O.W.M.D.Ś.M.m.W.S.O.A!
Podstawy geodezji, topografii i kartografii (z opisu modułu)
„Celem modułu Podstawy geodezji, topografii i kartografii jest umożliwienie poznania głównych metod analizy
relacji przestrzennych obiektów i zjawisk na powierzchni Ziemi, nabycia umiejętności docierania
do podstawowych źródeł danych przestrzennych (w tym elektronicznych) oraz uzyskanie podstaw dla
umiejętności przedstawiania wyników na mapach. Moduł ma zapewnić zapoznanie się, w zakresie
podstawowym, z różnymi metodami i współczesnymi technikami pomiarów geodezyjnych dla tworzenia map
topograficznych oraz dokumentowania obiektów i zjawisk w dużych skalach. Wskazuje na miejsce i znaczenie
kartografii oraz kartograficznych analiz przestrzennych w systemie nauk o Ziemi. Przekazuje wiedzę o
elementach matematycznych map, ich treści geograficznej, geologicznej i innej specjalistycznej/tematycznej
oraz o metodach prezentacji graficznej zjawisk przyrodniczych, społeczno-ekonomicznych oraz technicznych na
mapach. Zapoznaje studenta z podstawami wykorzystywania map tematycznych i topograficznych w postaci
analogowej i cyfrowej dla pozyskania informacji jakościowych oraz ilościowych o głównych komponentach
środowiska z nawiązaniem do korzystania z metod Systemów Informacji Geograficznej (GIS). Moduł częściowo
realizuje materiał zawarty w Sylabusie certyfikatu EPP ECDL GIS.”
Zakres tematyki w podziale na kolejne etapy wykładów:
1. Wprowadzenie do modułu. Zakres tematyczny modułu i jego składowych. Ścisłe związki
pomiędzy geodezją i topografią a kartografia; podstawowe definicje. Nauki o Ziemi a
lokalizowanie zjawisk i ich relacje przestrzenne. Czy da się żyć bez map?
2. Ziemia pod względem wielkości i kształtu. Elementy geodezji wyższej i ich stosowanie w
praktyce pomiarów terenu; relacje z astronomią. Układy współrzędnych.
3. Lokalizowane obiektów na powierzchni Ziemi. Od astronomii do triangulacji. Przykłady
pomiarów metodami geodezji klasycznej (wcięcie w przód, wcięcie wstecz). Pomiary
tachymetryczne i niwelacja.
4. Współczesne metody pomiaru lokalizacji obiektów. Wprowadzenie do metod: GNSS, skaning
laserowy, fotogrametria i in.; kombinacje metod. Geodezyjne dane cyfrowe o powierzchni
Ziemi (przykłady z różnych dyscyplin nauk o Ziemi). Numeryczne modele terenu.
5. Topografia i mapy topograficzne. Jak powstawała dawniej i jak tworzona jest dzisiaj mapa
topograficzna. Cechy i treść map topograficznych.
6. Rodzaje map topograficznych. Układy współrzędnych i odwzorowania. Podział na arkusze.
7. Dawne mapy topograficzne jako źródła danych o cechach środowiska geograficznego w
przeszłości. Dokładność map topograficznych. Cyfrowe mapy topograficzne.
8. Mapy topograficzne w geologii, geografii fizycznej, geografii społeczno-ekonomicznej,
inżynierii środowiska oraz w innych zastosowaniach praktycznych.
9. Kartografia i mapy. Definicje – systematyzacja pojęć. Mapy ogólnogeograficzne i tematyczne.
10. Kartografia matematyczna a geodezja. Skale map. Odwzorowania kartograficzne i
zniekształcenia odwzorowawcze. Zasady stosowania odwzorowań w zależności od celu mapy
i prezentowanego obszaru.
11. Redagowanie map. Definiowanie treści mapy, klasyfikowanie zjawisk na powierzchni Ziemi –
legenda mapy.
12. Graficzne zasady prezentacji treści geograficznej na mapach. Generalizacja kartograficzna i jej
zasady. Symbolizacja.
13. Metody prezentacji wizualnej – symbole na mapach. Prezentacja rzeźby terenu na mapach.
Mapy tematyczne i metody symbolizacji. Mapy jakościowe i mapy ilościowe. Cyfrowe mapy
tematyczne.
14. Skrótowy przegląd historii rozwoju kartografii światowej i na ziemiach Polski.
15. Mapy w różnych skalach a Systemy Informacji Geograficznej (GIS). GIS w naukach o Ziemi.
Podsumowanie.
Jacek A. Jania
