Zalecenia: 

1.

Objawy  zaburzeń  koncentracji,  nadruchliwości  i  nadmiernej  impulsywności  są  niezależne 
od woli dziecka (podobnie jak krótkowzroczność czy cukrzyca), dlatego nie wolno karać ucznia 
z rozpoznaniem ADHD za objawy! 

2.

Jeśli wolniejsza lub słabsza praca ucznia wynika z zaburzeń koncentracji lub innych objawów 
ADHD,  to  powinno  to  stanowić  podstawę  do  indywidualizowania  pracy  z  uczniem 
i dostosowania wymagań edukacyjnych, a nie do obniżenia oceny. 

3.

Wielu  objawów  ADHD  nie  da  się  wyeliminować,  dlatego  warto  pracować  z  tymi,  które 
rzeczywiście przeszkadzają dziecku lub jego otoczeniu, a pozostałe zaakceptować. 

4.

Objawy ADHD bardziej przypominają wadę wzroku, porażenie czy cukrzycę niż krótkotrwałe 
zaburzenia.  Należy  pamiętać,  że  celem  pracy  z  uczniem  z  ADHD  nie  jest  zlikwidowanie 
objawów, ale takie dostosowanie warunków kształcenia, by pomimo występowania objawów 
zaburzenia, osiągnął on adekwatne do swoich możliwości wyniki w nauce.

5.

Uczniowie z ADHD z powodów objawów bardzo często mają trudności z przestrzeganiem 
szkolnej dyscypliny. Występowanie objawów ADHD w funkcjonowaniu ucznia na terenie szkoły 
nie może wpływać na obniżenie oceny z zachowania. Ustalając tę ocenę nauczyciel powinien 
uwzględnić wpływ zaburzenia na zachowanie dziecka.

Zaburzenia koncentracji uwagi:

1.

Posadź dziecko blisko siebie, najlepiej w pierwszej lub pobliskiej ławce ze spokojnym uczniem, 
który pomoże mu pracować na lekcji. 

2.

Dziecko z ADHD powinno pracować przy pustej ławce, dlatego zadbaj, by na jego biurku nie 
było niepotrzebnych rzeczy. Najlepiej jeśli nie jest ich więcej niż 3. 

3.

Postaraj się, by w zasięgu wzroku dziecka nie było rozpraszających go plansz czy przedmiotów. 
Większość klasowych ekspozycji warto przenieść na koniec sali.

4.

Tablica klasowa powinna wisieć na gładkiej, pustej ścianie. Postaraj się też by nie było na niej naraz 
za dużo informacji. 

5.

Staraj się unikać „rozpraszaczy” - stukania obcasami w czasie klasówki, dźwięków ze szkolnego 
boiska, choinki pod tablicą itp. Zastanów się, jakie niepotrzebne bodźce wzrokowe i słuchowe 
można wyeliminować z  klasy. 

6.

Dziecko z rozpoznaniem ADHD pracuje o 30 - 40 % mniej wydajnie niż jego rówieśnicy. Skracaj 
zadania do realizacji w klasie odpowiednio do jego możliwości, np. przepisanie części notatki, 
pisanie rozprawki z historii jako listy głównych tez, wykonanie co drugiego przykładu z zadania itp. 

7.

Dłuższe prace powinny być podzielone na etapy. Zamiast jednego długiego zadania, daj dziecku 
kilka krótkich. 

8.

Wyeliminuj  zadania  polegające  na  niepotrzebnym  przepisywaniu  np.  treści  zadań  z  tablicy 
na sprawdzianie. 

9.

W czasie lekcji monitoruj czy dziecko nie rozproszyło się - podchodź do niego co kilka minut, 
umów  się  na  sygnał  „Wróć  do  pracy”.  Staraj  się  powtarzać  mu  polecenie  wydane  wcześniej 
do całej klasy. 

Przykładowe zalecenia do opieki nad dzieckiem z ADHD w szkole.

1

10.

Wydając dziecku polecenie lub zadając mu pytanie zawsze poproś o powtórzenie tego, co do 
niego powiedziałeś.  

11.

Zmiana aktywności w czasie lekcji i używanie pomocy wizualnych sprzyja dłuższemu utrzymaniu 
koncentracji na zadaniu. 

12.

Etapy lekcji (zadania) powinny być krótkie i uwzględniać możliwość koncentracji dziecka.  

13.

Warto  mieć  zapasowe  przybory  i  materiały  -  jednym  z  objawów  ADHD  jest  gubienie 
i zapominanie rzeczy. 

14.

Dziecko nie może nadrabiać w domu materiału z lekcji, jeżeli przyczyną jego wolniejszej pracy są 
zaburzenia koncentracji lub inne objawy ADHD. 

Struktura lekcji:

1.

Funkcjonowanie ucznia z ADHD w szkole ułatwia wyraźnie zaznaczona, regularna struktura 
zajęć. Im lepiej zaplanujesz lekcje i im bardziej sam będziesz zorganizowany, tym lepiej twoi 
uczniowie będą pracować na zajęciach.

2.

Wywieś na ścianie plan lekcji w postaci haseł lub plansz. Informuj dziecko, jakie zadanie powinno 
w danym momencie wykonać. 

3.

Akcentuj wszystkie ważne informacje, staraj się pracować z dzieckiem według algorytmu: 
a. Co teraz robimy. 
b. Co będziemy robić za chwilę.

4.

Warto jasno formułować oczekiwania co do wyników pracy na lekcji. Przekaż dziecku, co dzisiaj 
trzeba zrobić na lekcji, kiedy będzie można pochwalić go za sukces. 

5.

Uczniowie  z  ADHD  często  mają  trudności  z  „przełączaniem  się”  na  inne  zadania.  Wyraźnie 
zaznaczaj przechodzenie z jednej aktywności do drugiej. Pomóż dziecku skończyć jedno zadanie 
i zacząć nowe. 

6.

Daj uczniom jasny i wyraźny komunikat, kiedy mają rozpocząć i kiedy zakończyć pracę. Warto 
w tym celu stosować timer oraz przypominać, ile czasu zostało do końca zadania.

7.

W czasie lekcji należy unikać momentów, gdy dzieci się nudzą - np. sprawdzanie listy obecności 
czy zeszytu można przenieść na czas, gdy uczniowie pracują w grupach. 

8.

Załóż  dziecku  zeszyt  korespondencji  z  rodzicami  -  prowadź  go  według  złotego  standardu 
wyjścia ucznia z lekcji (za jego realizację odpowiada nauczyciel): 
a. Dziecko ma mieć zapisaną całą przeznaczoną dla niego notatkę (liczbę zadań).
b. Zapisaną pracę domową, jeśli  danego dnia jej nie będzie, zapisz - „Nic nie jest zadane”.
c. Informacje  o  terminach  klasówek  i  sprawdzianów  z  podaniem  zakresu  wymaganych 

wiadomości. 

d. Wszelkie  nietypowe  informacje  -  zmiany  planu,  dodatkowe  pomoce,  które  mają  być 

przyniesione do szkoły. 

e. Pamiętaj o wpisaniu pochwały! 

9.

Zarezerwuj 5 minut na koniec lekcji na sprawdzenie prac i danie nagrody (procedura). 

2

3

Nadruchliwość:

1.

Wiele dzieci z ADHD potrzebuje niewielkiego niepokoju ruchowego, wiercenia się lub bawienia 
przedmiotami, żeby w ogóle móc się skoncentrować - warto im na to pozwolić.

2.

Pozwól dziecku na ruch w klasie lub wiercenie się w ławce, jeśli nie zaburza to pracy innych 
dzieci. Warto jest umówić się z dzieckiem, kiedy i w jaki sposób może chodzić po klasie  np. z tyłu 
za ławkami, do kosza by zatemperować ołówek, wokół ławki. 

3.

Warto w klasie stworzyć strefę do chodzenia lub, w przypadku młodszych dzieci, dywan do 
odpoczynku i turlania w ciszy. 

4.

Poinformuj innych uczniów o tym, że ich kolega potrzebuje więcej ruchu niż inne dzieci, aby móc 
efektywnie  pracować  w  czasie  lekcji  i  dlatego  od  czasu  do  czasu  będziesz  pozwalać  mu  na 
poruszanie się po klasie (częściej niż innym). 

5.

Dziecko, które spędziło około 45 minut w ławce potrzebuje możliwości rozładowania swojej 
potrzeby ruchu w czasie przerwy.  

Nadmierna impulsywność:
 
1.

Jeśli widzisz, że dziecko z ADHD nie pamięta o zasadzie czy umowie, zacznij od jej przypom-
nienia. Warto stosować też przypominajki graficzne. 

2.

Przed każdą zmianą aktywności czy wyjściem w nowe miejsce - stołówka, przerwa, basen itp. 
konieczne jest omówienie z dzieckiem obowiązujących tam zasad. 

Podstawy prawne: 

Rozporządzenie MEN z dnia 30 kwietnia 2007 r. w sprawie warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania 
i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych 
(ze zm. z dn. 17.11.2010 r.).

§ 6  

pkt.1.

Nauczyciel  jest  obowiązany  indywidualizować  pracę  z  uczniem  na  obowiązkowych  i  dodatkowych  zajęciach 

edukacyjnych, odpowiednio do potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych ucznia.

pkt 1a.

Nauczyciel  jest  obowiązany  dostosować  wymagania  edukacyjne  (...)  do  indywidualnych  potrzeb  psychofizycznych 

i edukacyjnych ucznia:

1)

posiadającego orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego - na podstawie tego orzeczenia oraz ustaleń 
zawartych w indywidualnym programie edukacyjno-terapeutycznym (…);

2)

posiadającego orzeczenie o potrzebie indywidualnego nauczania - na podstawie tego orzeczenia oraz ustaleń 
zawartych w planie działań wspierających (…);

3)

posiadającego opinię poradni psychologiczno-pedagogicznej (…) - na podstawie tego orzeczenia oraz ustaleń 
zawartych w planie działań wspierających (…);

4)

nieposiadającego  orzeczenia  lub  opinii  wymienionych  w  pkt  1-3,  który  objęty  jest  pomocą  psychologiczno-
pedagogiczną w szkole - na podstawie ustaleń zawartych w planie działań wspierających (…);

4

Rozporządzenie MEN z dnia 23 grudnia 2008 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkol-
nego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół.

Zał. 1

Szkoła oraz poszczególni nauczyciele podejmują działania mające na celu zindywidualizowane wspomaganie rozwoju 

każdego ucznia, stosownie do jego potrzeb i możliwości. 

Rozporządzenie MEN z dnia 30 kwietnia 2007 r. w sprawie warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania 
i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych 
( z późn. zm.).

§ 15

pkt. 6

Przy ustalaniu oceny klasyfikacyjnej zachowania ucznia, u którego stwierdzono zaburzenia lub odchylenia rozwojowe, 

należy  uwzględnić  wpływ  stwierdzonych  zaburzeń  lub  odchyleń  na  jego  zachowanie  na  podstawie  orzeczenia 
o  potrzebie  kształcenia  specjalnego  albo  indywidualnego  nauczania  lub  opinii  poradni  psychologiczno-pedagogicznej,  w  tym 
poradni specjalistycznej.