Monter_izolacji_bud_713[08]_Z1.04

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

MINISTERSTWO EDUKACJI

NARODOWEJ

Elżbieta Dyląg

Wykonywanie

podstawowych

robót

tynkarskich

713[08].Z1.04

Poradnik dla ucznia

Wydawca

Instytut Technologii Eksploatacji – Państwowy Instytut Badawczy
Radom 2006

„

Projekt wspó

łfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

SPIS TREŚCI

1. Wprowadzenie

2. Wymagania wstępne

3. Cele kształcenia

4. Materiał nauczania

4.1. Zastosowanie tynków w pracach izolacyjnych

4.1.1. Materiał nauczania

4.1.2. Pytania sprawdzające

4.1.3. Ćwiczenia

4.1.4. Sprawdzian postępów

4.2. Podstawowy sprzęt i narzędzia do robót tynkarskich

4.2.1. Materiał nauczania

4.2.2. Pytania sprawdzające

4.2.3. Ćwiczenia

4.2.4. Sprawdzian postępów

4.3.Właściwości materiałów stosowanych w robotach tynkarskich

4.3.1. Materiał nauczania

4.3.2. Pytania sprawdzające

4.3.3. Ćwiczenia

4.3.4. Sprawdzian postępów

4.4. Przepisy bezpieczeństwa pracy przy robotach tynkarskich

4.4.1. Materiał nauczania

4.4.2. Pytania sprawdzające

4.4.3. Ćwiczenia

4.4.4. Sprawdzian postępów

4.5. Podłoża pod tynki – sposób przygotowania

4.5.1. Materiał nauczania

4.5.2. Pytania sprawdzające

4.5.3. Ćwiczenia

4.5.4. Sprawdzian postępów

4.6. Techniki wykonywania tynków surowych i pospolitych

4.6.1. Materiał nauczania

4.6.2. Pytania sprawdzające

4.6.3. Ćwiczenia

4.6.4. Sprawdzian postępów

4.7. Naprawa tynków

4.7.1. Materiał nauczania

4.7.2. Pytania sprawdzające

4.7.3. Ćwiczenia

4.7.4. Sprawdzian postępów

4.8. Rusztowania do robót tynkarskich i zasady ich eksploatacji

4.8.1. Materiał nauczania

4.8.2. Pytania sprawdzające

4.8.3. Ćwiczenia

4.8.4. Sprawdzian postępów

„

Projekt wspó

łfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

1. WPROWADZENIE

Zdobywając kwalifikacje zawodowe w zawodzie montera izolacji budowlanych

będziesz

przyswajać

wiedzę

kształtować

umiejętności

zawodowe,

korzystając

z nowoczesnego modułowego programu nauczania.

Do nauki otrzymujesz Poradnik dla ucznia, który zawiera:

−

wymagania wstępne – wykaz umiejętności, jakimi powinieneś dysponować przed
przystąpieniem do nauki w tej jednostce modułowej,

−

cele kształcenia (wykaz umiejętności) jakie ukształtujesz podczas pracy z tym
poradnikiem, czyli czego nowego się nauczysz,

−

materiał nauczania, czyli co powinieneś wiedzieć, aby samodzielnie wykonać ćwiczenia,

−

pytania sprawdzające -

–

zestawy pytań, które pomogą Ci sprawdzić, czy opanowałeś

podane treści i możesz już rozpocząć realizację ćwiczeń,

−

ćwiczenia, które mają na celu ukształtowanie Twoich umiejętności praktycznych,

−

sprawdzian postępów – zestaw pytań, na podstawie którego sam możesz sprawdzić, czy
potrafisz samodzielnie poradzić sobie z problemami, jakie rozwiązywałeś wcześniej,

−

wykaz literatury, z jakiej możesz korzystać podczas nauki.

W rozdziale Pytania sprawdzające zapoznasz się z wymaganiami wynikającymi z potrzeb

zawodu  montera  izolacji  budowlanych.    Odpowiadając  na  te  pytania,  po  przyswojeniu  treści
z Materiału  nauczania,  sprawdzisz swoje przygotowanie do realizacji Ćwiczeń, których celem
jest  uzupełnienie  i  utrwalenie  wiedzy  oraz  ukształtowanie  umiejętności  intelektualnych
i praktycznych.

Po przeczytaniu  każdego  pytania  ze  Sprawdzianu postępów  zaznacz w odpowiednim miejscu
TAK  albo  NIE  –  właściwą,  Twoim  zdaniem,  odpowiedź.  Odpowiedzi  NIE   wskazują  na  luki
w Twojej  wiedzy  i  nie  w  pełni  opanowane  umiejętności.  W  takich  przypadkach    jeszcze  raz
powróć  do  elementów  Materiału  nauczania  lub  ponownie    wykonaj  ćwiczenie  (względnie
jego elementy). Zastanów się, co spowodowało, że nie wszystkie odpowiedzi brzmiały TAK.

Po opanowaniu programu jednostki modułowej nauczyciel sprawdzi poziom Twoich

umiejętności  i  wiadomości.  Otrzymasz  do  samodzielnego  rozwiązania  test  pisemny  oraz
zadanie  praktyczne.  Nauczyciel  oceni  oba  sprawdziany  i  na  podstawie  określonych  kryteriów
podejmie  decyzję  o  tym,  czy  zaliczyłeś  program  jednostki  modułowej.  W  każdej  chwili,
z wyjątkiem  testów  końcowych,  możesz  zwrócić  się  o  pomoc  do  nauczyciela,  który  pomoże
Ci zrozumieć tematy ćwiczeń  i sprawdzi, czy dobrze wykonujesz daną czynność.

Bezpieczeństwo i higiena pracy

Podczas realizacji programu jednostki modułowej musisz przestrzegać zasad ujętych

w regulaminach, instrukcjach przeciwpożarowych, przepisach bezpieczeństwa i higieny
pracy, ochrony środowiska wynikających z charakteru wykonywanych prac.

Z zasadami i przepisami zapoznasz się w czasie nauki.

„

Projekt wspó

łfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Schemat układu jednostek modułowych

713[08].Z1

Technologia robót

pomocniczych

713[08].Z1.01
Wykonywanie

podstawowych

robót ciesielskich

713[08].Z1.02
Wykonywanie

podstawowych

robót

betoniarskich
i zbrojarskich

713[08].Z1.03
Wykonywanie

podstawowych

robót

murarskich

713[08].Z1.04

Wykonywanie

podstawowych

robót

tynkarskich

713[08].Z1.05
Wykonywanie

podstawowych

robót

malarskich

713[08].Z1.06
Wykonywanie

podstawowych robót

ślusarskich

„

Projekt wspó

łfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

2. WYMAGANIA WSTĘPNE

Przystępując do realizacji programu jednostki modułowej powinieneś umieć:

−

posługiwać się podstawowymi pojęciami i terminami z zakresu budownictwa,

−

posługiwać się dokumentacją techniczną,

−

dokonywać pomiarów elementów budowlanych i wykonywać rysunki inwentaryzacyjne,

−

rozróżniać elementy konstrukcyjne i niekonstrukcyjne budynku,

−

rozróżniać i charakteryzować materiały budowlane,

−

rozróżniać materiały i technologie wykończenia budynku,

−

rozróżniać spoiwa budowlane powietrzne i hydrauliczne,

−

przygotowywać podstawowe zaprawy budowlane,

−

organizować stanowiska składowania i magazynowania materiałów budowlanych,

−

stosować przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej i ochrony
środowiska obowiązujące w budownictwie,

−

dostrzegać i usuwać zagrożenia związane z wykonywaną pracą,

−

korzystać z różnych źródeł informacji,

−

stosować zasady współpracy w grupie,

−

uczestniczyć w dyskusji i prezentacji,

−

stosować różne metody i środki porozumiewania się na temat zagadnień technicznych,

−

oceniać własne możliwości sprostania wymaganiom stanowiska pracy i wybranego
zawodu.

„

Projekt wspó

łfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

3. CELE KSZTAŁCENIA

W wyniku realizacji programu jednostki modułowej powinieneś umieć:

–

zorganizować, użytkować i zlikwidować stanowisko pracy do robót tynkarskich zgodnie
z wymaganiami technologicznymi, zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy oraz
ochrony przeciwpożarowej,

–

odczytać dokumentację w zakresie niezbędnym do wykonania robót,

–

posłużyć się sprzętem pomiarowym,

–

określić

szacunkowo

ilość

materiału

wykonania

robót

tynkarskich

i sporządzić zapotrzebowanie materiałowe,

–

przetransportować i dokonać składowania materiałów na stanowisku pracy,

–

dobrać i ocenić zastosowanie materiałów do wykonania zadań,

–

dobrać narzędzia i sprzęt do robót tynkarskich,

–

rozpoznać, ocenić rodzaj i stan techniczny podłoża,

–

przygotować podłoże pod tynk pospolity, zapewniający przyczepność i trwałość,

–

wykonać zaprawę tynkarską o określonych proporcjach składników, konsystencji
i marce,

–

wyznaczyć płaszczyznę lica tynku metodą stosowaną w robotach tynkarskich,

–

wykonać warstwę obrzutki,

–

wykonać warstwę narzutu,

–

wykonać warstwę gładzi,

–

wykonać tynki jednowarstwowe kategorii I oraz tynki dwuwarstwowe kategorii II,

–

rozpoznać uszkodzenia tynku i dokonać naprawy,

–

zmontować, eksploatować i zdemontować rusztowania niezbędne do wykonania robót
tynkarskich o wysokości do 3 metrów,

–

dokonać bieżącej oceny wykonanej pracy i usunąć usterki,

–

sporządzić rozliczenie materiałowe wykonanej pracy,

–

obliczyć wynagrodzenie za pracę,

–

wykonać pracę z zachowaniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy,
przeciwpożarowych i ochrony środowiska.

„

Projekt wspó

łfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4. MATERIAŁ NAUCZANIA

4.1. Zastosowanie tynków w pracach izolacyjnych

4.1.1. Materiał nauczania

Tynki zwane również wyprawami to warstwy zapraw nakładanych na elementy budynku

w  celu  nadania  im  estetycznego  wyglądu  oraz  zabezpieczenia  ich  przed  niekorzystnymi
wpływami  zewnętrznymi.  Tynki  wykonywane  za  pomocą  specjalnych  zapraw  mogą  mieć
zastosowanie  w  pracach  izolacyjnych,  zalicza  się  je  do  tynków  specjalnych.  Klasyfikacja
tynków  jest  zamieszczona  w  poradniku  dla  ucznia  „Posługiwanie  się  podstawowymi
pojęciami i terminami z zakresu budownictwa” (Literatura, pozycja 5, str.72)

Do izolacji przeciwwilgociowych stosuje się tynki wodoszczelne otrzymywane przez

odpowiedni  dobór  składników  zaprawy,  dodanie  środków  uszczelniających,  stosowanie
specjalnej  techniki  zacierania  lub  narzucania  zaprawy.  Przykładem  tynku  wodoszczelnego
jest  tynk  cementowy  wypalany  (kategorii  IV),  zagęszczony  przez  zacieranie  –  stosowany
w pomieszczeniach o wymaganej wodoszczelności i gładkości. Składa się z trzech warstw:

−

obrzutki cementowej,

−

narzutu cementowego o proporcji składników 1: 2,

−

gładzi zacieranej packą stalową z równoczesnym posypywaniem powierzchni cementem

zmieszanym z bardzo drobnym piaskiem w stosunku 1: 1. Pod koniec zacierania posypuje
się powierzchnię samym cementem, skrapiając go wodą z pędzla.

Tynki  wodoszczelne  można  nakładać  również  metodą  torkretowania,  czyli  narzucania
zaprawy za pomocą sprężonego powietrza. Są to tynki jednowarstwowe grubości co najmniej
20  mm.  Należy  je  nakładać  bez  przerw  roboczych.  Świeży  tynk  należy  zwilżać  wodą,  co
najmniej  przez  tydzień.  Nie  wolno  polewać  wodą  pod  ciśnieniem,  aby  nie  uszkodzić
wyprawy.

Zaprawy wodoszczelne z dodatkami uszczelniającymi są przygotowywane fabrycznie.

W ich skład wchodzą: cement, piasek i dodatki chemiczne (np. Hydroskop, Hydrozol).
Zaprawy te są produkowane jako:

−

jednoskładnikowe – w postaci suchych mieszanek z dodatkiem polimerów; przed

użyciem miesza się je z odpowiednią ilością wody,

−

dwuskładnikowe, w których drugim składnikiem jest emulsja polimerowa.

Zaprawy te mogą być nakładane pacą lub metodą natrysku ciśnieniowego. Stosuje się je
do izolacji podłóg, ścian wewnętrznych i na zewnątrz budynku.

Cienkowarstwowe wyprawy z zapraw polimerowo-cementowych są stosowane jako

izolacje  przeciwwodne  i  przeciwwilgociowe  pod  okładzinami  ceramicznymi  w  takich
pomieszczeniach  narażonych  na  zawilgocenie  jak  łazienki,  czy  pralnie.  Warstwy  grubości
3÷4 mm chronią przed przesiąkaniem wody pozwalając jednocześnie na dyfuzję pary wodnej.
Warstwy  izolacyjne  na  wszystkich  podłożach  mineralnych  można  wykonywać  również
za pomocą zapraw gotowych dostępnych w sprzedaży.

Do izolacji termicznych stosuje się tzw. tynki ocieplające z zaprawy tynkarskiej mającej

właściwości ciepłochronne. W skład takiej zaprawy wchodzą:

−

cement portlandzki,

−

wapno hydratyzowane,

−

popiół lotny,

−

mączka gazobetonowa o średnicy ziaren do 2 mm,

−

granulki styropianowe o średnicy ziaren do 0,8 mm,

−

pył drzewny,

−

środek modyfikujący (Marwit G-50).

„

Projekt wspó

łfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Sposób wykonywania tynku: na ścianę nakłada się obrzutkę z ciekłej zaprawy

cementowej, na nią nakłada się dwie warstwy zaprawy ciepłochronnej o łącznej grubości
50÷55 mm, na które nakłada się pocieniony tynk cementowo-wapienny grubości około 5 mm.

Tynk ocieplający Baumit w postaci suchej mieszanki jest przeznaczony do nakładania

ręcznego.  Na  kilka  godzin  przed  tynkowaniem  należy  powierzchnię  zwilżyć.  Tynk  należy
narzucać  kielnią,  przecierać  wilgotną  łatą  drewnianą,  nie  wygładzać  i  nie  zacierać.
Przy grubości  tynku  do  3  cm  nakłada  się  jedną  warstwę,  przy  większych grubościach  –  kilka
warstw.

Tynk ciepłochronny ThermoPutz – w postaci suchej mieszanki, jest przeznaczony

do nakładania ręcznego wewnątrz i na zewnątrz budynku. Nie nadaje się na strefy cokołowe.

Tynk ocieplający Bayosan DP 85 występuje w postaci suchej mieszanki na bazie wapna,

cementu,  lekkiego  wypełniacza  oraz  dodatków  poprawiających  urabialność.  Można
go nakładać  ręcznie lub za pomocą agregatu tynkarskiego wyposażonego w specjalny osprzęt
(płaszcz  i  ślimak)  do  tynków  izolacyjnych.  Warstwa  tynku  podkładowego  DP  85  powinna
mieć  grubość  30÷50  mm.  Przy  grubościach  powyżej  50  mm  należy  układać  kilka  warstw
(łączna  grubość  nie  powinna  przekraczać  100  mm).  Tynk  nawierzchniowy  nakłada  się  na
dobrze związany tynk DP 85.

Przy systemach ocieplania budynków płytami styropianowymi lub wełną mineralną

wykonuje  się  tynki  pocienione.  Do  ich  wykonania  stosuje  się  najczęściej  masy  tynkarskie  do
wypraw  pocienionych.  Są  to  gotowe  do  użycia  tynki  o  konsystencji  pasty,  na  bazie  wodnej
dyspersji  żywic  syntetycznych.  Nie  wolno  ich  rozcieńczać  ani  zagęszczać.  Zalicza  się  do
nich:  tynki  akrylowe  ATLAS  CERMIT,  silikatowe  SILKAT,  silikonowe  SILKON;  są  one
przeznaczone  do  nakładania  ręcznego.  Można  również  stosować  tynki  mineralne  w  postaci
suchej  mieszanki,  gotowej  do  użycia  po  zmieszaniu  z wodą.  Tynki  mineralne  są  mieszaniną
cementu  portlandzkiego,  wapna,  wypełniaczy  mineralnych,  pigmentów  i  dodatków
chemicznych – są tańsze, ale trudniejsze do wykonania.

Do izolacji akustycznych ścian wewnętrznych można stosować suche tynki, czyli płyty

gipsowo-kartonowe mocowane do metalowych profili, między które układa się wełnę
mineralną.

W pracowniach rentgenowskich stosuje się tynki izolujące przed promieniowaniem.

Wykonuje się je przy użyciu zapraw z dodatkiem kruszywa ciężkiego (np. barytu, limonitu
lub opiłków stalowych) w proporcji: 2 części kruszywa ciężkiego na 2 części piasku i 1 część
cementu. Nakłada się je jak tynki wodoszczelne.

4.1.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

1.  Do jakich robót izolacyjnych mogą być wykorzystywane tynki?
2.  W jaki sposób można nakładać tynki wodoszczelne?
3.  Na czym polega torkretowanie?
4.  Z czego składają się zaprawy wodoszczelne?
5.  Jakie  zastosowanie  mają  cienkowarstwowe  wyprawy  z  zapraw  polimerowo-

cementowych?

6.  Jakie tynki można stosować do izolacji termicznych?
7.  Jaki jest skład zapraw ciepłochronnych?
8.  Jakie rodzaje tynków stosuje się przy ocieplaniu budynków?
9.  Przy jakich robotach izolacyjnych można stosować suche tynki?
10. Jakie zaprawy stosuje się do tynków zabezpieczających przed promieniowaniem?

„

Projekt wspó

łfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.1.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Na podstawie instrukcji producenta zamieszczonej na opakowaniu gotowej zaprawy ustal:

−

właściwości zaprawy,

−

jej zastosowanie,

−

sposób wykonania wyprawy izolacyjnej.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  zaplanować przebieg wykonania ćwiczenia – plan zapisać w zeszycie,
2)  przeczytać dokładnie instrukcję producenta,
3)  określić właściwości i zastosowanie zaprawy,
4)  podać sposób wykonania wyprawy izolacyjnej,
5)  przestrzegać zasad bezpieczeństwa i higieny pracy,
6)  sporządzić w zeszycie notatkę z przeprowadzonego ćwiczenia,
7)  sformułować wnioski z realizacji ćwiczenia,
8)  zaprezentować efekty swojej pracy,
9)  dokonać samooceny pracy.

Wyposażenie stanowiska pracy:

–

opakowania zapraw wodoszczelnych,

–

karty katalogowe gotowych mieszanek tynkarskich,

–

plansze poglądowe dotyczące zastosowania tynków do robót izolacyjnych,

–

literatura.

Ćwiczenie 2

Na podstawie charakterystyki technicznej tynku (Załącznik nr 1, 2 i 3 do ćwiczenia):

ustal do jakich robót izolacyjnych mogą być stosowane wymienione tynki.

Załącznik nr 1

Charakterystyka techniczna tynku

Tynk ten to gotowy do użycia wyrób o konsystencji pasty, na bazie wodnej dyspersji

żywic syntetycznych, którego nie należy rozcieńczać ani zagęszczać.

Załącznik nr 2

Charakterystyka techniczna tynku

Tynk ten to cienkowarstwowa wyprawa z zaprawy polimerowo-cementowej

stosowana pod okładzinami ceramicznymi.

Załącznik nr 3

Charakterystyka techniczna tynku

Tynk ten występuje w postaci suchej mieszanki, jest przeznaczony do nakładania
ręcznego wewnątrz i na zewnątrz budynku, nie nadaje się na strefy cokołowe.

„

Projekt wspó

łfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  zaplanować przebieg wykonania ćwiczenia – plan zapisać w zeszycie,
2)  przeczytać dokładnie charakterystyki techniczne tynków,
3)  ustalić zastosowanie wymienionych tynków w robotach izolacyjnych,
4)  przestrzegać zasad bezpieczeństwa i higieny pracy,
5)  sporządzić w zeszycie notatkę z przeprowadzonego ćwiczenia,
6)  sformułować wnioski z realizacji ćwiczenia,
7)  zaprezentować efekty swojej pracy,
8)  dokonać samooceny pracy.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

charakterystyki techniczne tynków,

−

plansze poglądowe dotyczące zastosowania tynków do robót izolacyjnych,

−

karty katalogowe gotowych mieszanek tynkarskich,

4.1.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

1) określić zastosowanie tynków w robotach izolacyjnych?

2) określić skład zapraw wodoszczelnych?

3) określić skład zapraw ciepłochronnych?

4) wskazać rodzaje tynków stosowanych do izolacji termicznych?

5) wskazać rodzaje tynków używanych przy ocieplaniu budynków?

6) wskazać zastosowanie suchych tynków w robotach izolacyjnych? ¨

„

Projekt wspó

łfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.2. Podstawowy sprzęt i narzędzia do robót tynkarskich

4.2.1. Materiał nauczania

Narzędzia do tynkowania ręcznego

Do tynkowania ręcznego są używane następujące narzędzia:

−

kielnia – do narzucania zaprawy,

−

czerpak tynkarski – do narzucania zaprawy ciekłej,

−

deska z trzonkiem – do nakładania zaprawy na sufity,

−

paca tynkarska – do wyrównywania warstwy tynku oraz nanoszenia pierwszej warstwy

zaprawy na ściany drewniane, pokryte siatką lub matami trzcinowymi,

−

packi drewniane – do zacierania powierzchni tynku na ostro lub na gładko,

−

packi stalowe – do wykonywania tynków wypalanych,

−

packi zaokrąglone – do tynkowania faset,

−

spoinówki – do spoinowania murów,

−

pistolety do spoinowania – do wypełniania spoin gotowymi kitami,

−

listwy i gwoździe tynkarskie – do wyznaczania powierzchni tynków,

−

linijka metalowa i strzałka – do obrabiania naroży.

Przyrządy pomiarowe do sprawdzania poziomowości i pionowości powierzchni tynków są
używane przyrządy pomiarowe:

−

poziomnica (libelkowa, laserowa),

−

wąż wodny,

−

pion murarski,

−

łata murarska długości 2 m.

Rys.1. Narzędzia tynkarskie: a) deska z trzonkiem, b) paca tynkarska, c) packa drewniana, d) packi stalowe

[10, s. 305 i 306]

Rys. 2. Narzędzia do spoinowania: a) spoinówka (żelazko) do spoin wklęsłych, b) żelazka do formowania

kształtu spoin, c) deska, d) spoinówka do spoin wypukłych, e) sposób wypełniania spoin, f) pistolet

do spoinowania [10, s. 307].

„

Projekt wspó

łfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Rys. 3. Listwy i gwoździe tynkarskie: a) listwy, b) gwoździe [10, s. 311]

Urządzenia do tynkowania

Do tynkowania mechanicznego służą agregaty tynkarskie, stanowiące komplet urządzeń

potrzebnych do tynkowania zmontowanych na wspólnym podwoziu. Są to najczęściej
agregaty sprężarkowe (np.ATM-36S), w skład których wchodzą:

−

mieszarka – służąca do wymieszania składników zaprawy,

−

sito – do cedzenia zaprawy,

−

pompa i rurociąg elastyczny – do transportu zaprawy w pionie i poziomie,

−

instalacja zdalnego sterowania i sygnalizacyjna,

−

sprężarka powietrza,

−

aparat natryskowy – służący do narzutu zaprawy na tynkowaną powierzchnię.

Mogą być również stosowane agregaty bezsprężarkowe, tynkujące bez użycia sprężonego
powietrza, w skład których wchodzą: mieszarka korytkowa z silnikiem, sito wibracyjne, silos
na zaprawę, pompa, przewody ssawne i tłoczne oraz końcówki do tynkowania z wymiennymi
dyszami.

Rys. 4. Agregat tynkarski ATM-36S [10, s. 313]

Rys. 5. Schemat zestawu do tynkowania bezsprężarkowego [15, s. 362]

„

Projekt wspó

łfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Do tynków wykonywanych z zapraw przygotowanych fabrycznie, dostarczanych na budowę
w stanie gotowym do narzutu lub w postaci składników wymagających zmieszania, stosuje się:

−

mieszalniki ręczne z napędem elektrycznym, wyposażone w wymienne mieszadła,

−

agregaty tynkarskie o małej wydajności i małym ciśnieniu roboczym, bez mieszarek i sit,
np. agregat AS-10Mb.

Rys. 6. Agregat tynkarski AS-10MB [10, s. 317]

Do mechanicznego zacierania tynków tradycyjnych i gipsowych służą zacieraczki z giętkim
wałkiem.

Rys. 7. Zacieraczki: a) do tynków tradycyjnych, b) do tynków gipsowych [10, s. 321].

4.2.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

1.  Jakie narzędzia są używane do tynkowania ręcznego?
2.  Jaki sprzęt pomiarowy jest potrzebny przy robotach tynkarskich?
3.  Czym wykonuje się spoinowanie murów?
4.  Jakie urządzenia stosuje się przy tynkowaniu mechanicznym?
5.  Co wchodzi w skład agregatów tynkarskich sprężarkowych?
6.  Jakie  urządzenia  stosuje  się  przy  wykonywaniu  tynków  z  fabrycznie  przygotowanych

mieszanek?

„

Projekt wspó

łfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.2.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Spośród przedstawionych przez nauczyciela przyrządów i narzędzi tynkarskich wybierz:

−

kielnię,

−

pacę tynkarską,

−

poziomnicę,

−

spoinówkę.

Ustal ich przeznaczenie. Zademonstruj sposób posługiwania się poziomnicą.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  zaplanować przebieg wykonania ćwiczenia – plan zapisać w zeszycie,
2)  obejrzeć przedstawione przyrządy i narzędzia tynkarskie,
3)  wybrać narzędzia wymienione w poleceniu,
4)  określić ich przeznaczenie,
5)  zademonstrować sposób posługiwania się poziomnicą,
6)  przestrzegać zasad bezpieczeństwa i higieny pracy,
7)  sporządzić w zeszycie notatkę z przeprowadzonego ćwiczenia,
8)  sformułować wnioski z realizacji ćwiczenia,
9)  zaprezentować efekty swojej pracy,
10) dokonać samooceny pracy.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

zestaw różnych narzędzi tynkarskich,

−

katalogi sprzętu i narzędzi tynkarskich.

Ćwiczenie 2

Spośród wymienionych narzędzi tynkarskich:

−

czerpak tynkarski,

−

packa stalowa,

−

poziomnica,

−

łata murarska długości 2 m,

wybierz narzędzie przeznaczone do sprawdzania równości powierzchni tynku. Uzasadnij swój
wybór demonstrując sposób użycia tego narzędzia sprawdzając równość powierzchni ściany.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  zaplanować przebieg wykonania ćwiczenia – plan zapisać w zeszycie,
2)  obejrzeć narzędzia,
3)  wybrać narzędzie do sprawdzenia równości powierzchni tynku,
4)  zademonstrować sposób użycia narzędzia uzasadniając swój wybór,
5)  przestrzegać zasad bezpieczeństwa i higieny pracy,
6)  sporządzić w zeszycie notatkę z przeprowadzonego ćwiczenia,
7)  sformułować wnioski z realizacji ćwiczenia,
8)  zaprezentować efekty swojej pracy,
9)  dokonać samooceny pracy.

„

Projekt wspó

łfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

zestaw narzędzi i przyrządów pomiarowych,

−

katalogi narzędzi tynkarskich,

−

literatura.

Ćwiczenie 3

Ustal na podstawie rysunków zamieszczonych w charakterystyce technicznej (załącznik

nr 1 do ćwiczenia):

–

nazwy narzędzi tynkarskich,

–

przeznaczenie narzędzi.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  zaplanować przebieg wykonania ćwiczenia – plan zapisać w zeszycie,
2)  dokonać analizy rysunków,
3)  rozpoznać i nazwać przedstawione narzędzia tynkarskie,
4)  określić przeznaczenie narzędzi,
5)  przestrzegać zasad bezpieczeństwa i higieny pracy,
6)  sporządzić w zeszycie notatkę z przeprowadzonego ćwiczenia,
7)  sformułować wnioski z realizacji ćwiczenia,
8)  zaprezentować efekty swojej pracy,
9)  dokonać samooceny pracy.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

katalogi sprzętu i narzędzi tynkarskich,

−

literatura.

4.2.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

1) rozpoznać i nazwać narzędzia i sprzęt tynkarski?

2) dobrać narzędzia i sprzęt do robót tynkarskich?

3) posłużyć się sprzętem pomiarowym i przyrządami?

4) scharakteryzować maszyny i agregaty stosowane

do tynkowania mechanicznego?

5) scharakteryzować urządzenia stosowane do wykonywania tynków

z zastosowaniem gotowych mieszanek tynkarskich przygotowanych
przez producenta?

Załącznik nr 1

Charakterystyka techniczna narzędzi tynkarskich.

Rys. 8. Narzędzia tynkarskie [10, s. 305 i 306]

„

Projekt wspó

łfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.3. Właściwości materiałów stosowanych w robotach tynkarskich

4.3.1. Materiał nauczania

Do robót tynkarskich należy stosować materiały dopuszczone do powszechnego

stosowania.

Spoiwa budowlane

Są to wypalone i sproszkowane materiały, które po wymieszaniu z wodą, na skutek

reakcji  chemicznych  wiążą  i  twardnieją.  Rozróżnia  się  spoiwa  powietrzne,  które
po zarobieniu  wodą  twardnieją  i  osiągają  właściwe  cechy  wytrzymałościowe  tylko
na powietrzu  (wapno,  gips)  oraz  hydrauliczne,  które  wiążą  i  twardnieją  uzyskując
odpowiednie  cechy  wytrzymałości  zarówno  na  powietrzu  jak  i  pod  wodą  (cement,  wapno
hydrauliczne).
Do  podstawowych  spoiw  budowlanych  używanych  w  robotach  tynkarskich  należą:  wapno,
gips i cement.

Wapno

Do zapraw tynkarskich używa się ciasta wapiennego lub wapna suchogaszonego.

Ciasto  wapienne  to  wapno  gaszone  otrzymywane  w  wyniku  reakcji  chemicznej  tlenku
wapnia (wapna palonego) z wodą. Wapno przeznaczone do tynków powinno być jednorodne,
tłuste  i  lepkie,  dołowane  co  najmniej  3  miesiące.  Im  dłużej  jest  przechowywane  w  dole,  tym
jest lepsze. Szorstkość i grudkowatość świadczy o niedogaszeniu lub zaparzeniu wapna. Jeżeli
wapno  nie  jest  całkowicie  dogaszone,  podczas  tynkowania  mogą  tworzyć  się  pęcherze
i pęknięcia.

Wapno  suchogaszone  (hydratyzowane)  to  wapno  gaszone  fabrycznie  małą  ilością  wody
i sproszkowane,  pakowane w worki papierowe. Przed użyciem do zaprawy należy je na 1 lub
2 dni wcześniej namoczyć w wodzie.

Wapno hydrauliczne charakteryzuje się większą wytrzymałością i odpornością na wilgoć niż
ciasto  wapienne  i  wapno  hydratyzowane,  dlatego  stosuje  się  go  najczęściej  do  tynków
narażonych na działanie wilgoci.

Gips

Jest spoiwem szybko wiążącym. Zaczyny i zaprawy niewykorzystane przed upływem

czasu  wiązania  nie  nadają  się  do  użycia.  Czas  wiązania  można  opóźnić  dodając  opóźniacze
wiązania  np.  roztwór  kleju  kostnego,  fosforan  sodowy,  boraks.  Gips  charakteryzuje  się
zdolnością  do  pęcznienia,  jest  ognioodporny  (lecz  ulega  zniszczeniu  po  polaniu  wodą
w czasie  gaszenia  pożaru),  działa  korodująco  na  stal.  W  budownictwie  stosuje  się  gips
budowlany i gipsy specjalne np. szpachlowy, tynkarski, kleje gipsowe.

Gips  budowlany  stosuje  się do zapraw do wykonywania tynków wewnętrznych  (gipsowych
i  gipsowo-wapiennych)  w  pomieszczeniach,  w  których  wilgotność  względna  nie  przekracza
65%.  Początek  wiązania  gipsu  najwcześniej  po  upływie  3  minut,  koniec  –  najpóźniej
po upływie 30 minut od zarobienia wodą.

Gips szpachlowy stosuje  się do wykonywania cienkich gładzi na powierzchniach z wyrobów
gipsowych  (G),  betonowych  (B)  oraz  do  spoinowania  płyt  gipsowo-kartonowych  (F).
Początek wiązania najwcześniej po upływie 30÷60 minut.

„

Projekt wspó

łfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Gips  tynkarski  jest  stosowany  do  wykonywania  wypraw  wewnętrznych  sposobem  ręcznym
(GTR)  lub  zmechanizowanym  (GTM).  Jest  on  mieszaniną  gipsu  budowlanego,  estrichgipsu
oraz  dodatków  uplastyczniających  i  poprawiających  właściwości zaprawy.  Początek  wiązania
najwcześniej po upływie 60÷90 minut.

Klej  gipsowy  jest  stosowany  do  osadzania  płyt  gipsowo-kartonowych  i  klejenia
prefabrykatów gipsowych.

Cement

Według PN-EN 197-1: 2002 rozróżnia się następujące rodzaje cementów powszechnego

użytku: portlandzki CEM I, portlandzki z dodatkami (mieszany) CEM II, hutniczy CEM III,
pucolanowy CEM IV, wieloskładnikowy CEM V. Produkuje się też inne cementy, jak np.:
murarski, hydrotechniczny, portlandzki biały używany do tynków szlachetnych.

Rozróżnia się klasy wytrzymałości: 32,5, 42,5 i 52,5; odpowiadają one wymaganym

minimalnym wytrzymałościom normowej zaprawy na ściskanie (w MPa), po 28 dniach
twardnienia. Cementy szybkotwardniejące są oznaczone dodatkowo literą R: 32,5 R, 42,5 R,
52,5 R.

Cement używany do zapraw tynkarskich nie powinien zawierać stwardniałych grudek,

które są wynikiem nieodpowiedniego przechowywania worków z cementem. Przydatność
do użycia można sprawdzić przez rozcieranie cementu w palcach.

Zasady składowania spoiw budowlanych

Mineralne spoiwa budowlane należy składować w pomieszczeniach suchych

i przewiewnych,  na  drewnianej  podłodze  zabezpieczonej  przed  wilgocią.  Czas  składowania
nie  powinien  przekraczać  3  miesięcy.  Spoiwa  pakowane  w  papierowe  worki  należy
składować  w  magazynach  w  ten  sposób,  aby  można  je  było  pobierać w  takiej  kolejności,  jak
były dostarczane.

Kruszywa

Podstawowym kruszywem do zapraw tynkarskich jest piasek składający się z ziaren,

których średnica nie powinna przekraczać 2 mm. W zależności od składu ziarnowego
rozróżnia się dwie odmiany piasku: I – o ziarnach do 2 mm, II – o ziarnach do 1 mm. Przy
wykonywaniu poszczególnych warstw tynku zaleca się stosować piasek:

−

gruboziarnisty o ziarnach 1,0÷2,0 mm – do warstw spodnich,

−

średnioziarnisty o ziarnach 0,5÷1,0 mm – do warstw wierzchnich,

−

drobnoziarnisty o ziarnach 0,25÷0,5 mm – do wykonywania gładzi.

Piasek  do  zapraw  nie  powinien  zawierać  zanieczyszczeń  organicznych  (ziemi,  torfu),  pyłów
mineralnych  oraz  innych  zanieczyszczeń  obcych  wpływających  szkodliwie  na  jakość
zaprawy.  W  czasie  składowania  na  placu  budowy  należy  zabezpieczyć  piasek  przed
zanieczyszczeniem, a piasek sortowany składować w zasiekach, aby nie uległ wymieszaniu.

Woda

Woda używana do zapraw i zaczynów nazywa się wodą zarobową. Może nią być każda

woda  zdatna  do  picia  z  wyjątkiem  wód  mineralnych  (woda  klasy  I)  oraz  woda  z  rzek, jezior
i innych  miejsc  pod  warunkiem,  że  odpowiada  ona  określonym  wymaganiom  (klasy  II).
Woda  zaliczana  do  klasy  II  nie  powinna wykazywać zabarwienia  żółtego, wydzielać zapachu
gnilnego  świadczącego  o  zanieczyszczeniu  humusem  oraz  zawierać  zawiesin  (grudek,
kłaczków). Jeżeli  istnieją  zastrzeżenia co do jakości wody, należy przed jej użyciem wykonać
badania w laboratorium chemicznym.

„

Projekt wspó

łfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Zaprawy tynkarskie

Rozróżnia się następujące marki zapraw budowlanych: M0,3, M0,6, M1, M2, M3, M4,

M7, M15 i M20. Liczba oznacza średnią wytrzymałość na ściskanie (w MPa) próbek danej
zaprawy sporządzonych w kształcie beleczek o wymiarach 4 x 4 x 16 cm.

Konsystencja (gęstość) zaprawy zależy od jej przeznaczenia. Odpowiednią konsystencję

uzyskuje  się  przez  dodanie  wody  oraz  dodatków  upłynniających  lub  plastyfikujących.
Konsystencję bada się przez zanurzenie w zaprawie normowego stożka pomiarowego o masie
300  gramów.  W  zależności  od  konsystencji  zaprawy  stożek  zanurza  się  na  różną  głębokość,
którą  odczytuje  się  na  centymetrowej  skali.  Rozróżnia  się  następujące  konsystencje  zaprawy
określone głębokością zanurzenia stożka:

−

1÷4 cm – bardzo gęsta,

−

4÷7 cm – gęstoplastyczna,

−

7÷10 cm – plastyczna,

−

10÷12 cm – rzadka.

Rys. 9. Przyrząd do pomiaru konsystencji zapraw (wymiary w mm): a) stożek opadowy umocowany w statywie

(do pomiarów laboratoryjnych), b) stożek pomiarowy, c) naczynie pomiarowe [10, s.91]

Zaprawa wapienna to mieszanina wapna, piasku i wody.

Tabela 1. Orientacyjne składy zapraw wapiennych w zależności od marki zaprawy i rodzaju wapna

wg PN-90/B-14501

Proporcje objętościowe wapno: piasek

Marka zaprawy

Wapno hydratyzowane

Ciasto wapienne

M0,3

1: 3 do 1: 4

1: 3.5 do 1: 4.5

M0,6

1: 1 do 1: 2.5

1: 2 do 1: 3

---

1: 1.5

Sposób przygotowania zaprawy:

−

przy metodzie ręcznej: ciasto wapienne rozcieńczyć wodą do gęstości śmietany,

następnie dodać piasek i dolać wody; przy użyciu wapna hydratyzowanego – wapno
wymieszać z piaskiem do jednorodnej mieszaniny i dodać wodę,

−

przy metodzie mechanicznej składniki dodawać w kolejności: woda, piasek, ciasto

wapienne lub namoczone wcześniej wapno hydratyzowane i mieszać do czasu uzyskania
jednolitej masy.

„

Projekt wspó

łfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Czas użytkowania zaprawy od czasu zmieszania składników nie powinien przekraczać
8 godzin.

Zaprawa cementowa to mieszanina cementu, piasku i wody oraz ewentualnie dodatków
poprawiających

właściwości

zaprawy,

np.

uplastyczniających,

uszczelniających,

przyśpieszających wiązanie itp.

Tabela 2. Orientacyjny skład objętościowy zaprawy cementowej wg PN-90/B-14501

Klasa

cementu

Proporcje objętościowe cement: piasek (suchych składników)

M12

M15

M20

32.5

1: 6

1: 5

1: 4

1: 3

1: 2

1: 1

42.5

---

1: 3.5

1: 3

1: 1.5

Do robót tynkarskich stosuje się najczęściej zaprawy cementowe M2 ÷ M15.

Sposób przygotowania zaprawy metodą ręczną i mechaniczną: najpierw mieszać cement

z piaskiem  aż  do  uzyskania  jednolitej  mieszaniny,  a  następnie  dodać  wodę  i  mieszać
do uzyskania  jednorodnej  masy.  Dodatki  sypkie  nierozpuszczalne  w  wodzie  zmieszać  na
sucho  z  cementem  przed  zmieszaniem  go  z  piaskiem,  a  dodatki  rozpuszczalne  w  wodzie
stosować  w  postaci  roztworów.  Dodatki  ciekłe  rozprowadzać  w wodzie  przed  dodaniem
ich do składników sypkich.

Czas zużycia zaprawy od chwili jej przygotowania nie powinien przekraczać 2 godzin

w zwykłych warunkach i nie więcej niż 0,5 godziny - gdy temperatura otoczenia przekracza 25˚C.

Zaprawa cementowo-wapienna to mieszanina cementu, ciasta wapiennego lub wapna
hydratyzowanego, piasku i wody oraz ewentualnie dodatków np. uplastyczniających,
barwiących lub regulujących wiązanie.

Tabela 3. Orientacyjny skład objętościowy zaprawy cementowo-wapiennej wg PN-90/B-14501

Klasa

cementu

Proporcje objętościowe cement: wapno: piasek (suchych składników)

M0.6

32.5

1: 2: 12

1: 2: 9 do

1: 2: 12

1: 0,5: 4.5 do

1: 1: 6

---

42.5

---

1: 1: 6

1: 0.5: 4.5

Zaprawy cementowo-wapienne są najczęściej stosowane w robotach tynkarskich.

Sposób przygotowania zaprawy: kolejność mieszania składników jest taka sama przy

metodzie  ręcznej  i  mechanicznej;  najpierw  składniki  sypkie  (cement,  wapno  suchogaszone,
piasek)  wymieszać  do  uzyskania  jednolitej  mieszaniny,  a  następnie  dodać  wodę  i  mieszać
aż do  uzyskania  jednorodnej  masy.  Dodatki  sypkie  miesza  się  na  sucho  z  cementem  przed
zmieszaniem  go  z  pozostałymi  składnikami  sypkimi.  W  przypadku  stosowania  ciasta
wapiennego,  należy  go  rozprowadzić  w  wodzie  przed  dodaniem  do  mieszaniny  składników
sypkich.

Czas zużycia zaprawy od chwili zarobienia wodą nie powinien przekraczać 5 godzin

lub 1 godziny, gdy temperatura otoczenia przekracza 25˚C.

„

Projekt wspó

łfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Zaprawy gipsowe i gipsowo-wapienne

Zaprawa gipsowa to mieszanina gipsu, piasku i wody, zaprawa gipsowo-wapienna

zawiera dodatek spoiwa wapiennego. Można je stosować do wykonywania tynków
wewnętrznych w pomieszczeniach, w których wilgotność względna nie przekracza 65%.

Tabela 4. Orientacyjny skład zapraw gipsowych i gipsowo-wapiennych przy konsystencji 7 cm [14, s.313]

Marka zaprawy

Zaprawa gipsowa

gips : piasek

Zaprawa gipsowo-wapienna

gips : wapno : piasek

1: 4

1: 1,5: 4,5

1: 3

1: 1: 3

1: 2

1: 0,5: 2

1: 1

1: 0,5: 1

Sposób przygotowania zaprawy:

−

przy metodzie ręcznej piasek i spoiwo zmieszać na sucho, a następnie wsypać

do odmierzonej ilości wody lub wody z rozprowadzonym w niej ciastem wapiennym
(jeżeli zaprawę wykonuje się z ciastem wapiennym),

−

przy metodzie mechanicznej piasek i wapno dodawać do odmierzonej ilości wody

w mieszarce, mieszając każdy z dodawanych składników po 1 minucie od chwili
wrzucenia, a następnie dodać gips i całość mieszać, aż do uzyskania jednorodnej masy.

Ze względu na szybkie wiązanie gipsu stosuje się opóźniacz wiązania, który dodaje się do
odmierzonej ilości wody. Mieszanie zaprawy z opóźniaczem wiązania nie powinno trwać
dłużej niż 5 minut.

Czas zużycia zapraw gipsowych zależy od czasu wiązania gipsu i powinien być ustalany

doświadczalnie, zazwyczaj nie powinien przekraczać 15 minut do 1 godziny
od przygotowania, zależnie od ilości dodanego opóźniacza wiązania.

Zaprawy do pocienionych tynków

Są to przygotowane fabrycznie masy tynkarskie lub suche mieszanki do rozrobienia

wodą, w skład których wchodzą: spoiwo, wypełniacze, dodatki modyfikujące i pigmenty.
W zależności od rodzaju spoiwa rozróżnia się masy tynkarskie na spoiwie:

−

mineralnym SM,

−

organicznym SO,

−

mieszanym SMO.

Płyty gipsowo-kartonowe

Wykonane są z gipsu półwodnego i wielowarstwowo prasowanego kartonu grubości

0,6 mm. Rozróżnia się płyty gipsowo-kartonowe:

−

GKB – budowlane, przeznaczone do nakładania jako tzw. suchy tynk,

−

GKBI – impregnowane, przeznaczone do pomieszczeń wilgotnych,

−

GKF – ogniotrwałe i GKFI ogniotrwałe impregnowane, z rdzeniem wzmocnionym

włóknem szklanym,

−

GKP – podkładowe pod tynk,

−

GKS – dźwiękochłonne, w postaci kaset perforowanych lub szczelinowych.

„

Projekt wspó

łfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.3.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

1.  Co to są spoiwa budowlane?
2.  Jakie rodzaje spoiw są używane w robotach tynkarskich?
3.  Jakie wymagania powinno spełniać wapno używane do wykonywania tynków?
4.  Jakie rodzaje cementów są używane do zapraw tynkarskich?
5.  Czym charakteryzuje się gips?
6.  Jakie kruszywo stosuje się do zapraw tynkarskich?
7.  Jakie warunki powinna spełniać woda zarobowa?
8.  Co to jest marka zaprawy?
9.  W jaki sposób bada się konsystencję zaprawy?
10. Czym charakteryzują się zaprawy na spoiwie gipsowym?
11. Jakie zaprawy stosuje się do pocienionych tynków?
12. Jakie są rodzaje płyt gipsowo-kartonowych?

4.3.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Na podstawie krótkiej charakterystyki technicznej spoiwa (załącznik 1 i 2)

ustal rodzaj spoiwa i jego właściwości techniczne.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  zaplanować przebieg wykonania ćwiczenia – plan zapisać w zeszycie ,
2)  przeczytać dokładnie charakterystyki techniczne spoiw,
3)  ustalić rodzaj scharakteryzowanych materiałów,
4)  ustalić właściwości techniczne spoiwa,
5)  przestrzegać zasad bezpieczeństwa i higieny pracy,
6)  sporządzić w zeszycie notatkę z przeprowadzonego ćwiczenia,
7)  sformułować wnioski z realizacji ćwiczenia,
8)  zaprezentować efekty swojej pracy,
9)  dokonać samooceny pracy.

Załącznik nr 1

Charakterystyka techniczna spoiwa

Spoiwo to jest gaszone fabrycznie małą ilością wody i sproszkowane. Przed użyciem

do zaprawy należy je na 1 lub 2 dni wcześniej namoczyć w wodzie.

Załącznik nr 2

Charakterystyka techniczna spoiwa

Spoiwo to stosuje się go do wykonywania cienkich gładzi oraz do spoinowania płyt

gipsowo-kartonowych.

„

Projekt wspó

łfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

charakterystyki techniczne spoiw,

−

plansze poglądowe dotyczące materiałów używanych w robotach tynkarskich,

−

karty katalogowe gotowych mas tynkarskich i płyt gipsowo-kartonowych,

−

literatura.

Ćwiczenie 2

Przygotuj dowolną ilość zaprawy tynkarskiej wapiennej marki M 0,3. Zbadaj

konsystencję przygotowanej zaprawy stożkiem pomiarowym.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  zorganizować stanowisko pracy,
2)  zaplanować przebieg wykonania ćwiczenia – plan zapisać w zeszycie,
3)  przestrzegać zasad bezpieczeństwa i higieny pracy,
4)  ustalić składniki zaprawy tynkarskiej oraz ich proporcje,

ustalić kolejność mieszania składników,

6)  przygotować składniki zaprawy tynkarskiej,
7)  przygotować zaprawę,
8)  zbadać konsystencję przygotowanej zaprawy,
9)  uporządkować miejsce pracy,
10) sporządzić w zeszycie notatkę z przeprowadzonego ćwiczenia,
11) sformułować wnioski z realizacji ćwiczenia,
12) zaprezentować efekty swojej pracy,
13) dokonać samooceny pracy.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

materiały potrzebne do wykonania zaprawy wapiennej,

−

narzędzia potrzebne do mieszania składników,

−

stożek i naczynie pomiarowe do badania konsystencji zaprawy,

−

tabele przedstawiające skład zapraw tynkarskich.

Ćwiczenie 3

Na podstawie instrukcji producenta zamieszczonej na opakowaniu dowolnej masy

tynkarskiej ustal:

−

nazwę wyrobu,

−

jego skład i właściwości techniczne,

−

zastosowanie,

−

zalecenia dotyczące nakładania masy.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  zaplanować przebieg wykonania ćwiczenia – plan zapisać w zeszycie,
2)  zapoznać się z instrukcją producenta,
3)  ustalić nazwę wyrobu,
4)  ustalić skład i właściwości techniczne wyrobu,
5)  ustalić zastosowanie,
6)  ustalić sposób nakładania,

„

Projekt wspó

łfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

7)  przestrzegać zasad bezpieczeństwa i higieny pracy,
8)  sporządzić w zeszycie notatkę z przeprowadzonego ćwiczenia,
9)  sformułować wnioski z realizacji ćwiczenia,
10) zaprezentować efekty swojej pracy,
11) dokonać samooceny pracy.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

opakowania gotowych mas tynkarskich,

−

karty katalogowe gotowych wyrobów tynkarskich.

4.3.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

1) określić rodzaje materiałów używanych w robotach tynkarskich?

2) rozróżnić rodzaje wapna ?

3) scharakteryzować rodzaje gipsów używanych w robotach tynkarskich?

4) określić rodzaje i marki cementów?

5) określić rodzaj kruszywa do zapraw tynkarskich?

6) określić rodzaje płyt gipsowo-kartonowych?

7) dobrać i ocenić zastosowanie materiałów do robót tynkarskich?

8) wykonać zaprawę tynkarską o określonych proporcjach składników,

konsystencji i marce?

„

Projekt wspó

łfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.4. Przepisy bezpieczeństwa pracy przy robotach tynkarskich

4.4.1. Materiał nauczania

Przy robotach tynkarskich występują zagrożenia dla zdrowia i życia związane z:

−

pracą na wysokości,

−

obsługą urządzeń zmechanizowanych – elektrycznych i pneumatycznych,

−

szkodliwym działaniem materiałów używanych do tynkowania.

Każdy pracownik powinien znać i stosować podczas pracy obowiązujące przepisy

bezpieczeństwa i higieny pracy. Tynkarze powinni być zaopatrzeni w przewidzianą
przepisami odzież ochronną i środki ochrony indywidualnej (rękawice, okulary ochronne
itp.), a używane narzędzia powinny być w dobrym stanie technicznym.

Zasady bezpiecznej pracy na wysokości

Pracą na wysokości jest praca wykonywana na powierzchni znajdującej się na wysokości

co najmniej 1,0 m nad poziomem podłogi lub ziemi.

−

Prace na wysokości powinny być zorganizowane i wykonywane w sposób niezmuszający

pracownika do wychylania się poza poręcz balustrady lub obrys urządzenia, na którym
pracuje.

−

Pomosty robocze do robót tynkarskich wzniesione na wysokość powyżej 1,0 m nad

poziomem  podłogi  lub  terenu  powinny  posiadać  balustrady  składające  się  z  poręczy
ochronnych  umieszczonych  na  wysokości  1,1  m  i  krawężników  o wysokości co  najmniej
0,15  m.  Pomiędzy  poręczą  a  krawężnikiem  powinna  być  umieszczona  w  połowie
wysokości  poprzeczka  lub  przestrzeń  ta  powinna  być  wypełniona  w  sposób
uniemożliwiający wypadnięcie osób.

−

Nie wolno wykonywać robót tynkarskich z drabin przystawnych.

−

Otwory w stropach i ścianach (np. na balkony, szyby dźwigów), na których prowadzone

są roboty lub do których możliwy jest dostęp ludzi, powinny być zabezpieczone
balustradami.

−

Przy pracach na konstrukcjach wieżowych i kominach, przy ustawianiu lub rozbiórce

rusztowań oraz przy pracach na drabinach lub klamrach na wysokości powyżej 2 m nad
poziomem terenu lub podłogi należy stosować szelki bezpieczeństwa z linką
przymocowaną do stałych elementów konstrukcji.

Zasady bezpieczeństwa i higieny pracy przy obsłudze zmechanizowanych narzędzi
i urządzeń tynkarskich

−

Przy pracy zacieraczką należy uważać, by nie uszkodzić rąk wirującą tarczą.

−

Przy obsłudze narzędzi elektrycznych powinny być stosowane środki zabezpieczające

przed porażeniem prądem.

−

Prawidłowość podłączenia agregatów do sieci elektrycznej powinien skontrolować

elektryk budowy; pomiary skuteczności zerowania lub uziemienia agregatu należy
wykonać po jego montażu lub zmianie stanowiska pracy.

−

Należy codziennie sprawdzać działanie manometru, instalację elektryczną i pracę pompy.

−

Wszelkie naprawy i konserwację pompy należy wykonywać po odłączeniu jej

od instalacji elektrycznej.

−

Codziennie kontrolować stan węży tynkarskich (uszkodzenia, pęknięcia) oraz stosować

osłony węży w miejscach przejść i przebywania pracowników. Wszyscy pracujący
w pobliżu węży tynkarskich muszą posiadać okulary ochronne.

−

Przy obsłudze urządzeń pneumatycznych należy stosować środki ochrony słuchu,

sprężarki powinny posiadać zawory bezpieczeństwa i manometry z czerwoną kreską,
wskazującą dopuszczalne ciśnienie.

„

Projekt wspó

łfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Zasady bezpieczeństwa i higieny pracy przy stosowaniu szkodliwych materiałów

−

Przy przygotowywaniu i stosowaniu zapraw należy chronić skórę i oczy ze względu

na żrące działanie wapna i cementu.

−

Przy przygotowywaniu podłoży i naprawach tynku należy pracować w okularach,

rękawicach i ubraniu ochronnym ze względu na zapylenie.

−

Nie wolno stosować do tynków dodatków szkodliwych dla zdrowia, np. związków

ołowiu.

−

Pomieszczenia tynkowane powinny mieć zapewnioną dobrą wentylację.

−

W pobliżu miejsca agregatu tynkarskiego powinna znajdować się odpowiednio

wyposażona apteczka, za szczególnym uwzględnieniem środków do przemywania oczu.

Ze wzglądu na zagrożenie pożarowe każda budowa musi być wyposażona w sprawny

sprzęt  gaśniczy,  umieszczony  w  widocznych,  dostępnych  miejscach.  Z  uwagi  na  zagrożenie
środowiska  zużyte  opakowania  po  wyrobach  i  materiałach  używanych  w  robotach
tynkarskich  należy  segregować  i  wyrzucać  do  odpowiednich  pojemników.  Szkodliwych
substancji chemicznych nie wolno wylewać bezpośrednio do kanalizacji.

4.4.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając napytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

1.  Jaka jest definicja pracy na wysokości?
2.  Jak powinien być zabezpieczony pomost roboczy?
3.  Jakie zagrożenia występują przy pracy z urządzeniami elektrycznymi?
4.  Jakie  środki  ochrony  indywidualnej  należy  stosować  przy  pracy  z  urządzeniami

pneumatycznymi?

5.  Jakie zasady bezpieczeństwa obowiązują przy obsłudze węży tynkarskich?
6.  Które materiały używane w robotach tynkarskich są szkodliwe dla zdrowia?
7.  Jakie środki ochrony indywidualnej należy stosować przy przygotowywaniu podłoży?
8.  Jakie zasady powinny być przestrzegane ze względu na zagrożenie pożarowe i ochronę

środowiska?

4.4.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Ustal zasady zabezpieczenia pomostu tynkarskiego umieszczonego na wysokości

powyżej 1,0 m nad terenem.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  zaplanować przebieg wykonania ćwiczenia – plan zapisać w zeszycie,
2)  zapoznać się z przepisami bezpieczeństwa i higieny pracy dotyczących robót tynkarskich,
3)  określić zasady bezpiecznej pracy na wysokości,
4)  określić zasady zabezpieczenia pomostu tynkarskiego,
5)  przestrzegać zasad bezpieczeństwa i higieny pracy,
6)  sporządzić w zeszycie notatkę z przeprowadzonego ćwiczenia,
7)  sformułować wnioski z realizacji ćwiczenia,
8)  zaprezentować efekty swojej pracy,
9)  dokonać samooceny pracy.

„

Projekt wspó

łfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

instrukcja bezpieczeństwa i higieny pracy dotycząca robót tynkarskich,

−

plansza poglądowa dotycząca bezpiecznej pracy na wysokości.

Ćwiczenie 2

Spośród przedstawionych przez nauczyciela środków ochrony indywidualnej wybierz

środki konieczne przy obsłudze węży tynkarskich. Uzasadnij swój wybór, charakteryzując
wybrane środki.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  zaplanować przebieg wykonania ćwiczenia – plan zapisać w zeszycie,
2)  ustalić zasady bezpieczeństwa obowiązujące przy obsłudze węży tynkarskich,
3)  obejrzeć przedstawione środki ochrony indywidualnej,
4)  wybrać  wskazane  środki  ochrony  indywidualnej  konieczne  przy  obsłudze  węży

tynkarskich,

5)  przestrzegać zasad bezpieczeństwa i higieny pracy,
6)  sporządzić w zeszycie notatkę z przeprowadzonego ćwiczenia,
7)  sformułować wnioski z realizacji ćwiczenia,
8)  zaprezentować efekty swojej pracy,
9)  dokonać samooceny pracy.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

różne środki ochrony indywidualnej,

−

plansza poglądowa dotycząca bezpieczeństwa przy robotach tynkarskich,

−

instrukcja bezpieczeństwa i higieny pracy dotycząca robót tynkarskich.

4.4.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

1) określić podstawowe przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy,

przeciwpożarowe i ochrony środowiska dotyczące robót tynkarskich?

2) określić zasady bezpiecznej pracy na wysokości?

3) określić zasady bezpiecznej pracy przy obsłudze urządzeń tynkarskich?

4) określić zasady bezpieczeństwa i higieny pracy z szkodliwymi materiałami

stosowanymi w robotach tynkarskich?

5) wykonać pracę z zachowaniem przepisów bezpieczeństwa i higieny

pracy, przeciwpożarowych i ochrony środowiska?

„

Projekt wspó

łfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.5. Podłoża pod tynki – sposób przygotowania

4.5.1. Materiał nauczania

Wszystkie tynki bez względu na spoiwo i właściwości wymagają odpowiedniego

przygotowania podłoża.

Podłoża pod tynki powinna charakteryzować:

−

dobra przyczepność zaprawy do podłoża,

−

trwałość, sztywność i niezmienność wymiarów,

−

równość, aby nie pogrubiać miejscowo tynku.

Brak przyczepności tynku do podłoża może być wynikiem zawilgocenia ściany

lub różnicy między współczynnikiem rozszerzalności cieplnej podłoża i tynku. Zwiększają
przyczepność: chropowatość podłoża, puste spoiny w murze, siatki, związki chemiczne
powstające na styku podłoża z zaprawą.
Trwałość i sztywność podłoża zależy od jego konstrukcji.
Nierówności podłoża wpływają na pracochłonność wykonania i obniżają jakość tynku.

Przed rozpoczęciem robót tynkarskich podłoże należy oczyścić z kurzu, sadzy, tłustych

substancji i innych zanieczyszczeń. Należy również wykonać czynności przygotowawcze,
jak: osadzenie uchwytów i kołków, osiatkowanie lub zamurowanie bruzd na przewody.

Przygotowanie różnych podłoży

Podłoża ceglane
Mogą być  tynkowane  po  upływie  2  miesięcy od wykonania  murów z uwagi  na  ich  osiadanie,
skurcz oraz proces wysychania.
Mur  powinien  być  wykonany  na  puste  spoiny,  a  ze  spoin  pełnych  zaleca  się  przed
tynkowaniem  wydrapać  zaprawę  na  głębokość  10÷15  mm od lica ściany. Przed tynkowaniem
mur  oczyścić  z  wszelkich  zanieczyszczeń,  a  nadmiernie  suchą  powierzchnię  należy  zwilżyć
wodą,  aby  cegła  nie  odciągała  wody  z  zaprawy  (szczególnie  podczas  upałów).  Ze  stropów
ceglanych należy usunąć wystające „sople” zaprawy.

Podłoża z elementów z betonów komórkowych

Należy oczyścić z wystających grudek zaprawy i naprawić większe uszkodzenia kawałkami
betonu komórkowego. Zaleca się spoiny wydrapać na głębokość 2÷3 mm od lica muru.
W okresie letnim lub przy nadmiernym wysuszeniu podłoże zwilżyć wodą.

Podłoża z betonów kruszynowych

Powinny  być  równe,  ale  szorstkie.  Gładkie podłoża betonowe należy naciąć dłutami ręcznymi
lub mechanicznymi,  a  następnie  oczyścić z pyłu i kurzu. Powierzchnie płyt  prefabrykowanych
powinny  być  oczyszczone  z  pyłu  i  łuszczących  się  fragmentów  powierzchni  (zendry)  oraz
środków  do  smarowania  form.  W  celu  zabezpieczenia  przed  pękaniem  tynku,  styki  płyt
należy  zabezpieczyć  pasami  siatki  szerokości  10  cm.  Przed  tynkowaniem  powierzchnie
betonowe należy dobrze zwilżyć wodą.

Podłoża gipsowe i gipsowo-betonowe

Powinny być wysuszone i porysowane ostrym narzędziem w skośną kratkę. Części metalowe
przylegające do spoiwa gipsowego należy zabezpieczyć środkiem antykorozyjnym.
Bezpośrednio przed tynkowaniem powierzchnię oczyścić z kurzu i lekko zwilżyć wodą.

„

Projekt wspó

łfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Podłoża z drewna i materiałów drewnopochodnych

Należy  pokryć  podkładem  zwiększającym  przyczepność,  np.  trzciną  lub  siatką  powiązaną
miękkim  drutem  wiązałkowym.  Płyty  wiórowo-cementowe  powinny  mieć  styki  zakryte
pasami siatki metalowej lub tworzyw sztucznych - szerokości 10 cm. W przypadku zapraw na
spoiwie  gipsowym  siatka  metalowa  powinna  być  ocynkowana  lub  zabezpieczona  przed
korozją.

Podłoża metalowe

Podłoża  metalowe  w  postaci  blach  czy  kształtowników  należy  trwale  osłonić  siatką  stalową
lub  druciano-ceramiczną.  Elementy  metalowe  i  siatka  powinny  być  oczyszczone  z  rdzy
i innych  zanieczyszczeń,  a przy  tynkach  zawierających  cement  dwukrotnie  powleczone
zaczynem  cementowym.  Przy  tynkach  zawierających  gips  podłoże  należy  zabezpieczyć
powłoką antykorozyjną.

Stary tynk
Może  być  podłożem  po  tynkowanie  najczęściej  w  robotach  remontowych.  Podczas
przygotowania  takiego  podłoża  należy  usunąć  farbę  znajdującą  się  na  tynku  i naprawić
uszkodzenia.  Pęknięcia  należy  poszerzyć,  zmoczyć  i  wypełnić  zaprawą.  Miejsca  uszkodzone
i odparzone  zbić  i  uzupełnić  tynk.  Naprawione  i  oczyszczone  podłoże  zmyć  i dobrze
nawilżyć, następnie wykonać obrzutkę z rzadkiej zaprawy cementowej 1:1. Obrzutki nie musi
się  wykonywać,  gdy  nowy  tynk  jest  ze  spoiwem  gipsowym.  Jeżeli  nowy  tynk  cementowy,
cementowo-wapienny  lub  wapienny  wykonuje  się  na  starym  tynku  gipsowym,  to całą  jego
powierzchnię  należy  pokryć  cienką  warstwą  obrzutki  cementowej.  Jest  to  konieczne,  aby
podłoże gipsowe nie odciągało wody z nowego tynku.

4.5.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

1.  Czym powinny się charakteryzować podłoża pod tynki?
2.  Od czego zależy przyczepność tynku do podłoża?
3.  Jakie czynności przygotowawcze należy wykonać przed tynkowaniem?
4.  Jakie warunki powinien spełniać mur przeznaczony do tynkowania?
5.  W jaki sposób należy przygotować do tynkowania płyty prefabrykowane?
6.  W jaki sposób przygotowuje się podłoże gipsowe?
7.  Jak

należy

przygotować

tynkowania

podłoża

drewna

materiałów

drewnopochodnych?

8. W jaki usposób należy przygotować podłoże metalowe?
9. W jaki sposób przygotowuje się podłoże starego tynku pod nową wyprawę?

4.5.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Ustal, jakie warunki powinny spełniać podłoża pod tynki – jakie czynności należy

wykonać przed rozpoczęciem robót tynkarskich.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  zaplanować przebieg wykonania ćwiczenia – plan zapisać w zeszycie,
2)  określić, czym powinny się charakteryzować podłoża pod tynki,
3)  określić rodzaj zanieczyszczeń, które powinny być usunięte przed tynkowaniem,
4)  określić czynności przygotowawcze wykonywane przed tynkowaniem,
5)  przestrzegać zasad bezpieczeństwa i higieny pracy,
6)  sporządzić w zeszycie notatkę z przeprowadzonego ćwiczenia,

„

Projekt wspó

łfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

7)  sformułować wnioski z realizacji ćwiczenia,
8)  zaprezentować efekty swojej pracy,
9)  dokonać samooceny pracy.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

plansze poglądowe dotyczące przygotowania podłoży pod tynki,

−

literatura.

Ćwiczenie 2

Przygotuj ściankę gipsową do tynkowania zaprawą gipsowo-wapienną.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  zorganizować stanowisko pracy,
2)  zaplanować przebieg wykonania ćwiczenia – plan zapisać w zeszycie,
3)  przestrzegać zasad bezpieczeństwa i higieny pracy,
4)  ustalić warunki, jakie powinno spełniać podłoże pod tynk gipsowo-wapienny,
5)  obejrzeć ściankę i określić zakres czynności przygotowawczych,
6)  usunąć ewentualne zanieczyszczenia i usterki,
7)  porysować powierzchnię ostrym narzędziem w ukośną kratkę,
8)  oczyścić  podłoże na sucho z kurzu,
9)  lekko zwilżyć powierzchnię wodą,
10)  uporządkować stanowisko pracy,
11)  sporządzić w zeszycie notatkę z przeprowadzonego ćwiczenia,
12)  sformułować wnioski z realizacji ćwiczenia,
13)  zaprezentować efekty swojej pracy,
14)  dokonać samooceny pracy.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

narzędzia tynkarskie,

−

materiały potrzebne do przygotowania podłoża gipsowego,

−

plansza poglądowa dotycząca przygotowania podłoża gipsowego pod tynkowanie,

−

sprzęt do sprzątania.

4.5.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

1) określić warunki, jakie powinno spełniać podłoże pod tynki?

2) scharakteryzować sposób przygotowania podłoży ceglanych

i betonowych?

3) scharakteryzować sposób przygotowania podłoży gipsowych?

4) scharakteryzować sposób przygotowania pod tynki podłoży drewnianych

i metalowych?

5) scharakteryzować sposób przygotowania starego tynku pod

nową wyprawę?

6) przygotować podłoże pod tynk pospolity, zapewniający przyczepność

i trwałość?

„

Projekt wspó

łfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.6. Techniki wykonywania tynków surowych i pospolitych

4.6.1. Materiał nauczania

Tynki surowe i pospolite zalicza się do tynków zwykłych. Ze względu na technikę

wykonania i wynikający z niej stopień wygładzenia powierzchni dzielimy je na następujące
odmiany i kategorie:

−

surowe rapowane – kategoria 0,

−

surowe wyrównane kielnią – kategoria I,

−

surowe ściągane pacą – kategoria Ia,

−

pospolite dwuwarstwowe – kategoria II,

−

pospolite trójwarstwowe – kategoria III,

−

doborowe – kategoria IV.

Tynki surowe (kat. 0)

To tynki jednowarstwowe - wykonuje się je przez równomierne obrzucenie powierzchni
podłoża zaprawą w ten sposób, że każdy narzut z kielni układa się regularnie obok
poprzedniego. Nazywa się je rapowanymi, mają powierzchnie nierówne, mogą być stosowane
w pomieszczeniach gospodarczych, strychach, piwnicach.

Tynki surowe wyrównane kielnią (kat. I) lub ściągane pacą (kat. Ia)

To tynki jednowarstwowe – wykonuje się je jak tynki kat. 0, lecz z wyrównaniem
powierzchni kielnią lub ze ściągnięciem zaprawy pacą – są stosowane najczęściej pod
pionowe izolacje murów piwnicznych.

Tynki pospolite dwuwarstwowe (kat. II)

Są wykonywane jako obrzutka + narzut wyrównany pacą i zatarty na ostro packą – mają
powierzchnię równą, ale szorstką; są stosowane w pomieszczeniach podrzędnych oraz na
elewacjach budynków o niższym standardzie.

Tynki pospolite trójwarstwowe (kat. III)

Stosowane są jako tynki wewnętrzne i zewnętrzne. Składają się z obrzutki i narzutu (grubość
8÷15mm) oraz gładzi zatartej packą na ostro, grubości 2÷3 mm.

Tynki doborowe (kat. IV)

Wykonuje się jak tynki kat. III, mają powierzchnię równą i bardzo gładką, mogą być
filcowane (kat. IVf) lub wypalane (kat. IV w).

Tynki surowe i pospolite mogą być wykonywane ręcznie lub mechanicznie.

Wykonywanie tynków surowych i pospolitych obejmuje następujące czynności:

−

wyznaczanie lica powierzchni tynku, jeśli kategoria tynku tego wymaga,

−

wykonanie obrzutki,

−

wykonanie narzutu,

−

wykonanie gładzi,

−

wykonanie tynku, między innymi na ościeżach.

Wyznaczanie lica powierzchni tynków

Wyznaczenie lica powierzchni tynku ma na celu ukształtowanie powierzchni tynku, przy

jednoczesnym uzyskaniu jak najmniejszej, lecz niezbędnej jego grubości. Płaszczyznę licową
należy wyznaczać przy wykonywaniu tynków kategorii III i IV.

„

Projekt wspó

łfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Na ścianie wyznacza się najpierw linię horyzontu, a następnie lico powierzchni tynku.

Używa się przy tym łaty, pionu, sznura, węża wodnego i gwoździ, które wbija się co 1,5÷2,0
metra  wzdłuż  długości  i  wysokości  ściany.  Główki  gwoździ  muszą  leżeć  w  jednej
płaszczyźnie.  Przy  gwoździach  osadza  się  na  gęstej  zaprawie  gipsowej  klocki  drewniane  lub
wykonuje  placki  z  zaprawy  i wygładza  równo  z  główką  gwoździa.  Następnie  wykonuje  się
z zaprawy  pasy,  które  pełnią  rolę  prowadnic  przy  wykonywaniu  tynku  (tzw.  bicie  pasów).
Ułatwieniem  pracy  jest  stosowanie  (zamiast  pasów  kierunkowych  z  zaprawy)  listew
drewnianych  lub  stalowych.  Lico  powierzchni  tynku  na  suficie  można  wyznaczyć  za  pomocą
dużego  kątownika  (węgielnicy)  o ramionach  długości 1,5÷2  m  lub  przy  użyciu  łaty
i poziomnicy.

Rys. 9. Wyznaczanie horyzontu [15, s. 294]

Rys. 10. Wyznaczanie lica powierzchni tynku na suficie:

a) za pomocą kątownika, b) za pomocą łaty [10. s. 338 i 339].

Wykonywanie obrzutki, narzutu i gładzi

Obrzutka

Jest pierwszą warstwą tynku, grubości 3÷4 mm na ścianach i 4 mm na suficie, którą wykonuje
się z bardzo rzadkiej zaprawy, aby uzyskać silne połączenie z podłożem. Przy tynkowaniu
ręcznym obrzutkę nanosi się kielnią lub czerpakiem, rzucając zaprawę silnymi ruchami.
Po lekkim stwardnieniu obrzutki i skropieniu jej wodą nanosi się drugą warstwę - narzut.

„

Projekt wspó

łfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Narzut
Jest  najważniejszą  warstwą  tynku  i  powinien  być  wykonany  bardzo  starannie.  Grubość
narzutu  powinna  wynosić  8÷15  mm,  a  konsystencja  zaprawy  nie  powinna  przekraczać  9  cm
zanurzenia  stożka  pomiarowego.  Przy  ręcznym  tynkowaniu  narzut  można  nanosić:  kielnią  ze
skrzyni  lub  z  deski,  czerpakiem  lub  pacą.  Narzucanie  zaprawy  kielnią  z  deski  stosuje  się
najczęściej  przy  tynkowaniu  stropów.  Na  sufit  można  narzucać  zaprawę  sposobami:  „przez
głowę”,  „nad  sobą”,  lub  „od  siebie”.  Po  naniesieniu  narzutu  wyrównuje  się  go  za  pomocą
łaty.

Rys. 11. Sposoby narzucania zaprawy z deski na sufit: a) „przez głowę”, b) „nad sobą”, c) „od siebie” [10. s.343]

Gładź  to  cienka  warstwa  (1÷3  mm)  wykonywana  na  narzucie  w  tynkach  trójwarstwowych.
Zaprawa powinna być rzadka, bardziej tłusta niż do narzutu, z drobnym przesianym piaskiem.
W  celu  zapewnienia  odpowiedniej  przyczepności  należy  narzut  przed  nałożeniem  gładzi
dobrze  zmoczyć.  Gładź  nakłada  się  za  pomocą  kielni  i  rozprowadza  pacą,  a  po  wstępnym
stężeniu zaciera packą. W czasie zacierania należy tynk skrapiać wodą za pomocą pędzla.

Na każdym etapie wykonywania tynku należy sprawdzać konsystencję zaprawy za

pomocą stożka pomiarowego. W zależności od rodzaju i warstwy tynku stosuje się rodzaje
i konsystencje zapraw przedstawione w tabeli 5.

Tabela 5. Zastosowanie zapraw, zalecane rodzaje, marki zapraw, w zależności od ich przeznaczenia w robotach

tynkarskich wg PN-90/B-14501

Rodzaj tynków

Przeznaczenie

zaprawy

Rodzaj zaprawy

Marka zaprawy

Konsystencja wg

stożka pom. w

zewnętrzne

obrzutka pod

tynki

cementowa

cem.-wap.

M4÷M15

M2÷M7

9÷11

wewnętrzne

obrzutka pod

tynki

cementowa

cem.-wap.

wapienna

gipsowa

gipsowo-wap.

M2÷M15

M1÷M7

M0,6÷M1

9÷10

zewnętrzne

narzut

cementowa

M4÷M7

6÷9

„

Projekt wspó

łfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

cem-wap.

M2÷M7

wewnętrzne

narzut

wapienna

gipsowa

cem.-wap.

M0,3÷M1

M2÷M1

M1÷M7

6÷9

zewnętrzne

warstwa

wierzchnia

tynków

zwykłych

cementowa

cem.-wap.

gipsowa

M2÷M4

6÷8

9÷10

wewnętrzne

warstwa

wierzchnia

tynków

zwykłych

cementowa

cem.-wap.

gipsowa

gipsowo-wap.

M4÷M7

M1÷M4

M1÷M2

M0,6÷M2

Tynki pocienione i gładzie na

podłożach gipsowych i gips.-bet.

gipsowa

gipsowo-wap.

M2÷M4

6÷11

Odbiór robót tynkarskich

Przy odbiorze robót tynkarskich sprawdza się prawidłowość i jakość ich wykonania,

a w szczególności: ich grubość, gładkość i przyczepność do podłoża całej powierzchni.
Na powierzchni tynków nie mogą występować:

−

trwałe zacieki,

−

wykwity pleśni i roztworów soli,

−

pęknięcia, wypryski i spęcznienia,

−

pęcherze i odparzenia będące wynikiem słabej przyczepności tynku do podłoża,

−

widoczne miejscowe nierówności, wynikające z techniki wykonania tynku.

Dopuszczalne  odchyłki  i  usterki  przy  tynkach  zwykłych,  w  zależności  od  ich  kategorii,
powinny  być  zgodne  z  aktualnymi  normami.  W  tynkach  pospolitych  dopuszcza  się
występowanie  nierówności  powierzchni  do  4  mm  na  całej  długości  łaty  kontrolnej
2 metrowej.  Przepisy  dotyczące  odbioru  są  określone  w  „Warunkach  technicznych
wykonania i odbioru robót budowlano-montażowych.”

4.6.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

1. Jak dzielą się tynki ze względu na technikę wykonania i wynikający z niej stopień

wygładzenia powierzchni?

2.  Czym charakteryzują się tynki surowe i gdzie się je stosuje?
3.  Z jakich warstw składają się tynki pospolite dwu- i trójwarstwowe?
4.  W jaki sposób wyznacza się lico powierzchni tynku?
5.  Co to jest obrzutka?
6.  W jaki sposób wykonuje się narzut?
7.  Jaką zaprawą wykonuje się gładź?
8.  Jakie  rodzaje  zapraw  tynkarskich  mogą  być  używane  do  wykonania  poszczególnych

warstw tynku?

9. Na czym polega odbiór robót tynkarskich?

„

Projekt wspó

łfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.6.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Wyznacz płaszczyznę lica tynku na ścianie wewnętrznej dowolną metodą stosowaną

w robotach tynkarskich.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  zorganizować stanowisko pracy,
2)  zaplanować przebieg wykonania ćwiczenia – plan zapisać w zeszycie,
3)  przestrzegać zasad bezpieczeństwa i higieny pracy,
4)  ustalić sposoby wyznaczania lica tynku,
5)  wybrać jeden ze sposobów,
6)  przygotować odpowiednie materiały i narzędzia,
7)  przygotować narzędzia do wyznaczenia lica tynku,
8)  wyznaczyć lico tynku,
9)  sprawdzić dokładność wykonania,
10)  uporządkować stanowisko pracy,
11)  sporządzić w zeszycie notatkę z przeprowadzonego ćwiczenia,
12)  sformułować wnioski z realizacji ćwiczenia,
13)  zaprezentować efekty swojej pracy,
14)  dokonać samooceny pracy.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

narzędzia i materiały potrzebne do wykonania zadania,

−

plansze poglądowe dotyczące wyznaczania lica tynku,

−

sprzęt do sprzątania.

Ćwiczenie 2

Wykonaj tynk surowy kategorii I na powierzchni 1 m

podłoża betonowego

z wykończeniem tej powierzchni kielnią.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  zorganizować stanowisko pracy,
2)  zaplanować przebieg wykonania ćwiczenia – plan zapisać w zeszycie,
3)  przestrzegać zasad bezpieczeństwa i higieny pracy,
4)  ustalić zasady wykonania tynku surowego kat. I,
5)  obejrzeć dokładnie ścianę przeznaczoną do tynkowania,
6)  sprawdzić jakość podłoża,
7)  przygotować potrzebne materiały,
8)  przygotować sprzęt i narzędzia tynkarskie,
9)  przygotować zaprawę cementową,
10)  narzucić odpowiednio zaprawę na podłoże,
11)  wyrównać powierzchnię kielnią,
12)  uporządkować stanowisko pracy,
13)  sporządzić w zeszycie notatkę z przeprowadzonego ćwiczenia,
14)  sformułować wnioski z realizacji ćwiczenia,
15)  zaprezentować efekty swojej pracy,
16)  dokonać samooceny pracy.

„

Projekt wspó

łfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

narzędzia i sprzęt potrzebny do wykonania zadania,

−

materiały potrzebne do wykonania tynku,

−

sprzęt do sprzątania.

Ćwiczenie 3

Wykonaj warstwę obrzutki, narzutu i gładzi na ścianie murowanej na spoiny puste.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  zorganizować stanowisko pracy,
2)  zaplanować przebieg wykonania ćwiczenia – plan zapisać w zeszycie,
3)  przestrzegać zasad bezpieczeństwa i higieny pracy,
4)  ustalić sposób wykonania obrzutki, narzutu i gładzi,
5)  sprawdzić jakość podłoża,
6)  przygotować materiały potrzebne do wykonania obrzutki, narzutu i gładzi,
7)  przygotować sprzęt i narzędzia tynkarskie,
8)  przygotować zaprawę tynkarską,
9)  wykonać poszczególne warstwy tynku,
10)  uporządkować stanowisko pracy,
11)  sporządzić w zeszycie notatkę z przeprowadzonego ćwiczenia,
12)  sformułować wnioski z realizacji ćwiczenia,
13)  zaprezentować efekty swojej pracy,
14)  dokonać samooceny pracy.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

narzędzia i sprzęt do wykonania zadania,

−

materiały potrzebne do wykonania poszczególnych warstw tynku,

−

sprzęt do sprzątania.

4.6.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

1) określić rodzaje tynków surowych i pospolitych?

2) określić zastosowanie tych tynków?

3) wyznaczyć płaszczyznę lica tynku metodą stosowaną w robotach

tynkarskich?

4) wykonać warstwę obrzutki, narzutu i gładzi?

5) wykonać tynki jednowarstwowe kategorii I oraz tynki dwuwarstwowe

kategorii II?

6) określić sposób odbioru tynków?

„

Projekt wspó

łfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.7. Naprawa tynków

4.7.1. Materiał nauczania

Podczas prac remontowych zachodzi często konieczność naprawy tynków. Należy wtedy

najpierw określić zakres koniecznych do wykonania prac.

Oprócz widocznych uszkodzeń mogą występować tynki odparzone, które nie różnią się
wyglądem od dobrych. Aby stwierdzić odparzenia, należy je opukać lekkim młotkiem. Tynki
odparzone wydają głuchy odgłos, natomiast tynki dobrze związane z podłożem wydają czysty
dźwięk. Po ostukaniu należy zaznaczyć miejsca, w których stwierdzono odparzenia tynku.

Tynki  zawilgocone,  z  widocznymi  zaciekami,  bada  się  ostrzem  gwoździa.  Dobry  tynk  się
rysuje,  natomiast  zły,  o  słabej  spójności  rozsypuje  się.  Miejsca  przeznaczone  do  naprawy
należy na ścianie zaznaczyć.

We wszystkich oznaczonych miejscach tynk musi być skuty. Zbija się go młotkiem

murarskim  lub  przecinakiem  aż  do  podłoża.  Odsłonięte  podłoże  betonowe  i  kamienne  należy
naciąć  dłutem,  natomiast  z  powierzchni  muru  należy  wyskrobać  zaprawę  ze  spoin
na głębokość  około  2  cm.  Odsłonięte  podłoże  należy  oczyścić,  obficie  zwilżyć  wodą
i uzupełnić tynk taką samą zaprawą, jaką był wykonany stary tynk.

Sposób usuwania rys występujących w powierzchni tynku zależy od ich wielkości. Rysy

płytkie (głębokości do 0,5 cm) należy poszerzyć przecinakiem, oczyścić, obficie zmoczyć
wodą, wypełnić taką samą zaprawą, z jakiej był tynk i zatrzeć packą. Rysy głębsze niż 0,5 cm
naprawia się w dwóch etapach:

−

najpierw, po odpowiednim przygotowaniu rysy, wykonuje się wypełnienie zgrubne,

−

po wstępnym związaniu wykonuje się wypełnienie całkowite z zatarciem drewnianą

packą.

Rys. 12. Kolejne fazy naprawy pękniętego tynku: a) stan początkowy, b) poszerzenie rysy i nasycenie wodą,

c) zgrubne wypełnienie ubytku zaprawą tynkarską, d) całkowite wypełnienie zaprawą z zatarciem na gładko,

1- rysa, 2- tynk nasycony wodą, 3- zaprawa tynkarska, 4- druga warstwa zaprawy [16, str.234]

Wady  powierzchniowe  tynku  np.  po  usunięciu  powłoki  malarskiej  usuwa  się  przez
przetarcie,  czyli  położenie  nowej  gładzi.  W  zależności  od  rodzaju  istniejącego  tynku  nową
gładź  wykonuje  się  z  zaprawy:  wapiennej,  cementowo-wapiennej  lub  gipsowej.  Przy
nieznacznych  uszkodzeniach  tynku  można  nanosić  i  rozprowadzać  gładź  za  pomocą
ławkowca. Do wykonania zaprawy musi być wtedy użyty bardzo drobnoziarnisty piasek.

Tynki gładzone należy naprawiać drobnoziarnistą zaprawą i przecierać packą filcowaną

lub metalową. Rysy o szerokości do 1 mm oraz niewielkie uszkodzenia, np. otwory
po gwoździach, można naprawiać zaprawą gipsową 1:1, po wcześniejszym zwilżeniu
uszkodzeń wodą.

„

Projekt wspó

łfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Reperacje dużych, oświetlonych powierzchni tynku powinny być wykonane szczególnie

dokładnie i miejsca napraw powinny mieć taki sam rodzaj powierzchni jak stary tynk.
Naprawy tynków ozdobnych są bardzo trudne i muszą być wykonywane przez tynkarza.

Do naprawy uszkodzeń gładkich powierzchni gipsowych można stosować produkowane

fabrycznie gotowe masy lub specjalne mieszanki do sporządzania szpachlówek gipsowych,
zawierające dodatek opóźniaczy wiązania gipsu.

4.7.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając napytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

1.  W jaki sposób sprawdza się, czy tynki są odparzone?
2.  W jaki sposób naprawia się tynki odparzone i tynki, które utraciły spójność?
3.  Jakie są sposoby naprawiania pęknięć tynków?
4.  Jakich zapraw należy używać do reperacji tynków?
5.  Jaką metodą można naprawiać niewielkie uszkodzenia powierzchniowe?
6.  Do jakich napraw można stosować szpachlówki gipsowe?

4.7.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Rozpoznaj uszkodzenia tynku w pracowni lub w pomieszczeniu wskazanym przez

nauczyciela i ustal zakres i sposób wykonania napraw.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  zorganizować stanowisko pracy,
2)  zaplanować przebieg wykonania ćwiczenia – plan zapisać w zeszycie,
3)  przestrzegać zasad bezpieczeństwa i higieny pracy,
4)  obejrzeć dokładnie tynki na ścianach i suficie,
5)  sprawdzić, czy występują odparzenia tynku,
6)  wskazać widoczne uszkodzenia,
7)  ustalić zakres napraw,
8)  ustalić sposób wykonania tych napraw,
9)  sporządzić w zeszycie notatkę z przeprowadzonego ćwiczenia,
10) sformułować wnioski z realizacji ćwiczenia,
11) zaprezentować efekty swojej pracy,
12) dokonać samooceny pracy.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

plansza poglądowa dotycząca napraw tynku,

−

literatura.

„

Projekt wspó

łfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Ćwiczenie 2

Dokonaj naprawy uszkodzonego tynku na ścianie wewnętrznej wskazanej w ćwiczeniu nr 1.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  zorganizować stanowisko pracy,
2)  zaplanować przebieg wykonania ćwiczenia – plan zapisać w zeszycie,
3)  przestrzegać zasad bezpieczeństwa i higieny pracy,
4)  zaznaczyć miejsca, w których tynk należy całkowicie usunąć,
5)  przygotować zaprawę budowlaną,
6)  naprawić uszkodzone fragmentu tynku,
7)  sprawdzić jakość wykonanej pracy,
8)  uporządkować miejsce pracy,
9)  sporządzić w zeszycie notatkę z przeprowadzonego ćwiczenia,
10)  sformułować wnioski z realizacji ćwiczenia,
11)  zaprezentować efekty swojej pracy,
12)  dokonać samooceny pracy.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

narzędzia i sprzęt potrzebny do wykonania zadania,

−

materiały potrzebne do wykonania napraw tynku,

−

sprzęt do sprzątania.

4.7.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

1) sprawdzić, czy tynk jest odparzony?

2) sprawdzić spójność tynku?

3) określić rodzaj zaprawy do naprawy tynku?

4) rozpoznać uszkodzenia tynku i dokonać naprawy?

5) dokonać bieżącej oceny wykonanej pracy i usunąć usterki?

„

Projekt wspó

łfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.8. Rusztowania do robót tynkarskich i zasady ich eksploatacji

4.8.1. Materiał nauczania

Do robót tynkarskich wewnątrz budynku stosuje się takie same rusztowania jak do robót

murarskich. Są to rusztowania: na kozłach, teleskopowe i stolikowe.

Do robót tynkarskich elewacyjnych oraz we wnętrzach wysokich pomieszczeń konieczne

jest  użycie  rusztowań,  na  których  układa  się  pomosty  robocze.  Każdy  pomost  znajdujący  się
na  wysokości  większej  niż  1,0  m  nad  poziomem  terenu  powinien  posiadać  poręcze
i odbojnice, które zabezpieczają narzędzia i materiały przed spadnięciem.

Do robót zewnętrznych stosuje się najczęściej rusztowania:

−

stojakowe,

−

drabinowe,

−

rurowe,

−

ramowe,

−

wiszące,

−

na wysuwnicach,

−

przesuwne lub przejezdne.

Rusztowania  drewniane  stojakowe  i  drabinowe  powinny  być  wykonane  ze  zdrowego
drewna  z  drzew  iglastych,  bez  sęków  i  wad.  Montaż  i  rozbiórkę  takich  rusztowań  powinni
wykonywać odpowiednio wykwalifikowani robotnicy.

Do robót tynkarskich zewnętrznych stosuje się rusztowanie stojakowe dwurzędowe,

składające się z dwóch rzędów stojaków połączonych podłużnicami, leżni, pomostów
i krzyżulców usztywniających.

Rys. 13. Rusztowanie stojakowe dwurzędowe- widok [15, s. 316]

Rusztowania drabinowe, zwane wiedeńskim, składają się z szeregu ustawionych pionowo
drabin oraz ułożonych na ich szczeblach pomostów roboczych. Drabiny usztywnia się
tężnikami i przymocowuje do budynku.

„

Projekt wspó

łfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Rys. 14. Rusztowanie drabinowe: a) widok, b) sposób mocowania do ściany, 1 - drabina, 2 – pomost,

3 – stężenie, 4 – poręcz, 5- belka rozpierająca, 6 – hak stalowy wbity w ścianę, 7 – drut ø 3 mm [16, s.188]

Rusztowania drewniane są ciężkie i nietrwałe, dlatego powszechnie używa się rusztowań
stalowych lub ze stopów aluminiowych.

Rusztowania  metalowe  są  proste  w  montażu  i  demontażu.  Wykonuje  się  je  z  rur
i kształtowników  oraz  różnego  typu  złączy  i  zaczepów,  które  zapewniają  odpowiednią
sztywność połączeń. Konstrukcja rusztowania z rur stalowych jest taka sama jak rusztowania
drewnianego  dwustojakowego.  Każde rusztowanie powinno  być  odpowiednio zakotwione do
ściany.

Rys. 15. Pion komunikacyjny rusztowania rurowego a) rzut poziomy, b) widok [10, s. 205]

Rusztowania  ramowe mogą być stosowane do robót zewnętrznych oraz wewnątrz budynku.
Wysokość  powtarzalnej  kondygnacji  rusztowań ramowych powinna wynosić 2 m. Najczęściej
stosowanym  jest  rusztowanie  typu  Warszawa,  składane  z  gotowych  ram  wykonanych  z  rur
stalowych  i  łączonych  na  czopowe  złącza  wzdłużne.  Do  wysokości  5 m może być stosowane
jako  wolnostojące,  a  powyżej  5  m  powinno  być  kotwione  do  ściany.  Inne  typy  rusztowań
ramowych to np.:

−

„błyskawiczne”: Blitz 70ST, 100ST, 70AL – maks. wysokość użytkowania 24 m,

−

elewacyjne Kombi SL 70 (wys. 30 m) i Kombi SL100 (wys. 50 m),

−

elewacyjne systemu Baumann Mostostal – wysokość do 60 m,

−

Bera/Rux – wysokość użytkowania do 100 m,

−

przyścienne Zremb – wysokość do 30m.

„

Projekt wspó

łfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Rys. 16. Rusztowanie wolnostojące z elementów typu Warszawa: a) widok, b) ramka [10, s. 207]

Rusztowania  wiszące  stosuje  się  do  wykonywania  robót  elewacyjnych  w  budynkach
wysokich. Składają się one z: pomostu lub kosza podwieszonego do wysuwnic układanych na
stropie  lub  dachu  budynku.  Pomost  może  być  unoszony  lub  opuszczany  ręcznie  lub  za
pomocą  mechanicznych  wciągarek.  Do  drobnych  robót  elewacyjnych  (np.  reperacji  tynków)
stosuje  się  rusztowanie  krzesełkowe  zawieszone na jednej linie i poruszane ręczną wciągarką,
może na nim pracować tylko jeden pracownik.

Rys.17. Rusztowanie wiszące: a) krzesełkowe, b) koszowe, c) pomostowe segmentowe [10, s.209]

Rusztowania na wysuwnicach są rzadko stosowane. Wysuwnice to belki, które na 1/3
długości i nie więcej niż 1,5 m wysuwa się na zewnątrz przez otwory w murze.

„

Projekt wspó

łfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Rys. 18. Rusztowanie na wysuwnicach [15, s. 323]

Rusztowania  przesuwne  lub przejezdne  stosuje  się  najczęściej  przy  tynkowaniu  długich
budynków.  Składają  się  z  wózka  jezdnego,  stałego  podwozia  i  konstrukcji  nożycowej
unoszącej  pomost.  Rusztowania  przejezdne  Baumann  Mostostal  typ  MP  są  konstrukcji
ramowej wykonanej z aluminium i stali ocynkowanej.

Rys.19. Rusztowanie przejezdne [10, s. 212]

Zasady eksploatacji rusztowań

Do użytkowania rusztowania można przystąpić po jego całkowitym skończeniu

i sprawdzeniu poprawności wykonania. Odbiór rusztowania powinien być dokonany przez
nadzór techniczny i potwierdzony wpisem do dziennika budowy.

„

Projekt wspó

łfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

W czasie eksploatacji rusztowania powinny być poddawane następującym przeglądom:

−

codziennie – przez brygadzistę tynkarskiego,

−

co 120 dni – przez konserwatora rusztowania,

−

po silnych wiatrach, burzach, długotrwałych opadach – przez komisję (z udziałem

inspektora nadzoru) dopuszczającą do ponownego wykonywania robót na rusztowaniu.

Wynik przeglądów powinien być wpisany do dziennika budowy.

Podczas pracy na rusztowaniach należy przestrzegać następujących zasad:

−

pomosty robocze należy systematycznie oczyszczać z odpadów materiałów

budowlanych, a w zimie – ze śniegu i lodu,

−

materiały potrzebne do wykonania robót powinny być rozłożone równomiernie

na powierzchni pomostu roboczego, a ich ciężar nie może przekraczać dopuszczalnego
obciążenia użytkowego,

−

nie wolno pozostawiać na rusztowaniach materiałów i narzędzi po zakończeniu pracy,

−

pomosty robocze nie mogą być obciążone urządzeniami drgającymi,

−

nie wolno biegać po pomostach rusztowań,

−

konstrukcję rusztowań należy zabezpieczyć przed możliwością wejścia osób

niepowołanych na pomosty robocze,

−

węże do tłoczenia zaprawy należy podwieszać do elementu konstrukcji w sposób

przegubowy,

−

obciążenie i praca na dwóch pomostach na różnych poziomach w jednej linii pionowej

jest zabroniona, chyba że na to pozwala projekt (konieczne są wtedy szczelne daszki
ochronne oddzielające obydwa stanowiska),

−

podłoże, na którym jest ustawione rusztowanie, powinno mieć możliwość

natychmiastowego odprowadzenia wód opadowych,

−

rusztowania usytuowane bezpośrednio przy drogach, miejscach przejazdów i przejść

dla pieszych powinny być zabezpieczone daszkami i siatkami ochronnymi,

−

na rusztowaniach powinny być umieszczone tablice informacyjne o dopuszczalnym

obciążeniu pomostów rusztowania i wyciągu, a na placu budowy – tablice ostrzegawcze,

−

wchodzić i schodzić z rusztowania można tylko po drabinach i schodniach

przeznaczonych do tego celu; muszą one być utrzymywane w czystości,
aby wyeliminować możliwość poślizgu,

−

rusztowania wiszące muszą być zabezpieczone przed wahaniami, nie wolno na nich

używać drabin i kozłów.

Zasady bezpieczeństwa podczas montażu i demontażu rusztowań

−

Montaż rusztowań powinien być przeprowadzony zgodnie z dokumentacją danego

rodzaju rusztowań pod nadzorem osób posiadających odpowiednie uprawnienia.

−

Pracownicy montujący i demontujący rusztowania powinni posiadać pasy ochronne,

które w czasie prac przymocowuje się do stałych części budynku; prace te należy
wykonywać w czasie dobrych warunków atmosferycznych, przy dobrej widoczności
lub oświetleniu.

−

Przy rusztowaniach drewnianych nie wolno używać drewna nieokorowanego, deski

pomostowe muszą opierać się na 3 leżniach, drabiny rusztowań muszą być tak ustawione,
aby obie nogi opierały się na wspólnej podkładce z grubej deski.

−

Każdy pomost ułożony na wysokości większej niż 1,0 m ponad terenem powinien być

zabezpieczony poręczami: górna poręcz powinna znajdować się na wysokości 1,10 m
od pomostu, a dolna 0,55÷0,60 m. Bezpośrednio nad deskami pomostu mocuje się
odbojnice, które zabezpieczają narzędzia i materiały przed spadnięciem z pomostu.

−

W stalowych rusztowaniach rurowych nie wolno zaklinowywać połączeń węzłowych

przez wkładanie kawałków stali lub drewna między rurę a jarzmo łącznika.

„

Projekt wspó

łfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

−

Rusztowania metalowe powinny mieć prawidłowo założone i uziemione piorunochrony,

a w pobliżu rusztowania nie mogą występować nieizolowane przewody elektryczne.

−

Demontaż rusztowań danego typu należy prowadzić zgodnie z instrukcją zatwierdzoną

przez kierownika budowy. Podczas demontażu nie wolno zrzucać elementów
z wysokości. Po zakończeniu demontażu elementy powinny być oczyszczone
i posegregowane.

−

Demontaż rusztowań z rur stalowych należy prowadzić zgodnie z instrukcją producenta,

po usunięciu z pomostów wszelkich urządzeń i materiałów. Demontaż rozpoczyna się
od zdejmowania poręczy i krzyżulców najwyższego pomostu, a następnie rozbiera
pomost, leżnie i schodnie.

−

Rusztowania i podesty ruchome wiszące powinny spełniać wymagania określone

odpowiednio w odrębnych przepisach oraz w Polskich Normach.

4.8.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając napytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

1.  Jakie rodzaje rusztowań są używane do robót tynkarskich?
2.  Z jakiego drewna powinny być wykonywane rusztowania drewniane?
3.  Jakie są rodzaje rusztowań ramowych?
4.  Do jakich robót stosuje się rusztowania wiszące?
5.  Kiedy stosuje się rusztowania przejezdne?
6.  Jak często powinny być dokonywane przeglądy rusztowań?
7.  Jakie zasady powinny być przestrzegane podczas eksploatacji rusztowań?
8.  Jak powinien być zabezpieczony pomost roboczy?
9.  Jakie zasady bezpieczeństwa obowiązują przy montażu i demontażu rusztowań?

4.8.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Ustal zasady eksploatacji rusztowań dotyczące:

−

wykonywania przeglądów stanu technicznego,

−

składowania materiałów na pomostach roboczych,

−

zabezpieczenia rusztowania usytuowanego przy przejściu dla pieszych.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  zorganizować stanowisko pracy,
2)  zaplanować przebieg wykonania ćwiczenia – plan zapisać w zeszycie,
3)  przestrzegać zasad bezpieczeństwa i higieny pracy,
4)  dokonać analizy zasad eksploatacji rusztowań,
5)  ustalić zasady eksploatacji rusztowań w określonym zakresie,
6)  sporządzić w zeszycie notatkę z przeprowadzonego ćwiczenia,
7)  sformułować wnioski z realizacji ćwiczenia,
8)  zaprezentować efekty swojej pracy,
9)  dokonać samooceny pracy.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

plansza poglądowa dotycząca eksploatacji rusztowań,

−

literatura.

„

Projekt wspó

łfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Ćwiczenie 2

Zmontuj rusztowanie rurowe dwurzędowe do wysokości 3 metrów.
Uwaga: zadanie powinien wykonać zespół 2 osobowy.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  zorganizować stanowisko pracy,
2)  zaplanować przebieg wykonania ćwiczenia – plan zapisać w zeszycie,
3)  przestrzegać zasad bezpieczeństwa i higieny pracy,
4)  dokonać analizy rysunku rusztowania rurowego dwurzędowego,
5)  zapoznać się z instrukcją montażu rusztowań rurowych,
6)  przygotować elementy rusztowania,
7)  zmontować rusztowanie,
8)  sporządzić w zeszycie notatkę z przeprowadzonego ćwiczenia,
9)  sformułować wnioski z realizacji ćwiczenia,
10)  zaprezentować efekty swojej pracy,
11)  dokonać samooceny pracy.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

komplet elementów rusztowania rurowego dwurzędowego,

−

plansze poglądowe,

−

katalogi dotyczące rusztowań,

−

instrukcja montażu rusztowań stojakowych,

−

literatura.

Ćwiczenie 3

Zdemontuj rusztowanie rurowe dwurzędowe wysokości 3 m, zmontowane podczas

realizacji ćwiczenia 2, zgodnie z zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  zorganizować stanowisko pracy,
2)  zaplanować przebieg wykonania ćwiczenia – plan zapisać w zeszycie,
3)  przestrzegać zasad bezpieczeństwa i higieny pracy,
4)  zapoznać się z instrukcją demontażu rusztowania rurowego,
5)  usunąć z pomostu roboczego wszelkie materiały,
6)  rozebrać rusztowanie zachowując kolejność demontażu zgodną z instrukcją,
7)  oczyścić, posegregować i poskładać elementy,
8)  sprawdzić, czy wszystkie elementy nadają się do ponownego użycia,
9)  sporządzić w zeszycie notatkę z przeprowadzonego ćwiczenia,
10) sformułować wnioski z realizacji ćwiczenia,
11) zaprezentować efekty swojej pracy,
12) dokonać samooceny pracy.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

zmontowane rusztowanie,

−

plansze poglądowe i katalogi dotyczące rusztowań,

−

instrukcja demontażu rusztowań rurowych dwurzędowych.

„

Projekt wspó

łfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.8.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

1) określić rodzaje rusztowań stosowanych w robotach tynkarskich?

2) rozpoznać i scharakteryzować poszczególne rusztowania?

3) określić zasady eksploatacji rusztowań?

4) określić zasady bezpieczeństwa przy montażu i demontażu

rusztowań?

5) zmontować, eksploatować i zdemontować rusztowanie niezbędne

do wykonania robót tynkarskich o wysokości do 3 metrów?

6) dokonać składowania elementów rusztowania na stanowisku pracy?

7) wykonać pracę z zachowaniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy? ¨

„

Projekt wspó

łfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.9. Rozliczanie robót tynkarskich

4.9.1. Materiał nauczania

Normy zużycia materiałów

Normy zużycia materiałów zawarte są w „Katalogu jednostkowych norm zużycia

materiałów  budowlanych”  oraz  w  „Katalogu  nakładów  rzeczowych”.  Określają  one
największą dopuszczalną  ilość  materiałów, która może być  użyta  do wykonania danej roboty.
Określają  również  nakłady  materiałów  na  ubytki  naturalne  oraz  straty  produkcyjne,
np. pozostałości zaprawy na ściankach naczyń.
Normy  te  są  używane  do  sporządzenia  zapotrzebowania  materiałowego  dla  określonego
zakresu robót, kontroli ich zużycia oraz rozliczenia materiałowego wykonanej pracy.
Rozliczanie się z pobranych materiałów jest obowiązkiem kierownika budowy.

Ustalanie ilości robót tynkowych

Ilość robót przewidzianych do wykonania ustala się na podstawie przedmiaru, a ilość

robót  już  wykonanych  –  na  podstawie  obmiaru.  Obmiar  polega  na  dokładnym  wymierzeniu
i wyliczeniu  ilości  wykonanych  robót.  Sposób  wykonania  obmiaru  robót  podaje  „Katalog
nakładów rzeczowych” lub „Katalog norm pracy”.

Przy wykonywaniu obmiaru tynków zewnętrznych i wewnętrznych należy stosować

następujące zasady:

−

Tynki zewnętrzne obmierza się w metrach kwadratowych ich powierzchni, według

wymiarów  elementów  nieotynkowanych  w  stanie  surowym.  Wysokość  ścian  przyjmuje
się  od  terenu  lub  cokołu  do  górnej  krawędzi  ścian  bez  gzymsu.  Elementy  płaskie  ścian
(wnęki,  pilastry)  o  szerokości  ponad  30 cm zalicza się do ścian płaskich, o szerokości do
30 cm – do ościeży.

−

Tynki balkonów i stropów loggii obmierza się w stanie surowym, doliczając

powierzchnię czoła i boków balkonu, jeśli są tynkowane.

−

Z powierzchni tynków zewnętrznych odlicza się: powierzchnie nieotynkowane,

powierzchnie robót ciągnionych, elementów kamiennych i innych, otwory o tynkowanych
ościeżach oraz otwory o powierzchni większej niż 1 m

, jeżeli nie tynkuje się ościeży.

−

Powierzchnię otworów obmierza się w świetle ościeżnicy lub w świetle muru – gdy jej

nie ma.

−

Tynki ościeży oblicza się jako iloczyn długości otynkowanego ościeża (mierzonej

w świetle ościeżnicy lub w razie jej braku – w świetle muru) i szerokości ościeży w stanie
surowym.

−

Tynki wewnętrzne obmierza się w świetle surowych murów, wysokość - od podłogi do

sufitu.  Płaszczyzny  ścian  (pilastry,  wnęki)  o  szerokości  ponad  50  cm zalicza  się  do  ścian
płaskich,  natomiast  o  szerokości  do  50  cm  oraz  tynkowane  powierzchnie  słupów,  belek,
nadproży itp. – zalicza się do ościeży.

−

Tynki stropów płaskich obmierza się w świetle ścian w stanie surowym, a powierzchnie

belek i żeber – w rozwinięciu.

−

Z powierzchni tynków wewnętrznych odlicza się: powierzchnie nie tynkowane powyżej

1 m

, powierzchnie pod grzejniki tynkowane wcześniej, większe niż 1 m

, wszystkie

otwory mające tynkowane ościeża oraz otwory bez tynkowanych ościeży o powierzchni
większej niż 1 m

−

Otwory obmierza się jak w tynkach zewnętrznych i potrąca z obu tynkowanych stron

ścian.

„

Projekt wspó

łfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Kalkulacja kosztu robót

Do wyliczenia kosztu wykonania danych robót należy określić potrzebne nakłady

na robociznę, materiały i pracę sprzętu. Dane te można odczytać z „Katalogów nakładów
rzeczowych” (tynki w katalogu nr 2-02), które służą do kosztorysowania robót budowlanych.
W celu skalkulowania kosztu robót normy nakładów mnoży się przez odpowiednią stawkę:

−

dla robocizny – stawkę za godzinę pracy odpowiednio wyszkolonego pracownika,

−

dla materiałów – cenę jednostki wymienionych w tablicy materiałów,

−

dla sprzętu – cenę pracy roboczogodziny wymienionego w tablicy rodzaju sprzętu.

Wynagrodzenie za wykonaną pracę

Płace robotników w budownictwie opierają na następujących systemach płac:

−

akordowym,

−

godzinowym (czasowym),

−

dniówkowym z premią.
W systemie akordowym pracownik otrzymuje wynagrodzenie za ilość wykonanej pracy.

Mnożąc ilość metrów kwadratowych wykonanych tynków przez cenę wykonania 1 m

tynku

danej kategorii otrzymuje się wynagrodzenie.

System godzinowy polega na obliczaniu zarobku pracownika przez pomnożenie liczby

przepracowanych godzin przez stawkę godzinową, która zależy od zaszeregowania zgodnego
z taryfikatorem kwalifikacyjnym i ewentualnej premii.

System dniówkowy określa zarobek na podstawie liczby przepracowanych dniówek.

Aby uzyskać odpowiednią wydajność pracy, określa się minimum jednostek roboty (np. ilość
m

tynku), które robotnik powinien wykonać w czasie zmiany roboczej (tzw. dniówka

zadaniowa) lub premiuje za osiągnięcie wymaganej ilości i jakości robót (dniówka z premią).

4.9.2.Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

1.  Do czego służą normy zużycia materiałów?
2.  Kto ma obowiązek rozliczenia  się z pobranych materiałów?
3.  Na czym polega przedmiar i obmiar robót?
4.  W jakich podręcznikach znajdują się zasady wykonania obmiaru robót tynkarskich?
5.  Co należy odliczać z powierzchni tynków zewnętrznych?
6.  Jakie powierzchnie odlicza się z tynków wewnętrznych?
7.  Na czym polega kalkulacja kosztu robót?
8.  Jakie są systemy płac w budownictwie?
9.  W jaki sposób można obliczyć wynagrodzenie za pracę?

4.9.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Określ orientacyjną ilość materiałów potrzebnych do wykonania tynku kategorii I,

grubości 10 mm z zaprawy cementowo wapiennej 1: 1: 6, na ścianie o długości 8,0 m
i wysokości 2,5 m. Sporządź zapotrzebowanie materiałowe.

Orientacyjne ilości składników potrzebnych do przygotowania 1m

zaprawy cementowo-

wapiennej z zastosowaniem wapna hydratyzowanego odczytaj z tabeli zamieszczonej poniżej,
opracowanej na podstawie PN-90/B-14501.

„

Projekt wspó

łfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Cement: wapno:

piasek

Cement

[kg]

Wapno

hydratyzowane

[kg]

Piasek

]

Woda

[dm

]

1: 1: 6

190

106

0,95

310

1: 1: 7

170

0,99

300

1: 1: 9

138

1,04

300

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  zaplanować przebieg wykonania ćwiczenia – plan zapisać w zeszycie,
2)  obliczyć powierzchnię tynku,
3)  obliczyć ilość zaprawy potrzebnej do wykonania tynku o grubości 10 mm,
4)  obliczyć ilości poszczególnych składników tej zaprawy,
5)  sporządzić zapotrzebowanie materiałowe dla wykonania tynku na zadanej ścianie,
6)  sporządzić w zeszycie notatkę z przeprowadzonego ćwiczenia,
7)  sformułować wnioski z realizacji ćwiczenia,
8)  zaprezentować efekty swojej pracy,
9)  dokonać samooceny pracy.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

Katalog nakładów rzeczowych nr 2-02,

−

PN-90/B-14501.

Ćwiczenie 2

Oblicz wynagrodzenie za wykonanie tynku wykonanego w ćwiczenia 1, wiedząc, że

koszt wykonania 1m

tynku cementowo-wapiennego kategorii I wynosi 7 zł.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  zaplanować przebieg wykonania ćwiczenia – plan zapisać w zeszycie,
2)  określić sposób obliczenia wynagrodzenia w systemie akordowym,
3)  ustalić ilość wykonanych tynków,
4)  obliczyć wynagrodzenie,
5)  sporządzić w zeszycie notatkę z przeprowadzonego ćwiczenia,
6)  sformułować wnioski z realizacji ćwiczenia,
7)  zaprezentować efekty swojej pracy,
8)  dokonać samooceny pracy.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

Katalog nakładów rzeczowych nr 2-02.

Ćwiczenie 3

Sporządź rozliczenie materiałowe dotyczące zaprawy zużytej przy wykonywaniu tynków

w ćwiczeniu 3 rozdział 4.6.

„

Projekt wspó

łfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  zaplanować przebieg wykonania ćwiczenia – plan zapisać w zeszycie,
2)  obliczyć powierzchnię wykonanych tynków,
3)  określić faktyczne zużycie zaprawy,
4)  obliczyć  normatywne  zużycie  zaprawy  na  podstawie  Katalogu  Nakładów  Rzeczowych

nr 2-02 (tablica 0803 Tynki zwykłe II i III kategorii, wykonywane ręcznie),

5)  wyjaśnić ewentualne różnice między zużyciem normatywnym a faktycznym,
6)  sporządzić w zeszycie notatkę z przeprowadzonego ćwiczenia,
7)  sformułować wnioski z realizacji ćwiczenia,
8)  zaprezentować efekty swojej pracy,
9)  dokonać samooceny pracy.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

Katalog nakładów rzeczowych nr 2-02,

−

PN-90/B-14501 dotyczące tynków.

4.9.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

1) sporządzić orientacyjne zapotrzebowanie materiałowe dla określonego

zakresu robót?

2) sporządzić rozliczenie materiałowe wykonanej pracy?

3) obliczyć wynagrodzenie za wykonaną pracę?

„

Projekt wspó

łfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

5. SPRAWDZIAN OSIĄGNIĘĆ

INSTRUKCJA DLA UCZNIA

1.  Przeczytaj uważnie instrukcję.
2.  Zapoznaj się z zestawem zadań testowych.
3.  Udzielaj odpowiedzi tylko na załączonej karcie odpowiedzi.
4.  Podpisz imieniem i nazwiskiem kartę odpowiedzi.
5.  Test zawiera 22 zadania o różnym stopniu trudności. Do każdego są dołączone 4 możliwe

odpowiedzi. Tylko jedna jest prawidłowa.

6. Udzielaj odpowiedzi tylko na załączonej karcie odpowiedzi, stawiając w odpowiedniej

rubryce znak X. W przypadku pomyłki należy błędną odpowiedź zaznaczyć kółkiem,
a następnie ponownie zakreślić odpowiedź prawidłową.

7. Pracuj samodzielnie, bo tylko wtedy będziesz miał satysfakcję z wykonanego zadania.
8. Kiedy udzielenie odpowiedzi będzie Ci sprawiało trudność, wtedy odłóż jego rozwiązanie

na później i wróć do niego, gdy zostanie Ci czas wolny.

9. Na rozwiązanie testu masz 45 minut.

Powodzenia!

„

Projekt wspó

łfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

ZESTAW ZADAŃ TESTOWYCH

1. Zaprawy z dodatkiem kruszywa ciężkiego stosuje się do wykonywania tynków

izolujących przed
a)  hałasem.
b)  wilgocią.
c)  utratą ciepła.
d)  promieniowaniem.

2. Do zacierania powierzchni tynku służy

a)  kielnia.
b)  spoinówka.
c)  packa drewniana.
d)  czerpak tynkarski.

3. Rysunek przedstawia

a)  spoinówkę.
b)  czerpak tynkarski.
c)  zacieraczkę do tynków gipsowych.

d) packę zaokrągloną do tynków gipsowych.

Rys. Sprzęt tynkarski [10, 2. 321]

4. Wapno hydratyzowane to inaczej

a)  wapno palone.
b)  ciasto wapienne.
c)  wapno hydrauliczne.
d)  wapno suchogaszone.

5. Jako opóźniacz wiązania gipsu można stosować

a)  kredę.
b)  boraks.
c)  cement.
d)  szkło wodne.

6. Oznaczenie CEM I, określa cement

a)  hutniczy.
b)  murarski.
c)  portlandzki.
d)  pucolanowy.

„

Projekt wspó

łfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

7. Zaprawa cementowo-wapienna 1: 1: 6 oznacza proporcje

a)  cement: wapno: piasek.
b)  wapno: cement: piasek.
c)  piasek: cement: wapno.
d)  cement: piasek: wapno.

8. Cementy szybkotwardniejące oznaczone są dodatkowo literą

a)  T.
b)  S.
c)  R.
d)  B.

9. Płyty gipsowo-kartonowe budowlane, przeznaczone do nakładania jako tzw. suchy tynk

są oznaczone symbolem

a)  GKB.
b)  GKF.
c)  GKP.
d)  GKS.

10. Tynki pospolite dwuwarstwowe to tynki kategorii

a)  0.
b)  I.
c)  II.
d)  III.

11. Podłoża ceglane mogą być tynkowane po upływie?

a)  2 tygodni.
b)  1 miesiąc.
c)  2 miesięcy.
d)  1 tygodnia.

od wykonania murów.

12. Przed tynkowaniem murów na spoiny pełne zaleca się wydrapać zaprawę na głębokość

a)  1 ÷ 5 mm.
b)  5 ÷ 10 mm.
c)  15 ÷ 20 mm.

d) 10 ÷ 15 mm.

13. Przed tynkowaniem należy zabezpieczyć środkiem antykorozyjnym części metalowe

przylegające do zaprawy

a)  gipsowej.
b)  cementowej.
c)  cementowo-glinianej.
d)  cementowo-wapiennej.

„

Projekt wspó

łfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

14. W pomieszczeniach o podwyższonej wilgotności nie można stosować tynków

a)  gipsowych.
b)  wapiennych.
c)  cementowych.
d)  cementowo-wapiennych.

15. Wyznaczanie powierzchni tynków rozpoczyna się od

a) wyznaczenia lica tynku.

b)  wyznaczenia linii horyzontu.
c)  wykonania pasów kierunkowych.
d)  umocowania klocków drewnianych.

16. Aby uzyskać silne połączenie zaprawy z podłożem, obrzutkę wykonuje się z zaprawy

o konsystencji

a)  rzadkiej.
b)  plastycznej.
c)  bardzo gęstej.
d)  gęstoplastycznej.

17. Poniższy rysunek przedstawia rusztowanie

a)  rurowe.
b)  ramowe.
c)  stojakowe.
d)  przesuwne.

18. W czasie eksploatacji rusztowania powinny być poddawane przeglądom

a)  co tydzień.
b)  co miesiąc.
c)  codziennie.
d)  co 2 tygodnie.

19. Bariery ochronne na pomostach roboczych układanych na rusztowaniach powinny mieć

wysokość

a)  0,7 m.
b)  0,9 m.
c)  1,1 m.
d)  1,5 m.

„

Projekt wspó

łfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

KARTA ODPOWIEDZI

Imię i nazwisko ……………………………………………………..

Wykonywanie podstawowych robót tynkarskich

Zakreśl poprawną odpowiedź

zadania

odpowiedź

Punkty

Razem:

„

Projekt wspó

łfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

6. LITERATURA

1. Francuz W. M.: Budowniczowie. P.W. STABILL, Kraków 2001
2. Francuz W. M., Sokołowski R.: Bezpieczeństwo i higiena pracy w rzemiośle. WSiP:,

Warszawa 1996

3. Frankiewicz D.: Rozpoznawanie podstawowych materiałów budowlanych. KOWEZ,

Warszawa 2002

4. Frankiewicz D., Transport, składowanie i magazynowanie materiałów budowlanych,

KOWEZ, Warszawa 2002

5. Gąsiorowska D., Horsztyńska B.: Posługiwanie się podstawowymi pojęciami i terminami

z zakresu budownictwa. KOWEZ, Warszawa 2002

6. Gąsiorowska D, Horsztyńska B., Posługiwanie się dokumentacją techniczną, KOWEZ,

Warszawa 2002

7.  Lenkiewicz W., Michnowski Z.: O materiałach budowlanych. WSiP S.A.
8.  Mac S., Leowski J.: Bezpieczeństwo i higiena pracy. WSiP, Warszawa 1996
9.  Martinek W., Pieniążek J.: Technologia budownictwa. Cz. 5. WSiP, Warszawa 1997
10.  Martinek W., Szymański E.: Murarstwo i tynkarstwo. WSiP, 1999
11.  Mirski J.: Budownictwo z technologią. Cz.3. WSiP, Warszawa 2003
12.  Panas J. Praca zbiorowa.: Poradnik majstra budowlanego. Arkady, Warszawa 2003
13.  Roj-Chodacka  A.  Przestrzeganie  przepisów  bezpieczeństwa  i  higieny  pracy,  ochrony

przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska, KOWEZ, Warszawa 2002

14.  Szymański E.: Materiałoznawstwo budowlane. WSiP, Warszawa 1999
15.  Urban L.: Murarstwo i tynkarstwo. WSiP, Warszawa 1997
16.  Wolski Z.: Roboty malarskie. WSiP, Warszawa 1997

oraz
17.  Katalog  Nakładów  Rzeczowych  nr  2-02.  Konstrukcje  budowlane  tom  I.  WACETOB-

PZITB, Warszawa 2000.

18. Katalog nakładów rzeczowych nr 9-03. Wyprawy z fabrycznych suchych mieszanek

tynkarskich (uzupełnienie do KNR 2-020)

Czasopisma specjalistyczne:

Atlas budowlany, Murator, Murator Plus.

Polskie Normy:

PN-EN 197-1:2002 Cement – Część 1: Skład, wymagania i kryteria zgodności dotyczące

cementów powszechnego użytku.

PN- EN 13914-1:2005(U) Projektowanie, przygotowanie i zastosowanie tynków

zewnętrznych i wewnętrznych – Tynki zewnętrzne.

PN-90/B-14501 – Zaprawy budowlane zwykłe.
PN-EN 197-1: 2002 – Cement. Część 1: Skład, wymagania i kryteria zgodności dotyczące

cementów powszechnego użytku.

PN-B-03163- 1: 1998 Konstrukcje drewniane. Rusztowania. Terminologia.
PN-B-03163- 2: 1998 Konstrukcje drewniane. Rusztowania. Wymagania.