-
wiązkiem  jest  m.in.  wystawianie  dla  ZUS 
zaświadczeń  związanych  z  zatrudnianiem 
emerytów  i  rencistów.  W  firmie  pracuje 
12 emerytów w różnym wieku i 7 rencistów. 
Przygotowuję  informacje  do  ZUS  o  wysoko-
ści przychodu za rok ubiegły. O czym powin-
nam  pamiętać,  wystawiając  takie  zaświad-
czenia? Czy obowiązuje w tym zakresie jakiś 
formularz?

Do 28 lutego każdego roku płatnik skła-

dek zatrudniający emeryta lub renci-

stę ma obowiązek poinformowania ZUS 

o wysokości przychodu uzyskanego przez 

świadczeniobiorcę w minionym roku ka-

lendarzowym. O wysokości przychodu za 

2013 r. pracodawca powinien więc powia-

domić do 28 lutego 2014 r. Obowiązek ten 

spoczywa również na osobie zaintereso-

wanej. Informację o wysokości przychodu 

należy przekazać bez względu na to, czy 

płacona była składka do ZUS od uzyska-

nych przychodów. Istotne jest bowiem, 

czy wykonywana działalność objęta jest 

obowiązkowymi ubezpieczeniami spo-

łecznymi. 

Nie ma sformalizowanych formularzy 

powiadomień. Zaświadczenie musi za-

wierać w szczególności: dane firmy, dane 

identyfikacyjne pracownika oraz wysokość 

osiąganych przez niego przychodów. Wska-

zane jest podanie informacji o wysokości 

przychodu za każdy miesiąc oddzielnie. 

Dodatkowo podać trzeba okres, jakiego do-

tyczy wypłata, jeżeli odnosi się do innego 

miesiąca niż ten, w którym dokonana zo-

stała wypłata. 

Wystawiając zaświadczenie należy wy-

kazać tylko te kwoty przychodu, od których 

istniał obowiązek opłacenia składek na 

ubezpieczenia społeczne. Powyższa regu-

ła nie dotyczy przypadku osiągania przez 

emeryta lub rencistę przychodu w wyso-

kości przekraczającej maksymalną pod-

stawę wymiaru składki na ubezpieczenia 

emerytalne i rentowe. W zaświadczeniu 

należy podać również przychód, od które-

go – po przekroczeniu limitu składek – nie 

zostały opłacone składki na ubezpieczenia 

emerytalne i rentowe.

W zaświadczeniu należy podać kwoty 

pobranych zasiłków: chorobowego, ma-

cierzyńskiego i opiekuńczego oraz wyna-

grodzenia za czas niezdolności do pracy 

oraz kwoty świadczenia rehabilitacyjnego 

i wyrównawczego, zasiłku wyrównawcze-

go i dodatku wyrównawczego. Mają one 

wpływ na rozliczenie świadczeń.

Wykazać należy te kwoty, które w 2013 r. 

zostały przedstawione do wypłaty. Jeże-

li dotyczą one okresu sprzed przyznania 

emerytury lub renty, a zostały wypłaco-

ne po dniu, od którego ustalono prawo do 

świadczenia, nie należy ich wykazywać. 

W sytuacji gdy prawo do emerytury lub 

renty powstało w ciągu roku, a wypłata 

należności dotyczy okresu tylko w części 

po przyznaniu świadczenia, wystawiając 

zaświadczenie, powinna pani podać kwotę 

przysługującą za okres, w którym świad-

czeniobiorca był uprawniony do emery-

tury lub renty. Jeżeli miałaby pani wątpli-

wość – należy podać kwoty i szczegółowo 

je opisać. 

Zaświadczenie powinno zawierać infor-

mację o wysokości uzyskanych przychodów 

za każdy miesiąc oddzielnie. Pozwoliłoby to 

ZUS na dokonanie rozliczenia w wariancie 

rocznym i miesięcznym i wybranie najko-

rzystniejszego dla emeryta czy rencisty. 

Podstawa prawna

Art. 103–105, art. 127 ustawy z 17 grudnia 1998 r. 

o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń 

Społecznych (Dz.U. z 2013 r., poz. 1440 z późn. zm.).

Rozporządzenie ministra pracy i polityki socjal-

nej z 22 lipca 1992 r. w sprawie szczegółowych zasad 

zawieszania lub zmniejszania emerytury i renty (Dz.U. 

nr 58, poz. 290 z późn. zm.).

Art. 6–7 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie 

ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1442 

z późn. zm.).

Tabela 1.

 Rozliczenie z podwładnym

Składnik

Umowa 

o pracę

Umowa 

o dzieło z własnym 

podwładnym

Do raportu 

RCA

Przychód (podstawa wymiaru 
składek)

2000 zł 

1000 zł

3000 zł

Składka na ubezp. emerytalne

195,20 zł

97,60 zł

293 zł

Składka na ubezp. rentowe

30 zł

15,00 zł

45 zł

Składka na ubezp. chorobowe

49 zł

24,50 zł

74 zł

Razem składki ZUS 

274,20 zł

137,10 zł

411 zł

Podstawa wymiaru składki zdrow.

1725,80 zł

862,90 zł

2589 zł

Koszty uzyskania przychodu

111,25 zł

172,58 zł

Nie dotyczy

Podstawa opodatkowania

1615 zł

690 zł

Nie dotyczy

Naliczony podatek (18 proc.)

290,70 zł

124,20 zł

Nie dotyczy

Składka na ubezp. zdrowotne 9 proc.

155,32 zł

77,66 zł

233 zł

Składka na ubezp. zdrowotne 
7,75 proc. (odlicz. od podatku)

133,75 zł

66,87 zł

Nie dotyczy

Ulga podatkowa

46,33 zł

brak

Nie dotyczy

Zaliczka podatku do US

111 zł

57 zł

Nie dotyczy

Wynagrodzenie do wypłaty

1459,48 zł

728,24 zł

Nie dotyczy

Tabela 2.

 Bez składek

Składnik

Umowa 

o dzieło

Przychód 

1000 zł

Koszty uzyskania przychodu 
(20 proc.)

200 zł

Podstawa opodatkowania

800 zł

Naliczony podatek (18 proc.)

144 zł

Zaliczka podatku do US

144 zł

Wynagrodzenie do wypłaty

856 zł

22 

761 31 27, p

renume

rat

adgp@infor.pl

www.gazetapr

a

awna.pl/o

ferta2014

Wejdź na: 

 

www.gazetaprawna.pl/archiwumdgp

Masz prenumeratę DGP?

2002 - 2013

Jako 
prenumerator 
zyskujesz 
bezpłatny dostęp 
do wszystkich 
tekstów z gazety
i jej dodatków 
z lat 2002-2013

archiwum

Korzystaj

 z elektronicznego

www.gazetaprawna.pl/archiwumdgp

P I S

Z E M Y   O

D P O

W I E

D Z I A L N I E

P A T R Z Y M Y  

O

O B I E K T

Y W N

I E 

               

    AUTOPROMOCJA

ubezpieczenia

Dziennik  Gazeta  Prawna,    20  lutego  2014  nr  35  (3676)   

   

gazetaprawna.pl

ii

Dzieło też może być 

oskładkowane

Marta Nowakowicz-Jankowiak
ekspert ds. wynagrodzeń

Wśród podmiotów podlegających obowiąz-

kowo ubezpieczeniom emerytalnemu i ren-

towym, które zostały wymienione w art. 6 

ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, 

nie ma osób wykonujących czynności na pod-

stawie takiej umowy. Oznacza to, że strony 

umowy o dzieło, czyli zamawiający i wyko-

nawca, nie ponoszą dodatkowych kosztów 

związanych z obciążeniem z tytułu składek. 

Nie należy zgłaszać wykonawcy do ubezpie-

czeń społecznych ani tym bardziej wykazywać 

go jako ubezpieczonego w raporcie miesięcz-

nym do ZUS. Dlatego umowa o dzieło jest po-

żądanym przez przedsiębiorców sposobem na 

pozyskanie mniej kosztownej siły roboczej. 

Jednak umowa o dzieło jest dopuszczalna, 

tylko jeśli są spełnione określone warunki 

odróżniające ją od stosunku pracy. 

Cechy charakterystyczne

Jest to umowa rezultatu, czyli jej przedmio-

tem musi być wykonanie konkretnego dzie-

ła uzgodnionego przez strony. Natomiast 

w przypadku umowy o pracę jej cechą jest 

staranne działanie przy wykonywaniu pracy 

na określonym stanowisku. Kolejna różnica 

to swoboda przy wykonywaniu pracy – pra-

cownik jest podporządkowany pracodawcy 

i wykonuje pracę pod jego kierownictwem 

w określonym czasie i miejscu, czego nie 

można narzucić wykonawcy dzieła. Dodat-

kowo pracownik świadczy pracę osobiście, 

natomiast wykonawca dzieła może ją zlecić 

osobie trzeciej. Zatem nie można zastąpić 

umowy o pracę umową o dzieło. Można jed-

nak własnemu pracownikowi powierzyć do-

datkowe zadania właśnie na podstawie takiej 

umowy, lecz wówczas będzie ona podlegała 

obowiązkowym składkom na ubezpieczenia. 

Dodatkowe zadania

Jeśli przedsiębiorca zdecyduje się powierzyć 

pracownikowi dodatkowe zadanie do wyko-

nania, to może zawrzeć je w formie umowy 

o dzieło. Należy jednak przy tym pamiętać, 

aby powierzone na podstawie umowy o dzieło 

czynności różniły się od tych wykonywanych 

na podstawie umowy o pracę. Przykładowo 

można zlecić zatrudnionej na etacie fryzjerce, 

aby w ramach umowy o dzieło zaprojektowa-

ła ulotkę reklamującą zakład, lecz nie moż-

na jej powierzyć wykonania np. koloryzacji, 

gdyż to należy do jej obowiązków pracowni-

czych. W przypadku umowy o dzieło zawartej 

z własnym pracownikiem art. 8 ust. 2 ustawy 

o systemie ubezpieczeń społecznych mówi, 

że wykonawca dzieła jest tożsamy z pracow-

nikiem, zatem z obu tytułów (umowa o pracę 

i umowa o dzieło) podlega wszystkim skład-

kom na ubezpieczenia społeczne i ubezpie-

czenie zdrowotne. 

[tabela 1]

Nie wymaga zgłoszenia

Pracownika, który wykonuje dodatkowo umo-

wę o dzieło na rzecz swojego pracodawcy, nie 

należy zgłaszać dodatkowo do ZUS, a jego 

przychód z tej umowy stanowiący podsta-

wę wymiaru składek należy wykazać łącznie 

z podstawą wymiaru składek z tytułu umo-

wy o pracę w miesięcznym raporcie za ubez-

pieczonego. Analogiczna sytuacja następuje 

wówczas, gdy pracownik w ramach umowy 

o dzieło zawartej z innym niż pracodawca pod-

miotem wykonuje czynności na rzecz praco-

dawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy.

Wyjątki

Istnieją pewne sytuacje, kiedy z własnym pra-

cownikiem można zawrzeć umowę o dzie-

ło, która nie będzie podlegać obowiązkowym 

ubezpieczeniom społecznym. Jeżeli pracownik 

prowadzi działalność gospodarczą i w ramach 

tej działalności wykonuje umowę o dzieło, a jej 

przedmiot jest tożsamy z przedmiotem prowa-

dzenia działalności, to taka umowa nie będzie 

stanowić tytułu do objęcia go ubezpieczeniami 

społecznymi. Warunkiem jest opodatkowanie 

przychodu z tytułu umowy o dzieło jako przy-

chodu z działalności gospodarczej. Pracownik 

musi taką umowę o dzieło rozliczyć w ramach 

własnej działalności gospodarczej.

Drugą sytuacją, kiedy nie ma obowiązku 

podlegania ubezpieczeniom, jest zawarcie 

umowy o dzieło z własnym pracownikiem 

w czasie, gdy korzysta on z urlopu bezpłat-

nego, wychowawczego lub macierzyńskiego. 

Są to bowiem przerwy w opłacaniu składek. 

W tym czasie pracownik nie realizuje umo-

wy o pracę, więc nie otrzymuje z tego tytu-

łu wynagrodzenia. Zatem ma okres przerwy 

w opłacaniu składek z tytułu umowy o pracę 

(urlop macierzyński i urlop wychowawczy to 

odrębne tytuły podlegania ubezpieczeniom 

niż umowa o pracę, a pracownika wykazuje 

się na raportach z innym niż pracowniczy 

kodem tytułu ubezpieczenia). Zawarta w tym 

czasie umowa o dzieło będzie podlegała wy-

łącznie opodatkowaniu podatkiem docho-

dowym. 

[tabela 2]

Podstawa prawna

Art. 6 ust. 1 pkt 4, art. 8 ust. 2a, art. 9 ust. 1, art. 18 ust. 1a 

ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń 

społecznych (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 1442 z późn. zm.).

O planowanych zmianach w oskładkowaniu 

umów cywilnoprawnych piszemy 

w tygodniku Kady i Płace na s. 2

Taka umowa nie jest tytułem do ubezpieczeń. Odprowadzamy od niej tylko podatek 

dochodowy. Wyjątek stanowi

 kontrakt podpisany z własnym pracownikiem

dochodowy. Wyjątek stanowi

dochodowy. Wyjątek stanowi

Przychody 

emerytów

a ZUS

Katarzyna Tomczyk
ekspert od emerytur i rent 

Pracuję  w  kadrach  od  niedawna.  Moim  obo-
wiązkiem  jest  m.in.  wystawianie  dla  ZUS 
zaświadczeń  związanych  z  zatrudnianiem 
emerytów  i  rencistów.  W  firmie  pracuje 
12 emerytów w różnym wieku i 7 rencistów. 
Przygotowuję  informacje  do  ZUS  o  wysoko-
ści przychodu za rok ubiegły. O czym powin-
nam  pamiętać,  wystawiając  takie  zaświad-
czenia? Czy obowiązuje w tym zakresie jakiś 
formularz?

Do 28 lutego każdego roku płatnik skła-

dek zatrudniający emeryta lub renci-

stę ma obowiązek poinformowania ZUS 

o wysokości przychodu uzyskanego przez 

świadczeniobiorcę w minionym roku ka-

lendarzowym. O wysokości przychodu za 

2013 r. pracodawca powinien więc powia-

domić do 28 lutego 2014 r. Obowiązek ten 

spoczywa również na osobie zaintereso-

wanej. Informację o wysokości przychodu 

należy przekazać bez względu na to, czy 

płacona była składka do ZUS od uzyska-

nych przychodów. Istotne jest bowiem, 

czy wykonywana działalność objęta jest 

obowiązkowymi ubezpieczeniami spo-

łecznymi. 

Nie ma sformalizowanych formularzy 

powiadomień. Zaświadczenie musi za-

wierać w szczególności: dane firmy, dane 

identyfikacyjne pracownika oraz wysokość 

osiąganych przez niego przychodów. Wska-

zane jest podanie informacji o wysokości 

przychodu za każdy miesiąc oddzielnie. 

Dodatkowo podać trzeba okres, jakiego do-

tyczy wypłata, jeżeli odnosi się do innego 

miesiąca niż ten, w którym dokonana zo-

stała wypłata. 

Wystawiając zaświadczenie należy wy-

kazać tylko te kwoty przychodu, od których 

istniał obowiązek opłacenia składek na 

ubezpieczenia społeczne. Powyższa regu-

ła nie dotyczy przypadku osiągania przez 

emeryta lub rencistę przychodu w wyso-

kości przekraczającej maksymalną pod-

stawę wymiaru składki na ubezpieczenia 

emerytalne i rentowe. W zaświadczeniu 

należy podać również przychód, od które-

go – po przekroczeniu limitu składek – nie 

zostały opłacone składki na ubezpieczenia 

emerytalne i rentowe.

W zaświadczeniu należy podać kwoty 

pobranych zasiłków: chorobowego, ma-

cierzyńskiego i opiekuńczego oraz wyna-

grodzenia za czas niezdolności do pracy 

oraz kwoty świadczenia rehabilitacyjnego 

i wyrównawczego, zasiłku wyrównawcze-

go i dodatku wyrównawczego. Mają one 

wpływ na rozliczenie świadczeń.

Wykazać należy te kwoty, które w 2013 r. 

zostały przedstawione do wypłaty. Jeże-

li dotyczą one okresu sprzed przyznania 

emerytury lub renty, a zostały wypłaco-

ne po dniu, od którego ustalono prawo do 

świadczenia, nie należy ich wykazywać. 

W sytuacji gdy prawo do emerytury lub 

renty powstało w ciągu roku, a wypłata 

należności dotyczy okresu tylko w części 

po przyznaniu świadczenia, wystawiając 

zaświadczenie, powinna pani podać kwotę 

przysługującą za okres, w którym świad-

czeniobiorca był uprawniony do emery-

tury lub renty. Jeżeli miałaby pani wątpli-

wość – należy podać kwoty i szczegółowo 

je opisać. 

Zaświadczenie powinno zawierać infor-

mację o wysokości uzyskanych przychodów 

za każdy miesiąc oddzielnie. Pozwoliłoby to 

ZUS na dokonanie rozliczenia w wariancie 

rocznym i miesięcznym i wybranie najko-

rzystniejszego dla emeryta czy rencisty. 

Podstawa prawna

Art. 103–105, art. 127 ustawy z 17 grudnia 1998 r. 

o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń 

Społecznych (Dz.U. z 2013 r., poz. 1440 z późn. zm.).

Rozporządzenie ministra pracy i polityki socjal-

nej z 22 lipca 1992 r. w sprawie szczegółowych zasad 

zawieszania lub zmniejszania emerytury i renty (Dz.U. 

nr 58, poz. 290 z późn. zm.).

Art. 6–7 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie 

ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1442 

z późn. zm.).

Tabela 1.

 Rozliczenie z podwładnym

Składnik

Umowa 

o pracę

Umowa 

o dzieło z własnym 

podwładnym

Do raportu 

RCA

Przychód (podstawa wymiaru 
składek)

2000 zł 

1000 zł

3000 zł

Składka na ubezp. emerytalne

195,20 zł

97,60 zł

293 zł

Składka na ubezp. rentowe

30 zł

15,00 zł

45 zł

Składka na ubezp. chorobowe

49 zł

24,50 zł

74 zł

Razem składki ZUS 

274,20 zł

137,10 zł

411 zł

Podstawa wymiaru składki zdrow.

1725,80 zł

862,90 zł

2589 zł

Koszty uzyskania przychodu

111,25 zł

172,58 zł

Nie dotyczy

Podstawa opodatkowania

1615 zł

690 zł

Nie dotyczy

Naliczony podatek (18 proc.)

290,70 zł

124,20 zł

Nie dotyczy

Składka na ubezp. zdrowotne 9 proc.

155,32 zł

77,66 zł

233 zł

Składka na ubezp. zdrowotne 
7,75 proc. (odlicz. od podatku)

133,75 zł

66,87 zł

Nie dotyczy

Ulga podatkowa

46,33 zł

brak

Nie dotyczy

Zaliczka podatku do US

111 zł

57 zł

Nie dotyczy

Wynagrodzenie do wypłaty

1459,48 zł

728,24 zł

Nie dotyczy

Tabela 2.

 Bez składek

Składnik

Umowa 

o dzieło

Przychód 

1000 zł

Koszty uzyskania przychodu 
(20 proc.)

200 zł

Podstawa opodatkowania

800 zł

Naliczony podatek (18 proc.)

144 zł

Zaliczka podatku do US

144 zł

Wynagrodzenie do wypłaty

856 zł

www.gazetaprawna.pl/

www.gazetaprawna.pl/

www.gazetaprawna.pl/archiwumdgp

archiwumdgp

archiwumdgp

    AUTOPROMOCJA

    AUTOPROMOCJA

Wygenerowano dnia 2015-02-20 dla loginu: johnprctorbob@gmail.com

                               2 / 4

 

Dziennik  Gazeta  Prawna,    20  lutego  2014  nr  35  (3676)   

   

gazetaprawna.pl

świadczenia

iii

  

Pracownica dostarczyła pracodawcy za-

świadczenie lekarskie z tytułu sprawowa-

nia osobistej opieki nad chorym członkiem 

rodziny, którym była jej ciotka. Osoby te 

prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, 

co wynikało z dołączonego do zaświadcze-

nia lekarskiego wypełnionego przez pra-

cownicę oświadczenia do celów wypłaty 

zasiłku opiekuńczego (ZUS Z-15). Czy praco-

dawca prawidłowo ustalił prawo i dokonał 

wypłaty zasiłku opiekuńczego za okres 

14 dni?

Aneta Maj
ekspert od świadczeń z ubezpieczeń społecznych

Pracodawca nie dokonał szczegółowej analizy 

zaświadczenia lekarskiego oraz oświadcze-

nia złożonego przez pracownicę i wypłacił 

zasiłek opiekuńczy na nieuprawnioną oso-

bę. Zasiłek opiekuńczy przysługuje bowiem 

wyłącznie z tytułu opieki nad następującymi 

członkami rodziny: małżonkiem, rodzicami, 

teściami, dziadkami, wnukami, rodzeństwem 

oraz dziećmi w wieku ponad 14 lat, jeżeli 

pozostają we wspólnym gospodarstwie do-

mowym z ubezpieczonym w okresie spra-

wowania opieki.

Ustalając prawo do zasiłku opiekuńczego, 

pracodawca ustalił na podstawie oświadcze-

nia pracownicy złożonego na formularzu 

ZUS Z-15, że z ciotką pracownica pozostaje 

we wspólnym gospodarstwie domowym, po-

mijając fakt, że z tytułu opieki nad tą osobą 

zasiłek nie przysługuje, bowiem nie należy 

ona do grona osób wymienionych w ustawie.

Należy dodać, że informacja taka znajduje 

się także w zaświadczeniu lekarskim na dru-

ku ZUS ZLA wystawianym w związku z ko-

niecznością sprawowania opieki. W polu 18 

tego zaświadczenia lekarz wystawiający za-

świadczenie lekarskie wpisuje bowiem ozna-

czenie cyfrowe oznaczające stopień pokre-

wieństwa pracownika z osobą, nad którą ma 

być sprawowana opieka: 1 – oznacza dziecko, 

2 – chorego członka rodziny, 3 – inną osobę.

To płatnik zasiłku ma obowiązek ustalić, 

czy z tytułu opieki nad osobą wymienio-

ną w zaświadczeniu lekarskim przysługuje 

zasiłek opiekuńczy. Jeżeli tak jak w opisa-

nym przypadku nie jest to osoba wymie-

niona w ustawie i pracownik nie ma prawa 

do zasiłku opiekuńczego, to jego nieobec-

ność w pracy z tytułu opieki należy uznać 

za usprawiedliwioną. 

Podstawa prawna 

Art. 32 ust. 2 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach 

pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby 

i macierzyństwa (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 159).

Par. 1 ust. 1 rozporządzenia ministra pracy i polity-

ki socjalnej z 27 lipca 1999 r. w sprawie szczegółowych 

zasad i trybu wystawiania zaświadczeń lekarskich, wzoru 

zaświadczenia lekarskiego i zaświadczenia lekarskiego 

wydanego w wyniku kontroli lekarza orzecznika Zakładu 

Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2013 r. poz. 229).

 

 Pracownik jest zatrudniony w dwóch za-

kładach pracy. W każdym z nich otrzymuje 

wynagrodzenie przekraczające minimal-

ne wynagrodzenie, ale w jednym przebywa 

obecnie na urlopie bezpłatnym. Czy jeżeli 

pracownik w zakładzie pracy, w którym 

przebywa na urlopie bezpłatnym, zawrze 

umowę-zlecenie, konieczne będzie opłaca-

nie z tego tytułu pełnych składek ZUS, czy 

należna będzie jedynie składka zdrowotna?

Adam Jagiełło
ekspert od ubezpieczeń społecznych

Z wykonywaniem pracy na podstawie umo-

wy-zlecenia zawartej z własnym pracodawcą 

w okresie urlopu bezpłatnego wiąże się obo-

wiązek tylko ubezpieczenia zdrowotnego, jeżeli 

zleceniobiorca jest jednocześnie zatrudniony 

w innej firmie z wynagrodzeniem w wysoko-

ści co najmniej minimalnego wynagrodzenia. 

Pracownikiem w rozumieniu ustawy o sys-

temie ubezpieczeń społecznych, jak również 

ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej 

finansowanych ze środków publicznych jest 

także osoba wykonująca pracę na podstawie 

umowy-zlecenia, jeżeli umowę taką zawarła 

z pracodawcą, z którym pozostaje w stosun-

ku pracy, lub jeżeli w ramach takiej umowy 

wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z któ-

rym pozostaje w stosunku pracy. W konse-

kwencji przychód z tytułu takiej umowy jest 

uwzględniany w podstawie wymiaru skła-

dek na pracownicze ubezpieczenia społeczne 

i ubezpieczenie zdrowotne. 

Powyższe nie dotyczy jednak osoby, która 

umowę-zlecenie zawarła z własnym praco-

dawcą bądź wykonuje taką umowę na rzecz 

własnego pracodawcy w okresie urlopu bez-

płatnego. Pomimo formalnego pozostawa-

nia w stosunku pracy osoba korzystająca 

z urlopu bezpłatnego w zakresie ubezpieczeń 

społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego 

nie jest traktowana jako pracownik. Z tego 

też względu, jeżeli zawrze ona z pracodaw-

cą umowę-zlecenie w okresie udzielonego 

urlopu bezpłatnego, przedmiotowa umowa 

nie będzie traktowana jak umowa-zlecenie 

zawarta z własnym pracodawcą, a co za tym 

idzie z tytułu tej umowy będzie podlegała 

ubezpieczeniom społecznym na zasadach 

określonych dla zleceniobiorców. 

Z art. 9 ust. 1 i 1a ustawy o systemie ubez-

pieczeń społecznych wynika, że pracownik, 

który jednocześnie spełnia warunki do objęcia 

go obowiązkowo ubezpieczeniami emerytal-

nym i rentowymi z tytułu wykonywania pracy 

na podstawie umowy-zlecenia, podlega tym 

ubezpieczeniom tylko z tytułu stosunku pracy, 

chyba że podstawa wymiaru składek na ubez-

pieczenia emerytalne i rentowe w przeliczeniu 

na miesiąc jest niższa od minimalnego wyna-

grodzenia. Z obydwu tytułów obowiązkowe jest 

natomiast ubezpieczenie zdrowotne. Biorąc 

powyższe pod uwagę, należy stwierdzić, że 

pracownik, o którym mowa w pytaniu, z tytułu 

umowy zlecenia podlega obowiązkowo tylko 

ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Podstawa prawna 

Art. 8 ust. 2a, art. 9 ust. 1 i 1a oraz art. 18 ust. 1a ustawy 

z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecz-

nych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1442 z późn. zm.). 

Art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a, art. 81 ust. 1 i art. 82 ust. 1 ustawy 

z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowot-

nej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. 

z 2008 r. nr 164, poz. 1027 z późn. zm.).

 

 Od 2 maja 2006 r. pełniłam funkcję 

prezesa zarządu spółki z o.o. Miałam 

także zawartą ze spółką umowę o pracę. 

W związku z trudną sytuacją finansową 

spółka od kilku lat nie odprowadzała na-

leżnych składek do ZUS. Wszczęte zostało 

postępowanie egzekucyjne, a po jego umo-

rzeniu z uwagi na bezskuteczność wydano 

decyzję, na podstawie której odpowiadam 

za zaległe składki w kwocie 43 400 zł za 

okres, kiedy pełniłam funkcję prezesa. Czy 

odpowiadam za te zobowiązania na pod-

stawie ordynacji podatkowej całym swoim 

majątkiem, czy też według kodeksu pracy 

tylko do wysokości 3-miesięcznych śred-

nich pensji?

Ryszard Sadlik
sędzia Sądu Okręgowego w Kielcach

Członek zarządu spółki ponosi odpowiedzial-

ność za całość zaległości składkowych. Nie 

mają tu zastosowania przepisy kodeksu pracy 

ograniczające odpowiedzialność pracowni-

ków za powstałą szkodę.

Odpowiedzialność członków zarządu spół-

ki za nieuiszczone składki wynika z art. 31 

ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych 

(dalej: ustawa systemowa), który odsyła do 

art. 116 ordynacji podatkowej (dalej: o.p.). 

Zgodnie zaś z nim za zaległości podatkowe 

spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, 

spółki z ograniczoną odpowiedzialnością 

w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki ak-

cyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie 

całym swoim majątkiem członkowie jej za-

rządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki oka-

zała się w całości lub w części bezskuteczna, 

a członek zarządu:

1) nie wykazał, że:

a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek 

o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postę-

powanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości 

(postępowanie układowe) albo

b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upa-

dłości lub niewszczęcie postępowania zapo-

biegającego ogłoszeniu upadłości (postępo-

wania układowego) nastąpiło bez jego winy;

2) nie wskazuje mienia spółki, z którego 

egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległo-

ści podatkowych spółki w znacznej części.

Przy czym odpowiedzialność członków za-

rządu obejmuje zaległości podatkowe z ty-

tułu zobowiązań, których termin płatności 

upływał w czasie pełnienia przez nich obo-

wiązków członka zarządu.

 Odpowiadają oni solidarnie, całym swo-

im majątkiem za składki na ubezpieczenia 

społeczne niezapłacone przez spółkę. Mogą 

się uwolnić od tej odpowiedzialności po-

przez wykazanie okoliczności wymienionych 

w art. 116 o.p Natomiast nie ma znaczenia, 

na jakiej podstawie prawnej pełnili oni swoją 

funkcję, a w szczególności czy byli zatrud-

nieni na podstawie umowy o pracę. Istotne 

jest jedynie pełnienie funkcji członka zarzą-

du w okresie, w którym przypadał termin 

płatności zaległych składek.

Do odpowiedzialności za nieuiszczone 

składki  nie  mają  zastosowania  przepisy 

ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy 

(t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm., 

dalej: k.p.) dotyczące odpowiedzialności ma-

terialnej pracowników (art. 114–127 k.p.). Nie 

ma tu także zastosowania przepis art. 119 

k.p., według którego odszkodowanie ustala 

się w wysokości wyrządzonej szkody, jednak 

nie może ono przewyższać kwoty trzymie-

sięcznego wynagrodzenia przysługującego 

pracownikowi w dniu wyrządzenia szkody.

Wynika to z faktu, że przepisy kodeksu 

pracy określające zasady odpowiedzialności 

materialnej pracowników dotyczą tylko od-

powiedzialności za szkodę wyrządzoną pra-

codawcy. Nie mogą więc mieć zastosowania 

do odpowiedzialności członków zarządu spół-

ki za nieuiszczone składki na ubezpieczenia 

społeczne. Odpowiedzialność członków za-

rządu wynikająca z art. 116 o.p. ma charakter 

osobisty. Dotyczy więc całego ich majątku. 

Dlatego też członek zarządu spółki ponosić 

będzie pełną odpowiedzialność za nieuisz-

czone składki bez jej ograniczenia do kwoty 

trzymiesięcznego wynagrodzenia za pracę. 

Podstawa prawna 

Art. 31 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubez-

pieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1442 z późn. 

zm.).

Art. 116 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatko-

wej (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm.).  

  

Zostałam zwolniona z pracy 11 stycz-

nia 2014 r. W PUP zarejestrowałam się 

14 stycznia 2014 r. (bez prawa do zasiłku 

dla bezrobotnych, ponieważ pracodaw-

ca nie odprowadzał składek na Fundusz 

Pracy). W tym samym miesiącu zacho-

rowałam. Zwolnienie jest wystawione 

25 stycznia. Czy mogę otrzymać zasiłek 

chorobowy z ZUS i ile on wynosi?

Aneta Maj
ekspert od świadczeń z ubezpieczeń społecznych

Może Pani wystąpić do ZUS z roszczeniem 

o wypłatę zasiłku chorobowego za okres po 

ustaniu ubezpieczenia chorobowego, jednak 

tylko wówczas, gdy zostaną spełnione poni-

żej opisane warunki.

Zasiłek chorobowy może być wypłacony 

także w sytuacji, gdy pracownik zachorował 

jeszcze w trakcie trwania ubezpieczenia cho-

robowego (tj. w czasie zatrudnienia), a jego 

niezdolność do pracy trwa nadal po ustaniu 

stosunku pracy. Zasiłek chorobowy przysługuje 

także osobie, której niezdolność do pracy wy-

stąpiła już po ustaniu zatrudnienia, jeżeli trwa 

ona bez przerwy co najmniej 30 dni i powstała:

 

■

nie później niż w ciągu 14 dni od ustania 

tytułu ubezpieczenia chorobowego (tj. od 

ustania zatrudnienia),

 

■

nie później niż w ciągu 3 miesięcy (90 dni) 

od ustania tytułu ubezpieczenia chorobo-

wego – w razie choroby zakaźnej, której 

okres wylęgania jest dłuższy niż 14 dni, lub 

innej, której objawy ujawniają się po okresie 

dłuższym niż 14 dni od początku choroby.

Mimo spełnienia tych warunków należy 

jednak pamiętać, że zasiłek chorobowy zarów-

no z tytułu niezdolności do pracy powstałej 

w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego 

jak i z tytułu niezdolności do pracy powstałej 

po ustaniu ubezpieczenia nie przysługuje za 

okres po ustaniu tytułu ubezpieczenia cho-

robowego, jeżeli osoba niezdolna do pracy:

 

■

ma ustalone prawo do emerytury lub renty 

z tytułu niezdolności do pracy,

 

■

kontynuuje działalność zarobkową lub 

podjęła działalność zarobkową stanowią-

cą tytuł do objęcia obowiązkowo lub dobro-

wolnie ubezpieczeniem chorobowym albo 

zapewniającą prawo do świadczeń za okres 

niezdolności do pracy z powodu choroby,

 

■

nie nabyła prawa do zasiłku chorobowe-

go z powodu braku wymaganego okresu 

ubezpieczenia chorobowego (30 lub 90 dni),

 

■

jest uprawniona do zasiłku dla bezrobot-

nych, zasiłku przedemerytalnego, świad-

czenia przedemerytalnego lub nauczy-

cielskiego świadczenia kompensacyjnego,

 

■

podlega obowiązkowo ubezpieczeniu spo-

łecznemu rolników określonemu w przepi-

sach o ubezpieczeniu społecznym rolników.

W sytuacji opisanej w pytaniu niezdolność 

do pracy po ustaniu tytułu ubezpieczenia 

chorobowego powstała w ustawowym termi-

nie do 14 dni. Został zatem spełniony jeden 

z wymaganych warunków. Jeżeli ta niezdol-

ność do pracy będzie trwała nieprzerwanie 

co najmniej 30 dni, a ponadto nie będą za-

chodziły wymienione wyżej okoliczności wy-

łączające uprawnienia do zasiłku chorobo-

wego, wówczas ZUS podejmie jego wypłatę. 

Zainteresowana poinformowała, że zare-

jestrowała się w PUP jako bezrobotna. Nale-

ży podkreślić, że samo zarejestrowanie się 

jako osoba bezrobotna nie pozbawia prawa 

do zasiłku chorobowego za okres po ustaniu 

zatrudnienia. Takiego prawa pozbawia je-

dynie pobieranie zasiłku dla bezrobotnych. 

Należy jednak dodać, że w razie wystąpienia 

z roszczeniem o wypłatę zasiłku chorobowe-

go za okres po ustaniu zatrudnienia osoba ta 

powinna wyrejestrować się z PUP jako osoba 

poszukująca pracy, bowiem jest w tym czasie 

osobą niezdolną do pracy.

Jeżeli zostaną spełnione warunki do wypła-

ty zasiłku chorobowego za okres po ustaniu 

zatrudnienia przez ZUS, zasiłek ten wynosi 

80 proc. podstawy wymiaru. Stanowi ją prze-

ciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone 

za okres 12 miesięcy poprzedzających mie-

siąc, w którym powstała niezdolność do pra-

cy. Należy jednak pamiętać, że w przypadku 

gdy pracownik osiągał z tytułu zatrudnienia 

znaczne przychody, to podstawa wymiaru 

zasiłku chorobowego za okres po ustaniu za-

trudnienia zostanie ograniczona do 100 proc. 

przeciętnego wynagrodzenia z poprzedniego 

kwartału.

Na koniec należy dodać, że z roszczeniem 

o wypłatę zasiłku chorobowego za okres po 

ustaniu zatrudnienia wystąpić trzeba do od-

działu ZUS właściwego według miejsca za-

mieszkania wnioskodawcy.

Podstawa prawna 

Art. 6 ust. 1, art. 7, art. 11 ust. 1, art. 13 ust. 1, art. 36 ust. 1, 

art. 46 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach 

pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby 

i macierzyństwa (t.j. Dz.U. z 2014 r, poz. 159).

Art. 2 ust. 1 pkt 2c ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promo-

cji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. 

z 2013 r. poz. 674 z późn. zm.).

  Kto ma 

prawo do zasiłku opiekuńczego

 

  Kiedy 

od umowy-zlecenia odprowadzamy pełny ZUS

  Czy 

odpowiedzialność członka zarządu 

podlega ograniczeniom z kodeksu pracy 

  W jakiej sytuacji po ustaniu stosunku pracy 

przysługują świadczenia chorobowe

PORADNIA UBEZPIECZENIOWA

Dziennik  Gazeta  Prawna,    20  lutego  2014  nr  35  (3676)   

   

gazetaprawna.pl

świadczenia

iii

Pracownica dostarczyła pracodawcy za-

świadczenie lekarskie z tytułu sprawowa-

nia osobistej opieki nad chorym członkiem 

rodziny, którym była jej ciotka. Osoby te 

prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, 

co wynikało z dołączonego do zaświadcze-

nia lekarskiego wypełnionego przez pra-

cownicę oświadczenia do celów wypłaty 

zasiłku opiekuńczego (ZUS Z-15). Czy praco-

dawca prawidłowo ustalił prawo i dokonał 

wypłaty zasiłku opiekuńczego za okres 

14 dni?

Aneta Maj
ekspert od świadczeń z ubezpieczeń społecznych

Pracodawca nie dokonał szczegółowej analizy 

zaświadczenia lekarskiego oraz oświadcze-

nia złożonego przez pracownicę i wypłacił 

zasiłek opiekuńczy na nieuprawnioną oso-

bę. Zasiłek opiekuńczy przysługuje bowiem 

wyłącznie z tytułu opieki nad następującymi 

członkami rodziny: małżonkiem, rodzicami, 

teściami, dziadkami, wnukami, rodzeństwem 

oraz dziećmi w wieku ponad 14 lat, jeżeli 

pozostają we wspólnym gospodarstwie do-

mowym z ubezpieczonym w okresie spra-

wowania opieki.

Ustalając prawo do zasiłku opiekuńczego, 

pracodawca ustalił na podstawie oświadcze-

nia pracownicy złożonego na formularzu 

ZUS Z-15, że z ciotką pracownica pozostaje 

we wspólnym gospodarstwie domowym, po-

mijając fakt, że z tytułu opieki nad tą osobą 

zasiłek nie przysługuje, bowiem nie należy 

ona do grona osób wymienionych w ustawie.

Należy dodać, że informacja taka znajduje 

się także w zaświadczeniu lekarskim na dru-

ku ZUS ZLA wystawianym w związku z ko-

niecznością sprawowania opieki. W polu 18 

tego zaświadczenia lekarz wystawiający za-

świadczenie lekarskie wpisuje bowiem ozna-

czenie cyfrowe oznaczające stopień pokre-

wieństwa pracownika z osobą, nad którą ma 

być sprawowana opieka: 1 – oznacza dziecko, 

2 – chorego członka rodziny, 3 – inną osobę.

To płatnik zasiłku ma obowiązek ustalić, 

czy z tytułu opieki nad osobą wymienio-

ną w zaświadczeniu lekarskim przysługuje 

zasiłek opiekuńczy. Jeżeli tak jak w opisa-

nym przypadku nie jest to osoba wymie-

niona w ustawie i pracownik nie ma prawa 

do zasiłku opiekuńczego, to jego nieobec-

ność w pracy z tytułu opieki należy uznać 

za usprawiedliwioną. 

Podstawa prawna 

Art. 32 ust. 2 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach 

pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby 

i macierzyństwa (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 159).

Par. 1 ust. 1 rozporządzenia ministra pracy i polity-

ki socjalnej z 27 lipca 1999 r. w sprawie szczegółowych 

zasad i trybu wystawiania zaświadczeń lekarskich, wzoru 

zaświadczenia lekarskiego i zaświadczenia lekarskiego 

wydanego w wyniku kontroli lekarza orzecznika Zakładu 

Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2013 r. poz. 229).

Pracownik jest zatrudniony w dwóch za-

kładach pracy. W każdym z nich otrzymuje 

wynagrodzenie przekraczające minimal-

ne wynagrodzenie, ale w jednym przebywa 

obecnie na urlopie bezpłatnym. Czy jeżeli 

pracownik w zakładzie pracy, w którym 

przebywa na urlopie bezpłatnym, zawrze 

umowę-zlecenie, konieczne będzie opłaca-

nie z tego tytułu pełnych składek ZUS, czy 

należna będzie jedynie składka zdrowotna?

Adam Jagiełło
ekspert od ubezpieczeń społecznych

Z wykonywaniem pracy na podstawie umo-

wy-zlecenia zawartej z własnym pracodawcą 

w okresie urlopu bezpłatnego wiąże się obo-

wiązek tylko ubezpieczenia zdrowotnego, jeżeli 

zleceniobiorca jest jednocześnie zatrudniony 

w innej firmie z wynagrodzeniem w wysoko-

ści co najmniej minimalnego wynagrodzenia. 

Pracownikiem w rozumieniu ustawy o sys-

temie ubezpieczeń społecznych, jak również 

ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej 

finansowanych ze środków publicznych jest 

także osoba wykonująca pracę na podstawie 

umowy-zlecenia, jeżeli umowę taką zawarła 

z pracodawcą, z którym pozostaje w stosun-

ku pracy, lub jeżeli w ramach takiej umowy 

wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z któ-

rym pozostaje w stosunku pracy. W konse-

kwencji przychód z tytułu takiej umowy jest 

uwzględniany w podstawie wymiaru skła-

dek na pracownicze ubezpieczenia społeczne 

i ubezpieczenie zdrowotne. 

Powyższe nie dotyczy jednak osoby, która 

umowę-zlecenie zawarła z własnym praco-

dawcą bądź wykonuje taką umowę na rzecz 

własnego pracodawcy w okresie urlopu bez-

płatnego. Pomimo formalnego pozostawa-

nia w stosunku pracy osoba korzystająca 

z urlopu bezpłatnego w zakresie ubezpieczeń 

społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego 

nie jest traktowana jako pracownik. Z tego 

też względu, jeżeli zawrze ona z pracodaw-

cą umowę-zlecenie w okresie udzielonego 

urlopu bezpłatnego, przedmiotowa umowa 

nie będzie traktowana jak umowa-zlecenie 

zawarta z własnym pracodawcą, a co za tym 

idzie z tytułu tej umowy będzie podlegała 

ubezpieczeniom społecznym na zasadach 

określonych dla zleceniobiorców. 

Z art. 9 ust. 1 i 1a ustawy o systemie ubez-

pieczeń społecznych wynika, że pracownik, 

który jednocześnie spełnia warunki do objęcia 

go obowiązkowo ubezpieczeniami emerytal-

nym i rentowymi z tytułu wykonywania pracy 

na podstawie umowy-zlecenia, podlega tym 

ubezpieczeniom tylko z tytułu stosunku pracy, 

chyba że podstawa wymiaru składek na ubez-

pieczenia emerytalne i rentowe w przeliczeniu 

na miesiąc jest niższa od minimalnego wyna-

grodzenia. Z obydwu tytułów obowiązkowe jest 

natomiast ubezpieczenie zdrowotne. Biorąc 

powyższe pod uwagę, należy stwierdzić, że 

pracownik, o którym mowa w pytaniu, z tytułu 

umowy zlecenia podlega obowiązkowo tylko 

ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Podstawa prawna 

Art. 8 ust. 2a, art. 9 ust. 1 i 1a oraz art. 18 ust. 1a ustawy 

z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecz-

nych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1442 z późn. zm.). 

Art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a, art. 81 ust. 1 i art. 82 ust. 1 ustawy 

z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowot-

nej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. 

z 2008 r. nr 164, poz. 1027 z późn. zm.).

Od 2 maja 2006 r. pełniłam funkcję 

prezesa zarządu spółki z o.o. Miałam 

także zawartą ze spółką umowę o pracę. 

W związku z trudną sytuacją finansową 

spółka od kilku lat nie odprowadzała na-

leżnych składek do ZUS. Wszczęte zostało 

postępowanie egzekucyjne, a po jego umo-

rzeniu z uwagi na bezskuteczność wydano 

decyzję, na podstawie której odpowiadam 

za zaległe składki w kwocie 43 400 zł za 

okres, kiedy pełniłam funkcję prezesa. Czy 

odpowiadam za te zobowiązania na pod-

stawie ordynacji podatkowej całym swoim 

majątkiem, czy też według kodeksu pracy 

tylko do wysokości 3-miesięcznych śred-

nich pensji?

Ryszard Sadlik
sędzia Sądu Okręgowego w Kielcach

Członek zarządu spółki ponosi odpowiedzial-

ność za całość zaległości składkowych. Nie 

mają tu zastosowania przepisy kodeksu pracy 

ograniczające odpowiedzialność pracowni-

ków za powstałą szkodę.

Odpowiedzialność członków zarządu spół-

ki za nieuiszczone składki wynika z art. 31 

ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych 

(dalej: ustawa systemowa), który odsyła do 

art. 116 ordynacji podatkowej (dalej: o.p.). 

Zgodnie zaś z nim za zaległości podatkowe 

spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, 

spółki z ograniczoną odpowiedzialnością 

w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki ak-

cyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie 

całym swoim majątkiem członkowie jej za-

rządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki oka-

zała się w całości lub w części bezskuteczna, 

a członek zarządu:

1) nie wykazał, że:

a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek 

o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postę-

powanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości 

(postępowanie układowe) albo

b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upa-

dłości lub niewszczęcie postępowania zapo-

biegającego ogłoszeniu upadłości (postępo-

wania układowego) nastąpiło bez jego winy;

2) nie wskazuje mienia spółki, z którego 

egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległo-

ści podatkowych spółki w znacznej części.

Przy czym odpowiedzialność członków za-

rządu obejmuje zaległości podatkowe z ty-

tułu zobowiązań, których termin płatności 

upływał w czasie pełnienia przez nich obo-

wiązków członka zarządu.

 Odpowiadają oni solidarnie, całym swo-

im majątkiem za składki na ubezpieczenia 

społeczne niezapłacone przez spółkę. Mogą 

się uwolnić od tej odpowiedzialności po-

przez wykazanie okoliczności wymienionych 

w art. 116 o.p Natomiast nie ma znaczenia, 

na jakiej podstawie prawnej pełnili oni swoją 

funkcję, a w szczególności czy byli zatrud-

nieni na podstawie umowy o pracę. Istotne 

jest jedynie pełnienie funkcji członka zarzą-

du w okresie, w którym przypadał termin 

płatności zaległych składek.

Do odpowiedzialności za nieuiszczone 

składki  nie  mają  zastosowania  przepisy 

ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy 

(t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm., 

dalej: k.p.) dotyczące odpowiedzialności ma-

terialnej pracowników (art. 114–127 k.p.). Nie 

ma tu także zastosowania przepis art. 119 

k.p., według którego odszkodowanie ustala 

się w wysokości wyrządzonej szkody, jednak 

nie może ono przewyższać kwoty trzymie-

sięcznego wynagrodzenia przysługującego 

pracownikowi w dniu wyrządzenia szkody.

Wynika to z faktu, że przepisy kodeksu 

pracy określające zasady odpowiedzialności 

materialnej pracowników dotyczą tylko od-

powiedzialności za szkodę wyrządzoną pra-

codawcy. Nie mogą więc mieć zastosowania 

do odpowiedzialności członków zarządu spół-

ki za nieuiszczone składki na ubezpieczenia 

społeczne. Odpowiedzialność członków za-

rządu wynikająca z art. 116 o.p. ma charakter 

osobisty. Dotyczy więc całego ich majątku. 

Dlatego też członek zarządu spółki ponosić 

będzie pełną odpowiedzialność za nieuisz-

czone składki bez jej ograniczenia do kwoty 

trzymiesięcznego wynagrodzenia za pracę. 

Podstawa prawna 

Art. 31 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubez-

pieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1442 z późn. 

zm.).

Art. 116 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatko-

wej (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm.).  

Zostałam zwolniona z pracy 11 stycz-

nia 2014 r. W PUP zarejestrowałam się 

14 stycznia 2014 r. (bez prawa do zasiłku 

dla bezrobotnych, ponieważ pracodaw-

ca nie odprowadzał składek na Fundusz 

Pracy). W tym samym miesiącu zacho-

rowałam. Zwolnienie jest wystawione 

25 stycznia. Czy mogę otrzymać zasiłek 

chorobowy z ZUS i ile on wynosi?

Aneta Maj
ekspert od świadczeń z ubezpieczeń społecznych

Może Pani wystąpić do ZUS z roszczeniem 

o wypłatę zasiłku chorobowego za okres po 

ustaniu ubezpieczenia chorobowego, jednak 

tylko wówczas, gdy zostaną spełnione poni-

żej opisane warunki.

Zasiłek chorobowy może być wypłacony 

także w sytuacji, gdy pracownik zachorował 

jeszcze w trakcie trwania ubezpieczenia cho-

robowego (tj. w czasie zatrudnienia), a jego 

niezdolność do pracy trwa nadal po ustaniu 

stosunku pracy. Zasiłek chorobowy przysługuje 

także osobie, której niezdolność do pracy wy-

stąpiła już po ustaniu zatrudnienia, jeżeli trwa 

ona bez przerwy co najmniej 30 dni i powstała:

■

nie później niż w ciągu 14 dni od ustania 

tytułu ubezpieczenia chorobowego (tj. od 

ustania zatrudnienia),

■

nie później niż w ciągu 3 miesięcy (90 dni) 

od ustania tytułu ubezpieczenia chorobo-

wego – w razie choroby zakaźnej, której 

okres wylęgania jest dłuższy niż 14 dni, lub 

innej, której objawy ujawniają się po okresie 

dłuższym niż 14 dni od początku choroby.

Mimo spełnienia tych warunków należy 

jednak pamiętać, że zasiłek chorobowy zarów-

no z tytułu niezdolności do pracy powstałej 

w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego 

jak i z tytułu niezdolności do pracy powstałej 

po ustaniu ubezpieczenia nie przysługuje za 

okres po ustaniu tytułu ubezpieczenia cho-

robowego, jeżeli osoba niezdolna do pracy:

■

ma ustalone prawo do emerytury lub renty 

z tytułu niezdolności do pracy,

■

kontynuuje działalność zarobkową lub 

podjęła działalność zarobkową stanowią-

cą tytuł do objęcia obowiązkowo lub dobro-

wolnie ubezpieczeniem chorobowym albo 

zapewniającą prawo do świadczeń za okres 

niezdolności do pracy z powodu choroby,

■

nie nabyła prawa do zasiłku chorobowe-

go z powodu braku wymaganego okresu 

ubezpieczenia chorobowego (30 lub 90 dni),

■

jest uprawniona do zasiłku dla bezrobot-

nych, zasiłku przedemerytalnego, świad-

czenia przedemerytalnego lub nauczy-

cielskiego świadczenia kompensacyjnego,

■

podlega obowiązkowo ubezpieczeniu spo-

łecznemu rolników określonemu w przepi-

sach o ubezpieczeniu społecznym rolników.

W sytuacji opisanej w pytaniu niezdolność 

do pracy po ustaniu tytułu ubezpieczenia 

chorobowego powstała w ustawowym termi-

nie do 14 dni. Został zatem spełniony jeden 

z wymaganych warunków. Jeżeli ta niezdol-

ność do pracy będzie trwała nieprzerwanie 

co najmniej 30 dni, a ponadto nie będą za-

chodziły wymienione wyżej okoliczności wy-

łączające uprawnienia do zasiłku chorobo-

wego, wówczas ZUS podejmie jego wypłatę. 

Zainteresowana poinformowała, że zare-

jestrowała się w PUP jako bezrobotna. Nale-

ży podkreślić, że samo zarejestrowanie się 

jako osoba bezrobotna nie pozbawia prawa 

do zasiłku chorobowego za okres po ustaniu 

zatrudnienia. Takiego prawa pozbawia je-

dynie pobieranie zasiłku dla bezrobotnych. 

Należy jednak dodać, że w razie wystąpienia 

z roszczeniem o wypłatę zasiłku chorobowe-

go za okres po ustaniu zatrudnienia osoba ta 

powinna wyrejestrować się z PUP jako osoba 

poszukująca pracy, bowiem jest w tym czasie 

osobą niezdolną do pracy.

Jeżeli zostaną spełnione warunki do wypła-

ty zasiłku chorobowego za okres po ustaniu 

zatrudnienia przez ZUS, zasiłek ten wynosi 

80 proc. podstawy wymiaru. Stanowi ją prze-

ciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone 

za okres 12 miesięcy poprzedzających mie-

siąc, w którym powstała niezdolność do pra-

cy. Należy jednak pamiętać, że w przypadku 

gdy pracownik osiągał z tytułu zatrudnienia 

znaczne przychody, to podstawa wymiaru 

zasiłku chorobowego za okres po ustaniu za-

trudnienia zostanie ograniczona do 100 proc. 

przeciętnego wynagrodzenia z poprzedniego 

kwartału.

Na koniec należy dodać, że z roszczeniem 

o wypłatę zasiłku chorobowego za okres po 

ustaniu zatrudnienia wystąpić trzeba do od-

działu ZUS właściwego według miejsca za-

mieszkania wnioskodawcy.

Podstawa prawna 

Art. 6 ust. 1, art. 7, art. 11 ust. 1, art. 13 ust. 1, art. 36 ust. 1, 

art. 46 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach 

pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby 

i macierzyństwa (t.j. Dz.U. z 2014 r, poz. 159).

Art. 2 ust. 1 pkt 2c ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promo-

cji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. 

z 2013 r. poz. 674 z późn. zm.).

Kto ma 

prawo do zasiłku opiekuńczego

Kiedy 

od umowy-zlecenia odprowadzamy pełny ZUS

Czy 

odpowiedzialność członka zarządu 

podlega ograniczeniom z kodeksu pracy 

W jakiej sytuacji po ustaniu stosunku pracy 

przysługują świadczenia chorobowe

PORADNIA UBEZPIECZENIOWA

Wygenerowano dnia 2015-02-20 dla loginu: johnprctorbob@gmail.com

                               3 / 4

 

Dziennik  Gazeta  Prawna,    20  lutego  2014  nr  35  (3676)   

   

gazetaprawna.pl

IV

orzecznIctwo

Sąd Najwyższy 

o pracy nakładczej

TEZA 

Nieważna (z powodu zawarcia z obejściem prawa) umo-

wa o pracę nakładczą nie może stać się ważna i stanowić 

tytuł podlegania ubezpieczeniom społecznym tylko dlatego, 

że strony tak ją zmieniły, że przyjęta ilość pracy zagwaran-

towała wykonawcy osiągnięcie połowy najniższego wyna-

grodzenia za pracę.

STAn fAkTycZny 

ZUS decyzją z 7 marca 2011 r. stwierdził, 

że ubezpieczony w okresie od 12 marca 2008 r. do 1 marca 

2009 r. nie podlegał ubezpieczeniom emerytalnemu i ren-

towym z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę 

nakładczą. Sąd okręgowy oddalił odwołanie wnioskodaw-

cy od tej decyzji. Ustalił on, że ubezpieczony rozpoczął od 

1 kwietnia 1997 r. prowadzenie działalności gospodarczej 

w zakresie ślusarstwa i opłacał z tego tytułu należne składki. 

Zmiana co do opłacania składek na ubezpieczenie społeczne 

nastąpiła, gdy w 2007 r. podpisał umowę o pracę nakładczą 

ze spółką z o.o. Z prowadzonej działalności opłacał od tego 

czasu tylko składkę na ubezpieczenie zdrowotne. Przedmio-

tem umowy było przygotowywanie pakietów reklamowych, 

które otrzymywał ze spółki. Praca polegała na segregowaniu, 

rozcięciu i dostarczeniu klientom materiałów. Na koniec 

każdego miesiąca odwołujący się sporządzał raport z wyko-

nanej pracy i przesyłał go do firmy. Na jego podstawie wy-

płacano wynagrodzenie. 

Do umowy o pracę nakładczą zawarto aneks i odwołujący 

się zaczął świadczyć pracę na rzecz drugiej firmy – spółki 

S.A. Materiały reklamowe rozdawał on wśród klientów firmy 

i znajomych, było to ok. 70 proc., a pozostałą część rozpro-

wadzał wśród rodziny. Do rozwiązania umowy ze spółką S.A. 

doszło w 2009 r. Przygotowanie materiałów reklamowych 

zajmowało odwołującemu się ok. 8 godzin. Były one przysy-

łane odwołującemu pocztą. Zakres czynności określony był 

w umowie o pracę nakładczą. Spółka S.A. wydała także re-

gulamin wykonywania pracy na podstawie umowy o pracę 

nakładczą. Wynagrodzenie płacono przelewem po uprzednim 

dostarczeniu raportu z wykonanych zadań. Płatnik składek 

z tytułu zawarcia tej umowy wykazał za wnioskodawcę pod-

stawę wymiaru składek w wysokości: za wrzesień 2006 r. 

– 0,00 zł, za miesiące od października 2006 r. do kwietnia 

2008 r. – 28,00 zł, od maja 2008 r. do stycznia 2009 r. i za 

marzec 2009 r. – 380,00 zł. Odwołujący się z tytułu prowa-

dzonej działalności gospodarczej za 2008 r. uzyskał dochód 

w wysokości 116 078,72 zł, a za 2009 r. – 85 606,76 zł. 

Sąd pierwszej instancji uznał, że sporną kwestią w spra-

wie było to, czy zawarte między spółką S.A. a ubezpieczonym 

umowy o pracę nakładczą były ważne, pomimo iż strony nie 

realizowały postanowień umowy, a wynagrodzenie, jakie 

osiągał ubezpieczony, było niższe niż połowa płacy mini-

malnej  za wyjątkiem okresu od maja 2008 r. do stycznia 

2009 r. i za marzec 2009 r. 

Zdaniem sądu okręgowego w chwili zawierania tej umowy 

strony miały świadomość, że umowa o pracę nakładczą nie 

będzie realizowana, akceptując ten stan rzeczy. Ubezpieczony 

jako osoba prowadząca działalność gospodarczą zawierając 

przedmiotową umowę, stał na stanowisku, iż jedynym jej 

celem będzie możliwość podlegania z tego tytułu ubezpie-

czeniom społecznym, a nie osiąganie wynagrodzenia. Porów-

nanie wysokości wykazywanej za ubezpieczonego podstawy 

wymiaru składek z najniższą podstawą wymiaru składek, jaką 

odwołujący się był obowiązany deklarować z prowadzonej 

działalności gospodarczej, wskazuje, iż celem umowy było 

tylko obniżenie kosztów prowadzenia działalności gospodar-

czej poprzez złożenie pozornego oświadczenia woli w przed-

miocie zawarcia umowy o pracę nakładczą. Sąd pierwszej 

instancji przyjął, że przedmiotowa umowa jest nieważna 

jako zawarta dla pozoru w rozumieniu art. 83 par. 1 ustawy 

z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. z 2014 r. poz. 121, 

dalej: k.c.), a brak pozorności umowy (wobec jej wykonywania) 

nie wyklucza badania nieważności z uwagi na zmierzanie 

do obejścia prawa. Umowa o pracę nakładczą, której stroną 

był wnioskodawca, jako nieważna z mocy prawa nie była dla 

niego tytułem ubezpieczenia społecznego w okresie wska-

zanym w decyzji organu rentowego, niezależnie od tego czy 

powinna być zakwalifikowana jako czynność prawna pozor-

na (art. 83 par. 1 k.c.), czy też jako czynność prawna zawarta 

w celu obejścia prawa (art. 58 par. 1 k.c.). 

Sąd apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok i poprzedzającą 

go decyzję organu rentowego, stwierdzając, że ubezpieczony 

od 1 maja 2008 r. do 31 stycznia 2009 r. podlegał ubezpiecze-

niom: emerytalnemu i rentowym z tytułu zatrudnienia na 

podstawie umowy o pracę nakładczą. Sąd drugiej instancji 

nie podzielił poglądu, że gwarantowane wynagrodzenie z wy-

konywania pracy nakładczej od 1 stycznia 2003 r. powinno 

wynosić co najmniej 50 proc. minimalnego wynagrodzenia 

za pracę. W jego ocenie uwzględniając uregulowanie art. 25 

ustawy z 10 października 2002 r. o minimalnym wynagro-

dzeniu za pracę (Dz.U. nr 200, poz. 1679 z późn. zm.) z przy-

miotu skutecznej prawnie umowy korzysta taka umowa 

o pracę nakładczą, w której strony uzgodniły i realizowały 

rozmiar wykonywanej pracy nakładczej w ilości gwarantu-

jącej wynagrodzenie w wysokości co najmniej połowy naj-

niższego wynagrodzenia za pracę. Jak podkreślił sąd drugiej 

instancji, zgodnie z umową ubezpieczonemu przysługiwało 

wynagrodzenie w wysokości 3,50 zł brutto za komplet rekla-

mowy. Przy czym strony początkowo określiły minimalną 

ilość pracy na 145 sztuk kompletów reklamowych, a dopiero 

od maja 2008 r. zmieniono ilość wykonywanej pracy z do-

tychczasowych 145 kompletów przesyłek reklamowych do 20 

kompletów miesięcznie i podwyższono stawkę jednostkową 

wynagrodzenia z 3,50 zł za kolportowanie jednej przesyłki 

reklamowej do 19,00 zł za jeden komplet, co pozwalało na 

uzyskanie wynagrodzenia w wysokości 380,00 zł, to jest 50 

proc. najniższego wynagrodzenia. 

Ubezpieczony wywiązywał się z obowiązków zawartych 

w umowie, a na skompletowanie 20 sztuk kompletów po-

święcał średnio około 2 godzin. Tym samym w ocenie sądu 

w okresie od 1 maja 2008 r. do 31 stycznia 2009 r. oraz w mar-

cu 2009 r. zrealizował rozmiar pracy nakładczej w wysoko-

ści połowy najniższego wynagrodzenia, osiągając przychód 

w kwocie 380,00 zł. Sąd uznał, że ubezpieczony jedynie od 

1 maja 2008 r. do 31 stycznia 2009 r. oraz za marzec 2009 r. po-

winien zostać zgłoszony do ubezpieczeń społecznych z tytułu 

zawartej umowy o pracę nakładczą, ponieważ jedynie w tym 

okresie strony zrealizowały jej postanowienia zgodnie ze zło-

żonym oświadczeniem woli i w zakresie istotnym z punktu 

widzenia podstawy objęcia ubezpieczeniem społecznym. To 

prowadziło do uzyskania przez wykonawcę wynagrodzenia 

w wysokości 50 proc. kwoty minimalnego wynagrodzenia 

określonego przez ministra pracy i polityki socjalnej na pod-

stawie art. 77

4

 pkt 1 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks 

pracy (Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

UZASAdniEniE

 

Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok 

w części zmieniającej wyrok sądu pierwszej instancji i po-

przedzającą go decyzję organu rentowego. W uzasadnieniu 

wskazał, że sąd drugiej instancji ustalając dokonanie zmian 

w umowie o pracę nakładczą, przyjął, że doprowadziły one 

do powstania tytułu podlegania ubezpieczeniom społecz-

nym, mimo że jednocześnie ustalił, iż osiągnięcie połowy 

najniższego wynagrodzenia po tych zmianach wymagało 

od wykonawcy poświęcenia tylko 2 godzin miesięcznie. Sąd 

stosując prawo materialne, nie rozważył, czy tak zmienio-

na umowa ma istotnie charakter źródła stałego dochodu 

ani przyczyn dokonania zmian w kontekście jednocześnie 

ustalonego zamiaru obejścia prawa towarzyszącego stronom 

przy zawarciu umowy. 

W ocenie SN sąd drugiej instancji bezpodstawnie przyjął 

za przesądzające o powstaniu tytułu ubezpieczenia samo 

uzyskiwanie połowy najniższego wynagrodzenia, co stało 

się możliwe dopiero po dokonaniu zmian w treści umowy. 

Z kolei w orzecznictwie SN wskazuje się, że umowa o pracę 

nakładczą stanowi tytuł podlegania ubezpieczeniom społecz-

nym tylko wtedy, gdy zarówno w chwili jej zawarcia, jak i na 

każdym etapie jej realizacji zapewnia wykonawcy co najmniej 

50 proc. minimalnego wynagrodzenia (wyrok z 18 kwietnia 

2012 r., sygn. akt II UK 182/11, LEX nr 1212671). Nawet gdyby 

Umowa zawarta wcześniej z obejściem prawa nie stanie się 

ważna tylko dlatego, że z czasem zmieniono jej treść

komEnTArZ

 

EkSpErTA

Marcin Wilczyński

asystent sędziego w sądzie najwyższym

W 

orzecznictwie SN wskazuje się, że tytułem 

podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom 

społecznym (art. 9 ust. 2 – przed dodaniem ust. 2b 

– w związku z art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy z 13 października 

1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, t.j. Dz.U. 

z 2013 r. poz. 1442 z późn. zm.) może być tylko taka umowa 

o pracę nakładczą, w której strony przewidziały i realizowa-

ły konstrukcyjną cechę tego rodzaju zobowiązania dotyczą-

cą rozmiaru pracy gwarantującego wykonawcy osiągnięcie 

co najmniej połowy najniższego wynagrodzenia za pracę 

(wyroki SN z 9 stycznia 2008 r., sygn. akt III UK 73/07, LEX 

nr 356045 i sygn. akt III UK 74/07, LEX nr 357637 oraz 

z 13 października 2010 r., sygn. akt II UK 105/10, LEX 

nr 687035). Wiąże się to z przyjęciem za tytuł podlegania 

ubezpieczeniom społecznym umowy o pracę nakładczą 

wówczas, gdy ma ona charakter zarobkowy dostarczający 

stałego źródła utrzymania. Przedmiotem ubezpieczeń 

społecznych jest bowiem ryzyko utraty lub ograniczenia 

zdolności do pracy zgodnej z kwalifikacjami w związku 

z wiekiem lub niezdolnością do pracy (wyrok SN z 13 listo-

pada 2012 r., sygn. akt I UK 222/12, niepublikowany). Z kolei 

w prezentowanym wyroku strony zawarły umowę, której 

wykonywanie ze względu na zbyt niskie wynagrodzenie nie 

stanowiło tytułu objęcia ubezpieczeniami społecznymi. 

Ilość pracy określona w zawartej z ubezpieczoną umowie 

o wykonywanie pracy nakładczej odpowiadała wynagrodze-

niu miesięcznemu w kwocie 380 zł. Należało przyjąć, że nie 

został spełniony element konstrukcyjny umowy o pracę 

nakładczą, o którym mowa w par. 3 ust. 1 rozporządzenia 

Rady Ministrów z 31 grudnia 1975 r. w sprawie uprawnień 

pracowniczych osób wykonujących pracę nakładczą (Dz.U. 

z 1976 r. nr 3, poz. 19) bez względu na to, czy zawarcie 

umowy miało na celu rzeczywistą realizację wynikających 

z niej zobowiązań, czy było skierowane wyłącznie na 

skorzystanie z możliwości wyboru tytułu ubezpieczenia 

społecznego związanego z opłacaniem zaniżonych składek 

(wyrok SN z 17 kwietnia 2009 r., sygn. akt I UK 314/08, OSNP 

2010 nr 21-22, poz. 272). Z kolei w wyroku z 30 października 

2013 r., sygn. akt I UK 132/13 SN, wskazał, że umowa o pracę 

nakładczą może być pozorna, jeśli była i miała być wykony-

wana w zakresie śladowym, a nie umówionym.

przyjąć, że po wejściu w życie ustawy z 10 października 2002 

r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, najniższe wyna-

grodzenie za pracę w odniesieniu do wykonawcy pracy na-

kładczej wyrażałoby się kwotą 760 zł (art. 25 tej ustawy), czyli 

elementem konstrukcyjnym umowy o pracę nakładczą było-

by zapewnienie i osiąganie wynagrodzenia w kwocie 380 zł 

miesięcznie, a nie połowy minimalnego wynagrodzenia za 

pracę (jak przyjął SN w wyroku z 13 listopada 2012 r., sygn. 

akt I UK 222/12, nieopublikowany), to ustalenie osiągania tego 

pułapu w pewnym okresie obowiązywania umowy nie może 

być wystarczające dla stworzenia tytułu podlegania ubezpie-

czeniom społecznym. 

Trzeba bowiem podkreślić, że nieważna jako zawarta w celu 

obejścia ustawy (art. 58 par. 1 k.c.) umowa o pracę nakład-

czą nie może stać się ważna tylko dlatego, że strony tak ją 

zmieniły, że mniejsza ilość pracy zapewniała wykonawcy 

osiągnięcie połowy najniższego wynagrodzenia. Umowa za-

warta w celu obejścia ustawy nie może zostać w ten sposób 

konwalidowana. Jest ona nieważna w całym okresie jej obo-

wiązywania. W zakresie zamiaru towarzyszącego stronom, 

a powodującego nieważność umowy zmiana jej treści była 

pozbawiona jakiegokolwiek znaczenia.

Wyrok Sn

 z 24 lipca 2013 r., sygn. akt i Uk 45/13

P I S Z E M Y   O D P O W I E D Z I A L N I E

PAT R Z Y M Y   O B I E K T Y W N I E

               

ZAM

ÓW: 

bok@infor

.pl, 22 

761

 30 30

C e n

a :   1 1 9

  z ł   |   l i c z b a

  s t r o n :   3

3 6

Najważniejsze orzeczenia Sądu Najwyższego 

•  czas pracy



•



wynagrodzenia•wypadki przy pracy



•zwolnienia z przyczyn niedotyczących pracowników
•równe traktowanie w zatrudnieniu i mobbing
•uprawnienia związane z rodzicielstwem  •



urlopy 

Można uniknąć procesu w sądzie pracy. 

Wystarczy skorzystać z gotowych rozwiązań 

sporów między pracownikami 

i pracodawcami

PRAWO PRACY 

    AUTOPROMOCJA

Dziennik  Gazeta  Prawna,    20  lutego  2014  nr  35  (3676)   

   

gazetaprawna.pl

IV

orzecznIctwo

Sąd Najwyższy 

o pracy nakładczej

TEZA 

Nieważna (z powodu zawarcia z obejściem prawa) umo-

wa o pracę nakładczą nie może stać się ważna i stanowić 

tytuł podlegania ubezpieczeniom społecznym tylko dlatego, 

że strony tak ją zmieniły, że przyjęta ilość pracy zagwaran-

towała wykonawcy osiągnięcie połowy najniższego wyna-

grodzenia za pracę.

STAn fAkTycZny 

ZUS decyzją z 7 marca 2011 r. stwierdził, 

że ubezpieczony w okresie od 12 marca 2008 r. do 1 marca 

2009 r. nie podlegał ubezpieczeniom emerytalnemu i ren-

towym z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę 

nakładczą. Sąd okręgowy oddalił odwołanie wnioskodaw-

cy od tej decyzji. Ustalił on, że ubezpieczony rozpoczął od 

1 kwietnia 1997 r. prowadzenie działalności gospodarczej 

w zakresie ślusarstwa i opłacał z tego tytułu należne składki. 

Zmiana co do opłacania składek na ubezpieczenie społeczne 

nastąpiła, gdy w 2007 r. podpisał umowę o pracę nakładczą 

ze spółką z o.o. Z prowadzonej działalności opłacał od tego 

czasu tylko składkę na ubezpieczenie zdrowotne. Przedmio-

tem umowy było przygotowywanie pakietów reklamowych, 

które otrzymywał ze spółki. Praca polegała na segregowaniu, 

rozcięciu i dostarczeniu klientom materiałów. Na koniec 

każdego miesiąca odwołujący się sporządzał raport z wyko-

nanej pracy i przesyłał go do firmy. Na jego podstawie wy-

płacano wynagrodzenie. 

Do umowy o pracę nakładczą zawarto aneks i odwołujący 

się zaczął świadczyć pracę na rzecz drugiej firmy – spółki 

S.A. Materiały reklamowe rozdawał on wśród klientów firmy 

i znajomych, było to ok. 70 proc., a pozostałą część rozpro-

wadzał wśród rodziny. Do rozwiązania umowy ze spółką S.A. 

doszło w 2009 r. Przygotowanie materiałów reklamowych 

zajmowało odwołującemu się ok. 8 godzin. Były one przysy-

łane odwołującemu pocztą. Zakres czynności określony był 

w umowie o pracę nakładczą. Spółka S.A. wydała także re-

gulamin wykonywania pracy na podstawie umowy o pracę 

nakładczą. Wynagrodzenie płacono przelewem po uprzednim 

dostarczeniu raportu z wykonanych zadań. Płatnik składek 

z tytułu zawarcia tej umowy wykazał za wnioskodawcę pod-

stawę wymiaru składek w wysokości: za wrzesień 2006 r. 

– 0,00 zł, za miesiące od października 2006 r. do kwietnia 

2008 r. – 28,00 zł, od maja 2008 r. do stycznia 2009 r. i za 

marzec 2009 r. – 380,00 zł. Odwołujący się z tytułu prowa-

dzonej działalności gospodarczej za 2008 r. uzyskał dochód 

w wysokości 116 078,72 zł, a za 2009 r. – 85 606,76 zł. 

Sąd pierwszej instancji uznał, że sporną kwestią w spra-

wie było to, czy zawarte między spółką S.A. a ubezpieczonym 

umowy o pracę nakładczą były ważne, pomimo iż strony nie 

realizowały postanowień umowy, a wynagrodzenie, jakie 

osiągał ubezpieczony, było niższe niż połowa płacy mini-

malnej  za wyjątkiem okresu od maja 2008 r. do stycznia 

2009 r. i za marzec 2009 r. 

Zdaniem sądu okręgowego w chwili zawierania tej umowy 

strony miały świadomość, że umowa o pracę nakładczą nie 

będzie realizowana, akceptując ten stan rzeczy. Ubezpieczony 

jako osoba prowadząca działalność gospodarczą zawierając 

przedmiotową umowę, stał na stanowisku, iż jedynym jej 

celem będzie możliwość podlegania z tego tytułu ubezpie-

czeniom społecznym, a nie osiąganie wynagrodzenia. Porów-

nanie wysokości wykazywanej za ubezpieczonego podstawy 

wymiaru składek z najniższą podstawą wymiaru składek, jaką 

odwołujący się był obowiązany deklarować z prowadzonej 

działalności gospodarczej, wskazuje, iż celem umowy było 

tylko obniżenie kosztów prowadzenia działalności gospodar-

czej poprzez złożenie pozornego oświadczenia woli w przed-

miocie zawarcia umowy o pracę nakładczą. Sąd pierwszej 

instancji przyjął, że przedmiotowa umowa jest nieważna 

jako zawarta dla pozoru w rozumieniu art. 83 par. 1 ustawy 

z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. z 2014 r. poz. 121, 

dalej: k.c.), a brak pozorności umowy (wobec jej wykonywania) 

nie wyklucza badania nieważności z uwagi na zmierzanie 

do obejścia prawa. Umowa o pracę nakładczą, której stroną 

był wnioskodawca, jako nieważna z mocy prawa nie była dla 

niego tytułem ubezpieczenia społecznego w okresie wska-

zanym w decyzji organu rentowego, niezależnie od tego czy 

powinna być zakwalifikowana jako czynność prawna pozor-

na (art. 83 par. 1 k.c.), czy też jako czynność prawna zawarta 

w celu obejścia prawa (art. 58 par. 1 k.c.). 

Sąd apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok i poprzedzającą 

go decyzję organu rentowego, stwierdzając, że ubezpieczony 

od 1 maja 2008 r. do 31 stycznia 2009 r. podlegał ubezpiecze-

niom: emerytalnemu i rentowym z tytułu zatrudnienia na 

podstawie umowy o pracę nakładczą. Sąd drugiej instancji 

nie podzielił poglądu, że gwarantowane wynagrodzenie z wy-

konywania pracy nakładczej od 1 stycznia 2003 r. powinno 

wynosić co najmniej 50 proc. minimalnego wynagrodzenia 

za pracę. W jego ocenie uwzględniając uregulowanie art. 25 

ustawy z 10 października 2002 r. o minimalnym wynagro-

dzeniu za pracę (Dz.U. nr 200, poz. 1679 z późn. zm.) z przy-

miotu skutecznej prawnie umowy korzysta taka umowa 

o pracę nakładczą, w której strony uzgodniły i realizowały 

rozmiar wykonywanej pracy nakładczej w ilości gwarantu-

jącej wynagrodzenie w wysokości co najmniej połowy naj-

niższego wynagrodzenia za pracę. Jak podkreślił sąd drugiej 

instancji, zgodnie z umową ubezpieczonemu przysługiwało 

wynagrodzenie w wysokości 3,50 zł brutto za komplet rekla-

mowy. Przy czym strony początkowo określiły minimalną 

ilość pracy na 145 sztuk kompletów reklamowych, a dopiero 

od maja 2008 r. zmieniono ilość wykonywanej pracy z do-

tychczasowych 145 kompletów przesyłek reklamowych do 20 

kompletów miesięcznie i podwyższono stawkę jednostkową 

wynagrodzenia z 3,50 zł za kolportowanie jednej przesyłki 

reklamowej do 19,00 zł za jeden komplet, co pozwalało na 

uzyskanie wynagrodzenia w wysokości 380,00 zł, to jest 50 

proc. najniższego wynagrodzenia. 

Ubezpieczony wywiązywał się z obowiązków zawartych 

w umowie, a na skompletowanie 20 sztuk kompletów po-

święcał średnio około 2 godzin. Tym samym w ocenie sądu 

w okresie od 1 maja 2008 r. do 31 stycznia 2009 r. oraz w mar-

cu 2009 r. zrealizował rozmiar pracy nakładczej w wysoko-

ści połowy najniższego wynagrodzenia, osiągając przychód 

w kwocie 380,00 zł. Sąd uznał, że ubezpieczony jedynie od 

1 maja 2008 r. do 31 stycznia 2009 r. oraz za marzec 2009 r. po-

winien zostać zgłoszony do ubezpieczeń społecznych z tytułu 

zawartej umowy o pracę nakładczą, ponieważ jedynie w tym 

okresie strony zrealizowały jej postanowienia zgodnie ze zło-

żonym oświadczeniem woli i w zakresie istotnym z punktu 

widzenia podstawy objęcia ubezpieczeniem społecznym. To 

prowadziło do uzyskania przez wykonawcę wynagrodzenia 

w wysokości 50 proc. kwoty minimalnego wynagrodzenia 

określonego przez ministra pracy i polityki socjalnej na pod-

stawie art. 77

4

 pkt 1 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks 

pracy (Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

UZASAdniEniE

Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok 

w części zmieniającej wyrok sądu pierwszej instancji i po-

przedzającą go decyzję organu rentowego. W uzasadnieniu 

wskazał, że sąd drugiej instancji ustalając dokonanie zmian 

w umowie o pracę nakładczą, przyjął, że doprowadziły one 

do powstania tytułu podlegania ubezpieczeniom społecz-

nym, mimo że jednocześnie ustalił, iż osiągnięcie połowy 

najniższego wynagrodzenia po tych zmianach wymagało 

od wykonawcy poświęcenia tylko 2 godzin miesięcznie. Sąd 

stosując prawo materialne, nie rozważył, czy tak zmienio-

na umowa ma istotnie charakter źródła stałego dochodu 

ani przyczyn dokonania zmian w kontekście jednocześnie 

ustalonego zamiaru obejścia prawa towarzyszącego stronom 

przy zawarciu umowy. 

W ocenie SN sąd drugiej instancji bezpodstawnie przyjął 

za przesądzające o powstaniu tytułu ubezpieczenia samo 

uzyskiwanie połowy najniższego wynagrodzenia, co stało 

się możliwe dopiero po dokonaniu zmian w treści umowy. 

Z kolei w orzecznictwie SN wskazuje się, że umowa o pracę 

nakładczą stanowi tytuł podlegania ubezpieczeniom społecz-

nym tylko wtedy, gdy zarówno w chwili jej zawarcia, jak i na 

każdym etapie jej realizacji zapewnia wykonawcy co najmniej 

50 proc. minimalnego wynagrodzenia (wyrok z 18 kwietnia 

2012 r., sygn. akt II UK 182/11, LEX nr 1212671). Nawet gdyby 

Umowa zawarta wcześniej z obejściem prawa nie stanie się 

ważna tylko dlatego, że z czasem zmieniono jej treść

komEnTArZ

EkSpErTA

Marcin Wilczyński

asystent sędziego w sądzie najwyższym

W 

orzecznictwie SN wskazuje się, że tytułem 

W 

W 

podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom 

W 

W 

społecznym (art. 9 ust. 2 – przed dodaniem ust. 2b 

W 

W 

– w związku z art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy z 13 października 

1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, t.j. Dz.U. 

z 2013 r. poz. 1442 z późn. zm.) może być tylko taka umowa 

o pracę nakładczą, w której strony przewidziały i realizowa-

ły konstrukcyjną cechę tego rodzaju zobowiązania dotyczą-

cą rozmiaru pracy gwarantującego wykonawcy osiągnięcie 

co najmniej połowy najniższego wynagrodzenia za pracę 

(wyroki SN z 9 stycznia 2008 r., sygn. akt III UK 73/07, LEX 

nr 356045 i sygn. akt III UK 74/07, LEX nr 357637 oraz 

z 13 października 2010 r., sygn. akt II UK 105/10, LEX 

nr 687035). Wiąże się to z przyjęciem za tytuł podlegania 

ubezpieczeniom społecznym umowy o pracę nakładczą 

wówczas, gdy ma ona charakter zarobkowy dostarczający 

stałego źródła utrzymania. Przedmiotem ubezpieczeń 

społecznych jest bowiem ryzyko utraty lub ograniczenia 

zdolności do pracy zgodnej z kwalifikacjami w związku 

z wiekiem lub niezdolnością do pracy (wyrok SN z 13 listo-

pada 2012 r., sygn. akt I UK 222/12, niepublikowany). Z kolei 

w prezentowanym wyroku strony zawarły umowę, której 

wykonywanie ze względu na zbyt niskie wynagrodzenie nie 

stanowiło tytułu objęcia ubezpieczeniami społecznymi. 

Ilość pracy określona w zawartej z ubezpieczoną umowie 

o wykonywanie pracy nakładczej odpowiadała wynagrodze-

niu miesięcznemu w kwocie 380 zł. Należało przyjąć, że nie 

został spełniony element konstrukcyjny umowy o pracę 

nakładczą, o którym mowa w par. 3 ust. 1 rozporządzenia 

Rady Ministrów z 31 grudnia 1975 r. w sprawie uprawnień 

pracowniczych osób wykonujących pracę nakładczą (Dz.U. 

z 1976 r. nr 3, poz. 19) bez względu na to, czy zawarcie 

umowy miało na celu rzeczywistą realizację wynikających 

z niej zobowiązań, czy było skierowane wyłącznie na 

skorzystanie z możliwości wyboru tytułu ubezpieczenia 

społecznego związanego z opłacaniem zaniżonych składek 

(wyrok SN z 17 kwietnia 2009 r., sygn. akt I UK 314/08, OSNP 

2010 nr 21-22, poz. 272). Z kolei w wyroku z 30 października 

2013 r., sygn. akt I UK 132/13 SN, wskazał, że umowa o pracę 

nakładczą może być pozorna, jeśli była i miała być wykony-

wana w zakresie śladowym, a nie umówionym.

przyjąć, że po wejściu w życie ustawy z 10 października 2002 

r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, najniższe wyna-

grodzenie za pracę w odniesieniu do wykonawcy pracy na-

kładczej wyrażałoby się kwotą 760 zł (art. 25 tej ustawy), czyli 

elementem konstrukcyjnym umowy o pracę nakładczą było-

by zapewnienie i osiąganie wynagrodzenia w kwocie 380 zł 

miesięcznie, a nie połowy minimalnego wynagrodzenia za 

pracę (jak przyjął SN w wyroku z 13 listopada 2012 r., sygn. 

akt I UK 222/12, nieopublikowany), to ustalenie osiągania tego 

pułapu w pewnym okresie obowiązywania umowy nie może 

być wystarczające dla stworzenia tytułu podlegania ubezpie-

czeniom społecznym. 

Trzeba bowiem podkreślić, że nieważna jako zawarta w celu 

obejścia ustawy (art. 58 par. 1 k.c.) umowa o pracę nakład-

czą nie może stać się ważna tylko dlatego, że strony tak ją 

zmieniły, że mniejsza ilość pracy zapewniała wykonawcy 

osiągnięcie połowy najniższego wynagrodzenia. Umowa za-

warta w celu obejścia ustawy nie może zostać w ten sposób 

konwalidowana. Jest ona nieważna w całym okresie jej obo-

wiązywania. W zakresie zamiaru towarzyszącego stronom, 

a powodującego nieważność umowy zmiana jej treści była 

pozbawiona jakiegokolwiek znaczenia.

Wyrok Sn

 z 24 lipca 2013 r., sygn. akt i Uk 45/13

    AUTOPROMOCJA

    AUTOPROMOCJA

Wygenerowano dnia 2015-02-20 dla loginu: johnprctorbob@gmail.com

                               4 / 4