Nowe postaci leków
Halina Pilonis
Proleki to nieaktywne molekuły leków, które po przejściu transformacji w organizmie stają się
lekiem. Są łatwo rozpuszczalne i niejednokrotnie mniej toksyczne. Najstarszym jest aspiryna.
Prolekami są też m.in. produkty stosowane w nadciśnieniu tętniczym – inhibitory konwertazy
angiotensyny (enalapril, peryndopryl, trandolapryl).
Pacjent leczony taką postacią leku musi wiedzieć, że pierwsza dawka działa z opóźnieniem,
ponieważ po przyjęciu musi przejść transformację do leku. Aby więc niwelować dolegliwości
występujące rano, lek musi być przyjęty wieczorem i przejść transformację do postaci
aktywnej.
Doustne leki o przedłużonym działaniu zapewniają stężenie substancji leczniczej w organizmie
nawet 24 godziny.
Początkowym zamiarem stworzenia tabletki ulegającej szybkiemu rozpadowi w jamie ustnej
(maksymalnie do 3 minut, ale praktycznie do kilkunastu sekund) – była szybka reakcja
organizmu. Taką postać mają leki przeciwbólowe czy przeciwwymiotne. Ponieważ ta forma ich
podania nie wymaga popijania, okazała się idealna w podróży, dla osób aktywnych, chorych z
problemami z połykaniem, dzieci i pacjentów geriatrycznych. Ponieważ chorzy rzadko czytają
ulotki przepisanych im leków, trzeba im wyjaśnić sposób przyjmowania tabletek. Kładzie się na
języku i czeka, aż się rozpuszczą.
Poszukiwania nowych form leków zmierzają w kierunku ich rozdrabniania. Peletki o średnicy
0,5–2 mm otrzymuje się rozdrabniając lub zawieszając substancję leczniczą w syropie, a
następnie powlekając nim granulki cukrowe. Można je następnie otoczkować substancjami
powlekającymi. Następnie umieszcza się je w kapsułce. W zależności od powłoczki mogą być
uwalniane w różnych odcinkach przewodu pokarmowego. Np. tabletki dojelitowe mają
uwalnianie opóźnione o 2 godziny, przechodzą z żołądka do jelit tylko w trzeciej fazie
międzytrawiennej. Nie wolno ich przyjmować łącznie ze środkami zobojętniającymi.
Metoda inkorporowania polega na zawieszeniu substancji leczniczej w nośniku opóźniającym
uwalnianie: hydrofilowym, liofilowym bądź nierozpuszczalnym w przewodzie pokarmowym.
Zawieszając substancję w nośniku nierozpuszczalnym otrzymuje się tzw. tabletki szkieletowe,
tzn. substancje aktywne uwalniają się wskutek dyfuzji. Trzeba uprzedzić pacjenta, że
substancja działa, choć szkielet zostanie wydalony. Chorzy często bowiem przynoszą wydaloną
tabletkę do apteki z prośbą o zamianę lekarstwa, uważając, że przepisanych przez lekarza
leków nie przyswajają.
Tabletki pływające flotacyjne mają w kapsule zamknięty proszek z substancją czynną. Pod
wpływem wody wytwarza się żel, który zamyka powietrze, co powoduje, że tabletka pływa i
może przebywać w żołądku od 4 do 8 godzin. Takich postaci leku nie wolno przepisywać
pacjentom leżącym. Poza tym, tabletek o przedłużonym działaniu nie należy popijać gorącymi
płynami lub alkoholem.
