20/10/2012
1
Sektor usług
Wykład 2
1
Rynek usług
•
Rynek usług – relacje pomiędzy
usługodawcami (podaż) i usługobiorcami
(popyt)
•
Podmioty na rynku usług:
•
Gospodarstwa domowe (klienci, konsumenci)
•
Organizacje usługowe oraz instytucje rynkowe
•
Państwo
2
Czynniki prawne (m.in. koncesje i zezwolenia)
Czynniki wytwórcze (m. in. dostępność i
produktywność)
Czynniki ekonomiczne (m.in. cena, podatki i
popyt)
Czynniki konkurencyjne (m.in. innowacyjność)
Czynniki determinujące podaż usług
3
20/10/2012
2
Potrzeby i preferencje (sposoby zaspokajania
potrzeb- zakup, samoobsługa)
Cena
Podaż
Dochody (skłonność do korzystania z kredytu,
skłonność do wydatkowania pieniędzy lub
oszczędzania, dochody nominalne)
Czynniki determinujące popyt na usługi
4
Cechy rynku usług
Bezpośredni kontakt usługodawcy i
usługobiorcy
Bezpośrednia zależność pomiędzy liczbą usług
i popytem na nie
Wysoka elastyczność popytu względem
dochodów
Wyższe ceny niż w przypadku dóbr
materialnych
5
Otoczenie rynkowe organizacji
usługowej
6
20/10/2012
3
Warunki działania organizacji usługowych zdeterminowane są przez
następujące czynniki
•
•
intensywny rozwój technologii informatycznych i telekomunikacyjnych (co
obniża znacząco koszty działań na odległość oraz koszty transakcji do poziomu
działań lokalnych),
•
•
globalizacja i umiędzynarodowienie organizacji usługowych,
•
•
wzrost międzynarodowej mobilności usług i możliwości ich eksportowania,
•
•
unifikacja i liberalizacja reguł prawnych,
•
•
wzrost znaczenia wiedzy i informacji w procesie świadczenia usługi,
•
•
wzrost innowacyjności,
•
•
konieczność utrzymywania zdolności do świadczenia usług pozwalających na
zaspokojenie potrzeb klientów w okresach zwiększonego popytu,
•
•
stałe oraz czasowe uzależnienie świadczenia usług od czynników
zewnętrznych takich jak: warunki atmosferyczne, zagrożenia epidemiologiczne,
regulacje formalnoprawne,
•
•
dynamicznie zmieniające się wymagania i oczekiwania klientów na skutek
wpływu mody, nowości technicznych itp.,
•
•
dość duża kapitałochłonność inwestycji przy wydłużającym się cyklu zwrotu
nakładów,
•
•
wrażliwość na zmiany, które mają miejsce w otoczeniu organizacji, przemiany
społeczne oraz zmiany w zakresie infrastruktury technicznej.
7
Organizacja usługowa
Działalność produkcyjna zaspokaja materialne
potrzeby społeczeństwa, a jej efektem są nowo
powstałe dobra.
Działalność usługowa zaspokaja potrzeby
niematerialne. Efekt tej działalności (usługi) nie
ma charakteru materialnego.
8
Czynniki procesu produkcji usług -
Trójkąt usług
Komponenty
organizacyjne (procesy,
procedury, struktury,
infrastruktura materialna)
"kapitał strukturalny".
Umiejętności zawodowe
(umiejętności, wiedza,
doradzanie i prognozowanie)
Osobiste charakterystyki
(cechy charakteru,
motywacja, tożsamość)
Klient
9
20/10/2012
4
Proces produkcji usług
Proces
Wejście do
procesu
Wyjście z
procesu
Zasoby
Dostawca
Metody i kryteria oceny
jakości wejść procesu
Usługi
Klient
Spełnienie wymagań
Satysfakcja
Metody i kryteria oceny
skuteczności i efektywności
procesu
Metody i kryteria oceny
jakości efektów
procesu
10
Gospodarowanie w usługach
For
m
y
gos
pod
ar
owa
ni
a
w
us
łu
ga
ch
Formy prawne
Formy kooperacji
Formy organizacji
Formy
świadczenia usług
11
Formy prawne
•
Prywatne
•
Indywidulana
•
Spółka cywilna
•
Spółki prawa handlowego
•
Spółdzielnia
•
Stowarzyszenie
•
Fundacja
•
Publiczne
•
Przedsiębiorstwa samorządowe
•
Państwowe podmioty gospodarcze
•
Instytucje państwowe
12
20/10/2012
5
Formy kooperacji
•
Funkcje kooperacji
•
Zaopatrzenie
•
Sprzedaż usług
•
Produkcja usług
•
Formy współpracy
•
Alianse
•
Joint venture
•
Licencje
•
Franchising
•
Outsourcing
•
Klastry;
•
Organizacja sieciowa
•
Organizacja wirtualna
13
Formy organizacji
Pojedyncza forma organizacyjna
Złożone formy organizacyjne
Filialne
Franchising
Konglomeracje
14
Formy świadczenia usług
Oferta usług (liczba, rodzaj, jakość itp.)
Cel usługi (obiekt, człowiek)
Sposób ustalania ceny (rynkowy, cena
regulowana)
15
20/10/2012
6
Ministerstwo Gospodarki
Polska 2011 Raport o stanie gospodarki
Warszawa 2011
http://www.mg.gov.pl/files/upload/8436/RoG20
11.pdf
16
Rozwój sektora usług w Polsce
•
W 2010 roku sektor usług zatrudniał ok. 9,1
mln osób, czyli ok. 57% pracowników całej
gospodarki narodowej.
•
Wzrost liczby pracujących w sektorze usług
był nieznacznie szybszy niż w całej gospodarce,
odpowiednio 2,4% wobec 1,2%.
17
Sektor usług ma w Polsce największy wkład w
tworzenie wartości dodanej brutto i PKB (64,8%).
Polska plasuje się jednak wciąż poniżej średniej
dla krajów OECD, wynoszącej ponad 70%.
Zmiany struktury sektora usług w Polsce
utrzymały w 2010 r. swój trend w kierunku
struktury obserwowanej w krajach OECD, gdzie
usługi rynkowe partycypują w ok. 50% wartości
dodanej w gospodarce, a usługi nierynkowe w ok.
20% (w Polsce w 2010 roku odpowiednio 50,1% i
14,7%, a w I kw. 2011 odpowiednio: 48,9% i
17,5%).
18
20/10/2012
7
W strukturze podmiotowej gospodarki w roku
2010 (wg liczby zarejestrowanych w systemie
REGON) w sektorze usług działał dokładnie taki
sam odsetek przedsiębiorstw, co w roku
poprzednim: 76%.
Spośród nich ponad 99% to przedsiębiorstwa
prywatne, w głównej mierze z sekcji: handel;
naprawa pojazdów samochodowych (ponad 1,1
mln przedsiębiorstw), działalność profesjonalna
naukowa i techniczna (332 tys. przedsiębiorstw)
oraz transport i gospodarka magazynowa (265
tys. przedsiębiorstw).
19
W sektorze usług74 dominują
mikroprzedsiębiorstwa zatrudniające do 9
osób. Stanowią one 96,7%.
W sektorze działa również prawie 3%
przedsiębiorstw zatrudniających od 10 do 49
osób oraz niecały 1% dużych przedsiębiorstw.
20
M.Daszkowska, Usługi. Produkcja, rynek,
marketing. WN PWN Warszawa 1998
Marketing usług. A. Czubała, A. Jonas, T. Smoleń,
J.W. Wiktor, Oficyna Wolters Kluwer,
Warszawa 2012.
http://www.mg.gov.pl/files/upload/8436/RoG20
11.pdf
21
Literatura