Ostre zapalenie krtani u dzieci – problemy diagnostyczno-
lecznicze 

 
 
Prof. dr hab. n. med. Danuta Gryczyńska  

Dr med. Anna Zakrzewska 

 

Klinika Otolaryngologii Audiologii i Foniatrii Dziecięcej AM w Łodzi 

Kierownik Kliniki : Prof. dr hab. n. med. Danuta Gryczyńska  

 

 

Świst krtaniowy jest to szmer powstający w momencie przechodzenia powietrza przez 

zwężone drogi oddechowe. Jest dźwiękiem wysokotonowym, gdyż powstaje na skutek 

przeszkody powstałej w kanale o sztywnych ścianach, jakim jest krtań. 

 

Stridor krtaniowy ma charakter wdechowy i towarzyszy mu różnego stopnia 

duszność. 

 

Ze stridorem krtaniowym może współistnieć chrypka lub nawet bezgłos, gdy zmiany 

zapalno-obrzękowe dotyczą fałdów głosowych. W przypadkach zmian w okolicy 

podgłośniowej, charakterystyczny jest niezmieniony obraz fałdów głosowych, a głos 

pozostaje czysty. 

 

Stridorowi krtaniowemu często także towarzyszy charakterystyczny suchy, 

„szczekający” kaszel. 

 

W przypadkach nagłych, jak ostre zapalenie krtani, ciało obce, obraz stridoru 

krtaniowego z dusznością wdechową bywa dramatyczny, wymagający natychmiastowej 

pomocy lekarskiej. 

 

Stridor powstaje dużo łatwiej u małych dzieci niż u dorosłych. Wynika to przede 

wszystkim z różnicy w rozmiarze dróg oddechowych pomiędzy dzieckiem a dorosłym.  

Najwęższym odcinkiem górnych dróg oddechowych jest okolica podgłośniowa krtani 

(tab. I). Ponieważ okolica ta zawiera luźną tkankę łączną, łatwo ulega obrzękowi, zwężając 

światło krtani. Wąskie drogi oddechowe, niedojrzałość tkanek, dość miękka ściana tchawicy, 

skłonność do stanów obrzękowo-skurczowych oraz do zakażeń dróg oddechowych sprzyjają 

powstawaniu zwężenia dróg oddechowych u dziecka. Dorosły w takiej sytuacji pogłębia 

oddech, zwalnia go, a małe dziecko wprost przeciwnie – przyspiesza oddech, który staje się 

powierzchowny, zmniejszając efektywność wymiany gazowej. 

W następstwie takiego obrazu klinicznego u dziecka rozwija się niewydolność 

oddechowa znacznie szybciej niż u dorosłego.(tab. II). 

 

 

Tabela I. Rozmiary okolicy podgłośniowej  

Wiek Minimalna 

średnica wewnętrzna (mm) 

0-3 m 

3,5 

3-9 m 

4,0 

9-24 m 

4,5 

2-4 lat 

5,0 

4-6 lat 

5,5 

6-8 lat 

6,0 

9-12 lat 

6,5-7,5 

Blustone, Stool, Kenna: Ped. Otolaryng. W.B. Saunders 1995 

 

 

 

Tabela II. Wskazania do hospitalizacji u dziecka ze stridorem krtaniowym 

 

-  brak poprawy po wstępnym leczeniu w domu 

-  narastanie objawów (duszność, niepokój) 

- brak 

współpracy z rodzicami 

-    znaczna odległość od szpitala 

 

 

 

Najczęstsze przyczyny stridoru krtaniowego 

 

Wrodzona wiotkość krtani (laryngomalacja) 

Patologia ta dotyczy niemowląt i ustępuje zwykle około 12-18 miesiąca życia. 

Dominującym objawem jest stridor wdechowy. Głos jest na ogół prawidłowy ale nadmiernie 

wiotka chrząstka nagłośni zwinięta w kształcie omegi lub zbyt płaska zamyka wejście do 

krtani, a wiotkie nalewki wpuklają się do światła w momencie wdechu. Patologia ta wynika z 

miękkości szkieletu chrzęstnego krtani. W wywiadzie typowy stridor wdechowy zmienia się w 

zależności od pozycji i nasila się w położeniu na wznak i podczas niepokoju. Stridor wyraźnie 

zmniejsza się w spoczynku, w pozycji na brzuchu lub bokach. Jednak do tego momentu, 

szczególnie w okresach infekcji powoduje poważne trudności w oddychaniu. 

Konieczne jest zróżnicowanie tej nieprawidłowości z takimi wadami wrodzonymi jak: 

wrodzone zwężenie podgłośniowe, przepona krtaniowa, torbiel krtani czy też pierścień 

naczyniowy (wada dużych pni naczyń). 

 

Ciała obce  

W przypadku nagle występującego świstu krtaniowego u zdrowego dziecka należy 

zawsze podejrzewać aspiracje ciała obcego. Podawanie w wywiadzie dławienia się, 

„duszenia”, kaszlu szczególnie gdy wystąpił w czasie jedzenia , nasuwa podejrzenie 

zachłyśnięcia. Duże ciała obce mogą zaklinować się w krtani i wywołują wtedy ciężką 

niewydolność oddechową. 

Konieczna jest pilna konsultacja laryngologiczna i wykonanie laryngoskopii lub 

tracheobronchoskopii w trybie natychmiastowym. 

W przypadku ciał obcych w oskrzelach sytuacja bywa mniej dramatyczna wymaga 

bronchoskopii po wykonaniu zdjęć rtg płuc (bardzo pomocne są zdjęcia rtg na wdechu i 

wydechu). 

Szczególnie niebezpieczne są ciała obce pochodzenia roślinnego, które pęcznieją w 

wilgotnych warunkach dróg oddechowych. 

 

 

 

Brodawczaki krtani. 

Obecność mnogich brodawczaków krtani należy podejrzewać u dziecka z chrypką 

nasilająca się w miarę upływu czasu lub bezgłosem oraz upośledzeniem drożności dróg 

oddechowych i narastającą dusznością. 

Świst krtaniowy może nie występować gdy brodawczaków jest niewiele. W zależności od ich 

miejsca występowania pojawiają się zaburzenia fonacji. Objawy natomiast wyraźnie nasilają 

się po wysiłku. Bardzo niebezpieczną jest możliwość zaklinowania się dużego brodawczaka 

w szparze głośni – występuje wtedy skurcz głośni i pełna  niedrożność dróg oddechowych. 

 

Ostre zapalenie nagłośni (epiglottitis) 

Jest zapaleniem nadgłośniowej części krtani wywołanym przez Haemophilus 

infuenzae typu b (NTHL). Stan ogólny dziecka szybko pogarsza się. Rozwija się szybko 

dysfagia, której towarzyszy ślinotok, rozwija się świst krtaniowy. Dziecko przyjmuje pozycję 

siedzącą, gdyż taka ułatwia mu oddychanie. W niektórych przypadkach rozwija się ropień 

nagłośni, wymagający nacięcia i odbarczenia. Konieczna jest hospitalizacja, leczenie 

przeciwzapalne, a w zależności od nasilenia rozwijających się zmian obrzękowo-zapalnych, 

nawet intubacja.  

U dorosłych zmiany zapalne tego typu rozwijają się znacznie wolniej niż u dzieci i rzadko 

stanowią zagrożenie niedrożnością dróg oddechowych (tab.III). 

 

 

Tabela III. Prawidłowe wartości równowagi kwasowo-zasadowej* 

 

ph krwi 

7,35 - 7,45 

p CO

2

32 – 45 mgHg 

p O

2

75,0 – 1000,0 mgHg 

HCO

3

21 – 27 mmol/l 

N

2

 (nadmiar lub niedobór zasady) 

+/- 2,5 mmol/l 

* zakres norm wyników określany jest indywidualnie przez poszczególne laboratoria 

 

 

Podgłośniowe zapalenie krtani (tab. IV). 

Choroba jest następstwem infekcji wirusowej. Objawami są narastające zaburzenia 

oddechowe i szczekający kaszel przy niezmienionym głosie. Dolegliwości występują 

najczęściej nocą i pojawiają się dość nagle i cechuje się szybko narastającym obrzękiem 

okolicy podgłośni, gdzie jest luźna tkanka łączna. 

Dziecko z narastającą dusznością powinno być hospitalizowane. Konieczne jest 

zapanowanie nad niepokojem dziecka spowodowanym dusznością,leczenie 

przeciwobrzękowe (kortykosteroidy, noradrenalina), regulacja gospodarki wodnej oraz 

elektrolitowej, stworzenie warunków odpowiedniego nawilżania dróg oddechowych (komfort 

oddechowy). 

 

 

Tabela IV. Cechy różnicujące podgłośniowe i nadgłośniowe zapalenie krtani 

 

CECHA

 

PODGŁOŚNIOWE ZAPALENIE

 

OSTRE ZAPALENIE NAGŁOŚNI

 

Umiejscowienie podgłośniowe nadgłośniowe 

 

Szczyt zachorowań 1-3 

rok 

życia 2-7 

rok 

życia 

Drobnoustrój 

wirusy 

zazwyczaj Haemophillus infl. 

typ B 

Zapadalność 

ok. 90% 

Ok. 10% 

Początek duszność w ciągu godziny 

Piorunujący przebieg, 

narastająca duszność  

Stridor 

wdechowy  

wdechowy  

Głos niezmieniony 

stłumiony, niewyraźna mowa 

 

 

Postępowanie w przypadkach upośledzenia drożności dróg oddechowych 

 

 

Postępowanie zależy od stopnia zaburzeń oddychania. Upośledzenia znacznego stopnia 

wymaga natychmiastowego wyrównania niedoborów tlenowych i wykonania intubacji 

dotchawiczej lub nawet tracheotomii. Niezbędnym jest badanie równowagi kwasowo-

zasadowej, na podstawie którego ocenia się wielkość hypoksji i hyperkapnii. Tabela V 

przedstawia prawidłowe wartości równowagi kwasowo-zasadowej. 

 

U noworodków intubacja może być wykonana bez znieczulenia ogólnego, u dzieci 

starszych, które nie utraciły przytomności konieczne jest znieczulenie ogólne. W czasie 

wykonywania intubacji należy ocenić stan krtani i określić dominującą przyczynę zaburzeń 

oddychania. W niektórych przypadkach konieczne jest wykonanie tracheo-bronchoskopii. 

Dobra współpraca laryngologa z anestezjologiem, w tych stanach jest podstawowym 

warunkiem uzyskania dobrego efektu terapeutycznego. 

 

Przy wykonywaniu intubacji należy zachować maksymalną ostrożność u unikaniu 

traumatyzacji tkanek krtani. Najlepiej  jeśli intubacja wykonywana jest przez doświadczonego 

lekarza, a rozmiar rurki intubacyjnej jest właściwie dobrany. 

 

 

Diagnostyka różnicowa stridoru krtaniowego 

 

 

Upośledzenie drożności górnych dróg oddechowych w obrębie gardła, a więc 

powyżej krtani powoduje powstanie chrapliwego, niskotonowego dźwięku tzw. stridoru 

gardłowego, czuli stertoru. Przyczyny stertoru (tab.V) mogą być różne. 

 

Tabela V.  

CHOROBA I JEJ LOKALIZACJA

 

O

BJAWY ZASADNICZE

 

gardło 

Ropień okołomigdałkowy 

asymetria i ograniczenie ruchomości gardła, ból 

przy połykaniu, szczękościsk 

Ropień tylnogardłowy uwypuklenie 

tylnej 

ściany gardła, ból przy 

połykaniu, ograniczenie ruchomości szyi, duszność

Obrzęk naczynioruchowy (Quinckego) 

nagły początek, obrzęk języka, języczka, wejścia 

do krtani, duszność 

Bezdech senny (spowodowany dużym 

powiększeniem migdałków) 

nocą krótkotrwałe, kilku sekundowe, wielokrotne 

zatrzymanie oddechu z wyrównawczym 

przyśpieszeniem, niepokój w czasie snu z 

gwałtownym budzeniem się, chrapanie 

Ropień języka i dna jamy ustnej 

krótki wywiad, stridor, dysfagia i dysfonia 

 

Algorytm postępowania diagnostycznego 

 

    STRIDOR 

 

 

 

 

           duszność wdechowa 

                       duszność wydechowa 

 

 

Ocena laryngologiczna 

 

brak objawów infekcji 

 

objawy infekcji w obrębie  

dróg oddechowych 

 

Laryngoskopia, bronchoskopia,  

Postępowanie w ramach 

intensywnej terapii, intubacja 

obserwacja  

leczenie ogólne 

p-zapalne, p-bakteryjne 

 

 

 

 

ustąpienie objawów stridoru 

utrzymanie się stridoru 

ustąpienie objawów 

 

 

 

          badanie kontrolne 

 

 

 

 

 

ocena laryngologiczna 

(zalegające ciało obce) 

 

 

 

pulmonologiczno-alergologiczna 

(dziecko „świszczące”-astma) 

 

endoskopia, rtg płuc, TK 

 

 

Piśmiennictwo  

 

1.  Cotton R., Reilly J.: Stridor and airway obstruction. Bluestone, Stool, Kenna: Ped. 

Otolaryng. 1996, III ed. Vol II, 1275-1286. 

2.  Cotton R., Reilly J.: Congenital malformations of the larynx. Bluestone, Stool, Kenna: 

Ped. Otolaryng. 1996, III ed. Vol II, 1299-1305. 

3.  Freeland A.: Acute laryngeal infections. Scott-Brown’s: Otolaryngology VI ed. Ped. 

Otolaryng. 1997, 24, 1-17 

4.  Todres D.: Respiratory disorders of the newborn. Bluestone, Stool, Kenna: Ped. 

Otolaryng. 1996, III ed. Vol II, 1289-1298. 

5.  Zalzal G.H.: Stridor and airway compromise. Recent Adv. in Ped. Otolaryng; W.B. 

      Saunders Comp. 1998, 36, 6, 1389-1401.