Metoda linii pierwiastkowych
Program ćwiczenia.
1. Analiza układów regulacji z wykorzystaniem metody linii pierwiastkowych.
1.1. Wpływ położenia biegunów.
Dla układu regulacji przedstawionego na rys.1 składającego się z elementu III-go rzędu:
( )
K s
k
w(t)
e(t)
y(t)
(
)(
)(
)
( )
s p
s p
s p
=
−
−
−
1
2
1
K s
(1)
3
przebadaj zależność przebiegu linii pierwiastkowych od charakteru
biegunów układu otwartego (zespolone, rzeczywiste, wielokrotne).
Zaznacz kąt nachylenia asymptot
a
ϕ
oraz centroid
a
σ
.
Obiekt (1) powinien być stabilny.
Rys.1. Schemat blokowy układu
regulacji.
1.2. Wpływ położenia zera.
Wprowadź do obiektu (1) zero „ ”:
1
z
(
)(
)(
)
1
1
2
( )
s z
K s
s p
s p
s p
3
−
=
−
−
−
, (2)
a następnie przeanalizuj wpływ położenia zera transmitancji układu otwartego na przebieg linii
pierwiastkowych.
1.3. Wpływ wzmocnienia w pętli sprzężenia zwrotnego.
W układzie z rys. 1 przyjmij transmitancję układu otwartego (stabilnego) w postaci:
(
)(
)
( )
.
K s
s s p
s p
=
−
−
1
2
1
(3)
Wyrysuj linie pierwiastkowe układu zamkniętego oraz dobierz wzmocnienie tak aby:
k
a) odpowiedź stabilnego układu zamkniętego na skok jednostkowy była aperiodyczna,
b) odpowiedź układu zamkniętego na skok jednostkowy była oscylacyjna,
c) układ zamknięty znalazł się na granicy stabilności Æ
gr
k k
=
,
d) układ zamknięty był niestabilny Æ
gr
k k
>
.
Znajdź wszystkie pierwiastki równania charakterystycznego przy wybranym wzmocnieniu. Narysuj
charakterystykę amplitudowo-fazową układu oraz odpowiedź układu zamkniętego na skokową zmianę wartości
zadanej
.
( )
w t
2. Korekcja układów regulacji automatycznej.
2.1. Układ bez korekcji.
Dla układu regulacji z rys.1 o transmitancji obiektu takiej jak w punkcie 1.3 wykreśl przebieg linii
pierwiastkowych. Wybierz wzmocnienie:
•
gr
k
k
∗
<
1
- takie, że układ zamknięty nie spełnia wymagań przed nim stawianych (rys.3 - przed
korekcją), takich jak: stopień stabilności, stopień oscylacyjności (np.:
o
η η
> ,
o
µ µ
<
);
•
gr
k
k
∗
<
2
- takie, że układ zamknięty spełnia powyższe wymagania (jeśli jest to możliwe).
Znajdź wszystkie pierwiastki odpowiadające danemu wzmocnieniu k
i
∗
(
,
i
= 1 2) oraz zaznacz „obszar
niedozwolony”. Wprowadź wyznaczone wzmocnienie
i
k
∗
do układu, a następnie wykreśl odpowiedź skokową
układu zamkniętego.
Po korekcji
( )
K s
w(t)
e(t)
y(t)
k
∗
Korektor
Im s
i
Re s
i
Im s
i
Re s
i
- pierwiastki równania charakterystycznego
Przed korekcją
Po korekcji
1
k
∗
2
k
∗
, ,
Rys.2. Schemat układu regulacji
Rys.3. Przykład rozkładu pierwiastków
po korekcji.
równania charakterystycznego układu zamkniętego
z rys.2. przed korekcją i po korekcji.
2.2. Układ z korekcją.
Dobierz szeregowo dołączony człon korekcyjny typu PD (rys. 2) o transmitancji:
( )
1
,
1
1
k
k
k
sT
K s
s T
α
α
+
=
<
+
(4)
poprawiający działanie układu. Dobierz jego parametry wykorzystując metodę „skreślania zer i biegunów”.
Wyrysuj linie pierwiastkowe układu zamkniętego i wybierz wzmocnienie k tak aby układ spełniał
wymagania z pkt.2.1. Zaznacz pierwiastki równania charakterystycznego układu zamkniętego dla tego
wzmocnienia. Wykreśl odpowiedź skokową zamkniętego układu regulacji po korekcji i porównaj ją z
odpowiedziami układu bez korektora (pkt.2.1).
∗
3
3. Wpływ stałej czasowej.
W układzie przedstawionym na rys. 1 przyjmij obiekt regulacji w postaci:
( )
(
)(
)
1
1
1
o
sT
K s
s
s
sT
+
=
+
+
; , dane
o
k T
−
(5)
Przeprowadź analizę wpływu stałej czasowej T na własności układu zamkniętego. Wykorzystując metodę linii
pierwiastkowych przedstaw rozkład pierwiastków równania charakterystycznego układu zamkniętego
w zależności od wartości parametru T.
Wskazówka: Doprowadź równanie charakterystyczne układu zamkniętego do następującej postaci:
( )
TG s
1
0
+
=
(6)
4. Sprawozdanie.
Sprawozdanie powinno zawierać:
• teoretyczne wyliczenia wartości poszczególnych wielkości charakterystycznych linii pierwiastkowych:
kąty nachylenia asymptot, parametry środka ciężkości
• w pełni opisane rysunki z przebiegami linii pierwiastkowych (zaznaczone środki ciężkości, asymptoty) i
odpowiedzi skokowych
• poszukiwane wartości wzmocnień oraz odpowiadające im pierwiastki równania charakterystycznego
układu zamkniętego
• przebieg linii pierwiastkowych, odczytane wartości pierwiastków układu zamkniętego oraz odpowiedzi
skokowe układu przed oraz po korekcji
• analityczne przekształcenia dla wpływu stałej czasowej umożliwiające zastosowanie metody linii
pierwiastkowych
• szczegółowe omówienie uzyskanych rezultatów oraz wnioski
Polecenia Matlab’a:
rlocus(G,k) – zaznacza pierwiastki równania charakterystycznego układu zamkniętego dla wzmocnienia k.
Zadania kontrolne przed przystąpieniem do ćwiczenia:
narysować linie pierwiastkowe dla układu
przedstawionego na rys.1.
Przykładowe transmitancje obiektu
:
( )
K s
1)
(
)
(
) (
)(
)
2
4
( )
1
3
s
K s
s
s
s
+
=
2
+
+
+
2)
(
)(
)
(
)
2
3
( )
1
s
s
K s
s s
+
+
=
+
3)
(
)
(
)
2
4
( )
5
4
s
K s
s s
+
=
+
+
4)
(
)(
)
(
)
(
)
2
2
4
( )
2
2
3
s
s
K s
s
s
s
+
+
=
+
+
+