background image

Pierwsze maszyny proste

Odkrycia   związane   z   maszynami

prostymi dotyczy koła i klina.

Ludzie   zorientowali   się,   że

łatwiej   przesuwać   (toczyć)

duży   ciężar   na   okrągłych

kłodach,   tzw.   okrąglakach,

niż   pchać   go   po   poziomej

ziemi.

Ludzie   zauważyli   również,

że   łatwiej   coś   rozłupać,   gdy

wykorzystuje   się   kawałek

drewna   w   kształcie   trójkąta.

Takie   urządzenie   nazwano

klinem.

Prawo   równowagi   dzwigni

zostało   odkryte   ponad   2200

lat  temu  przez żyjącego  w

Syrakuzach   Archimedesa.

Używał   on   dźwigni   do

budowy   machin   broniących

miasto   przed   wrogiem.   Machiny   te   wyrzucały   w   kierunku   wroga   pociski   z   kamieniami.

Archimedes używał dźwigni do podnoszenia wielkich kamieni. Znane jest jego powiedzenie

"Dajcie mi punkt podparcia, a poruszę Ziemię"

Na   zasadzie   dźwigni   działają

nożyce pochodzące z okresu 1000

lat   p.n.e.   Były   używane   w   Azji   i

Europie.   Składały   się   z   dwóch

ostrzy   z   brązu   połączonych   w

uchwycie

 

sprężyną.

Blok   nieruchomy   używano   już   w

Asyrii   800   lat   p.n.e.   Pierwszy

wielokrążek zbudował Archimedes.

Przy pomocy  dźwigni, kołowrotu  i

wielokrążków   dokonał   wodowania

największych

 

statków.

Kołowrót stosowano już 2200 lat p.n.e. w Chinach, potem pomysł

wykorzystano między innymi w ogrodach Semiramidy na Dalekim

Wschodzie. W Grecji w IV wieku p.n.e. skonstruowano olbrzymie

katapulty miotające kamienie, w których kołowrotu używano do

naciągania wyrzutni.

Stosowanie ruchu na ko ach

ł

Pierwszych kół użyli 5 tysięcy lat temu garncarze w Mezopotamii

(obecny Irak). Podczas formowania dzbanków i mis ustawiali je

na

 

masywnych,

 

wirujących

 

dyskach

 

(kołach).

Nieco   później,   również   w   Mezopotamii,   pojawiły   się   pierwsze

wozy   na   kołach.   Osie   wozów   obracające   się   wraz   z   kołami

mocowano za pomocą pasów skórzanych. 

Projekt samochodu Leonardo da Vinci

Leonardo da Vinci znany jest jako genialny renesansowy malarz,

rzeźbiarz, inżynier i muzyk. Przez całe swoje życie prowadził

notatki i dokumentację swoich pomysłów i wynalazków. Całość

manuskryptów liczy 1200 stron i co najmniej drugie tyle

korespondujących z nimi szkiców i rysunków.

Nie sposób krótko wymienić wszystkie pomysły. Zajmował się

prądami morskimi, obmyślił urządzenia do mierzenia siły wiatru i

prędkości statków, badał lot ptaków, wśród jego szkiców jest szkic

prasamolotu. Zapoczątkował rozwiązywanie najprostszych

zagadnień statycznych, takich jak znajdowanie wypadkowej kilku

sił czy rozkładanie danej siły na siły składowe. Wprowadził

background image

koncepcje momentu statycznego. Zastanawiał się

nad pracą belek zginanych, rozporem łuków, teorią

równi pochyłej.

Leonardo da Vinci uważał, że nauka powinna być

służebnicą nauki. Dlatego poznając naturę szukał

sposobów praktycznego wykorzystania zdobytej

wiedzy. Wśród jego projektów można wymienić:

łódź podwodną, śmigłowiec, maszyny łatające,

spadochron, strój płetwonurka, projekt czołgu

napędzanego ludzkimi mięśniami (model

przedstawiony jest powyżej), rozmaite koparki,

dźwigi i całą masę innych urządzeń i budowli jak

chodźby kamiennego mostu łukowego o rozpiętości

600 metrów.

Większość tych wynalazków nie mogła być

zrealizowana w jego czasach, a niektóre z jego

projektów zostały zbudowane dopiero po 400 latach. Brak realizacji projektów wynikał częściowo z

charakteru Leonardo. Cechowała go zmienność zainteresowań i brak uporu. Gdy wynik badań

naukowych zarysował się dostatecznie to na ogół zafascynowała go nowa myśl i porzucał dal niej

aktualne zajęcie.

W kwietniu 2004 roku w Muzeum Nauki we Florencji, miejscu urodzenia Leonardo da Vinci

wystawiono model automobilu wykonanego na podstawie szkiców pochodzących z jego słynnych

notatników. Prymitywny z wyglądu pojazd, przypominający raczej wózek, ma napęd sprężynowy.

Prawdopodobnie został zaprojektowany, żeby zabawiać znakomitych gości podczas dworskich

przyjęć. Eksperci przekonują, że był to pierwszy na świecie pojazd, który dysponował własnym

napędem.

Dokładny opis i zdjęcia poszczególnych mechanizmów modelu znajdują się na stronie:

http://brunelleschi.imss.fi.it/automobile/

.

Wykorzystano również artykuł zamieszczony w "Wiedzy i Życiu" nr 10/2003 Bolesława Orłowkiego

"Geniusz czy mistrz autoreklamy?".

background image