Procesy biologiczne i psychologiczne
Procesy biologiczne i psychologiczne
Wiek biologiczny
Wiek kalendarzowy
Wiek społeczny
Wiek ekonomiczny
Wiek socjalny
Wiek psychologiczny
Starzenie się uniwersalne – zmarszczki
Starzenie się probabilistyczne – demencja
Starzenie się pierwotne – zmiany somatyczne
Starzenie się wtórne – zmiany towarzyszące
Efekty dystalne – dawne urazy i choroby
Efekty proksymalne – niedawne choroby
Zmiany – obniżanie się sprawności
funkcjonowania organizmu o 0,8 do 1%
rocznie, od 30 roku życia
Zmiany manifestują się szybciej w funkcjach
złożonych
Choroby mają wpływ kumulacyjny
Skóra
System wydalniczy – gorsze filtrowanie
toksyn
Mięśnie – obniżenie masy i sprawności
Układ krwionośny – zmniejszenie
elastyczności naczyń
Wzrok:
- problemy z akomodacją (65%)
- kurza ślepota
Słuch
- niedosłyszenie (32% poważne, 75% lekkie)
Smak, dotyk, ból: podwyższenie progów
wrażliwości
Uwaga – obniżenie podzielności uwagi
Pamięć:
- obniżenie zdolności zapamiętywania
- zaburzenie rozpoznawania realne-tylko w
myślach
Inteligencja, twórczość – brak
jednoznacznych wyników, duże
zróżnicowanie indywidualne
Introwersja-ekstrawersja
Wzrost introwersji z wiekiem, szybszy u
mężczyzn (odwrócenie proporcji)
Inne wymiary
Brak jednoznacznych wyników, związany ze
znacznym zróżnicowaniem indywidualnym
Demencja – różne rodzaje
Depresja
Lęk: zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne
Uzależnienia – lekomania
Schizofrenia paranoidalna
1. Aktywność
2. Poziom wykształcenia
3. Status ekonomiczny
4. Indywidualna historia życia
5. Przeżycia zbiorowe – historia pokolenia
6. Oczekiwania wobec starości
Hipotetyczne przyczyny spadku zadowolenia
z życia z wiekiem:
- efekt nagromadzenia realnych negatywnych
zdarzeń
- efekt samosprawdzającej się przepowiedni
(potwierdzenie oczekiwań)
Sondaż internetowy Polityki (2004)
Czy boisz się starości ?
- 59% tak
- 36 % nie
- 5 % nie mam zdania
Ważne: niereprezentatywna próbka
Sondaż Gazety Wyborczej (2009) – prawie
83% boi się starości (przyczyny
ekonomiczne)
Badania ankietowe – 183 osób w wieku 23-26
lat, 87% stanowiły kobiety (badania własne
2003)
1. Podaj trzy określenia najbardziej kojarzące
się ze starością ?
2. Kiedy zaczyna się starość ?
Odpowiedzi: 95% skojarzeń negatywnych
starość – 41 - 86 lat (średnia 75 lat)
Granice okresów życia
Okres
Min
Maks
średnia
OS
Dzieciństwo
-p
0
3
0,27
0,67
Dzieciństwo
- k
5
19
12,63
2,88
Młodość - p
6
20
13,96
3,07
Młodość - k
15
30
22,69
3,69
Dorosłość
- p
16
31
23,31
3,95
Dorosłość
- k
49
74
58,00
7,04
Starość
50
75
59,00
7,04
0-10 lat: zabawa, beztroska, poznawanie
świata – 52 skojarzenia (14 różnych)
11-20 lat: nauka, dojrzewanie, bunt,
pierwsza miłość – 54 skojarzenia (19
różnych)
21-30 lat: rodzina, nauka, praca - 52
skojarzenia – (19 różnych)
31-40 lat: rodzina, praca, dzieci, stabilizacja
– 54 skojarzenia (15 różnych) – pojawiają się
negatywne: rutyna, stagnacja
41-50 lat: stabilizacja, praca, rodzina – 37
skojarzeń (17 różnych) – negatywne: kryzys, żal,
menopauza/andropauza
51-60 lat: emerytura, wnuki, odpoczynek – 36
skojarzeń (15 różnych) – negatywne, starość,
nuda, rutyna, strata
61-70 lat: emerytura, wnuki – 31 skojarzeń (17
różnych) – negatywne: nuda, choroby,
samotność, zmęczenie, smutek
71-80 lat: starość, choroby, samotność – 30
skojarzeń (15 różnych)
81- 90 lat: choroby, starość, śmierć,
samotność, ból – 37 skojarzeń (11 różnych) –
pozytywne: pojednanie, spokój.
Podsumowanie
Od 60 lat podobne skojarzenia, na emeryturę
od 50 (51 – 60 lat) roku życia.
Mało o dzieciach (trzy osoby) więcej po
wnukach.
Starość bardzo smutna i chora.
Zainteresowania, hobby:
Pozytywny wpływ na jakość życia
Nie ma znaczenia typ aktywności
Praca:
- pozytywny wpływ pracy na wszystkie
wymiary jakości życia – mężczyźni
- pozytywny wpływ pracy na jakość życia –
kobiety
W przypadku kobiet najkorzystniej wpływa na
jakość życia praca na część etatu
- Znaczący negatywny wpływ sytuacji
ekonomicznej (pytano o ocenę, a nie o
realne dochody) tylko w grupie, która
określiła swoją sytuację jako bardzo złą
- „nie starcza mi nawet na podstawowe
potrzeby”
szczególnie w przypadku mężczyzn –
kontekst kulturowy
1. Osobowość – ekstrawersja, neurotyczność,
otwartość na doświadczenia
2. Temperament – aktywność, wytrzymałość,
emocjonalność
3. Obiektywnym stan zdrowia - w mniejszym
stopniu niż się oczekuje
2. Subiektywny stan zdrowia – w większym
stopniu niż obiektywny (szczególnie poczucie
kontroli i samowystarczalności)
1. Depresja – szczególne znaczenie depresji
związane jest z czynnikami kulturowymi
2. Wykształcenie – wynik specyficzny dla badań
polskich
3. Wiek nie ma znaczącego wpływu – na świecie
obserwuje się wzrost poczucia zadowolenia z życia
z wiekiem
- zmiana oczekiwań
- zmiana statusu społecznego
1. Postęp medyczny
2. Czynniki kulturowe – zmiany w
spostrzeganiu starości
3. Czynniki społeczne, w tym rozpad rodziny
4. Czynniki ekonomiczne – wzrost dobrobytu