1 

Zarz

ą

dzanie finansami przedsi

ę

biorstw  

 
1. Wymieni

ć

 pierwsze i ostatnie 3 etapy rozwoju pieni

ą

dza. 

 
Pierwsze trzy:  

1)

 

Pieniądz naturalny – zachodziła bezpośrednia wymiana towaru na towar, pieniądz był 
ekwiwalentem przypadkowym. 

2)

 

Bezpośrednia wymiana rozwinięta – szczególny ekwiwalent w danym regionie. 

3)

 

Pieniądz jako ogólny ekwiwalent – następuje rozerwanie czasu między zakupem a 
zapłatą (powstają rozrachunki – naleŜności i zobowiązania) 

Ostatnie trzy: 

1)

 

Pieniądz papierowy – od lat 30. XX w. w ramach waluty kierowanej. 

2)

 

Pieniądz bezgotówkowy – pieniądz „pojawia” się jako zapis bankowy. 

3)

 

Pieniądz elektroniczny – polega na automatycznych przelewach funduszy 
międzybankowych rozliczeń z pominięciem całej dokumentacji papierowej. 

 

2. Na czym polega równanie równowagi makroekonomicznej 
Fishera/Marshalla/? 

 
M * V = P * Y  

 

 

 

 

 
Istota ilościowej teorii pieniądza sprowadza się do twierdzenia, Ŝe w długim okresie czasu 
wzrost ilości pieniądza M prowadzi do wzrostu przeciętnego poziomu cen P. Zmiany realnego 
dochodu narodowego Y nie dokonują się pod wpływem wzrostu podaŜy pieniądza, lecz są 
rezultatem działania innych czynników wpływających na wzrost dochodu narodowego. 
Szybkość obiegu pieniądza V jest względnie stała i moŜe w długim okresie czasu zmieniać 
się, ale takŜe pod wpływem innych czynników niŜ ilość pieniądza w obiegu. 
 

3. Rodzaje kursu walutowego.

 

 
Według kryterium czasu wyodrębnienia się: 

•

 

kursy stałe 

•

 

kursy zmienne 

Według kryterium liczebności: 

•

 

system kursu jednolitego, tzn. Ŝe wszystkie obce w stosunkach gospodarczych za 
granicą, są rozliczane po jednolitym kursie 

•

 

system kursu dualnego/ podwójnego – stosowany sporadycznie, przewiduje 2 
oficjalne kursy: jeden do obrotów handlowych, drugi do obrotów kapitałowych 

•

 

system róŜnicowanych kursów walutowych – ustala się odrębny poziom kursu 
walutowego dla exportu i importu 

Według kryterium ingerencji państwa: 

•

 

kurs wolnorynkowy – kształtowany wyłącznie poprzez podaŜ i popyt, państwo nie 
ingeruje 

•

 

kursy, które wymagają ograniczonej interwencji państwa np. pełzający 

•

 

kursy wymagające interwencji na rynku walutowym – sztywny, dualne, zróŜnicowane 

 
 
 
4. Cztery rodzaje operacji gospodarczych. 

 
Operacje gospodarcze są zdarzeniami, które powodują zmianę stanu majątku lub źródeł jego 
pochodzenia (następuje w określonym momencie i wyraŜane liczbowo). WyróŜniamy:

 

 

2 

a.

 

Operacje gospodarcze powodujące zmiany wyłącznie w składnikach majątku (aktywa) 
jednostki gospodarczej - powodują zwiększenie stanu jednego składnika aktywów i 
jednocześnie zmniejszenie innego składnika aktywów (A+ A-). 

b.

 

Operacje gospodarcze wywołujące zmiany wyłącznie w źródłach finansowych 
majątku (pasywach) - powodują zwiększenie jednego składnika pasywów i 
jednocześnie zmniejszenie innego składnika pasywów (P+ P-). 

c.

 

Operacje gospodarcze powodujące jednoczesne zwiększenie stanu majątku (aktywów) 
i źródeł ich finansowania (pasywów) (A+ P+). 

d.

 

Operacje gospodarcze powodujące jednoczesne zmniejszenie stanu majątku i 
zmniejszenie odpowiedniego źródła ich finansowania (A- P-). 

 

WyróŜniamy równieŜ: 
- operacje bilansowe – powodują zmiany w strukturze aktywów (operacje aktywne), 
strukturze pasywów (operacje pasywne) lub strukturze aktywów i pasywów (operacje 
aktywno-pasywne), które mogą zwiększać lub zmniejszać sumę bilansową. 
 
- operacje wynikowe - powodują zmiany w strukturze aktywów lub pasywów na skutek 
osiągania przychodów (zysków) lub pomniejszania kosztów(strat) 
 
- operacje kosztowe – np. zapłacono odsetki od otrzymanego kredytu. 
 
- operacje przychodowe – np. otrzymano oprocentowanie od udzielonych poŜyczek. 
 

5. Co to s

ą

 koszty finansowe? 

 
Koszty finansowe – to opłaty pobierane za poŜyczenie od osób trzecich środków 
pienięŜnych, co powoduje powstanie zobowiązań finansowych (odsetki, prowizje, dyskonto), 
a takŜe skutki utraty wartości  aktywów finansowych. 
 

6. Ogólna zasada finansowania. 

 
Główne zasady: 

a)

 

Zasada wiernego i rzetelnego obrazu – odzwierciedlenie przebiegu informacji. 

b)

 

Zasada kontynuacji – domniemanie, Ŝe podmiot gospodarczy będzie prowadził dalej 
działalność gospodarczą. 

c)

 

Zasada kompletności inaczej zupełności – polega na ujęciu wszystkich operacji 
gospodarczych. 

d)

 

Zasada dokumentacji – operacje opisywane są w oficjalnym dokumencie przez osoby 
odpowiedzialne. 

e)

 

Zasada ostroŜności (ostroŜnej wyceny) – konieczność nie zawyŜania wartości 
poszczególnych składników bilansowych. 

Szczegółowe zasady: 

a)

 

Zasada memoriałowa 

b)

 

Zasada ciągłości bilansowej 

c)

 

Zasada współmierności 

d)

 

Zasada przewagi treści nad formą  

e)

 

Zasada kosztu historycznego 

f)

 

Zasada kompensaty 

 
 

7. Istota warto

ś

ci pieni

ą

dza w czasie. 

 
Pieniądz ma swoją wartość w czasie ze względu na koszt utraconych moŜliwości oraz 
preferencje inwestorów dotyczące rozkładu konsumpcji w czasie. Wartość pieniądza w czasie 

 

3 

umoŜliwia nam porównywanie róŜnych wartości pieniądza w róŜnym czasie. Wynika ona z 
występowania zjawisk ekonomicznych tj. inflacji czy teŜ zmiany stóp procentowych. To co 
posiadamy w chwili obecnej moŜe więc zmienić wartość w przyszłości. Ze zmianą wartości 
jest związane ryzyko, gdyŜ bez szczegółowej analizy nie wiemy do końca czy pieniądz straci 
na wartości czy teŜ zyska.  
 

8. Cykl realnego kapitału obrotowego netto. 

 
Cyklem kapitału obrotowego określa się okres jaki upływa od momentu wydatkowania 
ś

rodków pienięŜnych na zakup czynników produkcji do momentu uzyskania przychodów ze 

sprzedaŜy produktów i  usług  wytworzonych dzięki zastosowaniu tych czynników. Długość 
cyklu kapitału obrotowego zdeterminowana jest następującymi czynnikami: 

•

 

długością cyklu konwersji zapasów, czyli okresu jaki upływa do momentu zakupienia 
zapasów materiałów i  surowców do produkcji do momentu przekształcenia ich w 
produkty gotowe 

•

 

długością cyklu konwersji naleŜności czyli okresu jaki upływa od powstania 
naleŜności do chwili ich uregulowania 

•

 

długością okresu odroczenia płatności zobowiązania przedsiębiorstwa czyli okresu, 
jaki upływa od momentu otrzymania dostawy materiałów i  surowców do produkcji do 
momentu uregulowania zobowiązań z tytułu tych dostaw.  

 
Kapitał obrotowy netto wiąŜe się przede wszystkim z zarządzaniem aktywami i pasywami 
bieŜącymi (krótkoterminowymi pozycjami w bilansie). Z uwagi na ich charakter zarządzanie 
to określa się teŜ jako zarządzanie finansowe krótkookresowe. Wartość poszczególnych 
składników aktywów bieŜących [środki pienięŜne i takie pozycje majątkowe, które 
przewiduje się wykorzystywać do uzyskiwania przychodu lub uzyskania zapłaty w okresie nie 
dłuŜszym niŜ rok, a więc naleŜności krótkoterminowe, zapasy (materiały, produkty w toku i 
zakończone, towary) i krótkoterminowe papiery wartościowe przeznaczone do obrotu] moŜe 
codziennie podlegać istotnym zmianom, a to pociąga za sobą decyzje wyboru ich 
finansowania. Do pasywów bieŜących zalicza się natomiast zobowiązania, których terminy 
płatności przypadają nie później niŜ w okresie roku. 
Kapitał obrotowy netto to inaczej kapitał pracujący w firmie. MoŜe być wyznaczony w ujęciu 
kapitałowym lub majątkowym (oba ujęcia dają takie same wyniki). W ujęciu pierwszym 
kapitał obrotowy netto to róŜnica między kapitałem stałym a aktywami trwałymi. 
 
Kapitał obrotowy netto jest płynną rezerwą, a jego wysokość świadczy m.in. o płynności 
finansowej firmy. Obliczany jest obok wskaźników płynności (bieŜącej i szybkiej) oraz 
analizy przepływów pienięŜnych, poniewaŜ firma jest zazwyczaj zainteresowana 
kontrolowaniem i utrzymywaniem płynności finansowej, a więc sterowaniem poziomem 
zobowiązań krótkoterminowych, płynnych środków obrotowych (słuŜących regulowaniu 
zobowiązań). 
Wielkością graniczną dla kapitału obrotowego jest zero. Wynikają z tego trzy sytuacje: 
• k.o.n. jest ujemny (majątek obrotowy jest niŜszy niŜ bieŜące zobowiązania), 
• k.o.n. jest zerowy (majątek obrotowy równy jest zobowiązaniom bieŜącym), 
• k.o.n. jest dodatni (majątek obrotowy jest większy niŜ zobowiązania bieŜące). 
Wielkość kapitału obrotowego netto charakteryzuje strukturę bilansu firmy.  

 
 
 
9. Istota nadwy

Ŝ

ki finansowej. 

 

NadwyŜka finansowa to środki pienięŜne wygospodarowane przez jednostkę w danym 
okresie, tzn. róŜnica między faktycznymi pływami a wydatkami. Podstawowym źródłem 

 

4 

nadwyŜki jest zysk netto, powiększony o dokonane w danym okresie odpisy z tytułu 
amortyzacji majątku trwałego. 
 
Cash flow = zysk netto + amortyzacja 
 
Zakwalifikowanie odpisów amortyzacyjnych do nadwyŜki finansowej wynika stąd, Ŝe są one 
wprawdzie kosztem dla przedsiębiorstwa i wpływają na zmniejszenie zysku netto, ale ich 
wartość nie wymaga wydatkowania środków pienięŜnych. 
 

10. Co to jest efektywna stopa procentowa?

 

 
Efektywna stopa procentowa określa rzeczywisty (a nie deklarowany) koszt kredytu. 
Uwzględnia wszystkie elementy wpływające na koszt kredytu. Faktyczna wielkość 
uzyskiwanej stopy procentowej, uwzględniająca kapitalizację odsetek. 

11. Istota weksla. 

 
Weksel jest dokumentem stwierdzającym wierzytelność pienięŜną o treści i skutkach 
unormowanych ustawą Prawo wekslowe. 
Weksel - papier wartościowy dokumentujący bezwarunkowe zobowiązanie się wystawcy 
weksla (w przypadku weksla własnego) lub osoby przez niego wskazanej (tzw. Weksel 
trasowany, ciągniony) do wypłacenia określonej sumy pienięŜnej w oznaczonym terminie 
posiadaczowi tego papieru. 
Funkcje weksla: 
- płatnicza – umoŜliwia regulować zobowiązania 
- kredytowa – pozwala na odroczenie w czasie terminu zapłaty 
- biegowa – pozwala na przenoszenie na inne osoby praw wynikających z posiadania weksla 
- gwarancyjna – umoŜliwia zabezpieczenie zapłaty poprzez wskazanie osób 
odpowiedzialnych za jej realizację. 

12. Istota  NPV 

 
NPV – wartość obecna netto 
Jest to faktyczna teraźniejsza wartość przyszłych przepływów pienięŜnych uwzględniających 
nakłady inwestycyjne i dodatnie przepływy pienięŜne generowane przez ocenianą na jej 
podstawie inwestycję. NPV wartość zaktualizowana netto umoŜliwia ustalenie obecnej 
wartości wpływów i wydatków pienięŜnych związanych z oczekiwanym przedsięwzięciem. 
Wartość NPV projektu to suma zdyskontowanych przepływów pienięŜnych generowanych 
przez projekt inwestycyjny w kolejnych okresach jego istnienia. Informuje o kwocie o jaką 
wzrośnie wartość przedsiębiorstwa.  
NPV < 0 nie podejmować realizacji przedsięwzięcia;  
NPV > 0 podjąć realizację przedsięwzięcia;  
NPV=0 przedsięwzięcie nie wpływa na wartość przedsiębiorstwa. 

13. Istota IRR  

IRR – wewnętrzna stopa zwrotu 
To stopa, dla której zaktualizowana wartość dodatnich przepływów pienięŜnych 
generowanych przez inwestycje równa jest nakładom początkowym koniecznym do 
rozpoczęcia tego przedsięwzięcia inwestycyjnego. Jest to stopa dla której NPV=0, a PI=1. 
Jest to stopa dyskontowa równowaŜąca wartość bieŜącą spodziewanych przepływów 
pienięŜnych generowanych przez przedsięwzięcie z wartością bieŜącą nakładów związanych z 
jego realizacją. Krzywa IRR przedstawia dostępne warianty inwestycyjne uszeregowane 

 

5 

według spadającego poziomu efektywności mierzonego za pomocą wewnętrznej stopy 
procentowej. 
 

14. Formuła okresu zwrotu nakładów. 
 

Okres zwrotu (payback period) jest miarą, która określa ile czasu potrzeba, aby suma 
przepływów pienięŜnych z inwestycji pokryła poniesione na nią wydatki. Inaczej mówiąc, jest 
to liczba lat, w ciągu, których inwestorzy odzyskają swoje wydatki dzięki uzyskiwaniu 
dochodów z inwestycji, czyli nadwyŜek finansowych (nadwyŜka finansowa to suma zysku 
netto + amortyzacja). Metoda ta umoŜliwia sklasyfikowanie konkurencyjnych projektów 
inwestycyjnych według kryterium czasu potrzebnego do spłaty nakładu inwestycyjnego: 

 

okres zwrotu nakładów 

=     nakłady inwestycyjne     . 

inwestycyjnych (lata) 

     zysk netto + amortyzacja 

 
Jest to odwrotność prostej stopy zwrotu. 

Przy obliczaniu warto

ś

ci tego miernika nale

Ŝ

y przyjmowa

ć

 przeci

ę

tny zysk roczny powi

ę

kszony o 

przeci

ę

tny roczny odpis amortyzacji.  

 
 

cy

-

m

 

12

1

2

1

⋅

−

−

+

=

R

R

R

N

R

OZ

 

 
gdzie: OZ – okres zwrotu  

R  –  rok,  w  którym  nie  zwracają  się  przewidywane  nakłady,  a  poprzedzający  rok,  w 
którym się zwracają 
N – przewidywane nakłady 
R

1 

– skumulowana nadwyŜka w roku poprzedzającym zwrot poniesionych nakładów 

R

2 

– skumulowana nadwyŜka w roku pokrywającym nakłady 

 
Przewagę  uzyskuje  ten  projekt,  który  zapewnia  najkrótszy  okres  zwrotu  poniesionych 
nakładów.  Przyjmuje  się  załoŜenie,  Ŝe  im  wcześniej  zostaną  wycofane  zainwestowane 
kapitały, tym mniejsze jest ryzyko towarzyszące inwestycji, a zwolnione w krótszym okresie 
kapitały  moŜna  angaŜować  w  inne  przedsięwzięcia.  Jednocześnie  z  reguły  odrzucane  są 
projekty,  które  nie  zapewniają  pewnego  uznanego  za  minimalny  (graniczny)  okresu 
zwrotności. 
Istotną  wadą  stosowania  metody  okresu  zwrotności  przy  wyborze  określonego  projektu 
inwestycyjnego  jest  pomijanie  faktu  zmiennej  wartości  pieniądza  w  czasie.  Brak  jest 
odpowiedzi  na  pytanie,  czy  zamierzona  inwestycja  zapewnia  osiągnięcie  z  góry  określonej 
stopy  zyskowności  poniesionych  nakładów,  a  więc  czy  aktualna  wartość  oczekiwanych 
nadwyŜek  finansowych  pokryje  w  pełni  koszt  zaangaŜowania  kapitału  w  dane 
przedsięwzięcie.  Inaczej  mówiąc,  metoda  okresu  zwrotu  nakładów  inwestycyjnych  nie  daje 
odpowiedzi na pytanie, czy przedsięwzięcie zapewnia zyskowność, jaką moŜna by uzyskać na 
przykład w przypadku innej lokaty kapitału (np. w banku). 

 
15. Formuła ksi

ę

gowej stopy zwrotu. 

 

Metoda księgowej stopy zwrotu jest często nazywana przeciętną, średnią księgową stopą 
zwrotu. Formułę jej obliczania moŜemy zapisać w następujący sposób:  
 
księgowa 

=          przeciętny roczny zysk netto    . 

stopa zwrotu 

przeciętne nakłady inwestycyjne 

 

 

6 

Jest  to  relacja  przeciętnego  rocznego  zysku  z  danej  inwestycji  pomniejszonego  o  wartość 
inwestycji do nakładów inwestycyjnych. 
 

I

I

Ni

ARR

n

i

i

Ni

∑

=

−

=

0

 

 
gdzie: 

  i -  okres eksploatacji inwestycji w latach (0...n) 

Ni

i

 -  suma zysków wygenerowanych z inwestycji w poszczególnych okresach  

        eksploatacyjnych [zł] 
I - nakład inwestycyjny [zł]. 

 

Przeciętna  stopa  zwrotu  informuje,  jaka  część  nakładu  zostanie  pokryta  średniorocznym 
zyskiem.  Ujemna  wartość  ARR  oznacza,  jaką  część  nakładu  pokryją  zyski  z  jednego  roku 
eksploatacji  inwestycji,  a  dodatnia  jaką  część  rocznego  zysku  z  inwestycji  zostanie 
przeznaczona na inwestycję. 
Do realizacji przyjmowane są te projekty, dla których księgowa stopa zwrotu jest wyŜsza niŜ 
pewna  załoŜona  przez  decydenta  wartość,  np.  przeciętna  w  danej  branŜy.  Metoda  ta  jest 
krytycznie oceniania przez specjalistów od zarządzania finansami.  
Wymienia się m.in. poniŜsze wady tej metody: 
- nie uwzględnia zmiennej wartości pieniądza w czasie,  
- posługuje się wielkościami średnimi, czyli nie bierze pod uwagę rozkładu strumienia 
pieniądza w czasie,  
- wykorzystuje kategorie zysku księgowego, a nie preferowane w finansach cash flow.  
 

16. Co to s

ą

 PKO a co straty nadzwyczajne? 

 
PKO to pozostałe koszty operacyjne – są to zdarzenia gospodarcze nie związane 
bezpośrednio ze zwykłą działalnością, choć wynikające z normalnej działalności operacyjnej 
jednostki.  
Do pozostałych kosztów operacyjnych zaliczamy: 
- koszty zaniechanej lub nie podjętej produkcji, zaniechanych remontów, budów środków 
trwałych, robót; 
- koszty budowy środków trwałych, które nie dały efektu gospodarczego; 
- nie obciąŜające kosztów zwykłej działalności operacyjnej niezawinione niedobory i szkody; 
- odpisy aktualizujące wartość naleŜności oraz przedawnione lub umorzone roszczenia i 
naleŜności; 
- nie wynikające z normalnej działalności rezultaty obniŜenia wartości oraz przeszacowania 
rzeczowych składników majątku obrotowego; odpisy z tytułu trwałej utraty wartości środków 
trwałych; 
- wszelkie kary, grzywny i odszkodowania, w tym takŜe koszty postępowania spornego; 
- utworzenie rezerw na przewidywane straty ( jeŜeli informacja o przewidywanej stracie 
wynika z właściwego dowodu lub jej przewidywanie zostanie wiarygodnie uzasadnione); 
- przekazane dary i darowizny oraz składki na rzecz organizacji społecznych, do których 
przynaleŜność nie jest obowiązkowa ( w tym nieodpłatne przekazanie środków trwałych lub 
ś

rodków trwałych w budowie); 

- wartość netto (wartość początkowa pomniejszona o dotychczasowe umorzenie) sprzedanych 
ś

rodków trwałych, środków trwałych w budowie oraz  wartości niematerialnych i prawnych; 

 

7 

- wartość netto likwidowanych środków trwałych oraz koszty likwidacji środków trwałych. 
 
Straty i zyski nadzwyczajne -  to straty i zyski powstające na skutek zdarzeń trudnych do 
przewidzenia , poza działalnością operacyjną jednostki i niezwiązane z ogólnym ryzykiem jej 
prowadzenia. 

17. Trzy formy inwestycji. Dłu

Ŝ

ne papiery warto

ś

ciowe. 

 

Inwestycje rzeczowe – realne realizowane jako rozbudowa alb budowa nowych udziałów, 
zakupu i montaŜu maszyn produkcyjnych lub modernizacja linii technologicznych. 
Inwestycje finansowe – kapitałowe, w postaci udziałów w spółkach emisyjnych i nie 
emisyjnych, zakup obligacji bądź deponowania czasowo wolnych środków w bankach w 
postaci lokat terminowych. 
Inwestycje niematerialne – w których kapitał pienięŜny przekształcany jest na wartości 
majątkowe na czas nieokreślony. Będą to inwestycje w zakresie badań, prace marketingowe 
podejmowane w dziedzinie rozwoju reklamy, których wyniki trudno przewidzieć 

DłuŜne papiery wartościowe - reprezentują wierzytelności pienięŜne płatne we wskazanych 
terminach (bony skarbowe, obligacje, i inne). 

18. Ekonomiczna warto

ść

 dodana (EVA). 

 
EVA  skrót  od  ekonomicznej  wartości  dodanej  (economic  value  added)  jako  miara  wyników 
przedsiębiorstwa naleŜała do zestawu narzędzi ekonomisty przez ponad dwieście lat. W swej 
istocie  EVA  jest  miernikiem  wyników  działalności  przedsiębiorstwa  róŜniącym  się  od 
większości  innych  tym,  Ŝe  potrąca  z  zysku  koszty  całego  kapitału  zainwestowanego  przez 
firmę.  Stanowi  szkielet  kompleksowego  zarządzania  finansami  i  stymulującego  systemu 
wynagrodzeń,  który  moŜe  ukierunkować  kaŜdą  decyzję  podejmowaną  w  firmie,  poczynając 
od  gabinetu  zarządu,  a  kończąc  na  hali  produkcyjnej:  moŜe  przekształcić  kulturę 
przedsiębiorstwa,  polepszyć  Ŝycie  zawodowe  wszystkich  członków  organizacji,  pozwalając 
im  odnieść  większy  sukces,  i  pomóc  pracownikom  w  pomnoŜeniu  bogactwa  akcjonariuszy, 
klientów  oraz  ich  samych.  W  koncepcji  EVA  koszt  kapitału  to  to,  co  ekonomiści  nazywają 
kosztem utraconych korzyści (opportunit cost). Jest to stopa zwrotu, jakiej mogliby oczekiwać 
inwestorzy, lokując pieniądze w portfelu składającym się z akcji innych firm oraz obligacji o 
porównywalnym  ryzyku,  i  z  którego  rezygnują  jako  właściciele  papierów  wartościowych 
danego  przedsiębiorstwa.  Koszt  kapitału  wiąŜe  się  z  fundamentalną  zasadą,  pochodząca 
jeszcze  z  czasów  Adama  Smitha,  Ŝe  firma  musi  osiągnąć  minimalną,  konkurencyjną  stopę 
zwrotu z całego zainwestowanego w niej kapitału. Jego koszty, czyli wymagana stopa zwrotu, 
dotyczy  kapitału  własnego  tak  samo  jak  obcego.  Tak  jak  poŜyczkobiorcy  domagają  się 
naleŜnych im odsetek, tak akcjonariusze Ŝądają przynajmniej minimalnej akceptowalnej stopy 
zwrotu  z  pieniędzy,  które  ryzykują.  Z  drugiej  strony,  ekonomiczna  wartość  dodana  to  zysk 
obliczany  z  punktu  widzenia  akcjonariuszy.  JeŜeli  oczekują  minimalnej  stopy  zwrotu  z 
inwestycji równej, powiedzmy 12 procent, nie zaczynają â€€zarabiać pieniędzy , dopóki 
nie przekroczą tej  granicy.  Ekonomiczna wartość dodana jest miernikiem  tych prawdziwych 
zysków.  Z  matematycznego  punktu  widzenia  równa  się  róŜnicy  pomiędzy  zyskiem 
operacyjnym  po  opodatkowaniu  i  odpowiednim  kosztem  kapitału  zarówno  obcego,  jak  i 
własnego. To, co pozostaje, to wyraŜona kwota, o którą zyski w danym okresie są wyŜsze lub 
o którą są niŜsze od kosztu całego kapitału, zainwestowanego dla ich osiągnięcia. Wielkość tę 
ekonomiści  określają  mianem  dochodu  rezydualnego,  jest  to  reszta  pozostała  po  pokryciu 
wszystkich  kosztów.  Ekonomiści  nazywają  ją  równieŜ  zyskiem  ekonomicznym  lub 
ekonomiczna rentą. 

19. Rynkowa warto

ść

 dodana (MVA). 

 

 

8 

Rynkowa  wartość  dodana  MVA  -  nadwyŜka  wartości  rynkowej  przedsiębiorstwa  nad 
wartością zainwestowanego w przedsiębiorstwie kapitału.  
 

MVA = CENA RYNKOWA AKCJI x LICZBA AKCJI - WARTO

ŚĆ

 KSI

Ę

GOWA KAPITAŁU WŁASNEGO 

 

MVA  jest  róŜnicą  pomiędzy  wartością  całkowitych  wpływów  gotówkowych,  jakie  mogliby 
uzyskać  wszyscy  akcjonariusze  wycofując  swój  kapitał  z  przedsiębiorstwa,  a  kwotą 
zaangaŜowaną  przez  nich  uprzednio  poprzez  zakup  emitowanych  akcji  i  reinwestowanie 
zysków. 
W  procesie  wyceny  przedsiębiorstwa  wykorzystywany  jest  rozbudowany  model 
zdyskontowanych przepływów pienięŜnych. Model ten składa się z trzech modułów: 

o

 

wolne przepływy pienięŜne w szczegółowym okresie prognozy,  

o

 

wolne przepływy pienięŜne w okresie stabilnego wzrostu (po okresie szczegółowym),  

o

 

koszt kapitału â€€ stopa dyskontowa dla wolnych przepływów pienięŜnych.  

Obliczenie wartości dla kaŜdego z tych modułów wymaga w pierwszej kolejności dokładnej 
analizy wszystkich czynników wpływających na te wartości.  
Wolne przepływy pienięŜne oblicza się odejmując inwestycje poczynione w celu wspierania 
bieŜącej  i  przyszłej  działalności  operacyjnej  od  wpływów  gotówkowych.  Zazwyczaj  w 
tradycyjnych  firmach  źródłem  napływającej  gotówki  są  przychody,  natomiast  odpływ 
gotówki jest spowodowany inwestycjami. 
W największym uproszczeniu, celem kaŜdej organizacji nastawionej na osiąganie zysków jest 
zapewnienie  sobie  stałego,  opłacalnego  rozwoju,  który  z  kolei  zapewni  inwestorom  zwrot  z 
inwestycji  przewyŜszający  ten,  jaki  osiągnęliby  lokując  pieniądze  gdzie  indziej  przy 
porównywalnym poziomie ryzyka. Zwiększając ów zwrot z inwestycji, tworzy się wartość dla 
akcjonariuszy.  Nie  istnieje  Ŝadna  pojedyncza  miara,  którą  da  się  zastosować  na  poziomie 
operacyjnym  do  określenia  poziomu  wartości  dla  akcjonariuszy.  Samo  pojęcie  tej  wartości 
odznacza  się  wysokim  stopniem  abstrakcyjności,  jest  wieloaspektowe  i  dotyczy  długiego 
okresu,  a  odnoszące  się  do  niej  decyzje  nie  mogą  opierać  się  na  jednej  liczbie.  Najlepszy 
sposób  pomiaru  wartości  dla  akcjonariusza  polega  na  rozbiciu  jej  na  wiele  miar  o  mniejszej 
skali,  które,  zestawione  następnie  w  odpowiednich  proporcjach,  dają  wiarygodny  jej  obraz. 
Owe  drobniejsze  miary  stosujemy  w  rozmaitych  kombinacjach  w  codziennym  działaniu 
jednostek organizacyjnych. Są wśród nich zysk netto, zysk na akcje i tym podobne. Firma jest 
w stanie na bieŜąco analizować swoje miary procesów i działalności, by  wykazać, Ŝe osiąga 
cele krótkookresowe, które, z załoŜenia i po nałoŜeniu się na siebie, winny przyczyniać się do 
realizacji długoterminowego celu, jakim jest tworzenie wartości dla akcjonariuszy.  

Warto

ść

 dla akcjonariuszy jest poj

ę

ciem, które nale

Ŝ

y rozpatrywa

ć

 w długim czasie i jej obliczenie jest 

zadaniem niezwykle skomplikowanym. Wska

ź

niki krótkookresowe - w rodzaju wysoko

ś

ci dochodu, 

kursu giełdowego akcji czy tempa wzrostu - niekoniecznie daj

ą

 poj

ę

cie o warto

ś

ci dla akcjonariuszy, 

zwłaszcza je

ś

li s

ą

 brane pod uwag

ę

 pojedynczo, w oderwaniu od innych wska

ź

ników. 

Wartość  dodana  (SVA)  jest  wynikiem  realizowania  przez  przedsiębiorstwo  inwestycji  ,  z 
których stopy zwrotu przewyŜszają koszt kapitału wymagany przez rynek kapitałowy 
Metoda obliczania wartości dodanej dla akcjonariuszy SVA (Shareholder Value Added) 
Procedury:  

       

Szacowanie przepływów gotówki z działalności operacyjnej. 

       

Obliczanie kosztu kapitału. 

       

Obliczanie wartości rezydualnej. 

       

Obliczanie wartości dla akcjonariuszy SV (Shareholder Value ). 

 
 

20. Wolne przepływy pieni

ęŜ

ne a warto

ść

 przedsi

ę

biorstwa. 

 
Wolne przepływy pienięŜne – to nadwyŜki środków pienięŜnych wygospodarowane przez 
przedsiębiorstwo i przynaleŜne odpowiednim stronom finansującym działalność firmy 
(właścicielom i wierzycielom lub jedynie właścicielom). Są to inaczej środki pienięŜne 

 

9 

dawane do dyspozycji inwestorom po pokryciu wszystkich wydatków związanych z 
ponoszonymi przez firmę kosztami i nakładami inwestycyjnymi. Innymi słowy, wolne 
przepływy pienięŜne odzwierciedlają zdolność przedsiębiorstwa do wzrostu (rozwoju 
działalności) z wykorzystaniem wewnętrznie generowanych środków finansowych. 
 
Wartość firmy to aktywa, które powstają tylko w momencie kupowania jednostki 
gospodarczej lub zorganizowanej jej części. WyraŜa ona renomę, pozycję firmy na rynku, 
zaufanie klientów, usytuowanie w korzystnym punkcie, wartości, które wyróŜniają ją spośród 
innych podobnych. Biorąc pod uwagę te cechy, nabywcy są gotowi zapłacić więcej niŜ 
wynosi wartość nabywanego majątku. 
Wartość firmy jest określana jako róŜnica między ceną nabycia jednostki a niŜszą od niej 
wartością godziwą aktywów netto tj. aktywów pomniejszonych o przyjęte zobowiązania. 
JeŜeli cena nabycia jednostki lub zorganizowanej jej części jest niŜsza od wartości godziwej 
przyjętych aktywów pomniejszonych o przyjęte zobowiązania, to róŜnica ta stanowi ujemną 
wartość firmy. Od wartości firmy jednostka dokonuje odpisów amortyzacyjnych w okresie 
nie dłuŜszym niŜ 5 lat. W uzasadnionych przypadkach kierownik jednostki moŜe wydłuŜyć 
ten okres do 20 lat.  

21. Co oznacza przyrost d

ź

wigni poł

ą

czonej o 1 procent? 

Dźwignia połączona to mechanizm, związany z połączeniem dźwigni operacyjnej i 
finansowej. Iloczyn stopnia dźwigni finansowej i operacyjnej stanowi tzw. stopień dźwigni 
połączonej. Oblicza się go według wzoru:  
 
DTL = DOL x DFL, a więc:  

DTL = %D EBIT / %D S x %D r / %D EBIT = %D r / %D s  

Lub: 

DFL = S(0) – K(ZO) / EBIT(0) x EBIT(0) / EBIT(0) – 0 (d) = S(0) – K(ZO) / EBIT(0)- 0(d) 

gdzie: DTL - stopień dźwigni połączonej DOL - stopień dźwigni operacyjnej DFL - stopień 
dźwigni finansowej EBIT (0) - poziom zysku przed spłatą odsetek i opodatkowaniem według 
stanu bazowego S (0) - sprzedaŜ netto według stanu bazowego K (Z0) - koszty zmienne 
według stanu bazowego O (d) - odsetki od kapitału obcego %D r - procentowy przyrost 
rentowności kapitału własnego %D S - procent przyrostu sprzedaŜy netto %D EBIT - procent 
przyrostu zysku przed spłatą odsetek i opodatkowaniem 

Stopień dźwigni połączonej informuje, jak wzrośnie rentowność kapitału własnego dzięki 
uzyskanemu wzrostowi sprzedaŜy netto. Przykładowo, jeŜeli sprzedaŜ wzrośnie o 15 procent, 
to uzyskany przyrost rentowności kapitału własnego będzie równy 15 proc. x DFL (stopa 
dźwigni finansowej).  

Wydaje mi się, Ŝe ten 1% to wzrost sprzedaŜy. 

22. Co to jest sekuryzacja? 

Sekurytyzacja polega na wykupie wierzytelności ze środków uzyskanych z emisji obligacji. 
W efekcie występuje przekształcenie wierzytelności w papiery wartościowe. Cechą 
charakterystyczną sekuryzacji jest to, Ŝe zdarzenia związane z realizacja programu 
sekuryzacji izolowane są od inicjatora programu poprzez sprzedaŜ aktywów organizatorowi 
emisji papierów wartościowych (bank). W ten sposób zmniejsza się zaleŜność ryzyka 
papierów wartościowych od kondycji finansowej inicjatora.  

24. Dłu

Ŝ

ne a kapitałowe papiery warto

ś

ciowe. 

 

 

10 

DłuŜne papiery wartościowe - papiery wartościowe reprezentujące wierzytelności pienięŜne 
na sumy oznaczone, płatne we wskazanych terminach, w szczególności obligacje oraz bony 
skarbowe, jak równieŜ papiery wartościowe reprezentujące wierzytelności pienięŜne 
uwarunkowane przez zaistnienie zdarzeń losowych (m.in. losy loteryjne, polisy 
ubezpieczeniowe).: 
- poŜyczkowe – obligacje, bony skarbowe; 
- wierzytelnościowe – derywaty, leasing, kredyty, lokaty bankowe, przelewy wierzytelności; 
- losowe – polisy ubezpieczeniowe, losy loteryjne. 
 
Hybrydowe papiery wartościowe: 
- udziałowo-poŜyczkowe – obligacje zmienne, certyfikat inwestycyjny; 
- poŜyczkowo wierzytelnościowe – obligacje wieczyste z odsetkami od zysku netto, obligacje  
  z wariantem; 
- udziałowo-wierzytelnościowe – akcje z prawem wyboru, akcje z wariantem; 
- poŜyczkowo-losowe – obligacje premiowe. 
 
Udziałowe papiery wartościowe: 
- udziały – w spółce z o.o., w spółce cywilnej, w spółce jawnej, w spółce komandytowej, w  
  spółce komandytowo-akcyjnej; 
- świadectwa uczestnictwa w funduszach powierniczych; 
- akcje w spółce akcyjnej – zwykłe, uprzywilejowane, imienne, na okaziciela. 

25. Czym ró

Ŝ

ni si

ę

 zysk ekonomiczny od zysku ksi

ę

gowego. 

 
Zysk ekonomiczny – kwota pozostała po odjęciu od przychodów firmy wszystkich kosztów. 
 
Zysk księgowy – dodatnia róŜnica między przychodami przedsiębiorstwa a kosztem 
uzyskania przez nie przychodów. 
 

26. Wady zysku jako wska

ź

nika efektywno

ś

ci. 

 
 
 
 
 
 

27. Relacja mi

ę

dzy ROA a ROE. 

 
ROA – zyskowność majątku 
ROE – zysk z kapitału własnego 
Relacja między ROA a ROE (model DU PONTA) 
Do kompleksowej oceny kondycji finansowej przedsiębiorstwa moŜna wykorzystywać model 
Du  Ponta.  Model  ten  wiąŜe  efektywność  ekonomiczną  z  gospodarką  finansową.  Jego  zaletą 
jest  to,  Ŝe  poza  rentownością  majątku  i  jego  udziałem  w  pokryciu  zobowiązań  uwzględnia 
działanie  tzw.  sił  specjalnych,  przejawiających  się  w  dźwigni  operacyjnej  (strukturze 
majątku) i dźwigni finansowej (strukturze kapitału). 
Stopa zysku z aktywów ogółem =ROA 
ROA= marŜa zysku netto × wskaźnik rotacji aktywów ogółem 
Lub  ROA= zysk netto/sprzedaŜ ×sprzedaŜ/aktywa ogółem 
 
ROE= ROA × mnoŜnik kapitału własnego 
Lub ROE= zysk netto/aktywa ogółem × aktywa ogółem/kapitał własny 

 

11 

28. Formuła Wilcoxa. 

 
Formuła  Wilcoxa-Gamblera  -  metoda  wyceny  wartości  firmy,  pozwala  ona  ocenić  wartość 
firmy  w  momencie  jej  likwidacji.  Podstawę  analizy  stanowi  tu  bilans  przedsiębiorstwa 
sporządzony  na  dzień  wyceny,  potem  na  bazie  tego  dokumentu  ustala  się  hipotetyczną 
wartość  likwidacyjną  aktywów  bilansowych,  przyjmując  określone  współczynniki 
przeliczeniowe.  
Formuła Wilcoxa:  

Wartość likwidacyjna przedsiębiorstwa równa się: 

Gotówka + papiery wartościowe, które moŜna upłynnić 

plus: 70% wartości księgowej zapasów, naleŜności, zaliczek 

plus: 50% wartości księgowej innych aktywów 

minus: Zobowiązania krótkoterminowe 

minus: Zobowiązania długoterminowe. 

Wzór ten pozwala na obliczenie, jaką wartość likwidacyjną będzie miało przedsiębiorstwo w 
wypadku ewentualnego bankructwa czy wymuszonej wyprzedaŜy jego mienia. Pozwala to 
więc takŜe na określenie stopnia wypłacalności przedsiębiorstwa, a tym samym szans 
kredytodawców na odzyskanie wierzytelności. 

29. Co oznacza warto

ść

 2 w modelu Altmana? 

 
Altman  zbudował  model,  na  podstawie  którego  moŜna  przewidzieć  ewentualne  problemy 
finansowe, określić zagroŜenie związane z upadłością firmy. Jest on zbudowany w oparciu o 
pięć wskaźników, które przemnoŜone przez odpowiednio dobrane współczynniki korygujące i 
następnie zsumowane dają wynik, obrazujący kondycję finansową przedsiębiorstwa. 

1)

 

Pomiar płynności oraz struktury aktywów, wyraŜający się wzorem x1: 

X1 = kapitał pracujący / aktywa ogółem 

Kapitał pracujący = majątek obrotowy – zobowiązania krótkoterminowe 

2)

 

Pomiar rentowności zysku zatrzymanego w przedsiębiorstwie (x2):  

x2 = zysk brutto – zapłacone odsetki / aktywa ogółem 

3)

 

Pomiar rentowności aktywów (wskaźnik x3):  

x3 = zysk brutto – zapłacone odsetki / aktywa ogółem 

4)

 

Wskaźnik wspomagania finansowego (x4):  

x4 = wartość rynkowa kapitału akcyjnego / zobow.długoterm. + zobow.krótkoterm. 

Wartość rynkowa kapitału akcyjnego = wartość rynkowa przedsiębiorstwa 

5)

 

Pomiar wykorzystania posiadanych aktywów (x5):  

x5 = przychody ze sprzedaŜy / aktywa ogółem 

Z = 1,2 X1 +1,4 X2 +3,3 X3 +0,6 X4 +1,0 X5 

Według Altmana, przedsiębiorstwo o wartości wskaźnika (Z) powyŜej 2.99 charakteryzuje się 
dobrą  kondycją  finansową,  natomiast  wskaźnik  na  poziomie  poniŜej  1.81  oznacza  juŜ 

 

12 

bankruta (przedział 1,8 -3,0 określany jest jako strefa niepewności). Wartością graniczną dla 
tego wskaźnika jest jednak 2.675 - poziom niŜszy wskazuje na trudności przedsiębiorstwa. 
 

30. Finansowa funkcja amortyzacji. Inne funkcje amortyzacji. 

 
Funkcje amortyzacji: 

•

 

Umorzenia (korekta wartości początkowej) 

•

 

Kosztowa (obciąŜą koszty przedsiębiorstwa, ale nie jest wydatkiem) 

•

 

Finansowa (gromadzenie funduszy pienięŜnych przeznaczonych na reprodukcję 
ś

rodków trwałych) 

Amortyzacja jest drugim oprócz zysku, źródłem samofinansowania rozwoju. Jest finansowym 
wyrazem zuŜycia kapitału własnego. Amortyzacja w miarę dokonywania odpisów moŜe być 
wykorzystywana na nowe inwestycje.  

31. Istota i funkcje pieni

ą

dza. 

 
Pieniądz – wszystko to, co powszechnie akceptowane jako środek płatniczy, słuŜy do 
regulowania zobowiązań, określany przez funkcja, które pełni: 

1.środek wymiany - transakcje kupna-sprzedaŜy 
2.środek płatniczy - coraz częściej zastępuje pieniądz jako środek wymiany; coraz 
   częściej stosuje się sprzedaŜ    kredytową np. bez natychmiastowej zapłaty 
3.miernik wartości - pieniądz jest wspólnym miernikiem do wyraŜania wartości towarów 
4.środek tezauryzacji  - wynika bezpośrednio z funkcji pieniądza jako środka płatniczego 
5.pieniądz światowy 

32. Pionowa zasada struktury kapitału. 

 
Pionowa zasada struktury kapitału stanowi regułę finansowania., przy której kapitał własny 
powinien w pełni odpowiadać kapitałowi obcemu, na skutek czego moŜna przyjąć Ŝe 
zaangaŜowane w przedsiębiorstwie kapitału obce są zabezpieczone kapitałem własnym.  

33. Zobowi

ą

zania finansowe i kapitałowe. Aktywa finansowe. 

 
Zobowiązania finansowe – zobowiązania jednostki do wydania aktywów finansowych  albo 
do wymiany instrumentu finansowego z inną jednostką, na niekorzystnych warunkach. 
Aktywa finansowe - do aktywów finansowych naleŜą np. weksle, akcje i obligacje. Aktywa 
finansowe to papiery uprawniające ich posiadacza do otrzymywania określonych płatności 
odsetek w ściśle określonym czasie. 
Zobowiązania kapitałowe -  

 
 
 
 
 

 

34. Złota zasada bilansowa. 

 
Złota zasada bilansowa, która wymaga dostosowania sposobu finansowania do czasu 
wykorzystania kapitału i rodzaju finansowanego majątku. W wąskim (starszym) ujęciu złota 
reguła bilansowa wymaga, by majątek trwały, obciąŜony wysokim stopniem ryzyka, był w 
pełni sfinansowany kapitałami własnymi. Szersze ujęcie tej reguły zakłada natomiast 

 

13 

sfinansowanie aktywów trwałych i części aktywów obrotowych kapitałem stałym 
przedsiębiorstwa, tj. kapitałem własnym i zobowiązaniami długoterminowymi

6

.  

suma aktywów = suma pasywów 
Oprócz ogólnej relacji bilansowej, na podstawie bilansu moŜna takŜe ocenić zaleŜności 
między odpowiednimi grupami składników aktywów i pasywów jednostki. 

 

35. Cztery perspektywy strategicznej karty wyników. 

 
Jedną z charakterystycznych cech Strategicznej Karty Wyników są jej cztery perspektywy:  

a)

 

finansowa,  

b)

 

klienta,  

c)

 

operacyjna  

d)

 

rozwoju,  

dzięki którym cele przedsiębiorstwa nie ograniczają się jedynie  do osiągania coraz lepszych 
wyników finansowych, lecz są definiowane równieŜ w obszarze rynkowym i innowacji. Takie 
rozłoŜenie celów strategicznych ma słuŜyć ogólnemu rozwojowi przedsiębiorstwa, a efekcie 
finalnym przyczyniać się do wzrostu wartości firmy, a więc m.in. do coraz lepszych wyników 
finansowych.  
 
Ad. a) Perspektywa finansowa  
Istota i waga wszelakich finansowych wskaźników obrazujących efektywność działalności  
przedsiębiorstwa nie były i nie są negowane w Strategicznej Karcie Wyników. Pomiędzy 
znawcami tematu istnieją, co prawda dyskusje odnośnie tego, czy mierniki finansowe w 
dalszym ciągu są najwaŜniejszą prawdą odzwierciedlającą skuteczność firmy, czy teŜ 
ustępują, co do waŜności miernikom z płaszczyzny dynamicznej. 
 
Ad. b) Perspektywa klienta  
Perspektywa klienta (nazywana niekiedy perspektywą rynkową) skupia wszystkie 
zamierzenia strategiczne przedsiębiorstwa, które odnoszą się do klientów oraz tych 
segmentów rynku, na których firma ma zamiar konkurować. Cele precyzowane w tej 
płaszczyźnie, wymagają podjęcia decyzji odnośnie konkretyzacji docelowych rynków, 
charakterystyki odbiorcy, do którego przedsiębiorstwo chce kierować swoją ofertę oraz 
zdefiniowania oferty, która pomogłaby zapewnić przedsiębiorstwu uzyskanie przewagi 
konkurencyjnej.  
 
Ad. c) Perspektywa operacyjna  
Przewaga konkurencyjna wyrasta na systemie działań realizowanych w firmie, przy czym 
system ten musi być spójny ze strategią firmy. NiŜsze koszty efektem wykonywania 
określonych czynności inaczej niŜ konkurencji. 
 
Ad. d) Perspektywa rozwoju 
Skuteczna strategia bazuje na umiejętnej kombinacji zasobów materialnych i niematerialnych 
( takich jak: wiedza, informacja, zaufanie odbiorców i konsumentów, normy i wartości 
pracowników), która tworzy konkurencyjną przewagę w przyszłym okresie 

 

36. O czym mówi kra

ń

cowy koszt kapitału? 

 
KOSZT  POZYSKANIA  DODATKOWYCH  KAPITAŁÓW  określany  jest  jako  krańcowy 
koszt  kapitału.  Koszt  niepodzielnych  zysków  jest  stopą  dochodów  wymaganą  przez 
akcjonariuszy od kapitału akcyjnego, jakie firma otrzymuje dzięki niepodzielnym zyskom. 

 

14 

Przedsiębiorstwo  powinno  zarobić  na  niepodzielnych  zyskach  przynajmniej  tyle,  ile  sami 
akcjonariusze mieliby zarobić na alternatywnych inwestycjach o porównywalnym ryzyku. W 
przeciwnym wypadku powinno wypłacić dywidendę. 
1.  Reinwestowanie  zysku  nie  powoduje  dodatkowych  kosztów  kapitału  w  sensie  kapitału 
krańcowego. 
2.  Utrzymanie  dotychczasowej  struktury  kapitałowej  jest  korzystne  ze  względu  na  reakcje 
otoczenia finansowego. 
 
Krańcowy koszt kapitału uzyskiwany drogą zadłuŜenia zaleŜy od 
1.

 

stopy oprocentowania nowych długów 

2.

 

stawki podatku dochodowego 

3.

 

kosztów emisji obligacji 

 
Krańcowy koszt powiększenia całości kapitału zaleŜy od: 
1.

 

krańcowych kosztów jego składników 

2.

 

od struktury przyrostu kapitału 

Krańcowy koszt kapitału jest kosztem następnej „porcji”  kapitału ,jaki ma być zaangaŜowany  
tzn. kwotą funduszy do uzyskania w określonym czasie  po stopie rynkowej , w tym czasie 
wymaganej i płaconej.       Krańcowy koszt jest stosowany do oceny prawdopodobnej 
rentowności proponowanych zamierzeń rozwojowych 

37. Formuła kosztu kapitału całkowitego. Kiedy kapitał własny ma 
„swój” koszt? Jaka jest ró

Ŝ

nica pod tym wzgl

ę

dem z kosztem 

kapitału obcego? 

 
Średni waŜony koszt kapitału (z ang. Weighted average cost of capital - WACC) wskaźnik 
finansowy, informujący o przeciętnym koszcie względnym kapitału zaangaŜowanego w 
finansowanie inwestycji przez przedsiębiorstwo. 
Podejmowane przez przedsiębiorstwa projekty inwestycyjne mogą być finansowane z wielu 
ź

ródeł, np: 

•

 

niepodzielone zyski  

•

 

emisja akcji  

•

 

dług  

Udział poszczególnych składników kapitału w finansowaniu inwestycji moŜe być 
zróŜnicowany. Jednocześnie uŜycie kaŜdego z tych składników wiąŜe się z poniesieniem 
określonego kosztu, np. zapłatą odsetek od kredytu lub wypłaceniem dywidendy z akcji. 
Ś

redni waŜony koszt kapitału uwzględnia zróŜnicowanie struktury finansowania inwestycji 

oraz zróŜnicowane koszty poszczególnych składników kapitałowych i wskazuje jaki 
przeciętny koszt względny ponosi przedsiębiorstwo angaŜując dany kapitał. 
Jest średnią waŜoną kosztów składników kapitału finansującego inwestycję i dany jest 
wzorem: 

 

gdzie: 

•

 

WACC

 - średni waŜony koszt kapitału,  

•

 

K

i

 - koszt i-tego składnika kapitału,  

•

 

w

i

 - udział i-tego składnika kapitału w źródłach finansowania,  

•

 

n

 - liczba składników kapitału,  

o

 

Zastosowanie 

Ś

redni waŜony koszt kapitału jest uŜywany przy ocenie rentowności inwestycji. Bardzo 

często WACC jest uŜywany do wyznaczania stopy dyskonta przy stosowaniu metod oceny 

 

15 

projektów inwestycyjnych opartych na zdyskontowanych przepływach pienięŜnych (np. 
metoda NPV). 
JeŜeli wewnętrzna stopa zwrotu danej inwestycji jest większa od średniego kosztu kapitału 
zaangaŜowanego w jej finansowanie, wówczas inwestycja taka przyniesie zysk, natomiast 
jeŜeli koszt kapitału finansującego przewyŜsza wewnętrzną stopę zwrotu wówczas inwestycja 
nie będzie zyskowna - przychody będą zbyt niskie, by pokryć koszty np. odsetek od kredytu 
lub koszt wypłaconej akcjonariuszom dywidendy 
 
KOSZT KAPITAŁÓW OBCYCH- liczony jest wg. Stóp ich oprocentowania JeŜeli kapitał 
obcy składa się z róŜnych zobowiązań o róŜnej wysokości oprocentowania to dla ustalenia 
stóp procentowych naleŜy określić średnią waŜoną  poszczególnych stóp procentowych 
Kapitał obcy w przedsiębiorstwie jest tym składnikiem kapitału, dla którego :kreślenie kosztu 
sprawia z reguły najmniej kłopotu. Korzystanie z długu jest związane z ponoszeniem przez 
przedsiębiorstwo pienięŜnych kosztów, czyli koniecznością wydatkowania określonej — 
zaleŜnej od oprocentowania — ilości środków pienięŜnych. Z tego względu sprawa kosztu 
długu wydaje się zarządzającym daną jednostką najczęściej oczywista. Dla przedsiębiorstwa, 
które zdecydowało się wykorzystać kapitał obcy do finansowania swych potrzeb, koszty 
związane z uŜyciem tego kapitału oznaczają rzeczywisty odpływ środków pienięŜnych z 
przedsiębiorstwa. NiezaleŜnie od tego, czy przedsiębiorstwo zadłuŜy się zaciągając kredyt w 
banku czy teŜ zdecyduje się na wyemitowanie obligacji, będzie zobowiązane zapłacić 
stosowną cenę wierzycielom za czasowo uŜyczone środki finansowe. 
Analizując koszt długu w przedsiębiorstwie, naleŜy pamiętać, Ŝe z punktu widzenia 
całkowitego kosztu kapitału zaangaŜowanego w danym podmiocie, podstawowe znaczenie 
ma koszt długu przyszłego, czyli tego, którego ewentualne zaciągniecie jest w danym 
momencie rozpatrywane przez kierownictwo przedsiębiorstwa. Prowadzona kalkulacja kosztu 
kapitału powinna bowiem umoŜliwić oszacowanie wielkości dochodu, który będzie z tego 
kapitału uzyskany w przyszłości. 
 

38. Krzywa Laffera. 

 
Krzywa Laffera: dopóki wzrost stopy podatkowej wiąŜe się ze wzrostem produktu 
społecznego (państwo ma więcej pieniędzy na zapewnienie odpowiednich warunków do 
gospodarowania), przychody budŜetowe rosną proporcjonalnie do obciąŜeń podatkowych. Po 
przekroczeniu przez stopę podatkową pewnego poziomu, (odpowiadającego maksymalnej 
wielkości wydatków państwa na poprawę warunków gospodarowania), przychody budŜetowe 
będą maleć. 

Krzywa Laffera – koncepcja teoretyczna, która za pomocą krzywej ilustruje zaleŜność 
między stawką opodatkowania a przychodami budŜetowymi państwa z tytułu podatków; 
opracowana w latach 70. XX w przez amerykańskiego ekonomistę Arthura Laffera; bywa 
uŜywana jako argument za zmniejszeniem podatków. 

Koncepcja  

Wartość przychodów budŜetowych przy stawce opodatkowania równej t = 0% jest zerowa. 
Zgodnie z teorią Laffera kolejne wzrosty stawek opodatkowania powodują coraz mniejsze 
przyrosty przychodów podatkowych, aŜ do momentu, w którym dalszy wzrost stawki będzie 
skutkował obniŜeniem całkowitej wartości przychodów z tytułu podatków. Gdy stawka 
opodatkowania osiągnie t = 100%, przychody znów będą zerowe. Punkt na krzywej Laffera 
odpowiadający stawce maksymalizującej przychody podatkowe nazywany jest punktem 
nasycenia

. Z kształtu krzywej Laffera wynika, Ŝe ten sam poziom przychodów do budŜetu z 

tytułu podatków rząd moŜe osiągnąć dla dwóch róŜnych stawek opodatkowania - t

1

 i t

3

. 

 

16 

ZałoŜenia  

Laffer w swojej koncepcji oparł się na następujących załoŜeniach: 

•

 

Przy stawce opodatkowania równej t = 0% podatnicy nie płacą Ŝadnych podatków, 
zatem budŜet państwa nie odnotowuje Ŝadnych przychodów z podatków.  

•

 

Wzrost stawki opodatkowania wyzwala dwa przeciwstawne efekty:  

o

 

zwiększenie udziału budŜetu państwa w dochodach podmiotów 
gospodarczych,  

o

 

zmniejszenie deklarowanego do opodatkowania dochodu podmiotów 
gospodarczych.  

Ten drugi efekt podniesienia stawki opodatkowania Laffer wyjaśnia: 

•

 

Zmniejszeniem motywacji

 do podejmowania pracy i działalności gospodarczej - 

ograniczenie korzyści, jaką podmioty gospodarcze odnoszą ze swojej pracy i 
działalności gospodarczej skłania je do ograniczenia swojej aktywności w tej 
dziedzinie.  

•

 

Zwiększeniem skłonności podmiotów gospodarczych do ukrywania swoich dochodów 
i wchodzenia w szarą strefę - przy wyŜszej stawce opodatkowania podmioty 
gospodarcze odnoszą większe korzyści z niepłacenia podatków, co skłania je do 
rozwinięcia tego procederu.  

•

 

Zwiększeniem skłonności, zwłaszcza duŜych przedsiębiorstw, do delokalizacji 
działalności gospodarczej

, przeniesienia całości lub znacznej części czynników 

produkcji za granicę, do tzw. rajów podatkowych.  

Przy poziomie opodatkowania t = 100% ustają wszelkie bodźce do pracy i prowadzenia 
działalności gospodarczej podlegającej opodatkowaniu. Nie mając motywacji do pracy i 
prowadzenia działalności gospodarczej, podmioty zaprzestają działalności i Ŝadne dochody 
nie są wytwarzane (albo są wytwarzane w szarej strefie). W ten sposób przestaje istnieć 
przedmiot opodatkowania i przychody z tego tytułu mają wartość zerową. 

39. Zasada kapitału pracuj

ą

cego. 

 
Zasada kapitału pracującego - jest to część aktywów bieŜących, finansowana kapitałami 
stałymi. Jest to wartość majątku obrotowego (kapitału obrotowego brutto), pomniejszona o 
stan zobowiązań krótkoterminowych. Kapitał obrotowy netto moŜe być obliczony w dwojaki 
sposób:  
 - według podejścia kapitałowego  
 - według podejścia majątkowego 
Odpowiednia gospodarka kapitałem pracującym (obrotowym) minimalizuje ryzyko, 
wynikające z finansowania środków obrotowych kapitałem obcym oraz ułatwia zachowanie 
płynności.  
Kapitał obrotowy /pracujący odzwierciedla stopień płynności środków w przedsiębiorstwie. 
Im wyŜszy poziom osiąga kapitał pracujący, tym lepsza jest wypłacalność jednostki. 
 

40. Na czym polega teoria kosztów komparatywnych. 
 

Kosztów komparatywnych teoria, sformułowana przez D. Ricardo, a rozwinięta przez J.S. 
Milla teoria wymiany międzynarodowej i międzynarodowego podziału pracy. 
 
Zgodnie z nią kraj moŜe osiągać korzyści w wymianie handlowej nie tylko wtedy, gdy swoje 
towary wytwarza taniej niŜ inne kraje w ujęciu bezwzględnym, ale takŜe wówczas, gdy 
wytwarza bezwzględnie droŜej, ale róŜnice kosztów wytwarzania róŜnych towarów w 

 

17 

porównaniu z innymi krajami (koszty relatywne, komparatywne) są zróŜnicowane. Inne kraje 
mogą być zainteresowane importem towarów, które jakiś kraj wytwarza niewiele droŜej od 
nich samych, gdyŜ dzięki temu oszczędzają pracę pozwalającą im wytworzyć i sprzedać za 
granicę więcej tych towarów, które same produkują taniej. 
 
Istotne znaczenie dla ustalenia korzyści z takiej wymiany ma kurs walutowy. 

41. Koszty bierne a koszty czynne. 

 
Rozliczenie międzyokresowe kosztów to sposób rozliczania kosztów działalności w czasie, 
tak aby została zachowana zasada współmierności kosztów i przychodów. 
Stosuje się go, gdy w jednostce wystąpią koszty dotyczące innego okresu sprawozdawczego 
lub kilku okresów sprawozdawczych. 
W zaleŜności od sposobu rozliczania kosztów w czasie wyróŜniamy rozliczenia bierne i 
czynne. 

1.

 

Czynne dotyczą np. opłaconego z góry: czynszu za następny rok, prenumeraty 
czasopism, ubezpieczenia, remontu (gdy juŜ zapłaciliśmy, a zostanie dokonany 
dopiero w następnym okresie sprawozdawczym). Odnoszą się do kosztów 
poniesionych w danym okresie, które przyniosą efekty dopiero w okresie następnym. 
W bilansie są one wykazywane po stronie aktywów. Do ich rozliczania stosuje się 
konto "Rozliczenie międzyokresowe kosztów".  

2.

 

Bierne dotyczące:  

o

 

dostaw niefakturowanych, np. gdy naszej firmie dostarczono energię 
elektryczną, ale nie otrzymaliśmy jeszcze faktury lub rachunku 
potwierdzającego tę dostawę. W takiej sytuacji dokonuje się rozliczenia 
międzyokresowego biernego. Na dostawy niezafakturowane do końca okresu 
sprawozd. powinny być wystawione własne dowody wewnętrzne. Po 
otrzymaniu faktury, bierne rozliczenia międzyokresowe stają się 
zobowiązaniami (bo to my jesteśmy coś winni)  

o

 

rezerw na przyszłe zobowiązania, np. rezerw na naprawy gwarancyjne lub z 
tytułu rękojmi za sprzedane produkty długotrwałego uŜytku (przykładowo: 
firma sprzedaje pralki i wie, Ŝe część w ramach reklamacji będzie musiała 
naprawić - wie, Ŝe poniesie koszty, więc tworzy na nie rezerwę). Chodzi tu 
zatem o prawdopodobne koszty, których kwota lub data powstania 
zobowiązania z ich tytułu nie są pewne.  

Rozliczenia międzyokresowe bierne umieszcza się w bilansie po stronie pasywów. Do ich 
rozliczania stosuje się konto "Rozliczenie międzyokresowe kosztów" 

42. Ró

Ŝ

nica mi

ę

dzy rezerw

ą

 a odpisem aktualizuj

ą

cym. 

 
Rezerwy – to zobowiązania , których termin wymagalności lub kwota nie są pewne. 
 
Odpis aktualizujący, czyli tymczasowy koszt podatkowy 
Przejściowy charakter, z punktu widzenia zaliczenia do kosztów podatkowych, będą miały 
tzw. odpisy aktualizujące dokonywane przez wierzyciela. Zgodnie z art. 35b ustawy z dnia 29 
września 1994 r. o rachunkowości, wartość naleŜności aktualizuje się uwzględniając stopień 
prawdopodobieństwa ich zapłaty poprzez dokonanie odpisu aktualizującego. Stworzenie 
odpisu aktualizującego w oparciu o zasady określone we wspomnianym artykule, uzaleŜnione 
jest w szczególności od zaistnienia określonego etapu postępowania, w którym dłuŜnik się 
znajduje (np. postępowanie likwidacyjne, upadłościowe itp.) lub od charakteru samej 
wierzytelności, cechującej się znacznym stopniem prawdopodobieństwa nieściągalności. 

 

18 

Dokonanie odpisu aktualizującego oraz jego księgowe zaliczenie do kosztów operacyjnych 
nie oznacza, iŜ wartość taka stanowić będzie kaŜdorazowo koszt dla celów podatkowych. 
Uwzględnienie w kosztach uzyskania przychodów dokonanego odpisu uzaleŜnione będzie od 
łącznego spełnienia dodatkowych przesłanek, tj. uprzedniego zarachowania wierzytelności 
jako przychodu naleŜnego, o czym była mowa wyŜej, oraz uprawdopodobnienia 
nieściągalności wierzytelności. 

43. Ró

Ŝ

nice mi

ę

dzy kredytem a po

Ŝ

yczk

ą

. 

 
RóŜnice miedzy poŜyczką a kredytem są m.in. takie: 
- kredyt udzielany jest na konkretne cele, w wypadku poŜyczki nie ma takiego wymogu;  
- wykorzystanie środków finansowych z kredytu musi nastąpić na określonych warunkach i 
zasadach, 
  zawartych pomiędzy kredytobiorcą a kredytodawcą, natomiast warunek ten nie dotyczy 
poŜyczki;  
- na mocy umowy poŜyczki na poŜyczkobiorcę przenoszona jest własność określonej ilości 
pieniędzy, a  
  na mocy umowy kredytowej określona ilość środków pienięŜnych stawiana jest do 
dyspozycji  
  kredytobiorcy 

44. Co to jest zysk zatrzymany? 

 
Zyski  zatrzymane,  nazywane  takŜe  zyskami  nie  podzielonymi,  to  jedno  ze  źródeł 
zwiększania wartości kapitału własnego przedsiębiorstwa. Zysk zatrzymany stanowi tę część 
dochodu  pozostającego  do  dyspozycji  przedsiębiorstwa,  która  nie  została  wypłacona 
akcjonariuszom  w  postaci  dywidendy,  lecz  pozostała  w  przedsiębiorstwie  do  sfinansowania 
jego potrzeb. 
Zadaniem  kierownictwa  spółki  jest  taki  sposób  wykorzystania  zatrzymanego  zysku,  który 
pozwoli  na  osiągnięcie  stopy  zwrotu  nie  mniejszej  od  moŜliwej  do  uzyskania  przez 
akcjonariuszy  z  wypłaconej  im  i  zainwestowanej  poza  spółką  dywidendy.  Ta  minimalna 
wymagana  stopa  zwrotu  jest  kosztem  zysku  nie  podzielonego,  reinwestowanego  w 
przedsiębiorstwie. 
Koszt  zysku  zatrzymanego  odpowiada  kosztowi  kapitału  akcyjnego  zwykłego  spółki,  który 
nie pochodzi z emisji. 

45. Do czego słu

Ŝ

y dyskontowanie kapitału, a do czego 

kapitalizowanie? 

 

WARTOŚĆ PIENIĄDZA W CZASIE 
Zmienna wartość pieniądza w czasie umoŜliwia nam porównywanie róŜnych wartości 
pieniądza w róŜnych czasie. Wynika ona z występowania zjawisk ekonomicznych tj. inflacja 
czy teŜ zmiana stóp procentowych. To co posiadamy w chwili obecnej moŜe więc zmienić 
wartość w przyszłości. Ze zmianą wartości jest związane ryzyko, gdyŜ bez szczegółowej 
analizy nie wiemy do końca czy pieniądz straci na wartości czy teŜ zyska. 
Narzędziami słuŜącymi porównywaniu róŜnych kwot pienięŜnych w czasie słuŜą: 
- Kapitalizacja - proces szukania wartości przyszłej wykorzystując narzędzie procesu 
składowanego, 
- Dyskontowanie – proces odwrotny, szukanie wartości obecnej, 

Dyskontowanie jest odwrotnością kapitalizacji, to proces obliczanie obecnej wartości 
pieniędzy które moŜemy zarobić (lub stracić) w przyszłości. Koncepcja dyskontowania 
wynika z tego, Ŝe ludzie wolą uzyskiwać większe korzyści teraz a straty ponosić w jak 

 

19 

najodleglejszej przyszłości. JeŜeli znamy przyszłą wartość korzyści (lub straty) to obecną 
wartość moŜemy obliczyć po przekształceniu wzoru na obliczanie przyszłej wartości  

PV=FV/(1+r)

t

  

Gdzie  

•

 

PV wartość obecna  

•

 

FV - przyszła wartość (korzyści lub straty)  

•

 

r - stopa dyskonta  

•

 

t - okres dyskontowania  

Przykład  
ZałóŜmy, Ŝe wiemy, Ŝe za 5 lat zarobimy 1 zł. Jaka będzie jej wartość dzisiaj. Stopa dyskonta 
wynosi 20%. Po podstawieniu do wzorów otrzymujemy 0,4 zł. Tyle jest warta złotówka 
zarobiona za pięć lat.  
W zaleŜności od źródła pochodzenia pieniędzy stopa dyskontowa moŜe być róŜna. JeŜeli 
pieniądze na inwestycje (kapitał) pochodzą z kredytu bankowego, to stopa dyskontowa 
powinna równać się stopie oprocentowania kredytu bankowego, jeŜeli pieniądze pochodzą z 
własnych źródeł to stopa dyskonta powinna być równa stopie zysku. Stopa zysku powinna 
zostać określona przy uwzględnieniu stopy inflacji: jeŜeli stopa zysku jest mniejsza od 
oprocentowania kredytu bankowego to przedsięwzięcie jest nieopłacalne.  
Kapitalizacja (co miesiąc są dopisywane odsetki od odsetek). Kapitalizacja jest procesem 
szukania przyszłej wartości przypływających sum pienięŜnych. Procent składany moŜna 
obliczyć wg zaleŜności,  
(1+r)t    
r - stopa procentowa 
t – długość okresu inwestowania 
ten wzór jest właściwy, gdy kapitalizacja odbywa się raz do roku. 
W przypadku inwestycji lokaty do roku ale realizowanej częściej ma zastosowanie 
następujący wzór: 

m

t

m

r

*

1













+

 

46. Elementy przedmiotowej klasyfikacji zjawisk finansowych. 

 
1. przychody i wydatki o charakterze ekwiwalentnym (operacje kupna-sprzedaŜy) 
2. przychody i wydatki redystrybucyjne o charakterze budŜetowym tzw. transfery budŜetowe 
3. transfery pozabudŜetowe – redystrybucyjne przychody i wydatki o charakterze 
pozabudŜetowym (np. darowizny, transfery zagraniczne) 
 

47. Na czym polega mechanizm deflacji? 

Deflacja to wzrost wartości pieniądza w czasie - z czasem moŜna za daną ilość pieniędzy 
kupić coraz więcej towarów i usług. Potocznie, określenie spadku cen rynkowych. Zjawiskiem 
przeciwnym jest inflacja. 

Deflacja była powszechna w XIX wieku, kiedy to pieniądz był w stałej relacji do cen srebra i 
złota. Współcześnie deflacja jest bardzo rzadka, gdyŜ w polityce ekonomicznej większości 
krajów dominuje presja na utrzymywanie stałej, niewielkiej inflacji, uwaŜanej obecnie przez 
sporą część ekonomistów za korzystną dla gospodarki. Występowanie deflacji (jak na 
przykład w latach 90. XX wieku w Japonii) wiąŜe się zazwyczaj ze stagnacją gospodarczą. 

 

20 

Zjawiskiem podobnym do deflacji o mniejszej skali jest np. spadek cen urządzeń 
informatycznych, ze względu na ciągły wzrost ich mocy obliczeniowej. Występuje ono 
głównie w sektorze nowoczesnych technologii. 
Opinie ekonomistów o deflacji są róŜne, głównie z powodu niewielkiej dostępności danych. 
Niektórzy ekonomiści deflacją nazywają równieŜ zjawisko spadku inflacji. 

48. Co to jest venture capital? Kim s

ą

 tzw. Aniołowie Biznesu 

(Business Angels)? 

 
Venture Capital - jest to średnio i długoterminowy kapitał inwestycyjny charakteryzujący się 
duŜym stopniem ryzyka, ale mogący w przyszłości przynieść wysokie zyski. Jest to forma 
finansowania innowacyjnych (a przez to obarczonych ryzykiem) projektów inwestycyjnych 
W gospodarce powstaje wiele projektów, które mogą być zamienione w bardzo opłacalne 
przedsięwzięcia, ale do ich realizacji potrzebne są środki finansowe. PoniewaŜ ludzie 
tworzący te projekty nie posiadają wystarczającej ilości kapitału muszą sięgnąć po kapitał 
zewnętrzny. Banki nie są skore do poŜyczania w takich sytuacjach pieniędzy, gdyŜ realizacja 
projektów obarczona jest wysokim ryzykiem. Rozwiązaniem stają się specjalne instytucje, 
które finansują projekty, a w zamian za to w razie duŜego sukcesu partycypują w duŜej części 
w zyskach z tego przedsięwzięcia, bądź np. stają się współwłaścicielami firmy (mają 40% 
bądź więcej kapitału własnego lub posiadają akcje uprzywilejowane firmy). Fundusze VC 
otrzymują wiele propozycji współpracy, ale większość z nich jest zazwyczaj odrzucana. 
Wybierane są pomysły najlepsze. DuŜą rolę w dostępie do rynku VC odgrywają takŜe 
wcześniej utrzymywane kontakty. 
Od strony firmy ubiegającej się o wsparcie finansowe z rynku VC waŜne jest przy wyborze 
instytucji finansującej zwrócenie uwagi na: 

•

 

jaką siłę finansową posiada dana instytucja,  

•

 

w jakich okolicznościach zechce ona wycofać się z przedsięwzięcia, gdy powiedzie 
się ono,  

•

 

jak duŜy udział w zyskach chce zdobyć firma VC,  

•

 

jakie kontakty ma firma VC na rynku (mogą one być wykorzystane w dalszej 
działalności projektu),  

•

 

jak duŜy wpływ na firmę chce wywierać instytucja VC, oraz jakich ma specjalsitów, 
którzy mogli by pomóc w zarządzaniu nowopowstałą spółką.  

Business angel (dosł. anioł biznesowy)  
Inwestor indywidualny zapewniający spółce środki finansowe, wiedzę, doświadczenie i 
znajomości na bardzo wczesnym etapie rozwoju. 

49. Czym ró

Ŝ

ni si

ę

 factoring od forfaitingu. 

Faktoring - opisuje sytuację, gdy pewne przedsiębiorstwo kupuje od innego przedsiębiorstwa 
za  określoną  cenę  (wymagalną!)  wierzytelność  przysługującą  mu  w  stosunku  do  pewnego 
dłuŜnika.  Ponadto  przedsiębiorstwo  dokonujące  skupu  wierzytelności  świadczy  dodatkowe 
usługi na rzecz podmiotu sprzedającego tę wierzytelność. 

Forfaiting  -  mowa  nienazwana  prawa  cywilnego,  polega  na  sprzedaŜy  organizacji 
forfaitingowej  przez  przedsiębiorcę  wierzytelności  za  kwotę  odpowiadającą  jej  wartości, 
pomniejszoną o koszty oraz prowizje wspomnianej organizacji. 

50. Czym si

ę

 ró

Ŝ

ni deprecjacja od dewaluacji? 

Deprecjacja - spadek ceny towaru lub dobra. Termin uŜywany w szczególności w 
odniesieniu do spadku wartości waluty krajowej względem waluty zagranicznej w systemie 
płynnych kursów walut. W systemie stałego kursu walutowego obniŜanie wartości waluty 

 

21 

krajowej nazywamy dewaluacją. Deprecjacja (dewaluacja) oznacza obniŜenie siły nabywczej 
danego pieniądza w rozliczeniach międzynarodowych. 

Pozytywne skutki deprecjacji: 

•

 

poprawienie konkurencyjności eksportu,  

•

 

obniŜka kosztów pracy (w gospodarce o sztywnym prawie pracy depracjacja waluty 
umoŜliwia obniŜkę płac dzięki iluzji pienięŜnej - ludzie dostrzegają realne zmiany 
wartości pieniądza z opóźnieniem, nominalne natychmiast).  

Negatywne skutki deprecjacji: 

•

 

wzrost kosztów obsługi zadłuŜenia zagranicznego (budŜet ma przychody w walucie 
krajowej zatem rośnie deficyt),  

•

 

zwiększenie presji inflacyjnej,  

•

 

zuboŜenie społeczeństwa - głównie na skutek obniŜenia siły nabywczej płac.  

Zjawiskiem odwrotnym do deprecjacji jest aprecjacja. 

DEPRECJACJA PIENIĄDZA, obniŜenie siły nabywczej (wartości) pieniądza. Na rynku 
krajowym przejawia się ona    zmniejszeniem ilości dóbr i usług, które moŜna kupić za 
określoną kwotę. Z reguły jest rezultatem inflacji.  
Na rynku międzynarodowym w warunkach płynnego kursu walutowego deprecjacja 
przejawia się obniŜeniem kursu danej waluty w stosunku do innych walut. Jest rezultatem 
zmniejszenia popytu na rynku międzynarodowym na towary lub papiery wartościowe danego 
kraju, a zatem i na jego walutę ze strony innych krajów. Zjawiskiem przeciwnym do 
deprecjacji jest aprecjacja pieniądza. 

Dewaluacja - reforma pienięŜna, która polega na sztucznym obniŜenie kursu waluty 
narodowej wobec innych walut przez narodowy bank centralny, np. w celu poprawienia 
bilansu handlowego. Nie naleŜy jej mylić z denominacją, poniewaŜ następuje tutaj realne 
obniŜenie wartości waluty. 

51. 4 rodzaje elementów przedmiotowych finansów. 

 
PRZEDMIOTEM FINANSÓW SĄ 

-

 

strumienie pienięŜne przepływające między podmiotem sfery realnej w toku 
produkcji, podziału, wymiany, spoŜycia, akumulacji 

-

 

zasoby pieniądza gromadzone w toku tych procesów 

-

 

związki i zaleŜności między strumieniem przepływu pieniądza i rozdysponowaniem 
jego zasobów a przepływem 

-

 

kategorie finansowe np. stopa procentowa, stawki podatkowe, amortyzacja 

52.  Istota zasady memoriałowej.  

 
Zasada memoriałowa – to fundamentalna zasada rachunkowości, według której przychody i 
koszty uwaŜa się za osiągnięte lub poniesione w momencie ich wystąpienia, a nie w 
momencie wpływu lub wydatku pienięŜnego; przychody i koszty ujmowane są w okresach, w 
których powstały. 

53. Elementy kapitału zapasowego. Co to jest agio? 

 

 

22 

Kapitał zapasowy jest tworzony z zysku lub dodatkowych źródeł określonych przez umowę 
lub statut spółki. 
Kapitały zapasowe odzwierciedlają źródła sfinansowania aktywów osiągniętych przez firmę 
w trakcie jej działalności. Kapitał zapasowy tworzony jest z:  
- podziału zysku,  
- nadwyŜki ceny emisyjnej nad ceną sprzedaŜy akcji,  
- opłat akcjonariuszy, udziałowców,  
- wyniku na przeszacowaniu zlikwidowanych lub sprzedanych środków trwałych.  
Tworzenie kapitału zapasowego moŜe nastąpić na dwa sposoby:  

1)

 

ustawowo - gdy przepisy prawa zobowiązują do dokonania odpisów z zysku, na 
przykład w spółkach akcyjnych (według ksh) musisz przeznaczać 8% zysku netto na 
kapitał zapasowy do czasu, gdy kapitał ten nie osiągnie jednej trzeciej wartości 
kapitału akcyjnego,  

2)

 

dobrowolnie - zaleŜne od decyzji organów firmy.  

Kapitał zapasowy przeznacza się na:  
- pokrycie strat bilansowych,  
- zwrot ewentualnych dopłat do kapitału,  
- umorzenie udziałów lub akcji,  
- pokrycie kosztów niepowodujących zwiększenia aktywów spółki (np. negatywny wynik 
prac rozwojowych, zaniechanie budowy środków trwałych).  

Agio - premia emisyjna (wł. aggio - nadwyŜka)  wyraŜona procentowo nadwyŜka ceny 
rynkowej (kursu) danego papieru wartościowego (akcji, obligacji) ponad jego wartość 
nominalną. 
Agio dla akcji lub obligacji szacowane jest przy pierwotnej emisji i stąd określana jest często 
premią emisyjną, gdyŜ stanowi przedmiot gry giełdowej. Agio występuje teŜ jako pojęcie, 
określające procent pobierany przy wymianie jednej waluty (słabej) na inną (mocną), bądź teŜ 
przy wymianie pieniądza papierowego na gotówkę. W transakcjach clearingowych agio to 
róŜnica pomiędzy kursem rynkowym danej waluty a jej kursem przyjętym oficjalnie. 
Pojęciem przeciwstawnym jest disagio. 

54. Warto

ść

 firmy. 

 
Wartość firmy to aktywa, które powstają tylko w momencie kupowania jednostki 
gospodarczej lub zorganizowanej jej części. WyraŜa ona renomę, pozycję firmy na rynku, 
zaufanie klientów, usytuowanie w korzystnym punkcie, wartości, które wyróŜniają ją spośród 
innych podobnych. Biorąc pod uwagę te cechy, nabywcy są gotowi zapłacić więcej niŜ 
wynosi wartość nabywanego majątku. 
Wartość firmy jest określana jako róŜnica między ceną nabycia jednostki a niŜszą od niej 
wartością godziwą aktywów netto tj. aktywów pomniejszonych o przyjęte zobowiązania. 
JeŜeli cena nabycia jednostki lub  zorganizowanej jej części jest niŜsza od wartości godziwej  
przyjętych aktywów pomniejszonych  o przyjęte zobowiązania, to róŜnica ta stanowi ujemną 
wartość firmy. 
Od wartości firmy jednostka dokonuje odpisów amortyzacyjnych  w okresie nie dłuŜszym niŜ  
5 lat. W uzasadnionych przypadkach  kierownik jednostki moŜe wydłuŜyć ten okres do 20 lat. 
 

55. Czym ró

Ŝ

ni si

ę

 warto

ść

 firmy od warto

ś

ci przedsi

ę

biorstwa? 

Wartość firmy to aktywa, które powstają tylko w momencie kupowania jednostki 
gospodarczej lub zorganizowanej jej części. WyraŜa ona renomę, pozycję firmy na rynku, 
zaufanie klientów, usytuowanie w korzystnym punkcie, wartości, które wyróŜniają ją spośród 
innych podobnych. 
Wartość przedsiębiorstwa jest wyznaczona przez wartość jego majątku, czyli aktywów 
pomniejszonych o sumę zobowiązań pienięŜnych ciąŜących na przedsiębiorstwie 

 

23 

Na wartość przedsiębiorstwa wpływa wiele czynników, z których większość jest niezwykle 
trudna do zmierzenia bez odpowiedniego doświadczenia i umiejętności. Takimi czynnikami 
mogą być przykładowo składniki niematerialne, udział w rynku, prognoza wyników, 
procentowa stopa dyskontowa, aktualny poziom cen środków trwałych i instrumentów 
finansowych. Dlatego w trakcie wyceny naleŜy odpowiednio dobrać metody, które pozwolą 
określić rzeczywistą wartość wycenianego podmiotu. PoniŜej wskazano metody, które ze 
względu na swoją wiarygodność zdobyły uznanie wśród specjalistów i są powszechnie 
najczęściej stosowane przy wycenianiu przedsiębiorstw. 

56. Warto

ść

 godziwa a cena sprzeda

Ŝ

y. 

 
Wartość  godziwa  -  to  kwota,  za  jaką  dany  składnik  aktywów  mógłby  zostać  wymieniony, 
a zobowiązanie uregulowane na warunkach transakcji rynkowej, pomiędzy zainteresowanymi 
i  dobrze  poinformowanymi,  niepowiązanymi  ze  sobą  stronami.  Wartość  godziwą 
instrumentów  finansowych  znajdujących  się  w  obrocie  na  aktywnym  rynku  stanowi  cena 
rynkowa  pomniejszona  o  koszty  związane  z  przeprowadzeniem  transakcji,  gdyby  ich 
wysokość była znacząca. Cenę rynkową aktywów finansowych posiadanych przez jednostkę 
oraz  zobowiązań  finansowych,  które  jednostka  zamierza  zaciągnąć,  stanowi  zgłoszona  na 
rynku bieŜąca oferta kupna, natomiast cenę rynkową aktywów finansowych, które jednostka 
zamierz  a  nabyć,  oraz  zaciągniętych  zobowiązań  finansowych  stanowi  zgłoszona  na  rynek 
bieŜąca oferta sprzedaŜy.  
 
Cena  sprzedaŜy  netto  –  składnika  aktywów  to  moŜliwa  do  uzyskania  na  dzień  bilansowy 
cena jego sprzedaŜy pomniejszona o: 
- 

przypadający od sprzedaŜy podatek VAT oraz akcyzę, 

- 

koszty  związane  z  przystosowaniem  składnika  aktywów  do  sprzedaŜy  i  dokonaniem 
sprzedaŜy, 

- 

udzielone rabaty, opusty i inne podobne zmniejszenia, 

a powiększona o naleŜną dotację przedmiotową. 
 
JeŜeli  nie  jest  moŜliwe  ustalenie  ceny  sprzedaŜy  netto  danego  składnika  aktywów,  naleŜy 
w inny sposób określić jego wartość godziwą na dzień bilansowy. 
 

57. Kredyt konsorcjalny. 

 
Kredyt konsorcjalny - kredyt udzielany przez co najmniej dwa banki, które zawierając z 
kredytobiorcą wspólną umowę kredytową zobowiązują się udostępnić mu kredyt na 
jednakowych warunkach. Banki uczestniczące w kredytowaniu tworzą tzw. konsorcjum i 
działają w ramach zawartej umowy konsorcjalnej. Bank organizujący konsorcjum nazywany 
jest bankiem aranŜerem konsorcjum. Zazwyczaj bank aranŜer przejmuje następnie funkcję 
agenta konsorcjum, działającego w imieniu pozostałych uczestników konsorcjum. Agent 
reprezentuje pozostałych uczestników konsorcjum (m.in. w trakcie negocjacji dotyczących 
zmian umowy kredytowej), prowadzi rozliczenia kredytu oraz odpowiada za organizację 
technicznej obsługi transakcji. Zgodnie z zasadami stosowanymi powszechnie na świecie, 
kaŜdy bank działa w ramach zawartej umowy konsorcjalnej, lecz nie ponosi Ŝadnej 
odpowiedzialności za pozostałe banki. Kredyty konsorcjalne udzielane są ze względu na ich 
wysokość lub związane z nimi ryzyko (finansowanie tylko pewnej części projektu pozwala 
bankom na zmniejszenie ryzyka kredytowego). 
 

58. O czym mówi rentowno

ść

, a o czym płynno

ść

? 

 
Rentowność - miara efektywności gospodarowania, wyraŜająca się stosunkiem zysku lub 
bardziej ogólnie wyniku finansowego do sprzedaŜy netto, wielkości zaangaŜowanego kapitału 

 

24 

lub wartości wszystkich aktywów. Pojęcie to moŜe dotyczyć przedsiębiorstw, pojedyńczych 
inwestycji i papierów wartościowych. 
Rentowność, w odróŜnieniu od samej wartości zysku bierze pod uwagę skalę analizowanych 
operacji gospodarczych. UmoŜliwia to porównywanie efektywności gospodarowania duŜych i 
małych przedsiębiorstw. Rentowność moŜe być zarówno dodatnia jak i ujemna, w zaleŜności 
od tego czy przedsięwzięcie gospodarcze przynosi dochód czy teŜ stratę. 

Płynność finansowa – zdolność do terminowego realizowania zobowiązań, jeden z 
elementów oceny finansowej przedsiębiorstwa. Zarządzanie płynnością ma na celu 
utrzymywanie odpowiedniej ilości środków pienięŜnych i linii kredytowych, gdyŜ opóźnienia 
w wywiązywaniu się ze zobowiązań powodują nieufność kontrahentów i kredytujących 
instytucji finansowych co moŜe doprowadzić do bankructwa, zaś zbyt wysoki poziom 
powoduje zamroŜenie części kapitału obrotowego, a tym samym zmniejszenie rentowności 
przedsiębiorstwa. 

59. Co to s

ą

 

ś

rodki trwałe a co warto

ś

ci niematerialne i prawne? 

 
Środki trwałe – to rzeczowe aktywa trwałe i zrównane z nimi, o przewidywanym okresie 
ekonomicznej uŜyteczności dłuŜszym niŜ rok , kompletne, zdatne do uŜytku i przeznaczone 
na potrzeby jednostki. Zalicza się do nich w szczególności: 

a)

 

nieruchomości -  w tym grunty, prawo uŜytkowania wieczystego gruntu, budowle i 
budynki, a takŜe będące odrębną własnością lokale, spółdzielcze własnościowe prawo 
do lokalu mieszkalnego oraz spółdzielcze prawo do lokalu uŜytkowego, 

b)

 

maszyny, urządzenia, środki transportu  i inne rzeczy,

 

c)

 

ulepszenia w obcych środkach trwałych,

 

d)

 

inwentarz Ŝywy.

 

Ś

rodki trwałe oddane na podstawie umowy najmu, dzierŜawy lub innej umowy o podobnym 

charakterze zalicza się do aktywów trwałych jednej ze stron umowy.

 

Środki trwałe w budowie – to zaliczane do aktywów trwałych środki trwałe w okresie ich 
budowy, montaŜu lub ulepszenia juŜ istniejącego środka trwałego. 
Wartości niematerialne i prawne – rozumie się przez to, nabyte przez jednostkę, zaliczane 
do aktywów trwałych, prawa majątkowe nadające się do gospodarczego wykorzystania, o 
przewidywanym okresie ekonomicznej uŜyteczności dłuŜszym niŜ rok, przeznaczone do 
uŜywania na potrzeby jednostki, a w szczególności: 

a)

 

autorskie prawa majątkowe, prawa pokrewne, licencje , koncesje, 

b)

 

prawa do wynalazków, patentów, znaków towarowych, wzorów uŜytkowych oraz 
zdobniczych, 

c)

 

know-how. 
 

W przypadku wartości niematerialnych i prawnych oddanych do uŜywania na podstawie 
umowy najmu, dzierŜawy lub innej umowy o podobnym charakterze, wartości niematerialne i 
prawne zalicza się do aktywów trwałych jednej ze stron umowy. Do wartości niematerialnych 
i prawnych zalicza się równieŜ nabytą wartość firmy oraz koszty zakończonych prac 
rozwojowych. 
 

 
60. Czym si

ę

 ró

Ŝ

ni cena zakupu od ceny nabycia? 

 

Cena zakupu -  to kwota naleŜna sprzedającemu, jednak bez podlegającego odliczeniu 
podatku VAT , o ile podlega on odliczeniu; w razie importu do ceny zakupu wlicza się cło; do 
ceny zakupu wlicza się takŜe naliczony przez dostawcę podatek akcyzowy, cenę zakupu 
pomniejszają udzielone przez dostawcę rabaty, opusty, skonta oraz inne uzyskane korzyści 
np. odzyski. 

 

25 

  
Cena nabycia – to cena zakupu składnika aktywów, obejmująca kwotę naleŜną 
sprzedającemu, bez podlegających odliczeniu podatku od towarów i usługo raz podatku 
akcyzowego, a w przypadku importu powiększona o obciąŜenia o charakterze 
publicznoprawnym ( cło ) oraz powiększona o koszty bezpośrednio związane z zakupem i 
przystosowaniem składnika aktywów do stanu zdatnego do uŜywania lub wprowadzenia do 
obrotu, łącznie z kosztami transportu, jak teŜ załadunku, wyładunku, składowania lub 
wprowadzenia do obrotu, a obniŜona o rabaty, opusty, inne zmniejszenia i odzyski. JeŜeli 
Nie jest moŜliwe ustalenie ceny nabycia składnika aktywów, a w szczególności przyjętego 
nieodpłatnie, w tym w drodze darowizny- jego wyceny dokonuje się wg ceny sprzedaŜy 
takiego samego lub podobnego przedmiotu. 
W przypadku nabycia udziałów (akcji) własnych  w drodze egzekucji za cenę nabycia uwaŜa 
się cenę nabycia ustaloną  w postępowaniu egzekucyjnym, powiększona o koszty poniesione 
w toku postępowania egzekucyjnego. które nie zostały spółce zwrócone.    
W przypadku   nieodpłatnego nabycia udziałów  (akcji) własnych cena nabycia obejmuje 
wszystkie koszty ponoszone przez spółkę  na ich nabycie.    

61. Co finansuje działalno

ść

 bie

Ŝą

ca a co rozwojow

ą

 (w procesie 

samofinansowania)? 

 
Kapitał potrzebny do finansowania działalności bieŜącej i rozwojowej przedsiębiorstwa moŜe 
pochodzić z roŜnych źródeł. Źródła te róŜnicuje się za pomaca odpowiednich kryteriów. 
JeŜeli za kryterium przyjmiemy źródło pochodzenia kapitału to wyróŜnimy źródła zewnętrzne 
i wewnętrzne (finansowanie zew. i wew.) 
 
Finansowanie zew. obejmuje kapitał pienięŜny i rzeczowy, jaki dopływa do przedsiębiorstwa 
od podmiotów w zróŜnicowanej formie. Finansowanie zew moŜna podzieli na: zew własne i 
zew obce.  
 
Finansowanie zew własne-uzyskany kapitał pienięŜny lub rzeczowy pozostaje do dyspozycji 
przedsiębiorstwa na czas nieokreślony. Konsekwencja bezterminowego angaŜowania kapitału 
jest powstanie stosunków własnościowych, z których wynika prawo do udziału w podziale 
zysku lub obowiązek uczestniczenia w pokrywaniu strat przedsiębiorstwa. Ponadto uzyskany 
kapitał ze źródeł zew własnych stanowi z reguły bazę gwarancyjna wierzycieli. 
 
Finansowanie zew obce- kapitał jest odstępowany przedsiębiorstwom na czas określony i w 
uzgodnionym terminie podlega zwrotowi. W tym przypadku powstają stosunki dłuŜnicze. Od 
poŜyczonego kapitału naleŜy z reguły płaci odsetki. 
 
Finansowanie wewnętrzne polega na uzyskiwaniu środków finansowych przez 
przekształcenia majątkowe i przez gromadzenie (kształtowanie) kapitału

. 

 

62. Ró

Ŝ

nica mi

ę

dzy leasingiem operacyjnym a finansowym. 

 
Leasing operacyjny polega na czasowym przekazaniu w uŜytkowanie dobra inwestycyjnego. 
Czas ten jest z reguły krótszy niŜ okres normatywnego zuŜycia leasingowanej rzeczy. W 
praktyce, umowy leasingu operacyjnego zawierają zapis o wykupie przez Korzystającego po 
jej zakończeniu, za określoną z góry wartość końcową powiększoną o podatek VAT. 
Korzystający moŜe mieć zagwarantowane w Umowie Leasingu prawo sprzedaŜy na jego 
rzecz przedmiotu leasingu po zakończeniu Umowy. Efektywny koszt finansowania poprzez 
ten rodzaj leasingu jest niŜszy niŜ finansowanie ze środków własnych czy kredytu 
bankowego, między innymi ze względu na korzyści podatkowe. W odróŜnieniu od kredytu 
bankowego, przy uwzględnieniu korzyści podatkowych, koszt pozyskania kapitału przy 

 

26 

leasingu jest niŜszy, płatności leasingowe dopasowywane są do załoŜeń budŜetowych 
Korzystającego. 
W obecnym kształcie prawnym leasing operacyjny jest równieŜ szczególnie atrakcyjny ze 
względu na preferencje podatkowe, które pozwalają korzystającemu zaliczyć raty 
leasingowe w poczet kosztów uzyskania przychodu.  
 
Leasing finansowy (kapitałowy) polega na oddaniu rzeczy w uŜytkowanie, w zamian za raty 
leasingowe. Przedmiot leasingu jest własnością Finansującego, amortyzuje go Korzystający, 
natomiast przeniesienie tytułu własności moŜe być zagwarantowane w umowie. Firma 
zwiększa więc wartość swojego majątku nie ponosząc dodatkowych kosztów po zakończeniu 
umowy, a zwiększona forma amortyzacji pozwala regulować jej koszty i dochody.  
Leasing finansowy, podobnie jak operacyjny, charakteryzuje się tym, iŜ zawiera klauzulę 
opcji na sprzedaŜ przedmiotu leasingu po zakończeniu okresu umowy. Oznacza to 
iŜ Korzystający ma prawo wykupu (przeniesienia własności) rzeczy oddanej mu w leasing. 
Leasing finansowy jest więc zbliŜony do kredytu lub poŜyczki. Przedmiotem "poŜyczki" jest 
tu środek trwały a nie gotówka. 

63. Istota zasady istotno

ś

ci oraz przewagi tre

ś

ci nad form

ą

. 

Zasada istotności, ujawniania, prawdy materialnej. Wszystkie znaczące zdarzenia 
gospodarcze wpływające na ekonomiczne rezultaty firmy powinny być udokumentowane i 
ujawnione w sprawozdaniach. MoŜna pominąć szczegółową dokumentację drobnych operacji 
gospodarczych, gdy koszt udokumentowania przekracza wartość operacji. Zdarzenie uznaje 
się za znaczące (istotne) jeśli brak informacji o nim przyczyniłby się do zmiany sposobu 
działania w porównaniu ze zwykłym tokiem postępowania. Ta zasada przesadza o minimalnej 
zawartości sprawozdań finansowych, o tym, co musi być w nich ujawnione. KaŜdą 
wyobraŜalną operację gospodarczą, prawidłowo zdefiniowaną, moŜna analizować badając jej 
wpływ na aktywa i pasywa firmy respektując przy tym wyszczególnione podstawowe zasady 
rachunkowości. 

Przewaga treści nad formą – ustawa o rachunkowości art. 4  -  zdarzenia, w tym operacje 
gospodarcze, ujmuje się w księgach rachunkowych i wykazuje w sprawozdaniu finansowym 
zgodnie z ich 

treścią ekonomiczną. 

64. Okre

ś

lenie kosztu wytworzenia i kosztu własnego sprzeda

Ŝ

y. 

 
Koszt wytworzenia – obejmuje koszty pozostające w bezpośrednim związku z danym 
produktem oraz uzasadnioną część kosztów pośrednio związanych z wytworzeniem tego 
produktu. Koszty bezpośrednie obejmują wartość zuŜytych materiałów bezpośrednich, koszty 
pozyskania i przetwarzania związane bezpośrednio  z produkcją  i inne koszty poniesione  w 
związku  z doprowadzeniem produktu do postaci  i miejsca, w jakich się znajduje w dniu 
wyceny. Do uzasadnionej, odpowiedniej do okresu wytwarzania produktu, części kosztów 
pośrednich, zalicza się zmienne pośrednie koszty produkcji  oraz  tę część stałych,  
pośrednich kosztów produkcji, które odpowiadają poziomowi  tych kosztów  przy normalnym 
wykorzystaniu zdolności produkcyjnych. Za normalny poziom wykorzystania zdolności 
produkcyjnych uznano przeciętną, zgodną  z oczekiwaniami   w typowych warunkach, 
wielkość produkcji za daną liczbę okresów  lub sezonów ; przy uwzględnieniu planowanych 
remontów. JeŜeli nie jest moŜliwe ustalenie kosztu wytworzenia produktu, jego wyceny 
dokonuje się wg ceny sprzedaŜy netto takiego samego lub podobnego produkt, 
pomniejszonego  o przeciętnie osiągany przy sprzedaŜy produktu zysk brutto  ze sprzedaŜy, a 
w przypadku  produktu w toku – takŜe z uwzględnieniem stopnia jego przetwarzania. 
Do kosztów wytwarzania produktu nie zalicza się kosztów:  

 

27 

1)

 

będących konsekwencją  nie wykorzystanych  zdolności produkcyjnych, tj.  części 
stałych  pośrednich kosztów wytwarzania  oraz strat produkcyjnych  związanych  z 
przestojami, brakami produkcyjnymi itp.  

2)

 

magazynowania wyrobów gotowych  i półproduktów, jeŜeli  w toku magazynowania  
nie następują procesy technologiczne, 

3)

 

ogólnego zarządu, które nie są związane  z doprowadzeniem produktu do postaci i 
miejsca, w jakich znajduje się  na dzień wyceny, 

4)

 

sprzedaŜy produktów. 

Koszty te wpływają na wynik finansowy okresu sprawozdawczego, w którym zostały 
poniesione. 
W  przypadkach  uzasadnionych  niezbędny,  długotrwałym  przygotowaniem  towaru  lub 
produktu  do  sprzedaŜy  bądź  długim  okresem  wytwarzania  produktu,  cenę  nabycia  lub  koszt 
wytworzenia  moŜna  zwiększyć    o  koszty  obsługi  zobowiązań    zaciągniętych  w  celu 
finansowania  zapasu  towarów  lub  produktów  w  okresie    ich  przygotowania    do  sprzedaŜy 
bądź  wytwarzania i związanych z nimi róŜnic kursowych, pomniejszone o przychody z tego 
tytułu. 

Koszt własny sprzedaŜy (KWS) obejmuje wszystkie koszty pośrednie i bezpośrednie 
związane z wytworzeniem wyrobów sprzedanych. Nie obejmują kosztów Okresu, do których 
naleŜą Koszty Zarządu i Koszty SprzedaŜy. 

UŜywany w kalkulacyjnym rachunku wyników: Przychód ze sprzedaŜy – KWS - Koszty 
Zarządu – Koszty SprzedaŜy = Wynik na działalności operacyjnej. 

65. Gdzie i kiedy wynaleziono pieni

ą

dz monetarny? 

 
Pierwsza moneta pojawiła się w Libi ok. VII wieku. 

66. Wymieni

ć

 dwie formy organizacji, które nie musz

ą

 sporz

ą

dza

ć

 

sprawozdania finansowego. 

 
Od 1 stycznia 2004 r. zwolnione zostały gminy, powiaty, województwa i ich związki a takŜe 
państwowe, gminne i wojewódzkie: 
- jednostki budŜetowe 
- gospodarstwa pomocnicze jednostek budŜetowych 
- zakłady budŜetowe 
- fundusze celowe nie posiadające osobowości prawnej. 

67. Istota synergii. 

Synergia (współpraca) róŜnych czynników, której efekt jest większy niŜ suma ich 
oddzielnego działania.  
W znaczeniu organizacyjnym synergia oznacza, Ŝe poszczególne działy organizacji 
współpracują ze sobą i oddziałują na siebie , stają się wydajniejsze, niŜ gdyby kaŜdy z nich 
działał w odosobnieniu. 

68. Funkcje finansów a funkcje systemu finansowego. 

 
FUNKCJE FINANSÓW 



 

rozdzielcza (alokacyjna) – polega na rozdysponowaniu czynników wytwórczych dóbr  

i usług przy pomocy przepływów pienięŜnych tzw. pierwotnym podziale oraz alokacji 
zasobów  przy  pomocy  budŜetu  publicznego  oraz  instytucji  finansowych  przy  tzw. 
wtórnym podziale 

 

28 



 

bodźcowa – związana z wykorzystaniem finansów do zjawisk gospodarczych 



 

kontrolna – kontrolujemy mechanizmy weryfikacyjne zjawisk gospodarczych 



 

informacyjna 



 

poza  ekonomiczna  –  związana  z  kształtowaniem  postaw  człowieka  w  naszej 
cywilizacji 

 
Funkcje systemu finansowego: 

•

 

Funkcja płatnicza, polegająca na tym, Ŝe system finansowy powinien zapewnić 
sprawne działanie mechanizmu rozliczeń w transakcjach gospodarczych, zwłaszcza 
przy zakupie dóbr i usług, 

•

 

Funkcja płynności, w ramach której system finansowy umoŜliwia i ułatwia zamianę 
papierów wartościowych i innych aktywów finansowych na gotówkę, 

•

 

Funkcja oszczędności, polegająca na promowaniu warunków atrakcyjnego lokowania 
nadwyŜek pieniądza przy umiarkowanym ryzyku, 

•

 

Funkcja akumulacji bogactwa, polegająca na przechowywaniu siły nabywczej danego 
podmiotu, 

•

 

Funkcja kredytowa, która polega na zapewnieniu nieprzerwanego dopływu kredytu 
dla przedsiębiorstw, gospodarstw domowych i rządu, w celu finansowania inwestycji i 
konsumpcji, 

•

 

Funkcja minimalizowania ryzyka, polegająca na tym, Ŝe w system finansowy powinny 
być wbudowane mechanizmy i instrumenty minimalizujące ryzyko, 

•

 

Funkcja polityki gospodarczej, polegająca na moŜliwości prowadzenie przez rząd 
polityki mającej na celu wzrost gospodarczy, niskie bezrobocie, walkę z inflacją i 
zachowanie stabilnej pozycji płatniczej względem zagranicy 

69. Co jest wa

Ŝ

niejsze: cel długofalowy czy krótkofalowy działania 

przedsi

ę

biorstwa? 

 
CEL DZIALALNOSCI PRZEDSIEBIORSTW 
Współczesna  teoria  przedsiębiorstwa  stoi  na  stanowisku,  Ŝe  celem  wszelkich  decyzji 
podejmowanych w 

przedsiębiorstwie jest maksymalizacja jego wartości rynkowej. Wzrost 

wartości  rynkowej  przedsiębiorstwa  prowadzi  do  zwiększenia  stanu  posiadania  jego 
właścicieli.  Zarządzanie  finansami  firmy  jest  więc  jednym  z  głównych  sposobów  realizacji 
tak rozumianego celu przedsiębiorstwa. 
Sformułowanie  ogólnego  celu  zarządzania  finansami  firmy  nie  wyklucza  wielu  celów 
odcinkowych.  Cele  odcinkowe  dotyczą  róŜnych  obszarów  finansowych  firmy.  Tak  więc 
moŜna mówić o celach zarządzania kapitałem obrotowym, kształtowania wielkości i struktury 
kapitału,  planowania  finansowego  czy  celach  dokonywanych  analiz.  Formułowanie  tych 
celów jest uzasadnione, gdyŜ zwykle dzięki temu w procesie zarządzania lepiej dostrzega się i 
realizuje cel główny. 
Oprócz ww. celów wyróŜniamy: cele krótkookresowe i długookresowe. 
Zadania  krótkookresowe  -  są  to  skonkretyzowane  cele  jakich  osiągnięcia  oczekuje 
przedsiębiorstwo w sukcesywnej realizacji celów długookresowych. Zadania krótkookresowe 
determinują tempo i moment realizacji celów długookresowych. 
 
Cele długookresowe: 
1. Poziomowy przyrost sprzedaŜy - cele marketingowe, 
2. Nowoczesność produktu - cele innowacyjne, 
3. Zyskowność - cele finansowe, 
4.  Właściwe  wykorzystanie  zasobów  naturalnych,  ludzkich,  kapitału  -  cele  zaopatrzenia 
przedsiębiorstwa w zasoby. 
5. Zwiększenie płacy. 
 

 

29 

Cele krótkookresowe: 
1. Przyrost udziału w rynku, 
2. Wprowadzenie jednej modyfikacji produktu rocznie, 
3. Poprawa zyskowności o 10% rocznie, 
4. Zmniejszenie zakupu surowców, pracowników, 
5. Zwiększenie płacy. 

70. Zasada 5I. 

 
Wiarygodność rachunkowości jest moŜliwa dzięki stworzonym i praktycznie stwarzanym 
procedurom, które cechują się rzetelnością, ciągłością, systematycznością i sprawdzalnością. 
Działanie tych procedur opiera się na 5 filarach (zasada 5 I): 

•

 

INFORMACJACH, które są gromadzone i przetwarzane; 

•

 

IDEII, która polega na zastosowaniu podwójnego zapisu; 

•

 

INSTRUMENTARIUM (konta i inwentaryzacja) chodzi tutaj o instrumenty, które SA 
wykorzystywane przez przedsiębiorstwo do prowadzenia rachunkowości; 

•

 

IMPLEMENTACJI ZASAD ROZWIJAJĄCYCH IDEE; które zostały wypracowane 
w toku doświadczen historycznych kształtowaniu rachunkowości; 

•

 

INTERPRETACJI WIELKOŚCI EKONOMICZNO-FINANSOWYCH; które są 
generowane przez rachunkowość, a takŜe ich wzajemnych związków (analiza danych 
liczbowych wynikających ze sprawozdań). 

 

71. Ró

Ŝ

nice mi

ę

dzy płynno

ś

ci

ą

 a wypłacalno

ś

ci

ą

. 

 
Płynność  finansowa  to  zdolność  do  regulowania  bieŜących  zobowiązań.  Płynność  jest 
jednym z elementów oceny finansowej przedsiębiorstwa. Zarządzanie płynnością ma na celu 
utrzymanie odpowiedniej ilości środków pienięŜnych i linii kredytowych, gdyŜ opóźnienia w 
wywiązywaniu  się  ze  zobowiązań  powodują  nieufność  kontrahentów  i  kredytujących 
instytucji  finansowych  co  moŜe  doprowadzić  do  bankructwa,  zaś  zbyt  wysoki  poziom 
płynności  powoduje  zamroŜenie  części  kapitału  obrotowego,  a  tym  samym  zmniejszenie 
rentowności przedsiębiorstwa. 
 
Wypłacalność to zdolność firmy do spłaty zobowiązań w terminie. Przedsiębiorstwo zdolne 
do  spłaty  swoich  długów  w  terminie  określa  się  jako  wypłacalne,  w  przeciwnym  przypadku 
staję  się  ono  niewypłacalne.  Wypłacalności  nie  naleŜy  utoŜsamiać  z  płynnością,  która  jest 
kategorią  węŜszą  niŜ  wypłacalność.  Wypłacalność  firmy  w  długim  okresie  związana  jest 
ś

ciśle  z  jej  zyskownością.  W  krótkim  okresie    jednak  zyskowność  nie  stanowi  niezbędnego 

warunku  dla  wypłacalności.  Jednostka  osiągająca  zyski  moŜe  być  niewypłacalną  w  sytuacji, 
gdy zaciągając kolejne kredyty akceptuje nierealne warunki ich spłaty, z tego powodu nie jest 
w stanie spłacać w terminie swoich długów. 

 

Wypłacalność  dotyczy  kaŜdego  okresu:  przyszłego,  bieŜącego  i  przeszłego  jest  to 
zdolność  do  płynności.  Będziemy  wypłacalni,  gdy  będziemy  mieć  dodatni  kapitał 
pracujący. 

 

 

73. Czym ró

Ŝ

ni si

ę

 d

ź

wignia finansowa od operacyjnej? 

 
ISTOTA DŹWIGNI FINANSOWEJ. 

 

30 

Dźwignia  finansowa  wykorzystanie  zadłuŜenia  jako  źródła  finansowania  dla  powiększenia 
zysku przypadającego na akcję. 
NadwyŜka  finansowa  przed  odliczeniem  oprocentowania  obcych  kapitałów  i  podatku 
dochodowego  zaleŜy  od  ⇒  produktywności  kapitału  rzeczowego  zaangaŜowanego  w 
przedsiębiorstwie. 
JeŜeli  produktywność  jest  wyŜsza  od  stopy  oprocentowania  kapitałów  obcych  to  ⇒  wzrost 
udziału długu w finansowaniu aktywów powoduje ⇒ przenoszenie coraz większej nadwyŜki 
zysku  po  odjęciu  oprocentowania  na  kapitał  akcyjny  i  wzrost  zysku  przypadającego  na  1 
akcję. 

DŹWIGNIA OPERACYJNA - w

zrost procentowego udziału nadwyŜki bez odsetek i podatku w 

przychodach ze sprzedaŜy wywołanej ze sprzedaŜy wywołanych rozkładaniem się kosztów stałych na 
coraz większą liczbę jednostek wyprodukowanych i sprzedanych towarów.

 

 

74. Co to jest private equity? Czym si

ę

 ró

Ŝ

ni do venture capital? 

Private equity (PE) to inwestycje w przedsiębiorstwa nie notowane na publicznym rynku 
kapitałowym. Inwestycje private equity mają na celu osiągnięcia średnio- i długoterminowych 
zysków z przyrostu wartości kapitału. Jedną z odmian private equity jest 

venture capital 

(VC) - są to inwestycje dokonywane we wczesnych stadiach rozwoju przedsiębiorstw, 
słuŜące uruchomieniu danej spółki lub jej ekspansji, charakteryzujący się duŜym stopniem 
ryzyka, ale mogący w przyszłości przynieść wysokie zyski..  

Od strony firmy ubiegającej się o wsparcie finansowe z rynku VC waŜne jest przy wyborze 
instytucji finansującej zwrócenie uwagi na: 

•

 

jaką siłę finansową posiada dana instytucja,  

•

 

w jakich okolicznościach zechce ona wycofać się z przedsięwzięcia, gdy powiedzie 
się ono,  

•

 

jak duŜy udział w zyskach chce zdobyć firma VC,  

•

 

jakie kontakty ma firma VC na rynku (mogą one być wykorzystane w dalszej 
działalności projektu),  

•

 

jak duŜy wpływ na firmę chce wywierać instytucja VC, oraz jakich ma specjalistów, 
którzy mogli by pomóc w zarządzaniu nowo powstałą spółką.  

Fundusze PE mogą inwestować takŜe w spółki dojrzałe, planujące wejście na giełdę w 
przyszłości, wymagające restrukturyzacji lub zmieniające właścicieli. Popularną formą 
inwestycji PE jest udział w wykupie menedŜerskim.  

75. Jak si

ę

 okre

ś

la poziom płynno

ś

ci krótkoterminowej, a jak 

długoterminowej? 

 
Płynność finansowa w krótkim okresie – zdolność rozpatrywanej jednostki gospodarczej do 
dokonywania zakupów wszelkiego rodzaju towarów i usług, jak i zdolność do regulowania jej 
wszelkiego rodzaju zobowiązań finansowych w pełnej wysokości w obowiązujących 
terminach. 
 
Płynność finansowa w długim okresie to stan, w którym przedsiębiorstwo posiada zdolność 
do dokonywania zakupów i do regulowania zobowiązań finansowych. 
 Przychody pienięŜne podmiotu zasadniczo przewyŜszają jego łączne wymagania pienięŜne, 
ale nie koniecznie jest to gwarancja istnienia płynności finansowej w krótkim okresie. 
 

 

31 

76. Ró

Ŝ

nice mi

ę

dzy niepewno

ś

ci

ą

 a ryzykiem. Na czym polega 

rachunek ryzyka? 

Ryzykiem  nazywamy  statystyczne  prawdopodobieństwo  wystąpienia  zdarzenia  losowego  o 

charakterze  negatywnym  dla  dotkniętego  nim  podmiotu.  Ryzyko  występuje  wtedy, 
kiedy  prawdopodobieństwo  realizacji  zamierzonego  zadania  dla  spełnienia  się 
określonych  warunków  zawiera  się  w  granicach  0  <  P(x)  <  1  gdzie  P(x)  oznacza 
prawdopodobieństwo  wystąpienia  zmiennej  losowej.  Statystycznie  pojęciem  ryzyka 
określa się sytuację, w której co najmniej jeden z elementów składających się na nią 
nie jest znany ale znane jest prawdopodobieństwo jego wystąpienia. 

Niepewność – występuje wtedy kiedy podejmujący decyzję wie iŜ wszystkie dopuszczalne 

zdarzenia i wyniki są moŜliwe ale nie jest moŜliwe określenie prawdopodobieństwa 
wystąpienia zdarzenia losowego. Niepewność jest niepoliczalna, poniewaŜ brak jest 
statystycznych parametrów dla oszacowania moŜliwości powstania zdarzenia 
losowego

 

1.

 

Niechęć do podejmowania ryzyka – awersja inwestora względem ryzyka skłania go do 
oczekiwania  szczególnej  „premii  za  ryzyko”  które  przybierają  najczęściej  postać 
dodatkowych przychodów z tytułu podjęcia ryzykownej decyzji inwestycyjnej. 

2.

 

Obojętność (neutralność) względem ryzyka. Inwestor o takim stosunku do ryzyka nie 
oczekuje dodatkowych przychodów, podejmuje ryzykowną decyzję inwestycyjną. 

3.

 

Preferowanie  ryzyka  –  niektórzy  inwestorzy  szczególnie  chętnie  podejmują  ryzyko, 
akceptując  wyŜsze  przychody  jako  element  poŜądany.  Są  oni  rozwaŜni,  skłonni 
ponieść dodatkowe koszty udziału w ryzykownych przedsięwzięciach. 

Obserwując rzeczywistość potwierdza się, Ŝe inwestorzy niechętnie podejmują ryzyko. W 
praktyce oznacza to, Ŝe przedsięwzięcia o wyŜszym stopniu ryzyka generują wyŜsze 
przychody niŜ propozycje mniej ryzykowne. 

Inwestorzy w swych decyzjach przedkładają niŜsze ryzyko nad wyŜszym stąd moŜna w ich 
decyzjach zaobserwować następujące prawidłowości:  

-

 

wyŜsze ryzyko, oczekiwanie większej korzyści;  

-

 

wyŜsze ryzyko zwiększa moŜliwość poniesienia większych strat; 

-

 

z punktu widzenia racjonalności decyzji za sytuację krańcową uznaje się taką, 
w 

której 

prawdopodobieństwo 

straty 

nie 

moŜe 

przewyŜszyć 

prawdopodobieństwa korzyści. 

 

77. Ryzyko systematyczne i specyficzne. 

Ryzyko systematyczne (rynkowe) wynika z istniejących na danym rynku warunków 
gospodarowania. Istotne są tu elementy społeczne, ekonomiczne, prawne i polityczne, 
bezpośrednio lub pośrednio wpływające na warunki działania jednostek na rynku.  
Ryzyko systematyczne jest specyficzną formą ryzyka, gdyŜ nie moŜna go wyeliminować 
poprzez dywersyfikację portfela inwestycyjnego. Występowanie tego ryzyka zmusza do 
uwzględnienia rynkowej premii z tytułu ryzyka. 

Ryzyko specyficzne (czy inaczej indywidualne albo niesystematyczne) z kolei jest 
związane z przyszłymi zdarzeniami, które moŜemy częściowo kontrolować albo 
przewidywać. WiąŜe się z indywidualnymi decyzjami. Na przykład przy posiadaniu 
samochodu-z decyzją o wykupieniu polisy od kradzieŜy samochodu oraz wypadku na drodze; 
przy inwestowaniu na giełdzie-z decyzją o stworzeniu portfela róŜnorodnych lokat 
inwestycyjnych, skorelowanych ze sobą ujemnie. Przyczynami ryzyka specyficznego mogą 
być m.in.: zarządzanie firmą, konkurencja, dostępność surowców, płynność, bankructwo 
firmy, poziom dźwigni finansowej i operacyjnej. 

 

32 

78. Etymologia poj

ę

cia „finanse”, „pieni

ą

dz” i „ryzyko”. 

 
Etymologia ryzyka nie została dotychczas jednoznacznie wyjaśniona. W języku perskim 
rozi(k) oznacza los, dzienną zapłatę, ale teŜ chleb. W języku arabskim risq znaczy los, dopust 
boŜy. Hiszpańskie ar-rico to odwaga i niebezpieczeństwo, angielskie risk – sytuacja 
powodująca niebezpieczeństwo lub moŜliwość, Ŝe zdarzy się coś złego. Greckie riza 
podobnie jak włoskie ris(i)co oznacza rafę, którą statek powinien ominąć, a więc 
niebezpieczeństwo, którego powinien uniknąć [Kaczmarek 2003, s. 11–12]. Najczęściej 
jednak podaje się, Ŝe słowo ryzyko (ang. risk, fr. risque, niem. Risiko) pochodzi od 
łacińskiego risicum oznaczającego szansę, prawdopodobieństwo wystąpienia zdarzenia 
pozytywnego lub negatywnego, sukcesu lub poraŜki [Nahotko 2001, s. 37–38], lub teŜ od 
starowłoskiego risicare oznaczającego tyle, co odwaŜyć się [Bern- stein 1997, s. XIX–XX]. 

79. Jaka wielko

ść

 najbardziej wpływa na wynik formuły Z-Score? 

 
 
 
 
 
 

80. Czym ró

Ŝ

ni si

ę

 opcja od swapu? 

Opcja to prawo do dokonania pewnej transakcji w danym czasie - np. kupna lub sprzedaŜy 
pewnych papierów wartościowych po określonej cenie. Innymi słowy jest to instrument 
finansowy dający nabywcy prawo, lecz nie obowiązek Ŝądania od sprzedawcy spełnienia 
ś

wiadczenia, na które opiewa opcja. MoŜe być przedmiotem obrotu na giełdzie. 

W praktyce opcja zostaje zrealizowana jeśli przewidywana przez nią cena jest lepsza niŜ cena 
oferowana na wolnym rynku w danym czasie. Wartość opcji bardzo silnie zaleŜy od 
niewielkich wahań notowań przedmiotu transakcji dlatego wartość opcji trudno jest wyceniać. 
Istnieją róŜne metody określania optymalnej ceny opcji. Łatwym w zastosowaniu jest wzór 
Blacka-Scholesa, ale lepsze rezultaty dają róŜne odmiany modeli GARCH (Generalized 
Autoregressive Conditional Heteroscedasticity), które są juŜ bardziej skomplikowane 
obliczeniowo. Główną róŜnicą jest to, Ŝe w modelu Blacka-Scholesa zakłada się, Ŝe 
zmienność (volatility) ceny papieru wartościowego jest stała w czasie, natomiast w modelach 
GARCH nie ma takiego załoŜenia, co bardziej odpowiada rzeczywistości. 

Swap to umowa pomiędzy dwoma podmiotami na wymianę przyszłych przepływów 
pienięŜnych. Umowa ta określa jak ma wyglądać rozliczenie oraz kiedy przepływy mają 
nastąpić.W szczególności moŜe polegać na umowie między dwoma podmiotami, w której 
płatność o oprocentowaniu zmiennym zamieniana jest na płatność o oprocentowaniu stałym. 
Pozwala to uzyskać korzyści obu stron. 

81. Warunki równowagi finansowej przedsi

ę

biorstwa. 

RÓWNOWAGA FINANSOWA –wynika z potrzeby utrzymania się w dłuŜszym okresie na 
rynku. Przychody i koszty działalności muszą być co najmniej sobie 
równe lub przychody > od kosztów. JeŜeli jest inaczej, przedsiębiorstwo bankrutuje. 

82. Ró

Ŝ

nice mi

ę

dzy cyrkulacyjn

ą

 a płatnicz

ą

 funkcja pieni

ą

dza. 

 

 

33 

Najstarszą funkcją pieniądza jest wymiana (cyrkulacja)  – pośrednictwo w transakcjach, w 
których dochodzi do równoczesnego wzajemnego przekazania towaru i pieniądza pomiędzy 
uczestnikami wymiany.  
Ludzie od zarania dziejów kupowali i sprzedawali towary – początkowo był to handel 
wymienny, później pojawiła się jednostka pośrednicząca, czyli właśnie pieniądz. Dzięki 
sprzedaŜy towarów lub usług otrzymujemy pieniądze, które następnie moŜemy wymienić na 
inne potrzebne nam dobra. Specyficzną formą wymiany jest praca: tu w zamian za 
wykonywane – w ramach umowy – usługi otrzymujemy pieniądze, dzięki którym moŜliwa 
jest codzienna egzystencja.

 

 

Pieniądz jest równieŜ wykorzystywany jako środek płatniczy – to znaczy do dokonywania 
płatności transferowych lub transakcji, w których przepływ dóbr nie jest równoczesny z 
zapłatą.  
Płatności transferowe to wypłaty, realizowane przez państwo, w zamian za które nie 
otrzymuje ono bezpośrednio Ŝadnych dóbr czy usług. Typowym przykładem płatności 
transferowych są wypłaty emerytur i rent z budŜetu państwa bądź teŜ płatności zasiłków dla 
bezrobotnych.  
Transakcje wymienne, w których przepływ dóbr nie jest równoczesny z przepływem 
pieniądza, to na przykład dostawy energii elektrycznej, gazu, usługi telefoniczne, jak równieŜ 
praca na etacie. We wszystkich wymienionych tu przypadkach strony zawierają umowę, na 
podstawie której świadczone są określone usługi, a płatność za ich wykonanie następuje nie 
systematycznie, ale raz w miesiącu lub nawet rzadziej

.

 

 

83. Co to jest maczuga finansowa? 

Rentowność operacyjna aktywów słuŜy do oceny zjawiska dźwigni finansowej, która 
występuje, jeŜeli rentowność operacyjna aktywów jest większa od stopy procentowej płaconej 
od kredytów, poŜyczek i wyemitowanych dłuŜnych papierów wartościowych. W przeciwnym 
wypadku, powstaje tzw. 

maczuga finansowa. 

84. Kryteria kolejno

ś

ci bilansowej aktywów i pasywów. 

Aktywa w bilansie analitycznym szereguje się w kolejności od najmniej do najbardziej 
płynnych. Pasywa natomiast szeregowane są według stopnia ich wymagalności. 

85. Czym si

ę

 ró

Ŝ

ni kalkulacyjny układ kosztów od porównawczego? 

 
Do ewidencji i obliczania wyniku finansowego firmy słuŜy konto „Wynik finansowy”. W 
zaleŜności od sposobu ewidencji i ujmowania kosztów moŜna wyróŜnić dwa warianty 
ustalania wyniku finansowego, a mianowicie wariant porównawczy oraz kalkulacyjny. 

Porównawczy wariant ustalania rachunku wyników-patrz pyt.12. 
Kalkulacyjny rachunek wyników sporządza się wówczas, gdy jednostka gospodarcza 

ewidencjonuje koszty:  


 

tylko w układzie kalkulacyjnym, 



 

jednocześnie w układzie kalkulacyjnym i rodzajowym. 

W tym wariancie koszty uzyskania przychodów ze sprzedaŜy produktów są wykazywane w 
układzie kalkulacyjnym. Metoda ta umoŜliwia: 


 

ocenę wpływu struktury asortymentowej produkcji na wynik finansowy, 



 

analizę efektywności poszczególnych produktów, 



 

analizę wpływu kosztów pośrednich na wynik finansowy. 

W kalkulacyjnym rachunku wyników po jego stronie prawej wykazuje się sumy uzyskanych 
przychodów ze sprzedaŜy produktów i towarów, natomiast po stronie lewej – koszty 
uzyskania tych przychodów w układzie kalkulacyjnym. Pozwala to nie tylko określić łączny 
wynik, ale równieŜ wyniki cząstkowe, uzyskane ze sprzedaŜy poszczególnych produktów lub 

 

34 

ich grup. Dzięki temu jednostka gospodarcza moŜe oceniać rentowność poszczególnych 
produktów, co ma duŜe znaczenie dla wyznaczania kierunków produkcji. 
 

Na konto „Wynik finansowy”, 

niezaleŜnie od wariantu, przenosi się salda 

następujących kont: 
1)

 

na stronę Dt – wartość sprzedanych materiałów i towarów, pozostałe koszty operacyjne, 
koszty finansowe, straty nadzwyczajne, obowiązkowe obciąŜenia wyniku finansowego 
(podatek dochodowy), 

2)

 

na stronę Ct – przychody ze sprzedaŜy produktów, przychody ze sprzedaŜy materiałów i 
towarów, pozostałe przychody operacyjne, przychody finansowe, zyski nadzwyczajne. 
RóŜnice między wariantami ustalania wyniku finansowego sprowadzają się do sposobu 

ujęcia kosztów działalności operacyjnej, i tak: 
1)

 

w wariancie porównawczym przenosi się koszty według rodzaju i saldo konta 
„Rozliczenie kosztów rodzajowych”, które wyraŜa zmianę stanu produktów, 

2)

 

w wariancie kalkulacyjnym przenosi się koszt własny sprzedaŜy produktów, koszty 
zarządu oraz koszty sprzedaŜy. 

Układ funkcjonalny dzieli koszty według miejsc powstawania kosztów. Mamy więc: 

1.

 

koszty działalności podstawowej (produkcyjnej, usługowej, handlowej),  

2.

 

koszty wydziałowe,  

3.

 

koszty zarządu,  

4.

 

koszty sprzedaŜy.  

86. Czym ró

Ŝ

ni si

ę

 amortyzacja od umorzenia? 

AMORTYZACJA I UMORZENIE - dotyczą tylko majątku trwałego 

Często mylonymi pojęciami są amortyzacja i umorzenie. Obywa odnoszą się do środków 
trwałych (a takŜe wartości niematerialnych i prawnych), jednak amortyzacja jest kategoria 
kosztowa, natomiast umorzenie - ewidencyjna i mowa o nim w zasadzie jest tylko w 
przepisach prawa bilansowego. Amortyzacja jest zawsze równa umorzeniom. 
 
Amortyzacja jest to zuŜycie:  

•

 

fizyczne – środki zuŜywają się w wyniku wykonywania pracy 

•

 

ekonomiczne – starzeje się majątek, na jego miejsce wchodzi nowszy, nowocześniejszy. 

ZuŜycia te powodują obniŜenie wartości majątku trwałego. Szybkość zuŜywania się zaleŜy od 
okresu uŜytkowania 
Umorzenie - suma dokonanych odpisów amortyzacyjnych 
 

87. Jak wpływa zwolnienie rotacji aktywów na płynno

ść

 finansow

ą

? 

 
 
 
 
 

88. Strategie finansowania przedsi

ę

biorstwa. 

W zaleŜności od tego, czy przy definiowaniu pojęcia 'finansowanie' uwzględnimy więcej lub 
mniej płaszczyzn odniesienia, mówi się o finansowaniu w węŜszym bądź w szerszym ujęciu. 
Finansowanie węŜsze ogranicza się do pozyskiwanie kapitału: 
- podejmowanie przedsięwzięć prowadzących do otrzymywania kapitału długo i 
krótkookresowego, 
- lokowanie kapitału w przedsiębiorstwie na określony czas, w konkretnej formie, na 

 

35 

określony cel (zdobywanie kapitału długookresowego na finansowanie inwestycji za pomocą 
udziałów). 
Finansowanie szersze - pozyskiwanie kapitału oraz dysponowanie nim: 
- codzienne dyspozycje prowadzące do utrzymania równowagi finansowej, wyboru 
stosowanych metod regulowania wydatków, korzystnej lokaty wolnych środków finansowych 
oraz sporządzenia sprawozdań finansowych. 

Na tle takiego podziału odróŜnia się równieŜ finansowanie aktywne i pasywne. 
Kiedy mowa o aktywnym finansowaniu oznacza ono umieszczenie kapitału w innym 
przedsiębiorstwie. W przypadku pasywnego finansowania, polega ono na finansowaniu 
własnego przedsiębiorstwa. 

FORMY FINANSOWANIA 
Kapitał wykorzystywany w przedsiębiorstwie moŜe pochodzić z róŜnych źródeł. Przyjmując 
ź

ródło pochodzenia jako kryterium moŜna wyróŜnić finansowanie zewnętrzne i wewnętrzne.  

Finansowanie zewnętrzne charakteryzuje się tym, Ŝe przedsiębiorstwo otrzymuje środki 
finansowe - kapitał, spoza przedsiębiorstwa. W ramach tego finansowania wyróŜniamy: 
- finansowanie własne  
- poprzez wkłady (które mogą pochodzić od przedsiębiorstw, których właścicielem jest jedna 
osoba lub spółek osobowych, bądź w formie papierów wartościowych) lub udziały, 
- finansowanie obce - dopływ kapitału odbywa się poprzez: 
- rynek kapitałowy i pienięŜny - krótkookresowe kredyty bankowe (kredyt w rachunku 
bieŜącym, kredyt pod zastaw ruchomości, kredyt wekslowy, kredyt na poręczenie osoby 
trzeciej) i długookresowe poŜyczki (obligacje, poŜyczki, poŜyczki bez gwarancji), 
- obrót kredytowy i towarowy - kredyt dostawcy i odbiorcy, tzw. przedpłaty, 
- poprzez szczególne formy finansowania - leasing i factoring. 
Finansowanie wewnętrzne polega na uzyskiwaniu bądź zwiększaniu środków w drodze 
przekształcenia dóbr rzeczowych w środki finansowe (kapitał wzrasta bez dopływu środków z 
zewnątrz), jeśli środki wpływają w postaci zysku z tytułu obrotu bądź wcześniej 
zaangaŜowanych środków, to jest to teŜ finansowanie wewnętrzne. Sposoby pozyskiwania 
ś

rodków: 

- przekształcenia majątkowe - zmiana struktury majątku w wyniku: 
- finansowania dodatkowych i okresowych inwestycji z odpisów amortyzacyjnych, 
- przyspieszenia obrotu kapitału, 
- w drodze zmniejszenia majątku przez racjonalizację i sprzedaŜ zbędnych elementów 
zasobów majątkowych przedsiębiorstwa. 
- kształtowanie kapitału - tworzenie długookresowych rezerw i zatrzymanie zysku w 
przedsiębiorstwie, czyli nie wypłacenie akcjonariuszom lub udziałowcom reszty zysku 
pozostającego po opodatkowaniu. 

Według kryterium pozycji prawnej dawcy kapitału wyróŜnić moŜna: finansowanie własne i 
obce. 
Finansowanie własne - finansowanie z zysku, z wkładów, z udziałów otrzymywanie 
dodatkowego kapitału własnego. 
Finansowanie obce - finansowanie za pomocą kredytów, środków zgromadzonych na 
długookresowych rezerwach - np. środki na funduszach emerytalnych i rentowych. 

89. Stopa oprocentowania kredytu kupieckiego – efektywno

ść

 

kredytowa. 

 
Kredyt kupiecki to jedno z głównych źródeł finansowania polskich MSP. Kredyt kupiecki 
przyjmuje jedną z dwóch postaci: kredytu odbiorcy lub kredytu dostawcy. 
Kredyt odbiorcy to tak zwana zaliczka. Ma ona charakter przede wszystkim instrumentu 
gwarancyjnego wywiązania się ze świadczenia płatności przez klienta. W momencie nie 

 

36 

wywiązania się kupującego ze świadczenia płatności, zaliczka zostaje u sprzedawcy. Zaliczka 
stanowi najczęściej część płatności określonej w umowie (bardzo rzadko całość). W 
momencie, gdy klient przekazuje na rachunek sprzedawcy część umówionych środków 
pienięŜnych udziela mu kredytu (nieoprocentowanego). Zaliczka umoŜliwia pokrycie części 
kosztów związanych z produktem lub usługą i w ten sposób poprawia płynność sprzedawcy.  
Kredyt dostawcy jest nieoprocentowany. Polega na tym, Ŝe sprzedawca odracza termin 
płatności za towary lub usługę odbiorcy. Kredytu kupieckiego udziela się klientom, którzy 
mogą mieć przejściowe problemy z płynnością. Kredyt kupiecki często jest takŜe narzędziem 
pozyskiwania klientów. Zwłaszcza stagnacja lub recesja sprzyjają takiemu postępowaniu. 
Udzielanie kredytu kupieckiego wiąŜe się w tej sytuacji z większym ryzykiem, ale teŜ często 
jest to jedyny sposób na utrzymanie klientów (nie wspominając o pozyskiwaniu nowych). 
Klient ma z reguły moŜliwość opłacenia towaru lub usługi gotówką, otrzymując rabat 
określony zazwyczaj jako procent ceny, tak zwane skonto (1-5% zaleŜy od oferowanej 
długości kredytu kupieckiego). Pozwala to sądzić, iŜ koszt kredytu kupieckiego 
(uwzględniając oprocentowanie kredytu kupieckiego oraz odsetki od kredytu, którym 
sprzedawca będzie musiał się finansować) jest wliczony w cenę.  
  

90. Jak nazywa si

ę

 kredyt, gdy klient dokonuje wpłat przed 

wyprodukowaniem wyrobu? 

 
Kredyt odbiorcy - kredytodawcą jest klient (odbiorca), który dokonuje wpłat na dane dobro 
zanim producent je wyprodukuje (przedpłaty). Ta forma finansowania jest rzadko stosowana 
w krajach rozwiniętych. 
 

91. Podstawowa ró

Ŝ

nica mi

ę

dzy akcj

ą

 a obligacj

ą

. 

Akcja (papier własnościowy) jest papierem wartościowym wyraŜającym część kapitału 
akcyjnego spółki. Wielkość posiadanego przez akcjonariuszy kapitału spółki zaleŜy od liczby 
nabytych akcji. KaŜdy akcjonariusz odpowiada za zobowiązania spółki akcyjnej jedynie do 
wysokości wpłaconego kapitału 
Obligacja (papier dłuŜny) jest papierem wartościowym emitowanym w serii, w którym 
emitent stwierdza, Ŝe jest dłuŜnikiem właściciela obligacji (obligatariusza) i zobowiązuje się 
wobec niego do spełnienia określonych świadczeń na zasadach ustalonych w warunkach 
emisji w wyznaczonym czasie. 

92. Co to jest kredyt lombardowy? 

 
Kredyt lombardowy – to kredyt udzielany pod zastaw ruchomości, w tym głównie papierów 
wartościowych, towarów, metali szlachetnych.  
Kredyt lombardowy banku centralnego - kredyt pod zastaw papierów wartościowych, 
udzielany bankom komercyjnym przez bank centralny.  
Kredyt lombardowy banku komercyjnego - udzielany osobom fizycznym lub prawnym. Na 
czas trwania umowy kredytowej bank przejmuje zastawioną ruchomość, a w przypadku nie 
wywiązania się klienta ze spłaty nabywa moŜliwość sprzedaŜy zastawu. 

93. Na czym polega kredyt akceptacyjny? 

 
Kredyt akceptacyjny -  w tym dostawca (eksporter), nie mając pełnego zaufania do odbiorcy 
(importera), Ŝąda, aby wystawiony przez odbiorcę weksel został poparty akceptem przez 
bank. Bank udzielając akceptu gwarantuje wykup weksla i przyjmuje na siebie zobowiązanie 
odbiorcy. W związku z duŜym ryzykiem bank udziela tego kredytu tylko uznanym i znanym 
kredytobiorcom. Wykorzystywany głównie do finansowania transakcji towarowych 

 

37 

związanych z handlem zagranicznym. Konsekwencją tego jest stosunkowo duŜy koszt tego 
rozwiązania. W praktyce ta forma kredytowania jest stosowana tylko w stosunku do solidnych 
kontrahentów. 

 

94. Co to jest ł

ą

czne sprawozdanie finansowe? 

Łączne sprawozdanie finansowe sporządzają jednostki posiadające osobowość prawną w 
skład której wchodzą jedna lub więcej wewnętrznych jednostek mające siedzibę w kraju lub za 
granicą. Łączne sprawozdanie finansowe powstaje drogą sumowania odpowiednich danych 
rocznych sprawozdań finansowych jednostki statutowej i jej zakładów.  
Z łącznej sumy wyłącza się: 

 

1.

 

aktywa i fundusze wydzielone 

2.

 

wzajemne naleŜności i zobowiązania oraz inne podobne rozrachunki 
wewnątrzzakładowe  

3.

 

przychody i koszty z tyt. dostaw i usług dokonywanych wewnątrz jednostki 

4.

 

ewentualnych zysków i strat powstałych na operacjach dokonanych 
wewnątrz jednostki 

95. Co to jest kredyt płatniczy? 

 
Kredyt płatniczy jest rodzajem kredytu obrotowego przeznaczonego na finansowanie 
krótkoterminowych potrzeb Kredytobiorcy wynikających z prowadzenia działalności 
gospodarczej w razie przejściowego braku środków finansowych na pokrycie wymagalnych 
zobowiązań pojawiających się nagle, lub których skala nie mogła być wcześniej 
przewidziana. 

96. Co to jest hedging? Wymieni

ć

 strategie zarz

ą

dzania ryzykiem. 

Jak si

ę

 przenosi ryzyka? 

POJĘCIE HEDGINGU 
Termin hedging pochodzi od czasownika „to hedge”, oznaczającego w języku angielskim 
m.in. odgradzanie się czy zabezpieczanie. W działalności gospodarczej mianem tym określa 
się metody ograniczania bądź neutralizowania ryzyka zmian cen instrumentów finansowych 
lub towarów, przy wykorzystaniu instrumentów pochodnych. W tym celu zawierane są 
transakcje hedgingowe, zwane równieŜ transakcjami zabezpieczającymi. Pod tym pojęciem 
rozumiemy zajęcie pozycji na rynku terminowym, która jest odwrotna w stosunku do pozycji 
zajmowanej na rynku natychmiastowym, dzięki czemu potencjalne straty wynikające z jednej 
z nich, zostaną w mniejszym lub większym stopniu zrównowaŜone przez zyski osiągnięte na 
drugiej pozycji. MoŜliwość zabezpieczenia pozycji na rynku spotowym występuje w wyniku 
pewnej zaleŜności pomiędzy cenami na rynku terminowym. 

Zasadniczą ekonomiczną funkcją rynków terminowych jest więc tworzenie warunków do 
efektywnego przenoszenia ryzyka przez podmioty wykazujące awersję do ryzyka (hedgersi) 
na inne podmioty, które ryzyko to skłonne są przejąć, w nadziei na osiągnięcie zysku 
(spekulanci).  
Przenoszenie ryzyka na inne podmioty - wiąŜe się z transferem odpowiedzialności za 
pokrycie ewentualnych strat. MoŜe ono przyjmować takie formy, jak np.: ubezpieczenia, 
gwarancje, poręczenia, transakcje terminowe. 
Transfer ryzyka z pozycji przekazującego nazywany jest właśnie hedgingiem, natomiast z 
pozycji odbierającego – tradingiem. 
 

Zarządzanie ryzykiem 
Zarządzanie ryzykiem stanowi centralny element zarządzania strategicznego kaŜdej 
organizacji. Jest to proces, w ramach którego organizacja w sposób metodyczny rozwiązuje 

 

38 

problemy związane z ryzykiem, które towarzyszy jej działalności, w taki sposób, aby ta 
działalność – zarówno w poszczególnych dziedzinach jak i traktowana jako całość – 
przynosiła trwałe korzyści. Przedmiotem prawidłowego zarządzania ryzykiem jest jego 
identyfikacja oraz właściwe działania względem niego, zaś celem zarządzania ryzykiem jest 
zapewnienie maksymalnych trwałych korzyści we wszelkich dziedzinach działalności 
organizacji. Obejmuje to zrozumienie potencjalnych pozytywnych i negatywnych skutków 
oddziaływania wszelkich czynników, które mogą mieć wpływ na organizację, a takŜe 
działania na rzecz zwiększenia prawdopodobieństwa sukcesu oraz zmniejszenia 
prawdopodobieństwa poraŜki i niepewności co do osiągnięcia przez organizację zakładanych 
celów. Zarządzanie ryzykiem powinno być procesem ciągłym i stale udoskonalanym, który 
obejmuje zarówno strategię organizacji jak i procedury wdraŜania tej strategii. Powinno w 
sposób metodyczny rozwiązywać wszelkie kwestie związane z zagroŜeniami dla działalności 
organizacji, jakie miały miejsce w przeszłości, występują obecnie i – w największym stopniu 
– mogą wystąpić w przyszłości. Zarządzanie ryzykiem musi się stać – w wyniku określonej 
polityki ścisłego kierownictwa – integralnym elementem kultury organizacyjnej (czyli stylu 
działania organizacji). W ramach tego procesu musi nastąpić przełoŜenie załoŜeń 
strategicznych na konkretne cele taktyczne i operacyjne, a takŜe ścisłe określenie 
odpowiedzialności wszystkich menedŜerów i pracowników, którzy w ramach swoich 
obowiązków zajmują się zarządzaniem ryzykiem. Ponadto wprowadzenie zarządzania 
ryzykiem wiąŜe się z określeniem odpowiedzialności za wyniki, oceną osiągnięć i 
właściwemu wynagradzaniu za nie, a tym samym promowaniu efektywności działania na 
wszystkich szczeblach organizacji.  
Czynniki zewnętrzne i wewnętrzne 
ZagroŜenia dla organizacji i jej działalności mogą wynikać zarówno z czynników 
wewnętrznych jak i zewnętrznych w stosunku do organizacji. Rysunek na następnej stronie 
przedstawia przykładowy zbiór czynników ryzyka, przy czym widać, Ŝe niektóre ryzyka 
mogą wynikać zarówno z przyczyn wewnętrznych jak i zewnętrznych – oba te obszary 
nakładają się na siebie. Ryzyka wynikające z przyczyn wewnętrznych i zewnętrznych moŜna 
następnie podzielić na poszczególne rodzaje ryzyka, takie jak ryzyko strategiczne, ryzyko 
finansowe, ryzyko operacyjne, niebezpieczeństwa, itp. 

 

 

97. 2 aspekty interpretacji krzywej Philipsa. 

 

 

98. Na czym polega warto

ść

 rezydualna? 

 
Wartość rezydualna to wartość dochodów generowanych w latach następujących po okresie 
szczegółowej prognozy wolnych przepływów pienięŜnych. Szczegółowa prognoza wolnych 
przepływów pienięŜnych sporządzana jest zazwyczaj na okres od kilku do kilkunastu lat. Po 
ich upływie zakłada się, Ŝe firma nadal będzie generować dochody i dlatego ich wartość nie 
sposób pominąć. 

99. Jak okre

ś

la si

ę

 warto

ść

 przyszł

ą

 aktywów w zale

Ŝ

no

ś

ci od 

zdyskontowanej warto

ś

ci bie

Ŝą

cej? 

 
 
 
 

 

39 

100. Na czym polega skonsolidowane sprawozdanie finansowe? 

 
Jednostka dominująca, mająca siedzibę lub miejsce sprawowania zarządu na terytorium 
Rzeczypospolitej Polskiej, sporządza roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe grupy 
kapitałowej, obejmujące dane jednostki dominującej i jednostek od niej zaleŜnych wszystkich 
szczebli, bez względu na to, w jakim państwie znajduje się ich siedziba, zestawione w taki 
sposób, jakby grupa kapitałowa stanowiła jedną jednostkę. 
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe składa się z: 

1.

 

skonsolidowanego bilansu, 

2.

 

skonsolidowanego rachunku zysków i strat, 

3.

 

skonsolidowanego rachunku przepływów pienięŜnych, 

4.

 

zestawienia zmian w skonsolidowanym kapitale własnym, 

5.

 

informacji dodatkowej, obejmującej wprowadzenie do skonsolidowanego 
sprawozdania finansowego oraz dodatkowe informacje i objaśnienia. 

Do rocznego skonsolidowanego sprawozdania finansowego grupy kapitałowej dołącza się 
sprawozdanie z jej działalności. 
 

101. Kiedy zawód złotnika przekształcił si

ę

 w zawód bankiera? 

 
 
 

102. Motywy utrzymywania gotówki w przedsi

ę

biorstwie wg 

Keynesa. 

Teoria preferencji płynności Keynesa – podjął on próbę wyjaśnienia korzyści z 
przechowywania nominalnego zasobu pieniądza przez określenie motywów takiego 
zachowania . W celach analitycznych wyróŜnił w popycie na pieniądz trzy motywy: 
• transakcyjny, 
• ostroŜnościowy, 
• spekulacyjny. 
ZauwaŜył jednak, Ŝe podmioty nie zawsze są w stanie podporządkować określoną część 
swojej gotówki tym właśnie motywom. Według Keynesa utrzymywanie zasobów pienięŜnych 
wynika z faktu, iŜ przychody i wydatki wypadają w róŜnym okresie czasu i w róŜnej 
wysokości więc nie pokrywają się ze sobą. Powoduje to konieczność utrzymywania rezerw 
gotówkowych dla celów transakcyjnych. Gdyby nawet nastąpiła pełna synchronizacja 
dochodów i wydatków podmiotów gospodarczych to utrzymywałyby one zasoby pieniądza z 
ostroŜności, aby dokonać nieregularnych płatności. Czynniki określające wielkość zasobów 
transakcyjnych i ostroŜnościowych są u Keynesa podobne jak w teorii ilościowej. Są to 
rozkład dochodów i stopa procentowa. Kiedy podmiot gospodarczy zdecydował juŜ o 
podziale swojego całego majątku między aktywa finansowe i rzeczowe to staje przed 
problemem wyboru form w jakich powinien lokować swój majątek: czy ma to być gotówka 
(zasoby spekulacyjne) czy papiery wartościowe o stałym oprocentowaniu. Keynes uwaŜa, Ŝe 
kaŜdy podmiot ma pewne wyobraŜenie dotyczące „normalnego” poziomu oprocentowania i 
będzie oczekiwał spadku albo wzrostu stóp procentowych, gdy znajdują się one powyŜej lub 
poniŜej stawek uznanych za normalne. W kaŜdym momencie podmiot oczekuje albo spadku 
rynkowych stóp procentowych i wtedy oczekiwane zyski kapitałowe zwiększają dochody 
otrzymane z tytułu stałego oprocentowania. Pozwala to oczekiwać na dodatni całkowity 
przychód z posiadanych papierów wartościowych. Wtedy podmiot utrzymuje majątek 
finansowy tylko w tej postaci. W warunkach wzrostu rynkowych stóp procentowych 
antycypowane straty kapitałowe powodują, Ŝe posiadacz obligacji utrzymuj e je tak długo jak 
długo ich oprocentowanie jest wyŜsze od strat, czyli utrzymuje je do momentu, gdy całkowity 

 

40 

przychód z obligacji jest dodatni. Natomiast gdy pojawia się ujemny przychód całość swoich 
zasobów lokuje w pieniądzu. 

103. Co oznacza skrót SWOT? Na czym polega zastosowanie tej 
metody w finansach? 

 
SWOT – Strength Eeaknesses Opportunities Theats (Silne Słabe Szanse ZagroŜenia) 
Analiza SWOT 

•

 

Mocne strony (np. potencjał, kapitał, technika, technologia, management) 

•

 

Słabe strony (aspekty ograniczające rozwój rynku) 

•

 

Szanse i zagroŜenia (analiza rynku, konkurencja) 

W analizie strategicznej przedsiębiorstwa szczególne znaczenie ma ta metoda, która jest jedną 
z metod kompleksowych słuŜących do badania otoczenia organizacji oraz analizy jej wnętrza. 
Analiza wewnętrzna przedsiębiorstwie ma na celu określenie i ocenę zarówno materialnych i 
niematerialnych czynników sprzyjających rozwojowi lub utrudniających jego funkcjonowanie 
obecnie jaki w przyszłości. Zatem celem tego typu analizy jest wskazanie wszystkich tych 
elementów i zasobów przedsięio4stwa, które mogą być traktowane jako niewątpliwe atuty 
czyli jakby walory odróŜniające je od konkurentów na rynku.  

104. 

Ź

ródła przewagi konkurencyjnej przedsi

ę

biorstwa. 

 

Na znaczenie innowacji jako czynnika wzrostu konkurencyjności polskich przedsiębiorstw 
wskazują autorzy wielu prac teoretycznych, jak teŜ wyniki badań empirycznych.  
Ź

ródła przewagi konkurencyjnej przedsiębiorstwa: 

1.

 

jakość 

2.

 

innowacje produktowe i inne innowacje dokonywane w firmie 

3.

 

czynniki o charakterze ekonomiczno-finansowym (koszty, inwestycje, ceny) 

4.

 

czynnik kadry menedŜerskiej, doskonałą organizację i zarządzanie. 

105. Jak ogólnie nazywa si

ę

 proces transformacji pieni

ą

dza 

towarowego w elektroniczny? 

 

Ewolucja systemu pienięŜnego w kierunku pieniądza symbolicznego, a więc znanego nam 
obecnie, pchnęła sferę finansów w kierunku pieniądza abstrakcyjnego. To wprawdzie 
spowodowało jakościowy rozwój stosunków finansowych, ale teŜ istotnie skomplikowało 
zjawiska finansowe i pogłębiło trudności w poznaniu ich natury, zwłaszcza w przypadku 
zaleŜności przyczynowo – skutkowych występujących między zjawiskami finansowymi. 
Jedną kwestię trzeba uznać za bezsporną, a mianowicie, to Ŝe wzrostowi gospodarczemu 
narodów towarzyszył wzrost ilości pieniądza w obiegu oraz coraz intensywniejsze 
posługiwanie się nimi przez podmioty. Nie jest natomiast jasne, czy zjawiska gospodarcze 
(rzeczowe) determinują zjawiska finansowe, czy teŜ jest odwrotnie.  

106. Jakie jest powi

ą

zanie mi

ę

dzy EVA a NPV? 

Niedoszacowania  kosztu  kapitału  będzie  prowadzić  do  przeszacowanie  wielkości  wartości 
dodanej (EVA).

  

 

OtóŜ  moŜna  algebraicznie  wykazać,  Ŝe  NPV  biznesu  jest  równa  zaktualizowanej  wartości 
oczekiwanych w związku z jego prowadzeniem przyszłych EVA: 

 

41 

Z powyŜszego wzoru wynika, Ŝe jeŜeli  przyszłe  EVA  biznesu  po  zaktualizowaniu  wynoszą  w 
sumie zero, wówczas jego wartość jest równa zainwestowanemu weń kapitałowi. JeŜeli biznes 
ten zostałby włączony do sumy przedsięwzięć spółki, wówczas zwiększyłoby to jej wartość, ale 
tylko  o  wielkość  dokładnie  równą  uwzględnionemu  dodatkowo  kapitałowi  (nie  ma  -  mimo 
wzrostu  wartości  -  jej  kreacji,  jednak  nie  ma  teŜ  konsumpcji  wartości).  JeŜeli  suma 
zaktualizowanych wartości przyszłych EVA biznesu jest większa od zera, to uwzględnienie go 
w  całości  przedsięwzięć  spółki  podniesie  jej  wartość,  przy  czym  tym  razem  wzrost  wartości 
będzie szedł w parze z jej kreacją (wartość biznesu jest bowiem większa od zainwestowanego 
weń  kapitału).  JeŜeli  łączne  przyszłe  EVA  biznesu  po  zdyskontowaniu  są  ujemne,  wówczas 
włączenie tego biznesu do całego portfela przedsięwzięć spółki wprawdzie zwiększy jej wartość, 
ale w stopniu mniejszym niŜ wynosi dodatkowo uwzględniony w rachunku kapitał zaangaŜowany 
w  ten  biznes,  a  to  oznacza  konsumpcję  wartości  (wartość  biznesu  jest  mniejsza  od 
zainwestowanego w nim kapitału). 

107. Jaka jest relacja mi

ę

dzy realn

ą

 a nominaln

ą

 stop

ą

 procentow

ą

? 

 
Realna stopa procentowa - stopa procentowa pomniejszona o oczekiwaną stopę inflacji. 
Nominalna stopa procentowa - jest to stopa procentowa umowna lub deklarowana. 
 

108. Co to jest bie

Ŝą

ca stopa zwrotu? 

 
 
 
 

109. Co to s

ą

 annuity, a co perpetuity? 

 
Annuity oznacza serie stałych płatności (PMT) dokonywanych w ciągu n okresów, w 
równych odstępach czasu (nazywamy ciąg płatności z ograniczonym czasem trwania n). 
Przykładem tego typu płatności są: 

•

 

Spłaty rat kapitałowych kredytu bankowego 

•

 

Opłaty leasingowe 

•

 

Spłaty kredytu annuitowego (w kolejnych okresach równe sumy rat i odsetek) 

•

 

Płatności wynikające z umowy wynajmu lub dzierŜawy 

•

 

Płatności ubezpieczeniowe 

•

 

Płatności na fundusze emerytalne 

Annuity moŜe być seria stałych i regularnych wpływów do firmy, np. wynikających z 
uruchomienia inwestycji. 
 
Perpetuity - nieskończony strumień płatności.

 

 

110. Jaka jest ró

Ŝ

nica mi

ę

dzy strat

ą

 bilansow

ą

 a podatkow

ą

? 

Strata księgowa (bilansowa) jest ustalana zgodnie z zasadami rachunkowości. Natomiast 
strata podatkowa jest ustalana wyłącznie na podstawie przepisów prawa podatkowego. 
Wpływ na wysokość zysku lub straty mają tylko wymienione w ustawie o podatku 
dochodowym od osób prawnych przychody i koszty ich uzyskania, zasady przypisywania ich 
danemu rokowi podatkowemu oraz przewidziane w tej ustawie zwolnienia i ulgi podatkowe. 

Niestety, rozbieŜności między wielkością wyniku bilansowego w ujęciu rachunkowym, czyli 
zyskiem lub stratą bilansową, a wielkością dochodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem 

 

42 

dochodowym od osób prawnych mogą być bardzo znaczne. MoŜe się tak stać, Ŝe spółka przy 
wykazaniu zysku bilansowego w danym roku podatkowym ponosi stratę podatkową lub 
odwrotnie - przy powstaniu straty w ujęciu rachunkowym w bilansowym wystąpi w tym 
samym czasie dochód podlegający opodatkowaniu. 

Strata podatkowa - dochodem jest nadwyŜka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania, 
osiągnięta w roku podatkowym; jeŜeli koszty uzyskania przychodów przekraczają sumę 
przychodów, róŜnica jest stratą. 

111.  Cykl 

Ŝ

ycia przedsi

ę

wzi

ę

cia inwestycyjnego. 

Inwestycja (projekt inwestycyjny) definiowana jest jako długookresowe zaangaŜowanie 
zasobów ekonomicznych w celu produkowania i odnoszenia korzyści netto w przyszłości. 
Okres ekonomicznego Ŝycia projektu inwestycyjnego jest to okres, w którym generuje on 
korzyści netto.  

Jego długość zaleŜy przede wszystkim od: 

a)

 

trwałości popytu na produkt (związanego z cyklem Ŝycia produktu), 

b)

 

trwałości złóŜ surowców naturalnych i źródeł zaopatrzenia, 

c)

 

tempa postępu technicznego, 

d)

 

cyklu Ŝycia branŜy, 

e)

 

trwałości budynków i budowli. 

Okres ekonomicznego Ŝycia projektu inwestycyjnego nie moŜe być nigdy dłuŜszy od okresu 
Ŝ

ycia technicznego lub prawnego.  

Ogół decyzji inwestycyjnych moŜna podzielić na trzy grupy: 

•

 

decyzje słuŜące akceptacji lub odrzuceniu konkretnego projektu inwestycyjnego, jest 
to tzw. bezwzględna ocena opłacalności inwestycji, informująca czy realizacja 
danego przedsięwzięcia będzie dla firmy opłacalna, 

•

 

decyzje dotyczące klasyfikacji, stanowiące wyraz tzw. względnej oceny 
opłacalności, decyzje te podejmuje się wówczas, gdy załoŜony cel moŜna osiągnąć 
realizując jeden z wielu wzajemnie wykluczających się projektów, i zachodzi 
potrzeba wyboru najbardziej opłacalnego wariantu inwestycyjnego, 

•

 

decyzje odnoszące się do programowania, odzwierciedlające wybór 
najkorzystniejszego programu rozwoju firmy, program ten tworzy się uwzględniając 
z jednej strony środki będące w dyspozycji przedsiębiorstwa, z drugiej zaś wszystkie 
potencjalne kierunki rozwoju i związane z nimi projekty inwestycyjne; decyzje te 
określają zatem, optymalny z punktu widzenia firmy, zbiór przedsięwzięć 
inwestycyjnych przyjętych do realizacji. 

112. Zało

Ŝ

enia i zasady NPV. 

NPV - Net Present Value, wartość bieŜaca netto  
Metoda ta pozwala nam określić jaka będzie oczekiwana wartość pienięŜna zysku, bądź 
straty, po zdyskontowaniu wszystkich przyszłych oddziaływań finansowych w stosunku do 
stanu z dnia dzisiejszego i przy załoŜeniu wymaganej stopy zwrotu. 
Metoda NPV koncentruje się jedynie na przepływach pienięŜnych, przedstawia bieŜacą 
wartość przepływów pienięŜnych netto zrealizowanych w całym okresie Ŝycia projektu 
inwestycyjnego.  
Jednym z lepszych wzorów odzwierciedlających wartość NPV jest: 
 

 

43 

 

gdzie 
EVA – ekonomiczna wartość dodana; 
WACC – średni waŜony koszt kapitału. 

Zaletą  tej  metody  jest  przede  wszystkim  uwzględnienie  przy  kalkulacji  ekonomicznej 

efektywności  inwestycji  zmiennej  wartości  pieniądza  w  czasie.  JeŜeli  warianty  opłacalne,  tj. 
wykazujące  wynik  nie  gorszy  niŜ  zero,  zostaną  uszeregowane  według  rosnących  lub 
malejących  dodatnich  róŜnic  między  nadwyŜkami  finansowymi  netto  i  preliminowanymi 
nakładami  inwestycyjnymi,  to  łatwo  ustalić  rosnący  lub  malejący  stopień  ich  opłacalności. 
MoŜe  to  ułatwić  wybór  właściwego  wariantu  inwestowania,  jeŜeli  podaŜ  kapitału  jest 
ograniczona i przedsiębiorstwo nie jest w stanie podjąć się realizacji wszystkich opłacalnych 
wariantów, albo są rozpatrywane alternatywy dotyczące substytucyjnych rozwiązań. 

113. Zmodyfikowana IRR. 

 
Zmodyfikowana wewnętrzna stopa zwrotu – MIRR (modified internal rate of 
return) 

MIRR jest zmodyfikowaną wewnętrzną stopą zwrotu, przy załoŜeniu, Ŝe przepływy pienięŜne 
netto reinwestowane są po koszcie kapitału (po tej samej stopie co przy NPV). 

MIRR zakłada reinwestowanie po koszcie kapitału natomiast IRR po stopie = IRR projektu. 
W przypadku MIRR nie wystąpi więc konflikt między NPV a MIRR jeŜeli rozpatrywane 
projekty będą miały taką samą wielkość i taki sam okres realizacji. Metody NPV i MIRR 
będą wtedy prowadzić do tych samych decyzji. ( NPV

 1 

>

 

NPV 

2  

oraz MIRR

1 

>MIRR

2

) 

JeŜeli jednak projekty róŜnią się wielkością (skalą) to sprzeczność moŜe wystąpić 
(NPV

1 

>NPV

2 , 

ale  MIRR

2 

 >

  

MIRR

1

).   

114. Indeks zyskowno

ś

ci. 

 

Indeks zyskowności (dochodowości) odzwierciedla względną dochodowość projektu. 
UmoŜliwia udzielenie odpowiedzi o wielkość zysku jaką przyniesie kaŜda jednostka środków 
zainwestowanych w projekt inwestycyjny. 
Formalnie wskaźnik PI moŜna zapisać jako relację wartości bieŜącej korzyści do wartości 
bieŜącej kosztów dyskontowanych wg kosztu kapitału (k). 
Projekt  moŜe  być  przyjęty  jeŜeli  wartość  bieŜącą  korzyści  przekracza  wartość  bieŜącą 
kosztów, czyli PI > 1,0. 
 

115. Metody okre

ś

lania NPV: Ła

ń

cucha wymiany, wymiany ci

ą

głej, 

rocznego ekwiwalentu? 

 
 

116. Jaki jest zwi

ą

zek kosztów z d

ź

wigni

ą

 operacyjn

ą

? 

 
Dźwignia  operacyjna  jest  to  miara  kosztów  stałych  w  ogólnej  strukturze  kosztów 
przedsiębiorstwa.  Jej  działanie  jest  tym  silniejsze  im  większy  jest  udział  kosztów  stałych  w 

 

44 

stosunku  do  kosztów  zmiennych.  W  przypadku  gdy  przedsiębiorstwo  ma  wysoki  udział 
kosztów  stałych  w  ogólnej  strukturze  kosztów,  wynik  finansowy  przedsiębiorstwa  jest 
bardziej  wraŜliwy  na  zmiany  wielkości  sprzedaŜy.  Zmiana  sprzedaŜy  o  jednostkę  powoduje 
znacznie większy wzrost lub spadek wyniku finansowego niŜ w przypadku przedsiębiorstwa o 
niŜszym  udziale  kosztów  stałych.  Stosunek  procentowej  zmiany  zysku  operacyjnego  do 
procentowej  zmiany  wielkości  sprzedaŜy  jest  nazywany  stopniem  dźwigni  operacyjnej. 
Wskaźnik ten mierzy wpływ zmiany wielkości sprzedaŜy na zysk operacyjny.

 

117. Na czym polega próg rentowno

ś

ci? 

 
Próg  rentowności  (próg  opłacalności)  jest  to  wyznaczona  wielkość  produkcji  (sprzedaŜy), 
przy  której  koszty  produkcji  zrównają  się  z  przychodami  ze  sprzedaŜy.  Zadaniem  progu 
rentowności jest ustalenie jaka jest min. wielkość sprzedaŜy, która pokryje koszty.  
W analizie progu rentowności brane są pod uwagę koszty stałe i koszty zmienne:  

•

 

koszty stałe są niezaleŜne od wielkości produkcji np. (amortyzacja, wynagrodzenia, 
dzierŜawa, ubezpieczenia itp).  

•

 

koszty zmienne zmieniają się proporcjonalnie do wielkości produkcji np. podwojenie 
wielkości produkcji powoduje podwojenie poziomu całkowitych kosztów zmiennych, 
np. (koszty surowców i materiałów bezpośrednich robocizny bezpośredniej, energii 
itp.).  

Badania wykonuje się zwykle w odniesieniu do trzech wariantów: 

•

 

realistycznego,  

•

 

optymistycznego,  

•

 

pesymistycznego.  

W  rezultacie  przeprowadzonego  badania  otrzymuje  się  informację,  jaka  będzie  opłacalność 
projektu,  jeśli  warunki  funkcjonowania  będą  korzystniejsze  od  przyjętych  (wariant 
optymistyczny) lub mniej korzystne (wariant pesymistyczny).  

Próg rentowności oblicza się go według wzoru: 

 

Koszty stałe produkcji 

BEP = 

jednostkowa cena  

sprzedaŜy produktu 

- 

jednostkowe koszty  

zmienne produkcji 

 

118. Jaka jest ró

Ŝ

nica mi

ę

dzy rentowno

ś

ci

ą

 brutto a tzw. 

wska

ź

nikiem wyniku brutto? 

Wskaźnik rentowności brutto (RBr) jest wskaźnikiem naleŜącym do grupy formuł 
oceniających rentowność firmy. 

 

 

Wskaźnik rentowności brutto moŜesz przedstawić za pomocą następującej formuły:  

 

45 

 

 
Wskaźnik ten mierzy 

zaleŜność między uzyskanym zyskiem brutto a sprzedaŜą. 

Wskaźnik RBr charakteryzuje rentowność Twojej firmy przed obciąŜeniami podatkowymi, za 
to uwzględnia poza efektami działalności podstawowej, pozostałej operacyjnej oraz 
finansowej zyski i straty nadzwyczajne. 

119. Co to jest margines bezpiecze

ń

stwa?  

 
Margines bezpieczeństwa to współczynnik określający na ile ryzykowna jest bieŜąca 
działalność. MoŜna go wyliczać dla okresów rocznych, kwartalnych, a nawet miesięcznych. 
Potrzebna jest znajomość zysku brutto i netto w konkretnym okresie. 

120. O czym mówi tzw. przedział znacz

ą

cy w analizie CVP?