Lab_ME_SPS_pytania kontrolne_2010_2011.doc/8.10.2010 

ĆWICZENIE (SPS) 

SILNIKI PRĄDU STAŁEGO 
BADANIE CHARAKTERYSTYK SILNIKA OBCOWZBUDNEGO 

Pytania kontrolne 
•  Pytania ze znajomości teorii z zakresu tematyki ćwiczenia 

1.  Opisać maszynę prądu stałego jako trójwrotowy przetwornik  elektromechaniczny. 

Przedstawić kierunki przepływu mocy przy pracy prądnicowej i silnikowej. 

2.  Wymienić i nazwać podstawowe elementy maszyny prądu stałego i podać ich funkcje. 
3.  Jaka jest funkcja komutatora i szczotek w maszynie prądu stałego? 
4.  Opisać zasadę działania obcowzbudnego silnika prądu stałego w ujęciu ciągu logicznego 

przyczyna - skutek. 

5.  Naszkicować elementarny model silnika prądu stałego. Wyjaśnić działanie (funkcję) 

komutatora i szczotek.  

6.  Naszkicować model fizyczny (podstawowy) obcowzbudnego silnika prądu stałego – układ 

dwóch przepływów/pól magnetycznych. Wykazać, że układ dwóch przepływów jest 
nieruchomy względem siebie – ich osie magnetyczne tworzą kąt prosty. Jakie są tego 
konsekwencje w aspekcie właściwości ruchowych silnika? 

7.  Narysować podstawowy model obwodowy obcowzbudnego silnika prądu stałego. Wyjaśnić 

jakie zjawiska fizyczne zachodzące w silniku odwzorowują poszczególne elementy modelu. 
Podać równania opisujące model obwodowy silnika. 

8.  Podać zależność i wykreślić idealizowaną charakterystykę elektromechaniczną i mechaniczną 

obcowzbudnego silnika prądu stałego. 

• 

Pytania z przygotowania praktycznego do ćwiczenia 

1.  Narysować symbol graficzny obcowzbudnego silnika prądu stałego i podać oznaczenie 

zacisków uzwojeń. 

2.  Podać sposoby połączeń uzwojeń dla podstawowych typów silnika prądu stałego. 
3.  Podać orientacyjne wartości procentowe dla obcowzbudnej maszyn prądu stałego: 

• spadku 

napięcia na rezystancji uzwojenia wzbudzenia i twornika, 

• prądu wzbudzenia (magnesującego) maszyny bocznikowej, 
• strat 

w 

żelazie, w miedzi uzwojeń i mechanicznych, a także relacje między ich 

wartościami, 

• sprawności. 

4.  Podać zasady doboru zakresu mierników do pomiaru rezystancji uzwojeń obcowzbudnego 

silnika prądu stałego. 

5.  Dlaczego wartość rezystancji obwodu twornika silnika prądu stałego nie jest stała?  
6.  Podać zasady doboru zakresu mierników do pomiaru charakterystyk silnika prądu stałego. 
7.  Narysować układ pomiaru charakterystyki magnesowania maszyny prądu stałego. Podać 

zasady doboru zakresu mierników. 

8.  Podać metodę wyznaczania wartości indukcyjności rotacji w maszynie prądu stałego. 
9.  Narysować układ do pomiaru charakterystyki mechanicznej obcowzbudnego silnika prądu 

stałego. Podać zasady doboru zakresu mierników. 

10. Jak należy ustawić wartość prądu (dobrać opornik) w obwodzie wzbudzenia obcowzbudnego 

silnika prądu stałego przy rozruchu? 

11. Jak należy ustawić wartość napięcia zasilania obwodu twornika (ustawić wartość prądu 

twornika) obcowzbudnego silnika prądu stałego przy rozruchu? 

12. Wymienić podstawowe metody sterowania prędkości obrotowej obcowzbudnego silnika prądu 

stałego. Podać zależność i wykreślić odpowiednie charakterystyki. 

13. Wymienić podstawowe wady i zalety poszczególnych metod sterowania prędkością obrotową 

silników prądu stałego.  

 
 

 

 

 

 

 

 

 

Opracował: Mieczysław Ronkowski