Poradnik genealogiczny 

Niniejszy poradnik wynika z moich doświadczeń. Mam nadzieję, że będzie użyteczny i stale rozbudowywany 
dzięki wymianie doświadczeń z innymi poszukiwaczami. 

 

1.  Jak zacząć?: w mailach najczęściej jestem pytany "Jak zacząć?". Odpowiedź jest prosta: od siebie i 

sobie znanych informacji. Każdy przecież wie jak się nazywa, kiedy się urodził, na ogół dysponuje 
informacjami o swoich rodzicach i rodzeństwie (imionach i nazwiskach, datach i miejscach urodzin, 
ślubu i śmierci), rodzeństwie rodziców, ich rodzicach. I jak na początek jest to już sporo. Jako pomoc 
na tym etapie poszukiwań proponuję wykorzystanie 

arkusza genealogicznego DGR (Dane Grupy 

Rodzinnej)

.  

2.  Określ zakres poszukiwań: zdecyduj się już teraz, czy będziesz przemierzał swoje drzewo wzdłuż 

pnia (rodzice, dziadkowie, pradziadkowie, itd.), czy również wzdłuż gałęzi (wujkowie, ciocie, itd.) oraz 
czy interesuje cię tylko pochodzenie po mieczu (ojciec, dziadek, itd.), czy również po kądzieli (matka, 
babcia, itd.) - czy wszystko to razem. Jeśli wybierzesz to ostatnie, to miej świadomość, że bez 
systematycznego porządkowania informacji, ich ilość może cię pokonać już na wstępie. Tym nie mniej 
zachęcam do poszukiwań we wszystkich kierunkach - Twoje badania przysłużą się wówczas nie tylko 
Tobie, ale i całej rodzinie.  

3.  Porozmawiaj ze znanymi sobie członkami rodziny: rodzicami lub rodzeństwem, dziadkami, 

pradziadkami jeśli jeszcze żyją, stryjami, wujami, ciotkami i ich dziećmi, czyli Twoimi kuzynami i 
wszystkimi innymi członkami rodziny do jakich dotrzesz. Zbieraj też namiary do kolejnych osób. 
Informacje o rozmówcach i o osobach jakie znają możesz zapisywać w 

arkuszach DGR

. Ważne jest byś 

wiedział, kto jakie informacje Ci przekazał. Niestety pamięć ludzka jest zawodna i to co usłyszysz 
warto skonfrontować z innymi osobami lub z dokumentami, o czym piszę dalej.  

4.  Przejrzyj rodzinne dokumenty: dowody osobiste, paszporty, akty urodzenia/ chrztu/ ślubu/ śmierci, 

umowy o pracę (jeszcze niedawno starając się o pracę pisało się tzw. życiorys), pamiętniki, zdjęcia, 
akty własności/ zakupu/ sprzedaży, książeczki oszczędnościowe/ ubezpieczeniowe, legitymacje 
szkolne/ służbowe/ partyjne/ przynależności do organizacji, wycinki z gazet, listy, pamiętniki, itp., itd. 
Te dokumenty mogą stanowić kopalnię informacji, które możesz dołączyć do już uzyskanych lub je 
zweryfikować.  

5.  Odwiedź miejsca związane z rodziną: przechadzka po cmentarzu w rodzinnej miejscowości pozwoli 

na odnalezienie grobów ludzi o tym samym nazwisku, o których reszta rodziny już nie pamięta. Na 
nagrobkach są też często daty urodzenia i śmierci, którymi możesz uzupełnić swoje dane o przodkach. 
Pomocą w czasie takiej przechadzki może Ci służyć 

arkusz genealogiczny FMP

. Skuteczną metodą, 

szczególnie w okolicach 1 listopada, jest pozostawienie na grobie karteczki z informacją o swoich 
poszukiwaniach i imieniem i nazwiskiem oraz prośbą o kontakt (można podać numer telefonu, czy 
adres pocztowy). Oczywiście nie ma sensu zostawiać tych karteczek na każdym napotkanym grobie, 
szczególnie w dużych miastach, kierując się tylko tym, że na grobie widnieje interesujące nas nazwisko 
- należy pamiętać, że nie wszyscy noszący nasze nazwisko od razu muszą być z nami spokrewnieni.  

6.  Przejrzyj książkę telefoniczną: w wydaniu dla Twojej miejscowości znajdziesz interesujące Cię 

nazwiska i numery telefonów - pamiętaj jednak, że nie wszyscy muszą być z Tobą spokrewnieni; na 
początku rozmowy przedstaw się i podaj powód swojego telefonu, zainteresuj rozmówcę, raczej nie 
pozyskuj informacji przez telefon, lecz umów się na spotkanie; niestety ale może też się tak zdarzyć, że 
Twoje starania spotkają się z negatywnym odbiorem i brakiem zaufania, jakoś to trzeba przeboleć. 
Zamiast papierowej książki telefonicznej możesz użyć jej internetowej wersji, pod tymi adresami były 
kiedyś książki telefoniczne, ostatnio ich nie było, ale może znowu się pojawią 

Abonenci TP S.A.

 oraz 

Abonenci Dialogu

 

 

7.  Odwiedź Urząd Stanu Cywilnego (USC): poszukując danych o ludziach, którzy urodzili się, wzięli 

ślub lub zmarli w ciągu ostatnich 100 lat możesz skorzystać z zasobów USC; musisz jednak wiedzieć, 
który urząd jest właściwy dla poszukiwanej przez Ciebie osoby; kompendium wiedzy na temat 
poszukiwań w USC przedstawione jest w portalu 

www.genpol.com

.  

8.  Odwiedź archiwum państwowe: bazując na wiedzy żyjących, informacjach z USC i dostępnych 

dokumentach można sięgnąć dosyć daleko w przeszłość, jednak na ogół by sięgnąć w czasy XIX wieku 
i wcześniejsze niezbędne będzie skorzystanie z archiwum. Informacje o korzystaniu z archiwum 
znajdziesz na stronie 

Pierwsze kroki w archiwum

, zaś o czytaniu akt z ksiąg metrykalnych na stronie 

Księgi metrykalne z XIX wieku

.  

9.  Uważaj na daty: zawsze zapisuj je w postaci 12 stycznia 1887 lub 12 sty 1887, zaś nigdy 12/01/87. 

Oszczędzisz nerwów przy dochodzeniu gdzie jest dzień, a gdzie miesiąc i w jakim to właściwie było 
wieku. Jeśli zetkniesz się z zapisami z zaboru rosyjskiego zwróć uwagę, czy data jest podana według 

kalendarza juliańskiego, czy gregoriańskiego - więcej na ten temat na stronie dotyczącej 

kalendarza 

juliańskiego i gregoriańskiego

.  

10.  Szukaj w Internecie: w każdej wyszukiwarce jaką znajdziesz (kilka jest na samym dole strony 

Strony 

przydatne

) wpisz swoje lub inne nazwisko i każ je wyszukać, obejrzyj każdą ze stron (żeby nie tracić 

czasu na czytanie całości użyj polecenia "szukaj" z menu przeglądarki). Staraj się określić przydatność 
zawartości strony dla swoich dalszych poszukiwań; możesz dodać ją do swoich "Ulubionych", zapisać 
w swoim komputerze, czy wydrukować i wciągnąć między fiszki. Gdy stron jest bardzo dużo, a łączysz 
się przez modem wyłącz w opcjach internetowych przeglądarki ściąganie grafiki, czy animacji. Strony 
stracą wówczas na atrakcyjności, ale przyśpieszysz ich ściąganie. Po jakimś czasie ponów przeszukania 
sieci - pojawiają się nowe strony, a wyszukiwarki dają wcześniej nie podawane adresy. Pomoc w 
posługiwaniu się wyszukiwarkami znajdziesz na stronie 

Tajemnice wyszukiwarek

. Niektóre 

wyszukiwarki umożliwiają przeszukiwanie internetu po nazwach plików graficznych - o dziwo można 
dotrzeć wtedy do stron, które inaczej się nie pojawiają. Szukaj osób o podobnych do swoich 
zainteresowaniach, czy tym samym nazwisku (zapisuj każdy adres e-mail takich osób).  

11.  Zbuduj stronę w internecie - choćby najprostszą, ale zawierającą interesującą informację o twoich 

poszukiwaniach (grafika uatrakcyjnia, ale wymaga sporych nakładów pracy i nie przekazuje informacji 
[no, w pewnym sensie w każdym razie]) i podaj tam swój adres internetowy - zainteresowani trafią do 
ciebie sami, ale .... musisz też zadbać by wyszukiwarki zindeksowały twoją stronę.  

1.  użyj meta tags z odpowiednim zakresem słów kluczowych i opisów,  
2.  zapisz swoją stronę do katalogów genealogicznych na portalach, np Onet/Genealogia dla stron 

na Onecie,  

3.  zapisz się do jednego lub kilku WebRingów genealogicznych,  
4.  w wyszukiwarkach szukaj linku "Add URL" lub "Dodaj link/stronę" przy pomocy którego 

podsuniesz stronę wyszukiwarce,  

5.  skorzystaj z usług firm płatnie lub bezpłatnie wprowadzających strony do wyszukiwarek,  
6.  wprowadzanie do wyszukiwarek musisz co jakiś czas powtarzać,  
7.  nie zmieniaj nazw plików ze stronami, które wprowadziłeś do wyszukiwarek,  

Ponadto:  

8.  każdy wysyłany mail zaopatrz w adres swojej strony,  
9.  zachęć rodzinę do odwiedzenia strony i przekazywania informacji o niej innym internautom,  
10.  wpisuj się do Ksiąg Gości innych poszukiwaczy podając nazwiska i regiony, które cię 

interesują oraz adres swojej strony i/lub adres e-mail,  

11.  swoją stronę rozbuduj o inny tematycznie element niż genealogia - zajrzą wtedy do ciebie 

również te osoby, których genealogia nie interesuje i inaczej nie dowiedziałyby się o twoich 
poszukiwaniach,  

12.  kiedy zdecydujesz się na jakiś serwer dla swojej strony - trzymaj się go; częste zmiany 

utrudnią dotarcie do twoich stron,  

13.  uzbrój się w cierpliwość ;-)  

12.  Wykorzystaj dostępne oprogramowanie: w Internecie można znaleźć kilka popularnych programów 

do tworzenia genealogicznych baz danych, przygotowywania plików GEDCOM oraz automatycznego 
tworzenia stron internetowych; dla przykładu Great Family, FamilyTree Maker, Personal Ancestral File 
(PAF). Informacje o różnych programach genealogicznych znajdziesz na stronie 

Programy 

genealogiczne

.  

13.  Chroń swoje dane: jeśli podjąłeś już decyzję o tym, żeby gromadzić dane na komputerze zabezpiecz je 

przed niepowołanym użyciem, przed wirusami lub inną groźbą ich zniszczenia - najgorsze co może się 
zdarzyć, to utrata wyników pracy z powodu, czasem głupiego, zaniedbania.  

14.  Korzystaj z tematycznych grup mailingowych i dyskusyjnych: te grupy łączą ludzi 

zainteresowanych genealogią, początkujący genealog znajdzie tam pomoc czasem w prostych, a czasem 
w trudnych sprawach. Pamiętaj jednak, by nim zwrócisz się o pomoc do innych, zapoznać się z 
dostępnymi materiałami na różnych stronach - skorzystaj z wyszukiwarek! Zmorą grup są pytania o 
rzeczy, które bez problemu można znaleźć posługując się wyszukiwarkami. Najaktywniejszymi 
genealogicznymi grupami są lista mailingowa POLGEN (garść informacji znajdziesz na stronie 

POLGEN

) oraz lista newsowa pl.soc.genealogia (w skrócie nazywana PSG) dostępna poprzez 

większość ogólnych portali.  

15.  Zaprezentuj wyniki swoich poszukiwań: poza stroną internetową, na której możesz przedstawić 

wyniki swoich poszukiwań, dobrą metodą jest przygotowanie papierowego opracowania zawierającego 
te wyniki. Pozwoli Ci to na udostępnianie wyników poszukiwań także tym, którzy dostępu do Internetu 
nie mają. Treść takiego opracowania może zawierać:  

1.  informacje o Tobie i Twoich poszukiwaniach,  
2.  pochodzenie nazwisk występujących w Twojej rodzinie,  

3.  rozmieszczenie osób o wybranych przez Ciebie nazwiskach w Polsce,  
4.  listę nazwisk osób powiązanych z rodziną (spowinowaconych),  
5.  mapki pokazujące regiony, z których rodzina się wywodzi,  
6.  historia rodziny,  
7.  drzewo genealogiczne (przedstawione na przykład w postaci zmodyfikowanego systemu 

rejestrowego, o którym możesz przeczytać na stronie 

Genealogiczne systemy numerowania

,  

8.  listę źródeł informacji jakie zostały wykorzystane przy tworzeniu drzewa,  
9.  kalendarz rodzinny (na przykład z rocznicami urodzin, ślubu, czy śmierci członków rodziny),  
10.  formularze genealogiczne (jak na przykład wymienione wcześniej 

DGR

 i 

FMP

), aby krewni 

mogli je wykorzystać do uzupełnienia danych i przesłania do Ciebie,  

11.  kilka kartek na notatki właściciela broszury (można tam na przykład dopisywać różne 

wydarzenia z życia rodziny).  

Ta lista nie wyczerpuje wszystkich tematów jakie można poruszyć w opracowaniu - ciekaw jestem 
doświadczeń tych, którzy zdecydowali się na jego przygotowanie, proszę o 

kontakt

 .  

16.  Zaangażuj całą rodzinę: łatwiej powiedzieć niż zrobić; nie miej złudzeń, wcale nie będzie Ci łatwo 

zachęcić wszystkich krewnych do poszukiwań, ale to co możesz zrobić to prośba o podanie takich czy 
innych szczegółów, przeszukanie szuflad w poszukiwaniu zdjęć, czy dokumentów, wyprawa na 
cmentarz i spisanie danych. Aby poruszyć nieco rodzinę wydrukowałem całe drzewo genealogiczne po 
kądzieli (13 kartek) i dałem dzieciom do pokolorowania (mężczyzn na niebiesko, kobiety na różowo), 
dzieci miały frajdę, a dorośli zaczęli oglądać, gdzie też się znajdują na tym długim pasie (około 2 
metrów długości).