background image

PREPARATY NATURALNE i SUPLEMENTY DIETY MOGĄCE WPŁYWAĆ NA PRZEBIEG ASTMY

Nazwa polska, 

łacińska

Niektóre zastosowania surowców w medycynie 

konwencjonalnej i ludowej

Prawdopodobny 

mechanizm interakcji

Interakcje z lekami 

stosowanymi w astmie

Uwagi

Arcydzięgiel,

Archangelica 

officinalis

niestrawność, wzdęcia, utrata apetytu 
(anoreksja)

środek moczopędny, wywołujący krwawienie 
menstruacyjne, środek poronny, antyseptyczny, 
wykrztuśny

stosowany w artretyzmie, chorobach naczyń 
obwodowych, katarze, nerwowości, bezsenności

zewnętrznie stosowany jest w neuralgiach, 
reumatyzmie i chorobach skórnych

Uczulenie na pyłek roślin 

z rodziny 

Apiaceae/Umbelliferae

Ryzyko reakcji 
anafilaktycznej
*

Nie opisano reakcji 
anafilaktycznych. Należy 
zachować ostrożność 
podczas stosowania u 
pacjentów z astmą.

Chondroityny 

siarczan

zwyrodnieniowych stawów

po urazach w powolnym zrastaniu złamań

U osób z astmą w 
drogach oddechowych 
wstępują większe ilości 
proteoglikanów 
składających się z 
siarczanu chondroityny. 
Proteoglikan może 
uczestniczyć w 
remodelingu ściany dróg 
oddechowych.

Nasilenie objawów astmy.
Zwiększenie stężenie 
przeciwciał przeciwko 
chondroitynie w astmie.

Należy zachować 
ostrożność
 przy 
stosowaniu chondroityny. 
Opisano jeden 
przypadek pacjenta z 
astmą, u którego po 
podaniu chondroityny z 
glukozaminą wystąpiło 
trudne do opanowania 
nasilenie astmy
, objawy 
ustąpiły po odstawieniu 
preparatu.

Czosnek,

Allium 

sativum

nadciśnienie, hiperlipidemia, choroby serca, 
zmiany w naczyniach krwionośnych związanych z 
wiekiem i miażdżycy, zawał serca

łagodny przerost gruczołu krokowegocukrzyca
zapalenie kości i stawów, alergiczny nieżyt nosa, 
biegunka podróżnych, przeziębienie, grypa

środek immunostymulujący, odkażający w 
infekcjach bakteryjnych i wirusowych, środek 
łagodzący ugryzienia kleszczy

inne zastosowania: gorączka, kaszel, ból głowy, ból 
brzucha, zatory zatok, reumatyzm, hemoroidy, 
astmazapalenie oskrzeli, płytki oddech
miażdżyca, niskie ciśnienie krwi, hipoglikemia, 
hiperglikemia, dna, stopa atlety

zewnętrznie, olejek z czosnku jest stosowany w 
grzybicy stóp, paznokci i innych części ciała oraz w 
celu usunięcia brodawek i odcisków

Zwiększenie aktywności 
cytochromu P450 
CYP3A4
Hamowanie
 aktywności 
cytochromu P450 
CYP2E1

Kortykosteroidy, 
salmeterol, zileuton
 – 
zmniejszenie stężenia i 
spadek działań 
terapeutycznych
Teofilina – zwiększenie 
stężenia
 i nasilenie działań 
niepożądanych

Sprzeczne dane z badań 
in vitro oraz in vivo. 
Wydaje się, że większy 
wpływ
 na metabolizm 
wątrobowy mają 
suplementy diety 
zawierające czosnek niż 
czosnek zawarty w diecie.

Dziurawiec,

Hypericum 

perforatum

uspokajające, łagodzące napięcie nerwowe, słabo 
przeciwlękowo, pomocniczo w leczeniu moczenia 
nocnego u dzieci

przeciwskurczowo na mięśnie gładkie przewodu 
pokarmowego, dróg żółciowych i przewodu 
pokarmowego

zewnętrznie stosowany na oparzenia, odmrożenia, 
stłuczenia
, przy urazach oraz w nerwobólach, rwie 
kulszowej

Zwiększenie aktywności 
cytochromu P450 
CYP3A4
Wydłużanie
 czasu 
pasażu leków w 
przewodzie pokarmowym

Doustne kortykosteroidy – 
obniżenie stężenia i 
zmniejszenie efektu 
terapeutycznego
Teofilina – 
obniżenie/zwiększenie 
stężenia i nasilenie/spadek 
efektu terapeutycznego

Sprzeczne dane z badań 
in vitro oraz in vivo.
Stosować ostrożnie
jeśli możliwe monitorować 
stężenie leku we krwi.

Grejpfrut,

Citrus 

paradisi

działanie przeciwbakteryjneprzeciwwirusowe
przeciwgrzybicze, przeciwpasożytnicze, 
przeciwnowotworowe, immunostymulujące
przeciwzapalneprzeciwalergiczne

choroby skóry, zaburzenia trawienia, infekcje 
przewodu pokarmowego, grzybice, choroby układu 
oddechowego, nosa i zatok
, choroby pasożytnicze

Hamowanie aktywności 
cytochromu P450 
CYP3A4
Hamowanie
 transportera 
anionów organicznych w 
przewodzie pokarmowym 
(OATP)

Doustnie stosowane 
kortykosteroidy – 
zwiększenie stężenie i 
nasilenie działań 
niepożądanych
Teofilina – zwiększenie 
stężenia
 we krwi i nasilenie 
działań niepożądanych

Interakcja o znaczeniu 
klinicznym
Nie należy 
pić soku grejpfrutowego 
podczas stosowania 
doustnych 
kortykosteroidów i 
teofiliny.

Jeżówka 

purpurowa,

Echinacea 

purpurea

pomocniczo w infekcjach, jako środek 
immunostymulujący w okresach obniżonej 
odporności, przeziębieniu, krztuścu, migrenowych 
bólach głowy, zakażeniach dróg moczowych, 
zakażeniach drożdżakami, w zespole 
nadpobudliwości u dzieci (ADHD)

zewnętrznie w trądziku, hemoroidach, wyprysku, 
wrzodach, oparzeniach, ukąszeniach przez owady

Działanie 
immunostymulujące
Uczulenia
 krzyżowe na 
rośliny z rodziny 
Asteraceae

Kortykosteroidy – możliwe 
zniesienie działania 
terapeutycznego

Brak opisanych 
przypadków interakcji 
jednak jest ona wysoce 
prawdopodobna. Opisano 
natomiast kilka 
przypadków reakcji 
anafilaktycznych
.

Kava kava,

Piper 

methysticum

jako środek słabo znieczulający, rozluźniający, 
anksjolityczny
, przeciwpsychotyczny i 
przeciwgrzybiczy

stosowany w astmie, uszkodzeniach mózgu, 
artretyzmie, hemoroidach, migrenowych bólach 
głowy, infekcjach dróg oddechowych i moczowych

Nieprawidłowe 
funkcjonowanie wątroby
wpływ na metabolizm 
wielu leków

Ostrożnie stosować wraz 
lekami
 przyjmowanymi 
przewlekle i doraźnie, a 
metabolizowanymi w 
wątrobie

Po zastosowaniu sucha 
łuszcząca się skóra, 
opisano również 
przypadki reakcji 
alergicznych
.

Lukrecja,

Glycyrrhiza 

glabra

wykrztuśnie w astmiezapaleniach dolnych dróg 
oddechowych

ponadto zespole przewlekłego zmęczenia, 
zakażeniach bakteryjnych jamy ustnej, dróg 
oddechowych i moczowych, anemii, kolce, alergii, 
pomocniczo w okresie menopauzy, otyłości jako 
środek słodzący, w niestrawności

zewnętrznie w hiperpigmentacji i stanach zapalnych 
skóry, wyprysku

Działanie 
sterydopodobne

potencjalizacja działania 
kortykosteroidów 
doustnych i wziewnych
Wpływ na metabolizm 
kortyzolu

Kortykosteroidy – 
nasilenie działań i 
wystąpienie działań 
niepożądanych

Interakcja teoretyczna 
przy spożywaniu lukrecji 
w ilości ponad 50 g 
dziennie.
Nie zaleca się 
długotrwałego 
stosowania
 lukrecji 
podczas terapii 
kortykosteroidami.

Mięta 

pieprzowa,

Mentha 

piperita

Pobudzanie trawienia i łaknienia, żółciopędnie i 
żółciotwórczo

słabo przeciwbólowo i przeciwskurczowo, 
przeciwzapalnie, przeciwbakteryjnie, odkażająco 
jamę ustną
 i górne drogi oddechowe

Uczulenie na pyłek roślin 
z rodziny Labiatea

Ryzyko reakcji 
anafilaktycznej*

Nie opisano reakcji 
anafilaktycznych. Należy 
zachować ostrożność 
podczas stosowania u 
pacjentów z astmą.

Miłorząb,

Ginkgo biloba

demencja starcza (włączając chorobę Alzheimera), 
naczyniowa i mieszana

zaburzenia krążenia mózgowego, zwłaszcza u 
osób starszych, zaniki pamięci, ból głowy, 
dzwonienie w uszach, zawroty głowy, trudności w 
koncentracji, zaburzenia nastroju, zaburzenia słuchu

zaburzenia poznawczych powiązanych z boreliozą 
Lyme, zaburzenia funkcji seksualnych (także po 
stosowaniu inhibitorów wychwytu zwrotnego 
serotoniny – SSRI)

zapobieganie starzenia się, ostra choroba 
wysokościowa, regulacja pH soku żołądkowego, 
poprawa funkcji wątroby i woreczka żółciowego, 
regulacja flory bakteryjnej, kontrola ciśnienia krwi 
oraz leczenie choroby Raynaud'a

Ginkgo znajduje również zastosowanie w leczeniu 
astmy, alergii, zapalenia oskrzeli
 oraz różnych 
zaburzeń ośrodkowego układu nerwowego (OUN)

zewnętrznie miłorząb stosuje się w przemywaniu 
odmrożeń palców, uszy i nosa

Hamowanie aktywności 
cytochromu CYP1A2 i 
cytochromu CYP2D6.
Hamowanie anionowego 
transportera polipeptydów 
(OATP).

Teofilina, zileuton – 
zwiększenie stężenia we 
krwi i nasilenie działań 
niepożądanych

Badania in vitro i in vivo 
wskazują na 
zmniejszenie aktywność 
CYP1A2 o 13%, a 
CYP2D6 o 9%.

Pieprzowiec 

roczny,

Capsicum 

annum

niestrawność, wzdęcia, kolka, biegunka, skurcze
gorączce, hiperlipidemii

zewnętrznie w bólach półpaścowych, zapaleniu 
kości i stawów, reumatoidalnym zapaleniu 
stawów
neuralgii po zakażeniu wirusem Herpes, 
neuralgii nerwu trójdzielnego, neuropatii 
cukrzycowej, neuralgiach po zabiegach 
chirurgicznych, łagodzenie bólu mięśniowego

płynu do płukania w zapaleniu gardładonosowo 
w alergicznym i całorocznym zapaleniu błony 
śluzowej nosa
, bólach migrenowych, klasterowych 
bólach głowy, polipowatości nosa, zatok

Brak danych

Teofilina – zwiększenie 
wchłaniania
 i stężenie we 
krwi, nasilenie działań 
niepożądanych

Wdychanie może 
wywołać kaszel
zaburzenia oddychania
odczucie zatkanego 
nosa
, podrażnienie oczu i 
alergiczne zapalenie 
pęcherzyków płucnych
.

Pokrzywa,

Urtica dioica

moczopędnie, odtruwająco, wzmacniająco

przeciwbiegunkowo, przeciwzapalnie (również w 
łagodnym przeroście gruczołu krokowego - korzeń), 
przeciwkrwotocznie, pobudzająco trawienie

Surowiec drażniący, ma 
uczulający wpływ, może 
być przyczyną 
wystąpienia ataku astmy

Ryzyko reakcji 
anafilaktycznej*

Nie opisano reakcji 
anafilaktycznych. Należy 
zachować ostrożność 
podczas stosowania u 
pacjentów z astmą.

Przęśl,

Ephedra sp.

Ostry nieżyt nosa, anafilaksja, przeciwzapalnie
przeciwwirusowo, w przeziębieniu i grypie
przeciwkaszlowo, pomocniczo w infekcjach górnych 
dróg oddechowych

zmniejsza łaknienie (w otyłości), diuretycznie, 
zmniejsza zmęczenie i działa euforyzująco

pomocniczo w nużliwości mięśniowej, narkolepsji, 
obrzęku, depresji

Działanie alfa-
adrenergiczne, 
synergizm działania 
wziewnymi beta-2-
mimetykami

Beta-2-mimetyki – 
nasilenie efektu 
terapeutycznego
 i działań 
niepożądanych

Nie należy łącznie 
stosować preparatów z 
Ephedra sp. i beta-2-
mimetyków
 łącznie

Rumianek,

Chamomilla 

recutita, sp.

Przeciwzapalnie, przeciwgrzybiczo, 
przeciwskurczowoodkażająco, poronnie

pomocniczo w artretyzmieastmie, bólach pleców, 
zapaleniu pęcherza, infekcjach wirusowych, 
infekcjach dróg oddechowych, niestrawności
napięciu

zewnętrznie w trądziku oraz na rany, oparzenia 
słoneczne, oparzenia, wysypki

Uczulenia krzyżowe na 
rośliny z rodziny 
Asteraceae

Ryzyko reakcji 
anafilaktycznej*

Opisano przypadki 
reakcji 
anafilaktycznych
. Należy 
zachować ostrożność 
podczas stosowania u 
pacjentów z astmą.

Zielona 

herbata,
Camelia 

sinensis

pobudzenie stanu czuwania, zwiększenie 
koncentracji
 oraz poprawa wydolności poznawczej

leczeniu zaburzeń pracy żołądka, wymioty, 
biegunka, ból głowy

środek odchudzający

herbata bywa stosowana w chorobie Crohn'a, 
Parkinsona, schorzeniach sercowo-naczyniowych, 
cukrzycy, niedociśnieniu, zespole przewlekłego 
zmęczenia (CFS), próchnicy, kamicy nerkowej i 
uszkodzeniach skóry

zewnętrznie herbata stosowana jest w formie 
przemywań celem łagodzenia oparzeń 
słonecznych
, jako okłady pod oczy, kompresy na 
bóle głowy, zmęczone oczy

Kompetycyjne 
blokowanie enzymów 
CYP1A2 uczestniczących 
w metabolizmie teofiliny
Zawarta w zielonej 
herbacie kofeina jest 
metabolizowana do 
teofiliny
Zielona herbata może być 
czynnikiem wywołującym 
napad astmy

Teofilina – zwiększenie 
stężenia
 i nasilenie działań 
niepożądanych

Interakcja może wystąpić 
u osób spożywających 
ponad 10 filiżanek 
herbaty

Żeń-szeń,

Panax 

ginseng

zwiększenie odporności na stres środowiskowy 
(adaptogen), tonizująco, stymulacja układu 
immunologicznego
, poprawa wydolności 
psychicznej 
i fizyczną organizmu, poprawa 
koncentracjipamięci i wydajność pracy

stany niepokoju, zespół ciągłego zmęczenia
infekcje w mukowiscydozie, w przewlekłym 
zapaleniu oskrzeli, w nowotworach piersi, jajnika, 
wątroby, płuc, skóry

Żeń-szeń jest stosowany także w anemii, cukrzycy, 
neurastenii, zaburzeniach erekcji, impotencji, 
gorączce, neuralgii, reumatyzmie, astmie, bólu 
głowy, dyzenterii, bezsenności, zatruciu 
alkoholowym, utracie apetytu, uderzeniach gorąca w 
menopauzie, nieżycie żołądka, napadach 
drgawkowych, wymiotach

Hamowanie aktywności 
cytochromu P450 
CYP2D6
Działanie 
estrogenopodobne

zwiększenie stężenia 
kortyzolu
Stymulacja układu 
odpornościowego poprzez 
zmniejszenie TNFα i 
IFNβ

Kortykosteroidy – 
potencjalnie zwiększenie 
stężenia
 i nasilenie 
działania oraz działań 
niepożądanych
Stymulacja układu 
odpornościowego może 
prowadzić do zniesienia 
immunosupresyjnego 
działania 
kortykosteroidów

Wykazano brak wpływu 
na cytochrom CYP3A4 i 
CYP1A2
Hamowanie CYP2D6
 nie 
ma znaczenia 
klinicznego
Należy zachować 
ostrożność

Nazwa

Niektóre zastosowania surowców w medycynie 

konwencjonalnej i ludowej

Prawdopodobny mechanizm działania 

w astmie

Uwagi

Beta-karoten

Ostre zapalenie dróg oddechowych, wczesne stadium 
raka piersi, przeszczep szpiku kostnego, astma 
oskrzelowa
 (indukowana wysiłkiem u sportowców)

przewlekłe nieżyty żołądka, białaczka, cukrzyca, 
hipercholesterolemia, niska masa urodzeniowa, sepsa, 
infekcje Streptoccocus

W nielicznych badaniach in vitro 
wykazano działanie przeciwzapalne i 
antyproliferacyjne beta-karotenu

Brak wiarygodnych danych.
Wymagane są dalsze badania w 
celu ustalenia skuteczności 
beta-karotenu w astmie. 
Stosować po konsultacji z 
lekarzem.

Cholina

choroby wątroby (zapalenie, marskość), 
hipercholesterolemia, depresja, zanik pamięci, choroba 
Alzheimera, demencja i schizofrenia

może zapobiegać defektom cewy nerwowej, pląsawicy 
Huntingtona, chorobie Tourett'a, ataksji móżdżkowej, 
astmie

dożylnie, cholina stosowana jest w całkowitym żywieniu 
pozajelitowym (TPN) u pacjentów ze stłuszczeniem 
wątroby

Hamowanie zapalenia, zmniejszanie 
produkcji immunoglobuliny E i G1 oraz 
hamowanie uwalniania cytokin i 
leukotrienów z komórek T-pomocniczych

Brak wiarygodnych danych.
Jedno badanie wskazuje, że 
doustne stosowanie choliny może 
zmniejszać ciężkość i liczbę 
napadów astmy dziennie. 
Dawkowanie choliny w tych 
przypadkach jest zwiększone do 3 
gramów dziennie. 
Wymagane są dalsze badania w 
celu ustalenia skuteczności 
choliny w astmie. Stosować po 
konsultacji z lekarzem.

Cynk

leczeniu stanów niedoboru cynku, chorób związanych z 
jego zmniejszoną zawartością w organizmie 
(acrodermatitis enteropathica, łysienie plackowate, 
łysienie złośliwe, trądzik krostkowy i ropowiczy, 
świerzbiączka leczona przewlekle kortykosteroidami, 
łamliwość włosów, zaburzenia gojenia się ran, zaburzenia 
oporności, zaburzenia psychoneurologiczne, u mężczyzn 
w przypadkach zaburzeń czynności narządów płciowych, 
u dzieci w zaburzeniach wzrostu i widzenia)

zewnętrznie cynk stosuje się w dermatologii na trudno 
gojące się rany
, przewlekłe stany zapalne skóry, liszaje 
oraz w przypadku świądu, w okulistyce cynk bywa 
stosowany w zapaleniu spojówek

Cynk bierze udział w ochronie komórek 
organizmu przed czynnikami 
utleniającymi, dlatego też może mieć 
pewien wpływ na przebieg astmy

Brak wiarygodnych danych.
Wymagane są dalsze badania w 
celu ustalenia skuteczności 
cynku w astmie. Suplementacja 
cynkiem może być stosowana jako 
terapia uzupełniająca w 
niektórych przypadkach. 
Stosować po konsultacji z 
lekarzem.

Eukaliptus,

Eucalyptus 

sp.

przeciwbakteryjnie, przeciwgrzybiczo, przeciwwirusowo, 
przeciwzapalnie, odświeżająco jamę ustną, 
przeciwskurczowo, ściągająco na skórze

stosuje się w aromaterapii, inhalacjach, pomocniczo w 
zapaleniach dróg oddechowych, ucha, zatok, 
przewodu pokarmowego, dróg moczowych, zakażeniach 
tasiemcem, w gorączce

zewnętrznie do nacierań w artretyzmie, trudno gojących 
się ranach, wrzodach na skórze, świerzbie, w bezdechu 
sennym, krztuścu

1,8-cyneol jest składnikiem olejku 
eterycznego otrzymanego z eukaliptusa. 
Wykazano działanie przeciwzapalne 
cyneolu. Hamuje on produkcję TNFα, 
IL-1β, LTB4 i TXB2.

W jednym kontrolowanym 
badaniu klinicznym zredukowano 
dawkę prednizonu stosowanego 
doustnie o 36% przy łącznym 
stosowaniu 1,8-cyneolu. 
Wymagane są dalsze badania w 
celu ustalenia skuteczności 1,8-
cyneolu w astmie.
Jednocześnie należy przestrzec 
pacjenta przed stosowaniem 
całego surowca
, ponieważ 
raportowano już przypadki reakcji 
anafilaktycznych
 po jego 
zastosowaniu. 

Magnez

niezbędny makroelement w organizmie, kluczowy w 
działaniu około 50 enzymów

uczestniczy w produkcji ATP i fosforanu kreatyny w 
mięśniach, ponadto bierze udział w stabilizacji i syntezie 
DNA i RNA

wraz z wapniem, zapewnia prawidłowe funkcjonowanie 
tkanki nerwowej i mięśni

brak magnezu pogłębia stany depresyjne

bierze udział w przesyłaniu impulsów nerwowych a 
zwłaszcza w utrzymaniu prawidłowego rytmu pracy serca

Magnez bierze udział w ochronie 
komórek
 organizmu przed czynnikami 
utleniającymi, dlatego też może mieć 
pewien wpływ na przebieg astmy

Brak dowodów na skuteczność 
stosowania wziewnych 
formulacji
 siarczanu magnezu. 
Suplementacja magnezem może 
być stosowana jako terapia 
uzupełniająca w niektórych 
przypadkach. Stosować po 
konsultacji z lekarzem.
We wstępnych badaniach 
klinicznych wykazano skuteczność 
dożylnych preparatów siarczanu 
magnezu w leczeniu ostrych 
napadów astmy
.

Oleje rybie

nadciśnienieotyłość, dyslipidemia, pomocniczo w 
cukrzycyastmie, chorobach nowotworowych (rak piersi, 
nerek, prostaty, jelita grubego, płuc), chorobach układu 
nerwowego
 (choroba Alzheimera, demencja, depresja, 
ADHD u dzieci)

Olej rybi zawiera znaczne ilości 
nienasyconych kwasów tłuszczowych 
(omega-3) kwasu eikozapentaenowego i 
dokozaheksaenowego. W badaniach 
klinicznych na małej grupie pacjentów z 
astmą wykazano obniżenie stężenia 
LTC4 i LTE4, PGD2, TNFα i IL-1β przed i 
w trakcie próby wysiłkowej.

Wstępne badania 
epidemiologiczne sugerowały, że 
spożywanie ryb i rybich kwasów 
tłuszczowych korzystnie wpływa 
na funkcję płuc
 i 
rozpowszechnianie się astmy. 
Jednakże dane z badań 
klinicznych
 wskazują na brak 
korzyści z suplementacji olejami 
rybimi
 w astmie. Suplementacja 
nienasyconymi kwasami 
tłuszczowymi może być stosowana 
jako terapia uzupełniająca w 
niektórych przypadkach. 
Stosować po konsultacji z 
lekarzem.

Pyknogenol

przeciwhistaminowo, przeciwbakteryjnie, 
przeciwmiażdżycowo, przeciwzapanie, 
przeciwalergicznie

ochronnie w chorobach układu krążenia, nowotworach, 
niedoborze dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej, 
przeciwnowotworowo, ochronnie na narząd wzroku

w hemoroidach, zapaleniu skóry, osteoporozie, białaczce, 
trudno gojących się ranach, zespole napięcia 
miesiączkowego, niedotlenieniu mięśnia sercowego, w 
chorobach neurodegeneracyjnych, chorobach naczyń 
krwionośnych

Pyknogenol zawiera proantocyjanidyny, 
kwasy fenolowe i katechiny
, które mogą 
osłaniać oraz uczestniczyć w regeneracji 
witaminy C i E. Pośrednio więc 
pyknogenol może wpływać na przebieg 
astmy.

Wymagane są dalsze badania w 
celu ustalenia skuteczności 
pyknogenolu w astmie. 
Suplementacja pyknogenolem 
może być stosowana jako terapia 
uzupełniająca w niektórych 
przypadkach. Stosować po 
konsultacji z lekarzem.

Tymianek,

Thymus 
vulgaris

zapalenie oskrzeli, kaszel, ból gardła, kolka przewodu 
pokarmowego, reumatyczne zapalenie stawów, 
niestrawność, zapalenie żołądka, biegunka, moczenie 
nocne, dyspraksji

wiatropędnie, moczopędnie, zwiększa łaknienie
przeciwpasożytniczy, przeciwbakteryjnie i 
przeciwgrzybiczy.

zewnętrznie w chorobach skóry, zapaleniu krtani, 
migdałków, jamy ustnej, powoduje łagodny terapeutyczny 
odczyn zapalny, antyseptycznie

In vitro wykazano hamujący wpływ 
ekstraktu z tymianku na uwalnianie 
tlenku azotu

Brak wiarygodnych danych.
Wymagane są dalsze badania w 
celu ustalenia skuteczności 
ekstraktu z tymianku w astmie.

Witamina B6

zapobieganie niedoborów wynikających z 
niedostatecznej ilości w diecie, wrodzone defekty 
enzymatyczne, stosowanie izoniazydu lub doustnych 
środków antykoncepcyjnych

leczenie chorób skóry (wyprysk, łojotok, poporodowe 
przebarwienia skóry), zapobieganie oparzeniom skóry u 
chorych z nadwrażliwością, leczenie choroby 
popromiennej, wymiotów ciężarnych, wrodzonej 
niedokrwistości mikrocytarnej i niedobarwliwej, nerwic
depresji, zespołu napięcia przedmiesiączkowego, 
alkoholizmu, polineuropatii cukrzycowej, dystrofii 
mięśniowych, cystynurii i nadmiernego wydalania 
szczawianów z moczem

Pewne badania sugerują, że u dzieci z 
poważną astmą metabolizm tryptofanu 
przebiega nieprawidłowo, co wskazuje na 
nieprawidłowy poziom pirydoksyny. 
Teofilina wydaje się obniżać poziom 
pirydoksyny
, stąd zainteresowanie 
możliwością zastosowania pirydoksyny u 
pacjentów z astmą leczonych teofiliną. 
Wyniki badań nie są jednak 
jednoznaczne.

Wymagane są dalsze badania w 
celu ustalenia skuteczności 
witaminy B6 w astmie. 
Suplementacja witaminą B6 może 
być stosowana jako terapia 
uzupełniająca w niektórych 
przypadkach. Stosować po 
konsultacji z lekarzem.

Witamina C

zapobiegawczo przed szkorbutem (lub przed chorobą 
Barlowa i Moellera), leczenie stanów zwiększonego 
zapotrzebowania ustroju (choroby gorączkowe, 
osłabienie organizmu podczas zakażenia i w okresie 
rekonwalescencji, uprawianie sportu i ciężka praca 
fizyczna, w ciąży i w okresie laktacji, w okresie 
młodzieńczym i w wieku podeszłym), leczeniu zatruć 
substancjami wywołującymi methemoglobinemię

trudno gojące się rany, złamania kości, środek 
zakwaszający mocz

Witamina C jest przeciwutleniaczem
bierze udział w ochronie komórek 
organizmu przed czynnikami 
utleniającymi, dlatego też może mieć 
pewien wpływ na przebieg astmy

Brak wiarygodnych danych.
Wymagane są dalsze badania w 
celu ustalenia skuteczności 
witaminy C w astmie. 
Suplementacja witaminą C może 
być stosowana jako terapia 
uzupełniająca w niektórych 
przypadkach. Stosować po 
konsultacji z lekarzem.

Witamina E

pomocniczo w zapobieganiu poronieniom 
nawykowym
, oligospermii, zanikom mięśniowym
kolagenozommukowiscydozie, miażdżycy, 
chromaniu przestankowemu, zaburzeniom potencji, 
beta talasemii, niedoborowi syntazy glutationowej i 
dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej

w zapobieganiu retinopatii wcześniaków

zewnętrznie w owrzodzeniach podudzi, guzkach 
krwawiennych, zmianach troficznych skóry w przebiegu 
kolagenoz, żylaków

Witamina E bierze udział w ochronie 
komórek
 organizmu przed czynnikami 
utleniającymi, szczególnie dotyczy to 
czynników utleniających błony 
komórkowe
. Dlatego też może mieć 
pewien wpływ na przebieg astmy

Brak wiarygodnych danych.
Wymagane są dalsze badania w 
celu ustalenia skuteczności 
witaminy E w astmie. 
Suplementacja witaminą C może 
być stosowana jako terapia 
uzupełniająca w niektórych 
przypadkach. Stosować po 
konsultacji z lekarzem.

Informacje dotyczące poszczególnych surowców/suplementów pochodzą z bazy PubMed (

www.ncbi.nlm.nih.gov/

 

 pubmed

 

 /  

) oraz ze 

źródeł własnych (monografie surowców).