ĆWICZENIA TERENOWE Z GEODEZJI PODSTAWOWEJ I ASTRONOMII GEODEZYJNEJ
KaŜda z grup ma cztery dni (trzy powinny wystarczyć) na wykonanie pomiarów, szczegółowe
zestawienie znajduje się w pliku xls. Macie tam równieŜ godziny pobrania sprzętu z magazynu pierwszego
dnia pomiarów. Grupy tury II wyjątkowo zaczną pomiar w poniedziałek, 24 maja, głównie ze względu na
plan grup wojskowych. Po pobraniu sprzętu jesteście za niego odpowiedzialni przez cały czas trwania
Waszych pomiarów i sami ustalacie sobie godziny pracy – sprzęt przechowujecie w szafkach, do których
dostaniecie klucze (w przypadku zamkniętych drzwi naleŜy prosić któregoś z Panów z akwarium o ich
otworzenie). Istnieje moŜliwość wykonywania pomiarów w soboty. Sprzęt musi być oddany w terminie
(niezaleŜnie od tego czy zakończyliście pomiary czy nie) t.j. ostatniego dnia pomiarów danej grupy (do
godziny 15), po to, aby kolejne zespoły mogły rozpocząć pomiar zgodnie z harmonogramem. Decyzję o
ewentualnym domierzaniu brakujących odcinków podejmiemy w porozumieniu z panem Janem Jakubiakiem
po zakończeniu wszystkich pomiarów. Po zakończeniu pomiarów będziecie musieli równieŜ przeznaczyć
trochę czasu na wykonanie obliczeń i sporządzenie operatu, ale tego juŜ w harmonogramie nie
uwzględniamy.
Przed rozpoczęciem pomiarów kaŜdy z Państwa jest zobowiązany do dokładnego przestudiowania
niniejszej instrukcji (nie wykluczamy wejściówek). Ułatwi nam to bardzo pracę, bo jest Was bardzo duŜo i
cięŜko by nam było wyjaśnić Wam wszystko startując z zerowego poziomu. Pierwszego dnia po pobraniu
sprzętu pokaŜemy Wam jak wygląda odczyt na stanowisku, przykład obliczeń na pojedynczym odcinku
otrzymujecie Państwo w pliku xls. W oddzielnym pliku macie Państwo informacje na temat tego, jakie
odcinki i poligony ma pomierzyć Wasz zespół. Otrzymujecie równieŜ mapkę terenu WAT z wrysowanymi
reperami i poszczególnymi odcinkami. Dzienniki wypełniacie Państwo długopisami przekreślając
ewentualne złe pomiary i dajecie nam danego dnia do podpisu, Ŝeby uniknąć niwelacji wykonywanej zdalnie.
Precyzyjny pomiar niwelacyjny jest niestety dość Ŝmudny i pracochłonny, konieczne jest dokładne
przestrzeganie zasad wykonywania pomiarów spisanych poniŜej. Jeśli którejś z grup nie uda sie dokończyć
pomiaru z przyczyn od niej niezaleŜnych czy teŜ pomiar 'nie wyjdzie’ (tj. niektóre kryteria nie będą
spełnione) to zakładając, Ŝe widzieliśmy, Ŝe dana grupa pracowała – nie będzie to miało Ŝadnego wpływu na
ocenę i zaliczenie ćwiczeń. Natomiast jeśli zauwaŜymy, Ŝe próbujecie nas oszukiwać dopisując czy
naciągając pomiary wtedy będziemy wyciągać konsekwencje. Zaliczenie polega na oddaniu operatu wraz z
dziennikami, szkicami, dokładnym sprawozdaniem i opisem obliczeń oraz odpowiedzi ustnej całego zespołu.
Bardzo powaŜnie proszę potraktować zakaz zostawiania łat na podpórkach. Pierwsze ostrzeŜenie to
karny odcinek dla całej grupy, drugie to niezaliczenie ćwiczeń terenowych.
SPRZĘT:
W czasie ćwiczeń terenowych korzystacie Państwo z:
•
niwelatora samopoziomującego Koni 007 i sztywnego statywu,
•
dwóch łat z inwarową taśmą (stawiając łaty na klinach korzystamy z ostróg!) i zestawem podpórek,
•
łaty opieramy na klinach wbijanych w podłoŜe (młot i nakładka do wbijania klinów),
•
przymiaru do mierzenia długości celowych i sporządzenia opisów topograficznych,
•
kompletu Ŝabek (korzystamy z nich jeśli nie moŜemy wbić klinów, ale staramy się to robić jak
najrzadziej),
•
parasola;
•
dzienników, kalkulatorów, długopisów etc.
GRUPA POMIAROWA ODPOWIADA ZA POBRANY SPRZĘT, DOTYCZY TO TAKśE
ODPOWIEDZIALNOŚCI FINANSOWEJ!
PRZED ROZPOCZĘCIEM POMIARU KAśDY Z PAŃSTWA JEST ZOBOWIĄZANY DO
DOKŁADNEGO ZAPOZNANIA SIĘ Z WYTYCZNYMI I PRZESTRZEGANIA ICH W CZASIE
POMIARÓW.
CECHY NIWELATORA PRECYZYJNEGO
1.
Powiększenie lunety
≥
40
×
dla I klasy oraz
≥
30
×
dla II klasy;
2.
MoŜliwość poziomowania osi celowej ze średnim błędem przypadkowym ε
≤
0.2”;
3.
System odczytowy umoŜliwiający odczyt na łacie ze średnim błędem m
0
<
0.05 mm;
4.
Dalmierz optyczny;
5.
Siatkę kresek umoŜliwiającą koincydencyjny
i bisekcyjny sposób odczytywania łaty:
Mikrometr (H. Wild):
Płytka płaskorównoległa umieszczona przed obiektywem instrumentu umoŜliwia zmianę wysokości osi
celowej bez konieczności jej pochylania. Promień świetlny przechodząc przez płytkę ulega równoległemu
przesunięciu (w zaleŜności od kąta wychylenia płytki).
Odczyty mikrometru zawsze dodaje się do
odczytu z łaty. Mikrometr jest podzielony na 100
części, więc przy zakresie mikrometru równym
odstępowi kresek na łacie, jedna działka
odpowiada przesunięciu osi celowej o 0,05 mm
(łaty z podziałem półcentymetrowym) lub 0,1 mm
(podział centymetrowy).
ZASADY WYKONYWANIA POMIARÓW:
•
Pomiary naleŜy prowadzić w godzinach rannych i popołudniowych, gdy nie występują wibracje
powietrza (refrakcja atmosferyczna).
•
Nie naleŜy prowadzić obserwacji podczas wschodu i zachodu Słońca z uwagi na duŜą refrakcję. Państwo
musicie przede wszystkim unikać duŜego nasłonecznienia (parasol).
•
Pomiar odcinka niwelacyjnego wykonywany jest zawsze pomiędzy dwoma punktami wysokościowymi.
W naszym przypadku zawsze są to ścienne repery przypisane kaŜdej z grup.
•
Łaty naleŜy stawiać na stalowych klinach i bardzo dokładnie pionować. Do wbijania klinów korzystamy
z młotka i nakładki. Nie uderzamy w klin bezpośrednio za pomocą młotka!
Absolutnie nie zostawiamy
łat na podpórkach!
Podpórki słuŜą tylko i wyłącznie ułatwieniu łaty w pionie. Upadek łaty jest
równoznaczny z tym, Ŝe łata nie nadaje się juŜ do pomiarów precyzyjnych, a jest dość droga...
•
Długości celowych: 8-35 m dla niwelacji I klasy oraz 8-40 m dla II klasy (zbyt długie celowe – silny
wpływ refrakcji). Państwo moŜecie stosować kryteria niwelacji II klasy, ale nie polecam tworzenia
długich celowych.
•
RóŜnica długości celowych na stanowiskach nie powinna przekraczać 0.4 m dla niwelacji I klasy oraz 0.5
m dla II klasy (eliminacja błędu nachylenia quasihoryzontu). Proszę dobrze rozplanowywać usytuowanie
stanowisk pomiarowych.
•
Celowa nie powinna przebiegać niŜej niŜ 0.5 m nad powierzchnią ziemi ze względu na występowanie
refrakcji pionowej. Warunek ten nie powinien być trudny do spełnienia, ze względu na to, Ŝe teren WATu
jest terenem płaskim.
•
Odpowiednie warunki atmosferyczne do wykonywania pomiarów to 0-25ºC i wiatr nieprzekraczający 6
m/s. Państwo oczywiście musicie wykonać pomiar, nawet jeśli temperatura przekroczy te 25 stopni, ale
wtedy staramy się unikać pomiarów w godzinach południowych.
•
Przed rozpoczęciem pomiarów sprzęt powinien zostać poddany aklimatyzacji.
•
Statyw instrumentu ustawia się na twardym gruncie (nigdy na asfalcie! – to samo tyczy się łat).
•
Stanowiska łat proszę dobierać tak, aby celowe przebiegały w jednakowym środowisku pod względem
temperatury, wilgotności, nasłonecznienia i pokrycia terenu.
•
PrzewyŜszenie na pojedynczym stanowisku wyznacza się dwukrotnie w cyklu: w1-w2-p2-p1.
•
KaŜdy odcinek mierzy się dwukrotnie – kierunek główny ("tam") i kierunek powrotny ("powrót"),
pamiętając o parzystej liczbie stanowisk w celu usunięcia błędu róŜnicy zer łat.
•
Przenosząc łaty uwaŜamy, aby w nic ani w nikogo nie uderzyć.
•
W dni słoneczne korzystamy z parasola (takŜe w czasie przenoszenia instrumentu).
•
Nie wykonujemy pomiarów w czasie burzy.
•
Zaleca się takŜe, aby przed wykonaniem pomiaru popukać leciutko w obudowę instrumentu (zdarza się,
zwłaszcza w ciepłe dni, Ŝe kompensator "przykleja się" do ścianek niwelatora).
CZYNNOŚCI WYKONYWANE NA KA
1.
Poziomowanie instrumentu za pomoc
kaŜdym stanowisku w tym samym kierunku
2.
Ustawienie (za pomocą leniwki i pokr
w osi symetrii klina siatki kresek (ruch pokr
poleca się zawsze wykonywać ruch wkr
3.
Odczytanie trzech pierwszych cyfr (odpowiadaj
półcentymetrowy) z podziału łaty.
4.
Odczytanie trzech końcowych cyfr odczytu (‘połowy’
(ostatnia cyfra parzysta).
Przykład obliczeń wykonywanych na stanowisku ot
Na kaŜdym stanowisku wykonujemy cztery niezale
•
odczyt wstecz (podział ‘młodszy’ w1)
•
odczyt wstecz (podział ‘starszy’ w2)
•
odczyt w przód (podział ‘starszy’ p2
•
odczyt w przód (podział ‘młodszy’ p1
Kontroluje się róŜnicę odczytów starszego i młodszego na ka
wielkości przesunięcia podziałów (dla łat Zeissa 606.500). Dopuszczalna odchyłka to 0
w działkach łaty). Te wartości równieŜ
RóŜnica pomiędzy dwoma wyznaczonymi przewy
(n = h
2
- h
1
; h
1
= w
1
- p
1
; h
2
= w
2
- p
2
):
Naciąganie pomiarów na stanowiskach,
kryterium zgodności linii w kierunku "tam" i "powrót" lub zamkni
Zdecydowanie lepiej i szybciej jest powtórzy
CI WYKONYWANE NA KAśDYM STANOWISKU:
Poziomowanie instrumentu za pomocą libelli sferycznej (przy poziomowan
dym stanowisku w tym samym kierunku – wstecz lub w przód.
leniwki i pokrętła mikrometru optycznego) obrazu najbli
w osi symetrii klina siatki kresek (ruch pokrętła zawsze w tym samym kierunku wzgl
ruch wkręcający).
Odczytanie trzech pierwszych cyfr (odpowiadają one ‘połowom’ m, dm, cm
cowych cyfr odczytu (‘połowy’ mm, 0.1 mm i 0.01 mm) z mikrometru optycz
wykonywanych na stanowisku otrzymaliście Państwo w pliku Dziennik niwelacji.
dym stanowisku wykonujemy cztery niezaleŜne odczyty:
‘młodszy’ w1);
odczyt wstecz (podział ‘starszy’ w2);
podział ‘starszy’ p2);
podział ‘młodszy’ p1).
odczytów starszego i młodszego na kaŜdej z łat. Wartość
podziałów (dla łat Zeissa 606.500). Dopuszczalna odchyłka to 0
ci równieŜ zapisujemy w dzienniku (po prawej stronie od odczytów z danej łaty).
dzy dwoma wyznaczonymi przewyŜszeniami na stanowisku n
):
ganie pomiarów na stanowiskach, Ŝeby spełnić to kryterium nie opłaca si
ci linii w kierunku "tam" i "powrót" lub zamknięcie trójk
powtórzyć kilka razy stanowisko niŜ powtarzać
sferycznej (przy poziomowaniu luneta skierowana na
tła mikrometru optycznego) obrazu najbliŜszej kreski podziału łaty
m kierunku względu na martwy ruch,
one ‘połowom’ m, dm, cm – łaty maja podział
mm, 0.1 mm i 0.01 mm) z mikrometru optycznego
Dziennik niwelacji.xls.
. Wartość ta powinna być równa
podziałów (dla łat Zeissa 606.500). Dopuszczalna odchyłka to 0.20 mm (0.040
zapisujemy w dzienniku (po prawej stronie od odczytów z danej łaty).
to kryterium nie opłaca się, poniewaŜ nie wyjdzie
ę
cie trójkąta niwelacyjnego.
powtarzać cały odcinek.
OPRACOWANIE WYNIKÓW OBSERWACJI:
•
obliczenia polowe;
•
wprowadzenie poprawek ze względu na zmienne przyciąganie Słońca i KsięŜyca (poprawka
pływowa) – niezbędne będą roczniki astronomiczne i wykorzystanie wiedzy z ćwiczeń z astronomii
geodezyjnej;
•
wprowadzenie redukcji na odpowiednią geoidę odniesienia (w zaleŜności od przyjętego modelu
pływowego moŜe to być geoida średnia, zerowa lub bezpływowa);
•
wprowadzenie poprawek ze względu na przyjęty system wysokości (w Polsce system wysokości
normalnych);
•
wyrównanie sieci.
Na ćwiczeniach terenowych obowiązują Państwa dwa pierwsze punkty. Systemów wysokości
proszę się nauczyć (a właściwie powtórzyć zajęcia prof. Barlika) na zaliczenie ustne, a wyrównanie sieci
wykonywaliście bądź tez będziecie wykonywać na rachunku wyrównawczym (wyrównanie sieci wykonamy
później wspólnie dla wyników pomiarów wszystkich grup).
Prawidłowo, do pomierzonych przewyŜszeń (oddzielnie w kierunku "tam" i "powrót") powinno
się w warunkach polowych (przewaŜnie przy pomocy laptopów, palm topów lub komputerów przenośnych)
wyznaczać wszystkie poprawki i dopiero wtedy sprawdzać poszczególne kryteria. Z racji tego, Ŝe nie
moŜemy wymagać od Państwa obliczenia poprawki pływowej w terenie, proszę wpierw sprawdzić te kryteria
zaraz po pomiarze (z uwzględnieniem poprawek komparacyjnej i termicznej), w razie wartości
nieprawidłowych powtórzyć, a dopiero potem, w warunkach kameralnych wyznaczyć poprawkę pływową
i obliczyć te kryteria raz jeszcze (kryteria uwzględniające poprawki podajemy jako ostateczne
rozwiązanie). Poprawka pływowa nie powinna diametralnie zmienić wyników, gdyŜ Wasze odcinki są
stosunkowo krótkie, więc zmienność tej poprawki w czasie będzie niewielka.
OBLICZENIA POLOWE:
Po zakończeniu pomiaru odcinka w jednym kierunku (czyli od reperu do reperu) naleŜy:
1.
Obliczyć przewyŜszenie na całym odcinku z podziału starszego i młodszego według wzorów:
2.
Obliczyć sumę róŜnic Σn.
3.
Sprawdzić, czy dla danego odcinka spełniona jest równość:
4.
Obliczyć średnie przewyŜszenie:
5.
Do przewyŜszenia odcinka wprowadza się poprawkę q
T
uwzględniającą wpływ zmian temperatury
(oddzielnie dla pomiaru w kierunku głównym jak i powrotnym):
h – przewyŜszenie odcinka niwelacyjnego;
α
ś
r
– średnia wartość współczynnika taśm inwarowych danej pary łat;
t-t
0
– róŜnica między średnią temperatura łat (t) w czasie pomiaru odcinka w danym kierunku
a temperaturą komparacji łat (t
0
).
Współczynniki termiczne dla poszczególnych zestawów łat
wraz z przykładem obliczeniowym dostajecie Państwo w osobnym pliku.
Komparacja łat to procedura wyznaczenia długości tzw. średniego metra łaty oraz współczynnika
termicznego rozszerzalności przymiaru inwarowego w łacie.
Współczynnik termiczny
αααα
wyraŜany w jednostkach np. [
µ
m / (m ·
o
C)] mówi o tym jak 1 metr przymiaru
inwarowego łaty reaguje na zmianę swojej temperatury o jeden
o
C.
6.
Obliczyć długość odcinka R (w km) jako sumę długości celowych l.
∑
∑
∑
−
=
1
1
1
p
t
h
∑
∑
∑
−
=
2
2
2
p
t
h
∑
∑
∑
=
−
n
h
h
2
1
(
)
∑
∑
+
⋅
=
2
1
)
(
5
.
0
'
h
h
h
powr
gł
)
(
0
t
t
h
q
ś
r
T
−
=
α
Po zakończeniu pomiaru odcinka w obu kierunkach (czyli od reperu do reperu i z powrotem)
naleŜy:
1.
Obliczyć średnią długość odcinka (w km):
2.
Obliczyć róŜnicę między przewyŜszeniami wyznaczonymi w kierunkach głównym i powrotnym:
Wartość ρ powinna spełniać kryterium (R podstawiamy w km, wartość kryterium otrzymujemy w mm):
-
dla niwelacji I klasy:
-
dla niwelacji II klasy:
Jeśli kryterium to nie jest spełnione (II klasa), naleŜy powtórzyć pomiar w tym kierunku, do
którego obserwator ma mniejsze zaufanie (i ewentualnie w przeciwnym).
3.
Obliczyć średnie przewyŜszenie h odcinka z obu kierunków:
4.
Do średniego przewyŜszenia odcinka h dodaje się poprawkę komparacyjną łat q
K
wyznaczoną na
podstawie współczynnika z ostatniej komparacji:
ε
ś
r
- średnia poprawka do długości średniego metra pary łat
Współczynniki komparacyjne dla poszczególnych zestawów łat
wraz z przykładem obliczeniowym dostajecie w osobnym pliku.
Komparacja łat to procedura wyznaczenia długości tzw. średniego metra łaty oraz współczynnika
termicznego rozszerzalności przymiaru inwarowego w łacie.
W wyniku komparacji uzyskuje się wartość
εεεε
- róŜnicę długości średniego metra łaty względem jednego
metra (wzorca). Wartość
ε
np. 20
µ
m/m oznaczała, Ŝe jeden średni metr łaty ma rzeczywistą długość
1,000 020 m.
)
(
5
.
0
powr
gł
R
R
R
+
⋅
=
powr
gł
h
h
+
=
ρ
]
[
2
.
1
mm
R
≤
ρ
]
[
5
.
1
mm
R
≤
ρ
(
)
powr
gł
h
h
h
−
⋅
=
5
.
0
ś
r
k
h
q
ε
=
Po zakończeniu pomiaru całej sekcji (linii) naleŜy:
1.
Wyznaczyć sumę róŜnic wyników dwukrotnych pomiarów odcinków dla całej sekcji (linii),
a wielkość ta powinna spełniać kryterium:
L – długość sekcji (linii) w km
2.
Wyznaczyć średni błąd pomiaru 1 km niwelacji:
R – długość odcinka niwelacji [km];
n
R
– liczba odcinków w sekcji, linii, sieci;
ρ
– róŜnica przewyŜszeń odcinka z obu kierunków [mm];
Błąd m
1
powinien spełniać kryterium:
UWAGA:
Linia niwelacyjna jest złoŜona z odcinków. W przypadku ćwiczeń terenowych ze względu na niewielki
obszar te krótkie odcinki od reperu do reperu są juŜ bokami poligonów (trójkątów), tak więc na tym
etapie proszę potraktować obwodnicę poligonu (trzy boki) jako jedną linię.
Po zakończeniu pomiaru poligonu (w Państwa przypadku wszystkie poligony to trójkąty) naleŜy
skontrolować jego zamknięcie. Odchyłka zamknięcia
ϕ
poligonu niwelacji I i II klasy powinna spełniać
kryterium:
F – długość obwodnicy poligonu w km.
∑
∑
±
≤
±
≤
[mm]
L
ρ
sy
cji II kla
dla niwela
[mm]
L
.
ρ
y
cji I klas
dla niwela
3
25
2
R
n
R
m
1
2
1
2
1
⋅
±
=
ρ
Jeśli warunki te nie są spełnione naleŜy powtórzyć pomiar odcinków z największymi ρ.
[
]
[
]
km
mm
sy m
cji II kla
dla niwela
km
mm
y m
cji I klas
dla niwela
50
.
0
40
.
0
1
1
±
≤
±
≤
[mm]
F
rozwartych
poligonów
dla
[mm]
F
ę
tych
zamkni
poligonów
dla
3
2
±
≤
±
≤
ϕ
ϕ
W ogólnym przypadku:
W naszych ćwiczeniach terenowych stosować będziemy trójkąty, więc:
OPRACOWANIE WYNIKÓW
(POPRAWKA PŁYWOWA):
Oddziaływanie grawitacyjne Słońca i KsięŜyca powoduje zmiany kierunku linii pionu związane
z rytmem doby gwiazdowej, naleŜy więc uzyskany wynik (przewyŜszenie w kierunku "tam" i "powrót"
oddzielnie) poprawić o
niwelacyjną poprawkę pływową
. Obliczenia te powinny zostać wykonane przed
wyznaczeniami kryteriów (w Państwa przypadku liczycie te kryteria w czasie pomiarów i drugi raz po
wyznaczeniu poprawki). Dane:
1.
T - średni moment pomiaru odcinka niwelacyjnego (z dokładnością do 30 minut);
2.
A - azymut kierunku ciągu (z dokładnością do 1°);
3.
R - długość odcinka niwelacyjnego (w kilometrach z dokładnością do 0.1 km);
4.
φ
,
λ
– szerokość i długość miejsca obserwacji (z dokładnością do 0.5°).
Procedura:
1.
Przeliczenie momentu czasu lokalnego na czas gwiazdowy:
(
)
λ
+
+
⋅
−
=
1
0hUT
s
GMST
k
R
T
S
R
s
– redukcja strefy czasowej (w Polsce 1
h
dla CSE lub 2
h
dla CWE);
k – współczynnik zmiany interwału czasowego (
0027379093
.
1
24219879
.
365
24219879
.
366
=
=
k
);
GMST
0hUT1
– parametr przesunięcia skal czasów na dany dzień roku (z Rocznika Astronomicznego,
str. 8-11).
2.
Interpolacja rektascensji pozornej i deklinacji pozornej Słońca i KsięŜyca (
S
CIO
app
α
,
S
app
δ
oraz
K
CIO
app
α
,
K
app
δ
) na średni moment pomiaru (z Rocznika Astronomicznego, str. 12-27).
3.
Obliczenie kątów godzinnych Słońca i KsięŜyca:
S
CIO
app
S
S
t
α
−
=
,
K
CIO
app
K
S
t
α
−
=
4.
Obliczenie azymutu Słońca i KsięŜyca na średni moment pomiaru:
S
S
app
S
app
S
S
app
S
t
t
A
cos
sin
cos
cos
sin
sin
cos
tan
⋅
⋅
−
⋅
⋅
−
=
ϕ
δ
ϕ
δ
δ
,
K
K
app
K
app
K
K
app
K
t
t
A
cos
sin
cos
cos
sin
sin
cos
tan
⋅
⋅
−
⋅
⋅
−
=
ϕ
δ
ϕ
δ
δ
.
Ć
wiartka
azymutu
w
zaleŜności
od
znaków
licznika
i
mianownika,
generalnie:
(
)
(
)
°
°
∈
⇒
∈
360
,
180
12
,
0
A
t
h
h
,
(
)
(
)
°
°
∈
⇒
∈
180
,
0
24
,
12
A
t
h
h
.
5.
Obliczenie odległości zenitalnych Słońca i KsięŜyca:
S
S
app
S
app
S
t
z
cos
cos
cos
sin
sin
cos
⋅
⋅
+
⋅
=
δ
ϕ
δ
ϕ
,
K
K
app
K
app
K
t
z
cos
cos
cos
sin
sin
cos
⋅
⋅
+
⋅
=
δ
ϕ
δ
ϕ
.
6.
Obliczenie poprawek do przewyŜszenia ze względu na ruch pionu wywołany zmianą połoŜenia
Słońca i KsięŜyca w czasie wykonywania pomiarów niwelacyjnych:
[ ]
(
)
(
)
[
]
K
K
S
S
Pł
A
A
z
R
A
A
z
R
mm
h
−
⋅
⋅
⋅
+
−
⋅
⋅
⋅
⋅
=
∆
cos
2
sin
084
.
0
cos
2
sin
038
.
0
γ
R
– długość odcinka niwelacji [km];
A
– azymut odcinka niwelacji;
A
S
, A
K
– azymuty Słońca i KsięŜyca;
γ
– współczynnik zmniejszenia zmian pływowych połoŜenia linii pionu z uwagi na elastyczną
odpowiedź Ziemi na działanie sił pływowych. W Polsce przyjmuje się
8
.
0
=
γ
.
OPERAT:
Wynikiem Państwa pracy ma być operat zawierający
•
stronę tytułową wg wzoru,
•
sprawozdanie techniczne napisane ręcznie,
•
wykaz mierzonych punktów z numerami spisanymi z głowic,
•
szkic pomierzonych odcinków,
•
opisy topograficzne reperów,
•
dzienniki z przejrzyście wykonanymi obliczeniami polowymi (wraz z obliczeniem poprawek
komparacyjnych),
•
obliczenia dotyczące poprawki pływowej (wyraźnie zapisane wszystkie wyniki pośrednie),
•
wyniki pomiarów podane w postaci dołączonego pliku Schemat wynikow.xls.
NaleŜy równieŜ oddać wersję cyfrową operatu (na płytce).
Proszę zwrócić uwagę, Ŝe zajmujecie się Państwo jedynie wyznaczaniem przewyŜszeń, nie nawiązujecie
się do sieci niwelacji państwowej.
Pomiary maja być wykonane przez całą grupę, a nie tylko jej reprezentantów. Termin oddania
operatów to 14 czerwca. Na odpowiedzi ustne całych zespołów będziemy się umawiać indywidualnie.
Powodzenia
☺
☺
☺
☺
LITERATURA:
Praca zbiorowa „Niwelacja precyzyjna”.
Stanisław Margański „Pomiary niwelacyjne w podstawowych sieciach niwelacyjnych”.
Instrukcja techniczna G-2.
Wytyczne techniczne G-1.11.