Statyczna próba rozciągania – celem
próby jest określenie podstawowych
parametrów charakteryzujących
własności wytrzymałościowe i
plastyczne badanych materiałów, dla
każdej próbki wyznacza się obciążenie,
wydłużenie oraz przewężenie
odpowiadające poszczególnym etapom
rozciągania. Na podstawie tego
wyznacza się:
- granice plastyczności
-wytrzymałość na rozciąganie
-względne wydłużenie procentowe
-względne przewężenie procentowe
Wynikiem próby jest wykres
przedstawiający siłę F w funkcji
wydłużenia
∆
L
Próba udarności – służy ona do oceny
zachowania się materiału w warunkach
sprzyjających kruchemu pękaniu tzn.
wywołanych obecnością krabu i
odkształceniami powstałymi w wyniku
udarowego działania siły. Próba polega
na złamaniu próbki z krabem o
przepisanym kształcie i wymiarach
jednorazowym uderzeniem młota
wahadłowego. KCV=
KV
S0
kcv-
udarność, lv praca młota, S-
powierzchnia przekroju w miejscu
krabu. Udarności charakteryzuje
zdolność do odkształceń plastycznych
materiału przy obciążeniach
dynamicznych w trójwymiarowym
stanie naprężeń.
Metoda Rockwella – opiera się na
pomiarze głębokości (h) odcisku, który
powstał w skutek dwustopniowego
wciskania wgłębika (stożka
diamentowego lub kulki stalowej) w
płaską dostatecznie gładką
powierzchnię badanego materiału.
HR=K -
h
0,002
kulka-skala
B(stale węglowe, brązy, mosiądze,
stopy metali nieżelazne o twardości 30-
100HRB) stożek-skala C(stale twarde,
zahartowane, HRB>100)
Metoda Brinella – polega na
wgniataniu kalibrowanej kulki
hartowanej o średnicy D[mm] w płaską
dostatecznie gładką powierzchnię
przedmiotu lub próbki pod naciskiem
F[N], prostopadłym do tej powierzchni,
oraz na zmierzeniu (po odciążeniu)
średnicy d[mm] trwałego odcisku kulki
powstałego na powierzchni badanego
przedmiotu. HBW=F/Acz
Metoda Vickersa – polega na
wgniataniu w badany materiał
czworobocznego ostrosłupa
diamentowego o kącie
wierzchołkowym 136 stopni. Zakresy
skali Vickersa:
-próba mikrotwardości
0,09807N<F<0,9807N
-próba twardości przy małej sile
1,961N
≤
F<29,42N
-próba twardości 49,03N<f<980,7N
Granica plastyczności- jest to
naprężenie, po osiągnięciu której
materiał nie powróci do stanu
poprzedniego.
R
e
=
F
e
S
o
Granica sprężystości – nazywamy
maksymalne naprężenie, poniżej
którego materiał odkształca się
wyłącznie sprężyście i nie wykazuje
odkształcenia plastycznego
R
m
=
F
m
S
o
Moduł Younga Jest to wielkość
określająca sprężystość materiału.
Jednostką modułu Younga jest paskal.
E=
σ
ε
Wydłużenie względne – jest to
stosunek trwałego wydłużenia
bezwzględnego próbki po rozerwaniu
do długości pomiarowej próbki,
wyrażony w procentach:
A=
L
u
−
L
o
L
o
∗
100
Przewężenie względne – jest to
zmniejszenie pola powierzchni
przekroju poprzecznego próbki w
miejscu rozerwania w odniesieniu do
pola powierzchni jej przekroju
pierwotnego:
Z =
S
o
−
S
u
S
o
∗
100
Wykres naprężeń podczas statycznej
próby rozciągania dla materiałów
plastycznych
Oznaczenia:F - siła rozciągająca próbkę,
S0 - przekrój początkowy próbki, S -
przekrój próbki podczas rozciągania,
RH - Granica prawa Hooke'a, Rsp -
Granica sprężystości, ReH - Górna
granica sprężystości, ReL - Dolna
granica sprężystości, Rm - Graniczna
wytrzymałość na rozciąganie, Ru -
naprężenie niszczące, ΔL - względne
wydłużenie materiału
Statyczna próba rozciągania – celem próby jest określenie
podstawowych parametrów charakteryzujących własności
wytrzymałościowe i plastyczne badanych materiałów, dla
każdej próbki wyznacza się obciążenie, wydłużenie oraz
przewężenie odpowiadające poszczególnym etapom
rozciągania. Na podstawie tego wyznacza się:
- granice plastyczności
-wytrzymałość na rozciąganie
-względne wydłużenie procentowe
-względne przewężenie procentowe
Wynikiem próby jest wykres przedstawiający siłę F w funkcji
wydłużenia
∆
L
Próba udarności – służy ona do oceny zachowania się
materiału w warunkach sprzyjających kruchemu pękaniu tzn.
wywołanych obecnością krabu i odkształceniami powstałymi w
wyniku udarowego działania siły. Próba polega na złamaniu
próbki z krabem o przepisanym kształcie i wymiarach
jednorazowym uderzeniem młota wahadłowego. KCV=
KV
S0
kcv-udarność, lv praca młota, S-
powierzchnia przekroju w miejscu krabu. Udarności
charakteryzuje zdolność do odkształceń plastycznych materiału
przy obciążeniach dynamicznych w trójwymiarowym stanie
naprężeń.
Metoda Rockwella – opiera się na pomiarze głębokości (h)
odcisku, który powstał w skutek dwustopniowego wciskania
wgłębika (stożka diamentowego lub kulki stalowej) w płaską
dostatecznie gładką powierzchnię badanego materiału. HR=K -
h
0,002
kulka-skala B(stale węglowe, brązy,
mosiądze, stopy metali nieżelazne o twardości 30-100HRB)
stożek-skala C(stale twarde, zahartowane, HRB>100)
Metoda Brinella – polega na wgniataniu kalibrowanej kulki
hartowanej o średnicy D[mm] w płaską dostatecznie gładką
powierzchnię przedmiotu lub próbki pod naciskiem F[N],
prostopadłym do tej powierzchni, oraz na zmierzeniu (po
odciążeniu) średnicy d[mm] trwałego odcisku kulki powstałego
na powierzchni badanego przedmiotu. HBW=F/Acz
Metoda Vickersa – polega na wgniataniu w badany materiał
czworobocznego ostrosłupa diamentowego o kącie
wierzchołkowym 136 stopni. Zakresy skali Vickersa:
-próba mikrotwardości 0,09807N<F<0,9807N
-próba twardości przy małej sile 1,961N
≤
F<29,42N
-próba twardości 49,03N<f<980,7N
Granica plastyczności- jest to naprężenie, po osiągnięciu której
materiał nie powróci do stanu poprzedniego.
R
e
=
F
e
S
o
Granica sprężystości – nazywamy maksymalne naprężenie,
poniżej którego materiał odkształca się wyłącznie sprężyście i
nie wykazuje odkształcenia plastycznego
R
m
=
F
m
S
o
Moduł Younga Jest to wielkość określająca sprężystość
materiału. Jednostką modułu Younga jest paskal.
