untitled

OKE POZNAŃ

CKE

HISTORIA MUZYKI

POZIOM PODSTAWOWY

PRZYKŁADOWY ZESTAW ZADAŃ

Czas pracy 120 minut

Instrukcja dla zdającego
1. Sprawdź, czy arkusz egzaminacyjny zawiera 19 stron i płytę

nagraniami. Ewentualny brak zgłoś przewodniczącemu

zespołu nadzorującego egzamin.

2. Arkusz zawiera 30 zadań. Do zadań nr 9 i 24 dołączone są

przykłady dźwiękowe nagrane kolejno na płycie. Rozwiązuj
te zadania po wysłuchaniu przykładów. Zadania te oznaczone
są .

3. Rozwiązania wszystkich zadań zamieść w miejscu na to

przeznaczonym.

4. Pisz czytelnie. Używaj długopisu/pióra tylko z czarnym

tuszem/atramentem.

5. Nie używaj korektora, a błędne zapisy wyraźnie przekreśl.
6. Pamiętaj, że zapisy w brudnopisie nie podlegają ocenie.

Życzymy powodzenia!

MARZEC

ROK 2008

Za rozwiązanie

wszystkich zadań

można otrzymać

łącznie

100 punktów

Wypełnia zdający przed

rozpoczęciem pracy

PESEL ZDAJĄCEGO

KOD

ZDAJĄCEGO

Miejsce

na naklejkę

z kodem szkoły

Przykładowy zestaw zadań z historii muzyki

Poziom podstawowy

Zadanie 1. (3 pkt)

Przeczytaj poniższy tekst i wykonaj polecenia A, B, C.

Karol Szymanowski należy bez wątpienia do twórców niedocenianych i – wbrew

pozorom – mało znanych we własnym kraju. […] Zapewniono mu miejsce godne: zarówno
jego doczesnym szczątkom, jak i, niebawem, jego nazwisku. […] W Warszawie żegnały
go muzyką Teatr Wielki, Konserwatorium, Filharmonia. Potem zwłoki odjechały
do Krakowa […]. „Największy po Chopinie” – ta oficjalna formułka szybko utrwaliła się
w szkolnych podręcznikach i w powszechnej świadomości, powtarzana także przez tych,
którym brzmienie nazwiska Szymanowskiego nie kojarzy się z brzmieniem żadnych jego
utworów.

Tadeusz A. Zieliński, Szymanowski. Liryka i ekstaza, Kraków 1997

A. Wskaż miejsce w Krakowie, gdzie pochowano Karola Szymanowskiego.

.......................................................................................................................................................

B. Wymień znane Ci dzieło pochodzące z ostatniego okresu twórczości Szymanowskiego

i wskaż jedną charakterystyczną cechę tego utworu.

.......................................................................................................................................................

.......................................................................................................................................................

C. Podaj nazwę polskiej instytucji muzycznej, która popularyzuje twórczość Karola

Szymanowskiego (poza wymienionymi w cytacie).

.......................................................................................................................................................

Zadanie 2. (4 pkt)

Rozstrzygnij, czy podane informacje są prawdziwe, czy fałszywe.
W tabeli w kolejnych rubrykach (A, B, C, D) dopisz obok podanych informacji: prawda
lub fałsz.

Fryderyk Chopin odbył systematyczne studia muzyczne
w Warszawie w Szkole Głównej Muzyki, kierowanej przez Józefa
Elsnera.

W Parku Łazienkowskim w Warszawie stoi pomnik Fryderyka
Chopina, przy którym letnią porą odbywają się recitale
fortepianowe.

W 1937 roku Ignacy Jan Paderewski wszedł w skład redakcji
naczelnej Dzieł Wszystkich Fryderyka Chopina.

Zwycięzcą XV Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego
im. Fryderyka Chopina w Warszawie w 2005 roku został
przedstawiciel Chin.

Przykładowy zestaw zadań z historii muzyki

Poziom podstawowy

Zadanie 3. (3 pkt)

Wskaż związek, jaki mają niżej wymienione dzieła z biografią ich twórców. Podaj
po jednym argumencie dla każdego przykładu.

A. Józef Haydn – 92 Symfonia G-dur Oksfordzka (1788/89)

.......................................................................................................................................................

B. Wolfgang Amadeusz Mozart – Requiem d-moll, KV 626 (1791)

.......................................................................................................................................................

C. Ludwig van Beethoven – III Symfonia Es-dur (Sinfonia Eroica) op. 55 (1803)

.......................................................................................................................................................

Zadanie 4. (2 pkt)

Przyporządkuj każdej epoce jedną, właściwą dla niej technikę kompozytorską spośród
następujących:

aleatoryczna – basso continuo – organalna – przeimitowana – przetworzeniowa.

Wpisz do tabeli obok nazwy epoki wybraną technikę kompozytorską.

Technika kompozytorska

średniowiecze

renesans

barok

klasycyzm

Przykładowy zestaw zadań z historii muzyki

Poziom podstawowy

Zadanie 5. (3 pkt)

A. Na podstawie analizy dwóch fragmentów partytury Anaklasis Krzysztofa

Pendereckiego wskaż dwa sposoby nowatorskiego kształtowania brzmienia
dźwiękowego.

1. .................................................................................................................................................

.................................................................................................................................................

2. .................................................................................................................................................

.................................................................................................................................................

Przykładowy zestaw zadań z historii muzyki

Poziom podstawowy

* Struny uderzać miotełką jazzową (tremolo).
** Talerz uderzać miękką pałką do kotła, a potem pałeczką do triangla dotknąć pionowo

do krawędzi talerza.

*** Struny szarpać palcami.

B. Postaw znak „x” przy tytule dzieła Pendereckiego, w którym eksperymenty

brzmieniowe dotyczą nie tylko grupy instrumentów, ale także zespołu głosów
ludzkich.

Ofiarom Hiroszimy – Tren

Wymiary czasu i ciszy

De natura sonoris I

Przykładowy zestaw zadań z historii muzyki

Poziom podstawowy

Zadanie 6. (3 pkt)

Z niektórych zdobyczy kultury muzycznej antycznej Grecji korzystano też w epokach
późniejszych. Podaj trzy przykłady tego zjawiska.

1. .................................................................................................................................................

2. .................................................................................................................................................

3. .................................................................................................................................................

Zadanie 7. (2 pkt)

Księgi biblijne Starego Testamentu są źródłem inspiracji dla twórców wszystkich
czasów. Wymień nazwiska dwóch kompozytorów oraz po jednym tytule ich dzieł,
tematycznie związanych ze Starym Testamentem.

A.

kompozytor ..................................................................................................................................

tytuł ..............................................................................................................................................

kompozytor ..................................................................................................................................

tytuł ..............................................................................................................................................

Zadanie 8. (2 pkt)

Wyjaśnij krótko, na czym polegają wymienione niżej style (techniki) wykonawcze,
stosowane w średniowiecznych śpiewach chorałowych.

A. responsorialny ........................................................................................................................

.................................................................................................................................................

B. antyfonalny .............................................................................................................................

.................................................................................................................................................

Przykładowy zestaw zadań z historii muzyki

Poziom podstawowy

Zadanie 9. (4 pkt)

Przeczytaj uważnie biogram i wysłuchaj przykładu muzycznego. Na tej podstawie
wykonaj polecenia A, B, C, D.

Kompozytor ten - to również poeta, dworzanin i kanonik katedry w Reims. Przez długi

czas był w służbie króla Jana Luksemburczyka, słynnego w całej Europie „błędnego rycerza”.
W swoim dorobku kompozytorskim ma ballady, motety, ronda, virelai i mszę, która jest
pierwszym znanym dziś pełnym cyklem polifonicznym ordinarium missae.

Ewa Obniska, […] – poeta wieku niepokoju. Ruch Muzyczny, 1983 nr 3

A. Wpisz poniżej imię i nazwisko kompozytora, którego dotyczy biogram. Do wyboru

masz dwa nazwiska: Josquin des Prés lub Guillaume de Machaut.

imię i nazwisko: ...........................................................................................................................

B. Podaj stulecie, w którym działał wybrany kompozytor.

stulecie: ........................................................................................................................................

C. Stulecie to opatrywane jest nazwą zaczerpniętą z traktatu ówczesnego francuskiego

teoretyka i kompozytora. Podaj tę nazwę.

.......................................................................................................................................................

D. Wybierz jedną technikę spośród niżej podanych, która znalazła zastosowanie

w wysłuchanym fragmencie muzycznym i wpisz ją w przeznaczone ku temu miejsce.

organalna, faux-bourdonowa, konduktowa

technika: .......................................................................................................................................

Zadanie 10. (2 pkt)

A. Włoscy kompozytorzy XV i XVI wieku, uprawiający różne formy pieśni, szukali
często inspiracji w twórczości rodzimych poetów poprzednich wieków. Wymień
nazwisko najwybitniejszego poety włoskiego XIV wieku, uważanego za prekursora
epoki, o której mowa w zadaniu i szczególnie cenionego przez kompozytorów XVI
wieku.

.......................................................................................................................................................

B. Na poniższej liście podkreśl nazwy dwóch instrumentów, które mogły towarzyszyć

wykonaniu pieśni we Włoszech w XV i XVI wieku.

aulos – lutnia – helikon – lira – syrinx

Przykładowy zestaw zadań z historii muzyki

Poziom podstawowy

Zadanie 11. (2 pkt)

Uzupełnij tabelę, wpisując w wyznaczone miejsce właściwy tytuł dzieła Jana Sebastiana
Bacha wybrany z niżej podanej listy.

Koncerty brandenburskie
Das Wohltemperierte Klavier
Passacaglia c-moll

Pasja według św. Jana

Dzieło przeznaczone na:

Tytuł dzieła

organy

klawesyn, klawikord, fortepian

Zadanie 12. (2 pkt)

Uzupełnij zdania, wpisując w odpowiednie miejsce nazwę używaną w stosunku do
kompozytorów tworzących na określone instrumenty klawiszowe.
W nazwie uwzględnij narodowość kompozytorów.

A. Twórców działających w drugiej połowie XVI wieku i na początku XVII wieku – za

panowania Elżbiety I i w czasach rozkwitu dramatu Szekspira – komponujących głównie

instrumentalne formy wariacyjne nazywa się ............................................................

............................................................ .

B. Gracja i lekkość, bogate zdobnictwo melodii, ilustracyjność, komponowanie głównie suit

– to niektóre cechy twórczości kompozytorów z lat 1650-1760, nazywanych

......................................................... ......................................................... .

Zadanie 13. (4 pkt)

Wymień dwa gatunki lub rodzaje francuskiej opery romantycznej. Wskaż tematykę
charakterystyczną dla podanych przez ciebie gatunków.

Nazwa gatunku lub

rodzaju opery

Charakterystyczna tematyka

Przykładowy zestaw zadań z historii muzyki

Poziom podstawowy

Zadanie 14. (2 pkt)

Przeczytaj uważnie poniższy tekst. Następnie postaw znak „x” przy tych wymienionych
niżej dziełach, w których obecna jest forma fugi lub część fugowana.

Wielkim przeżyciem dla Mozarta około roku 1782 było poznanie fug Jana Sebastiana

Bacha. Wyrazem zainteresowania kontrapunktem jest między innymi jedno z ostatnich dzieł
symfonicznych tego kompozytora. Podobnie Ludwig van Beethoven – jako jeden z nielicznych
w tamtych czasach – zdawał sobie sprawę z prawdziwej wielkości Bacha.

A. Wolfgang Amadeusz Mozart:

a) Symfonia D-dur Praska KV 504

b) Symfonia C-dur Jowiszowa KV 551

B. Ludwig van Beethoven:

a) IX Symfonia d-moll op. 125

b) I Symfonia C-dur op. 21

Zadanie 15. (3 pkt)

Niektórzy królowie polscy zyskali miano mecenasów kultury.
Przyporządkuj podanym niżej trzem postaciom po jednym wydarzeniu opisanym
w punktach A, B, C, D, E. W tym celu wpisz obok imienia króla odpowiednią literę.

Zygmunt I Stary ..........................

Władysław IV Waza ..........................

Stanisław August Poniatowski ..........................

A. Opera „Nędza uszczęśliwiona”, wykonana po raz pierwszy przez polski zespół teatru

publicznego w Warszawie, powstała w kręgu mecenatu króla i królowi została
dedykowana.

B. Warszawa świętowała premierę nowej wersji „Halki” Stanisława Moniuszki.

C. W 1637 roku na pierwszym piętrze Zamku Królewskiego w Warszawie wybudowano salę

teatralną na występy zespołów operowych.

D. Na Wawelu rozpoczęła działalność ufundowana przez króla kapela rorantystów.

E. Filharmonia Warszawska została objęta patronatem króla.

Przykładowy zestaw zadań z historii muzyki

Poziom podstawowy

Zadanie 16. (3 pkt)

Przeczytaj poniższy tekst i wykonaj polecenia A, B, C.

Historia opery rozpoczyna się wraz z wystawieniem we Florencji Dafne Rinucciniego

i Periego. Jest to początek baroku. Włoski styl operowy dominował w muzyce aż po wiek XIX.

A. Wskaż dwa gatunki sceniczne, które poprzedziły powstanie opery.

.......................................................................................................................................................

.......................................................................................................................................................

B. Wymień włoski ośrodek operowy z ostatniego okresu baroku, w którym dokonało się

zróżnicowanie na operę seria i operę buffa.

.......................................................................................................................................................

C. Wymień nazwisko najsłynniejszego włoskiego śpiewaka – kastrata, żyjącego w latach

1705-1782.

.......................................................................................................................................................

Zadanie 17. (4 pkt)

A. Podaj dwa założenia programowe charakterystyczne dla szkół (kierunków)

narodowych w muzyce XIX wieku.

1. .................................................................................................................................................

2. .................................................................................................................................................

B. Wymień jednego kompozytora reprezentującego szkołę rosyjską i jednego

kompozytora reprezentującego szkołę czeską.

a) kompozytor rosyjski ................................................................................................................

b) kompozytor czeski ...................................................................................................................

Przykładowy zestaw zadań z historii muzyki

Poziom podstawowy

Zadanie 18. (6 pkt)

A. Przedstaw trzy założenia koncepcji dramatu muzycznego zrealizowane przez

Richarda Wagnera w dziełach powstałych po 1850 roku.

1. .................................................................................................................................................

.................................................................................................................................................

2. .................................................................................................................................................

.................................................................................................................................................

3. .................................................................................................................................................

.................................................................................................................................................

B. Wymień dwa tytuły dramatów wchodzących w skład tetralogii Pierścień Nibelunga.

1. .................................................................................................................................................

2. .................................................................................................................................................

C. Podaj nazwę miasta, w którym wzniesiono teatr według projektu kompozytora

do wykonywania jego dramatów.

.......................................................................................................................................................

Zadanie 19. (2 pkt)

Przyporządkuj poniższym twórcom po jednym nazwisku poety (z podanej listy),
do wierszy którego dany kompozytor stworzył pieśni lub cykl pieśni.

Kompozytorzy:

1. Claude Debussy .................................................................

2. Mieczysław Karłowicz .................................................................

3. Witold Lutosławski .................................................................

Poeci:
Charles Baudelaire
Wilhelm Müller
Kazimierz Przerwa-Tetmajer
Julian Tuwim

Przykładowy zestaw zadań z historii muzyki

Poziom podstawowy

Zadanie 20. (1 pkt)

Wybierz spośród niżej wymienionych gatunków ten, który jest charakterystyczny
dla danej epoki i wpisz go do tabeli.

poemat symfoniczny
concerto grosso
forma aforystyczna
miniatura instrumentalna

Nazwa epoki lub okresu

Forma lub gatunek

barok

romantyzm

neoromantyzm

Zadanie 21. (2 pkt)

A. Wpisz w odpowiednie miejsce termin używany w historii muzyki na określenie

wieczorów muzycznych, w czasie których Franz Schubert z gronem przyjaciół
śpiewał pieśni z akompaniamentem fortepianu.

Wieczory muzyczne z udziałem F. Schuberta to .........................................................................

B. Wymień trzy rodzaje lub gatunki pieśni romantycznej, przyjmując za kryterium

zależność między budową tekstu poetyckiego a opracowaniem muzycznym.

1. .................................................................................................................................................

2. .................................................................................................................................................

3. .................................................................................................................................................

Zadanie 22. (2 pkt)

Połącz tytuły dzieł z nazwiskami ich twórców. W tym celu wpisz obok litery
oznaczającej nazwisko kompozytora odpowiednią liczbę.

1. Aida

A. Ludwig van Beethoven

2. Fidelio

B. Antonin Dvořák

3. Juda Machabeusz

C. Henryk Mikołaj Górecki

4. II Symfonia Kopernikowska

D. Georg Friedrich Haendel

5. Stabat Mater

B. C. D.

Przykładowy zestaw zadań z historii muzyki

Poziom podstawowy

Zadanie 23. (3 pkt)

Po przeczytaniu cytatu wykonaj polecenia A, B, C.

Dla niewtajemniczonych czytanie tekstu muzycznego bez instrumentu wydaje się czymś

niesłychanie trudnym. […] Wystarczy zwrócić uwagę na sposób, w jaki niektórzy dyrygenci
odczytują tekst muzyczny, żeby się w nim zorientować. Jest tam wiele oznaczeń
i oko musi ogarnąć dużą przestrzeń, gdyż trzeba odczytać równocześnie górę i dół strony,
liczącej około trzydziestu pięciolinii w zależności od obsady wykonawczej.

Artur Honegger, Jestem kompozytorem, Kraków 1985

A. Nazwij rodzaj zapisu, o którym mówi kompozytor.

.......................................................................................................................................................

B. Uporządkuj podane niżej grupy instrumentów w kolejności ich rozmieszczenia

na stronie tego zapisu.

instrumenty smyczkowe, instrumenty perkusyjne, instrumenty dęte drewniane,
instrumenty solowe lub partie wokalne, instrumenty dęte blaszane

1. .......................................................................................

2. .......................................................................................

3. .......................................................................................

4. .......................................................................................

5. .......................................................................................

C. Wyjaśnij, dlaczego powstał ten rodzaj zapisu.

.......................................................................................................................................................

Zadanie 24. (7 pkt)

Wysłuchaj przykładów muzycznych do tego zadania, oznaczonych literami: a, b, c.
Są to fragmenty trzech symfonii z trzech różnych epok. Wykonaj polecenia A, B, C.

A. Na podstawie analizy słuchowej dobierz do każdego przykładu muzycznego

po jednej nazwie stylu ( kierunku) spośród następujących:

klasyczny – klasycyzujący – neoklasyczny.

Przykład muzyczny a – ..........................................................

Przykład muzyczny b – ..........................................................

Przykład muzyczny c – ..........................................................

Przykładowy zestaw zadań z historii muzyki

Poziom podstawowy

B. Wskaż dla każdego przykładu muzycznego jedną charakterystyczną cechę,

umożliwiającą wskazanie stylu (kierunku).

Przykład muzyczny a

.......................................................................................................................................................

Przykład muzyczny b

.......................................................................................................................................................

Przykład muzyczny c

.......................................................................................................................................................

C. Podaj cechę wspólną dla wysłuchanych utworów.

.......................................................................................................................................................

Zadanie 25. (6 pkt)

A. Wpisz w odpowiednie miejsce tabeli formę lub gatunek wymienionego dzieła.

Kompozytor Dzieło Gatunek

lub

forma

Mikołaj Gomółka

Melodie na Psałterz Polski

Bartłomiej Pękiel

Audite mortales

Stanisław Moniuszko Bajka

Witold Lutosławski

Chantefleurs et chantefables

B. Wypisz z tabeli:

a) nazwisko kompozytora, który działał w tym samym czasie co Orlando di Lasso.

.......................................................................................................................................................

b) nazwisko kompozytora, który działał w tym samym czasie co Olivier Messiaen.

.......................................................................................................................................................

Przykładowy zestaw zadań z historii muzyki

Poziom podstawowy

Zadanie 26. (3 pkt)

Przeczytaj fragment artykułu Karola Szymanowskiego i wykonaj polecenia A, B.

[…] „młodzi” z grupy Sześciu stanęli w zaraniu swej kariery pod znakiem protestu.

Przeciw czemu? Wszak nie przeciw cudownej maestrii swych poprzedników. Chodziło
o zasadę, o teorię, o złośliwego, wiecznie płatającego figle „ducha czasu”. Dość im już było
wszelkich „wysubtelnień”, rozpływających się niemal w niebyt półcieni, wyszukanej
miękkości brzmienia, arystokratycznego odosobnienia w subiektywnym wyczuwaniu
nieskończenie zróżniczkowanej gamy wrażeń, w której z d a w a ł o s i ę (podkreślam!) –
ginęła „konstrukcyjność” formy.

z Paryża 1924 roku dla „Wiadomości Literackich

”

A. Nazwij kierunek stylistyczny przełomu XIX/XX wieku, którego cechy autor artykułu

wymienia jako obce kompozytorom Grupy Sześciu.

.......................................................................................................................................................

B. Podaj dwa założenia programowe Grupy Sześciu.

1. .................................................................................................................................................

2. .................................................................................................................................................

Zadanie 27. (4 pkt)

Rozstrzygnij, czy podane informacje są prawdziwe czy fałszywe. Wpisz w odpowiednie
miejsce w tabeli: prawda lub fałsz.

Niektóre utwory Igora Strawińskiego, powstałe po I wojnie
światowej, świadczą o zainteresowaniu się kompozytora
jazzem.

Popularność muzyki Jana Sebastiana Bacha w świecie jazzu
tłumaczy się tradycją wykonawczą jego kompozycji, polegającą
na dyscyplinie techniczno-rytmicznej.

Angielskie określenie blue note („błękitna nuta”) oznacza
w jazzie „smutną nutę”, ponieważ kolor niebieski w kulturze
Murzynów jest kolorem smutku.

Ogólnopolski Zjazd Kompozytorów i Krytyków Muzycznych
w Łagowie Lubuskim w 1949 roku uznał muzykę jazzową za tę,
która spełnia założenia ideowe socrealizmu.

Przykładowy zestaw zadań z historii muzyki

Poziom podstawowy

Zadanie 28. (2 pkt)

Na podstawie ilustracji wykonaj polecenia A, B.

A. Podaj tytuł dzieła scenicznego Wolfganga Amadeusza Mozarta, w którym wystąpił

przedstawiony na rycinie E. Schikaneder w roli Papagena, w wiedeńskiej premierze
1791 roku.

.......................................................................................................................................................

B. Nazwij gatunek operowy, jaki reprezentuje to dzieło.

.......................................................................................................................................................

Zadanie 29. (4 pkt)

A. Wyjaśnij, na czym polega archaizacja w muzyce.

.......................................................................................................................................................

.......................................................................................................................................................

B. Podaj nazwiska dwóch wybranych kompozytorów polskich XX wieku, którzy

stosowali archaizację. Przy jednym z tych kompozytorów podaj ponadto przykład
jego dzieła, w którym występuje archaizacja.

1. .................................................................................................................................................

2. .................................................................................................................................................

Przykładowy zestaw zadań z historii muzyki

Poziom podstawowy

Zadanie 30. (10 pkt)

Wielu kompozytorów XIX wieku zyskało też sławę jako wykonawcy-wirtuozi. Przedstaw
w krótkiej wypowiedzi swój komentarz na temat tego zjawiska. Uwzględnij czynniki
sprzyjające rozwojowi wirtuozostwa, gatunki muzyczne szczególnie związane z tym
nurtem, podaj nazwiska wybitnych kompozytorów-wirtuozów tego czasu i przykłady ich
dzieł.

.......................................................................................................................................................

.......................................................................................................................................................

Przykładowy zestaw zadań z historii muzyki

Poziom podstawowy

.......................................................................................................................................................