1
Wst
ę
p do wykładu
Aerozole lecznicze
Układy homogenne i heterogeniczne
w przyrodzie
wi
ę
kszo
ść
substancji w przyrodzie wyst
ę
puje w postaci
mieszanin, czyli układów zawieraj
ą
cych dwa lub wi
ę
ksz
ą
liczb
ę
składników - s
ą
to tzw. układy wieloskładnikowe
w przyrodzie takimi wieloskładnikowymi mieszaninami s
ą
zarówno powietrze, jak i woda (w powietrzu, jak i w
wodzie nie jeste
ś
my w stanie gołym okiem, czy te
ż
za
pomoc
ą
mikroskopu
dostrzec
poszczególnych
składników)
wyst
ę
puj
ą
one bowiem w stanie bardzo du
ż
ego
rozdrobnienia (rozproszenia) tworz
ą
c tzw. roztwory
wła
ś
ciwe - homogeniczne
w roztworach wła
ś
ciwych poszczególne składniki
wyst
ę
puj
ą
w rozdrobnieniu molekularnym o wymiarach
molekuł poni
ż
ej 1 nm
roztwory wła
ś
ciwe mog
ą
wyst
ę
powa
ć
we wszystkich
trzech stanach skupienia: gazowym, ciekłym i stałym
(np. czyste powietrze)
dymy, pyły i sadze, czyli cz
ą
stki zawieszone w
powietrzu,
tworz
ą
razem
z
powietrzem
układy
heterogeniczne, czyli takie, w których przynajmniej
jeden ze składników roztworu wła
ś
ciwego utworzy
wi
ę
ksze skupiska dostrzegalne gołym okiem lub za
pomoc
ą
mikroskopu
podobnie rzecz ma si
ę
w przypadku wód
ź
ródlanych,
najcz
ęś
ciej wyst
ę
puj
ą
one w postaci roztworów
wła
ś
ciwych (nie jeste
ś
my w stanie rozró
ż
ni
ć
podanymi
metodami poszczególnych składników)
jednak i one tworz
ą
czasem układy heterogeniczne,
gdy
ż
mog
ą
zawiera
ć
rozpuszczone gazy, jak CO
2
lub
H
2
S, które wydzielaj
ą
si
ę
z roztworów w postaci małych
p
ę
cherzyków (przykład układu heterogenicznego)
mo
ż
na poda
ć
bardzo wiele przykładów układów
heterogenicznych wyst
ę
puj
ą
cych w przyrodzie:
2
mgła – wydzielanie si
ę
zawartej w powietrzu pary
wodnej w postaci drobnych kropelek wody na
wskutek obni
ż
enia temperatury powietrza
dym – zawieszenie cz
ą
steczek fazy stałej (sadza) w
powietrzu
nalewanie wody z kranu do szklanki – na wskutek
panuj
ą
cego
du
ż
ego
ci
ś
nienia
w
instalacji
wodoci
ą
gowej
dochodzi
do
zmniejszania
rozpuszczalno
ś
ci gazu w wodzie i wydzielania si
ę
go
w postaci małych p
ę
cherzyków gazu (mleczna barwa
wody)
UKŁADY
w których
wyró
ż
nia si
ę
tylko jedn
ą
faz
ę
w których
wyró
ż
nia si
ę
wi
ę
cej niz jedn
ą
faz
ę
UKŁADY
JEDNOFAZOWE
HOMOGENICZNE
UKŁADY
WIELOFAZOWE
HETEROGENICZNE
UKŁADY HETEROGENICZNE
w układach heterogenicznych faz
ę
wyst
ę
puj
ą
c
ą
w
postaci „nieci
ą
głej”, rozdrobnionej (np. krople wody,
p
ę
cherzyki
gazu,
cz
ą
stki
sadzy)
nazywamy
faz
ą
rozproszon
ą
faz
ę
spełniaj
ą
c
ą
rol
ę
o
ś
rodka ci
ą
głego, w którym
wyst
ę
puj
ą
cz
ą
stki
fazy
rozproszonej
nazywamy
faz
ą
rozpraszaj
ą
c
ą
UKŁAD HETEROGENICZNY
DWUFAZOWY
FAZA
ROZPRASZAJ
Ą
CA
FAZA
ROZPROSZONA
3
Zawiesiny
cz
ą
stki o wymiarach wi
ę
kszych od 200 nm
s
ą
ju
ż
widoczne w zwykłym mikroskopie
układy
zawieraj
ą
ce
takie
cz
ą
stki
nazywamy zawiesinami
Koloidy
układy, w których faza rozproszona
wyst
ę
puje w rozdrobnieniu od 1 do 200
nm nosz
ą
nazw
ę
koloidów (gr. kolla –
klej)
mog
ą
one wyst
ę
powa
ć
we wszystkich
stanach
skupienia,
tzn.,
faz
ą
rozpraszaj
ą
c
ą
, jak te
ż
rozproszona mo
ż
e
by
ć
gazem, ciecz
ą
lub substancj
ą
stał
ą
układ koloidalny, w których faz
ą
rozpraszaj
ą
c
ą
jest ciecz
a faz
ą
rozproszona substancja stała, nazywamy
zol
natomiast taki, w którym faz
ą
rozpraszaj
ą
c
ą
jest gaz
a rozproszon
ą
– ciecz lub substancja stała, nazywamy
aerozol
ROZMIARY
CZ
Ą
STECZEK
ROZTWORY
WŁA
Ś
CIWE
< 1 nm
KOLOIDY
1 - 200 nm
ZAWIESINY
> 200 nm