T. Piechowiak 8 Regulacje prawne transportu lotnicego  1 / 6 

7 Regulacje prawne transportu lotniczego 

Przepisy i standardy międzynarodowe  

 

 

Kompletowaniem  i  aktualizacją  zbiorów  międzynarodowych  przepisów  i  wymagań  technicznych  w 

zakresie  techniki  lotniczej  zajmuje  się  Wydział  ds.  Międzynarodowych  Wymagań  Technicznych  Urzędu 
Lotnictwa Cywilnego. 
Od  1.05.2004  roku  istotnym  źródłem  prawnym  dla  polskich  osób  fizycznych  i  prawnych  prowadzących 
działalność  w  zakresie  techniki  lotniczej  (projektowanie,  produkcja  i  obsługa  techniczna  statków 
powietrznych, części i wyposażenia) jest prawo europejskie.  
Najważniejsze dokumenty w tym zakresie można podzielić na trzy grupy:  



 

rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady oraz Komisji Europejskiej,  



 

wymagania techniczne, tzw. specyfikacje certyfikacyjne (certification specifications),  



 

akceptowalne  sposoby  spełnienia  wymagań  i  wytyczne  (acceptable  means  of  compliance  and  guidance 
material).  
Rozporządzenia  są  w  całości  wiążące  i  podlegają  bezpośredniemu  stosowaniu  we  wszystkich  Państwach 
Członkowskich Unii Europejskiej.  

 

 

 

T. Piechowiak 8 Regulacje prawne transportu lotnicego  2 / 6 

Organizacja Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego (ang. International Civil Aviation Organization, 
ICAO), jest odpowiedzialna za opracowywanie i wdrażanie międzynarodowych przepisów regulujących 
bezpieczeństwo ruchu lotniczego i ekonomię transportu lotniczego. 
ICAO została powołana w 1944 r. na mocy konwencji o międzynarodowym lotnictwie cywilnym. Na jej 
siedzibę wybrano Montreal. Faktyczną działalność rozpoczęła w kwietniu 1947 r. jako organizacja 
wyspecjalizowana systemu Narodów Zjednoczonych. Polska należy do ICAO od jej powstania. 
Członkami ICAO jest 190 państw. Celem działalności ICAO określonym w art. 44 konwencji chicagowskiej 
jest „rozwijanie zasad i techniki międzynarodowej żeglugi powietrznej oraz popieranie planowania i 
rozwoju międzynarodowego przewozu lotniczego: 

1.  ustanawianie międzynarodowych norm i zalecanych metod postępowania w zakresie bezpieczeństwa, 

ochrony, ułatwień i ochrony środowiska w lotnictwie cywilnym , procedur dla służb żeglugi 
powietrznej oraz innych dokumentów o charakterze podręczników; 

2.  promowanie liberalizacji rynku międzynarodowego transportu lotniczego, publikowanie danych i 

analiz statystycznych oraz wydawanie niewiążących zaleceń i wytycznych dotyczących regulacji 
ekonomicznej tego rynku; 

3.  rozwój międzynarodowego prawa lotniczego poprzez pracę Komitetu Prawnego ICAO oraz 

organizowanie konferencji dyplomatycznych w sprawie przyjęcia umów międzynarodowych,; 

4.  realizowanie projektów pomocy technicznej na zlecenie państw członkowskich; 
5.  kontrola przestrzegania międzynarodowych norm i zalecanych metod postępowania w formie 

audytów nadzoru nad bezpieczeństwem i ochroną lotnictwa cywilnego w państwach członkowskich; 

6.  prowadzenie badań, studiów i analiz prowadzących do rozwoju lotnictwa cywilnego. 

ICAO posiada siedem biur regionalnych obejmujących swym zasięgiem dziewięć regionów: 

1.  Azja i Pacyfik, Bangkok, Tajlandia 
2.  Bliski Wschód, Kair, Egipt 
3.  Zachodnia i Centralna Afryka, Dakar, Senegal 

T. Piechowiak 8 Regulacje prawne transportu lotnicego  3 / 6 

4.  Ameryka Południowa, Lima, Peru 
5.  Ameryka Północna, Ameryka Środkowa i Karaiby, Meksyk 
6.  Afryka Wschodnia i Środkowa, Nairobi, Kenia 
7.  Europa i Atlantyk Północny, Paryż, Francja 

ICAO jako organizacja o zasięgu światowym, licząca aktualnie 190 państw - stron Konwencji 
chicagowskiej, zrealizowała w ciągu ponad pięćdziesięciu lat swojego istnienia ogromne zadania w zakresie 
techniki i bezpieczeństwa żeglugi powietrznej. 
Zawarte w 18 załącznikach Konwencji normy i zalecenia, a także opracowywane w ICAO podręczniki, 
szczegółowe wytyczne itp. przyczyniły się do ujednolicenia przepisów i stałego podnoszenia poziomu 
bezpieczeństwa i efektywności technicznych operacji w lotnictwie światowym. W dziedzinie prawa 
osiągnięcia ICAO polegają na opracowaniu licznych projektów nowych konwencji i zmian istniejących 
dokumentów.  
W dziedzinie ekonomicznej, w szczególności w zakresie zagadnień transportu lotniczego, działalność ICAO 
obejmuje liczne badania i opracowania, także prognostyczne i statystyczne, publikacje informacyjne i 
instruktażowe o wysokim poziomie merytorycznym i pomocne w działalności władz lotniczych.  
UE a ICAO  
Wszystkie państwa Unii Europejskiej są samodzielnymi członkami ICAO, a Komisja Europejska ma status 
permanentnego obserwatora przy ONZ.  
W 1989 roku, w wyniku Decyzji Rady ICAO, Wspólnota Europejska została włączona do grupy organizacji, 
które mogą zostać zaproszone do wzięcia udziału w odpowiednich spotkaniach ICAO.  

Członkami ICAO jest mogą zostać tylko państwa. Między państwami UE panuje zgoda, że rola Unii w 

ICAO powinna zostać zwiększona. 27 września 2010 r. zostało podpisane porozumienie o współpracy UE z 
ICAO, określające ramy współpracy w dziedzinie bezpieczeństwa i ochrony lotnictwa, zarządzania ruchem 
lotniczym i ochrony środowiska. 

T. Piechowiak 8 Regulacje prawne transportu lotnicego  4 / 6 

 Międzynarodowe Zrzeszenie Przewoźników Powietrznych 

International Air Transport Association 

Międzynarodowe Zrzeszenie Przewoźników Powietrznych (ang. International Air Transport Association 
= IATA) – światowa organizacja handlowa z siedzibą w Montrealu i Genewie (Szwajcaria) skupiająca dziś 
230 przewoźników linie lotnicze. Przewoźnicy powietrzni zrzeszeni w IATA byli oskarżani m.in. o 
działania kartelowe ze względu na powszechne ustalanie cen za pośrednictwem organizacji. Z tego też 
względu wiele tanich linii lotniczych nie stało się pełnoprawnym członkiem IATA. Głównym zadaniem 
organizacji jest wsparcie dla przemysłu lotniczego w sprawach uczciwej konkurencji oraz jednorodności cen 
biletów. 
Zrzeszenie (podobnie, jak ICAO) nadaje lotniskom kod IATA a także dwuznakowy kod liniom lotniczym. 
Ponadto IATA stała się ogólnoświatowym regulatorem ds. transportu lotniczego towarów niebezpiecznych i 
wydaje tzw. IATA Dangerous Goods Regulations manual będący wykładnią prawną i praktyczną dotyczącą 
tego zagadnienia. 

T. Piechowiak 8 Regulacje prawne transportu lotnicego  5 / 6 

Europejska Agencja Bezpieczenstwa Lotniczego 

Europejska Agencja Bezpieczeństwa Lotniczego jest głównym 
elementem strategii bezpieczeństwa lotniczego Unii Europejskiej. 
Celem jest promowanie najwyższych wspólnych norm 
bezpieczeństwa i ochrony środowiska w lotnictwie cywilnym. 
Wspólna strategia 
Transport powietrzny stał się najbezpieczniejszym sposobem 
podróżowania. Niemniej rosnący ruch lotniczy rodzi konieczność 
wspólnej inicjatywy na szczeblu europejskim zmierzającej do 
utrzymania bezpiecznego i zrównoważonego transportu 
powietrznego. Agencja rozwija wspólne zasady dotyczące 
bezpieczeństwa i ochrony środowiska na szczeblu europejskim. 
Agencja monitoruje także stosowanie norm, prowadząc inspekcje w 
państwach członkowskich, i zapewnia niezbędną wiedzę 
specjalistyczną i doświadczenie, szkolenia oraz badania w tej 
dziedzinie. 
W kierunku jednolitego rynku lotniczego 
Europejska Agencja Bezpieczeństwa Lotniczego odpowiedzialna 
jest również za certyfikację typu, tj. certyfikację określonych 
modeli statków powietrznych, silników lub części, zatwierdzonych 
do eksploatacji w Unii Europejskiej.. 
 

 

T. Piechowiak 8 Regulacje prawne transportu lotnicego  6 / 6 

Obecne zadania 
Obecnie główne zadania Agencji obejmują w skrócie: 



 

tworzenie przepisów: przygotowywanie projektów prawa dotyczącego bezpieczeństwa oraz doradztwo 
techniczne na rzecz Komisji Europejskiej i państw członkowskich; 



 

inspekcje, szkolenia i programy normalizacji w celu zapewnienia jednolitego wdrażania europejskich 
przepisów prawa z zakresu bezpieczeństwa lotniczego we wszystkich państwach członkowskich; 



 

wydawanie certyfikatów typu w zakresie bezpieczeństwa i ochrony środowiska dla statków powietrznych, 
silników i części; 



 

zatwierdzanie organizacji projektujących statki powietrzne i organizacji produkujących i obsługujących w 
państwach trzecich oraz sprawowanie nad nimi nadzoru;  



 

zbieranie danych, ich analiza oraz badania w celu poprawy bezpieczeństwa lotniczego. 



 

Manage the European Community SAFA programme on behalf of the European Commission. 

 

Urząd Lotnictwa Cywilnego

 

 
Nadzór nad zdatnością do lotu i utrzymaniem ciągłej zdatności statków powietrznych zarejestrowanych w 
Rejestrze  Cywilnych  Statków  Powietrznych  (LTR)  w  kraju  i  za  granicą,  prowadzony  w  imieniu  Prezesa 
Urzędu przez Inspektorat Kontroli Cywilnych Statków Powietrznych:  



 

dla  statków  powietrznych  wykorzystywanych  w  zarobkowym  przewozie  lotniczym  oraz  statków 
powietrznych  z  silnikami  turbinowymi  realizuje  centrala,  dla  pozostałych  statków  powietrznych  realizują 
Delegatury Terenowe ULC.  

