background image

7. KOMUNIKACJA LITERACKA

Podstawowy schemat relacji osobowych w utworach jest taki sam. Trzy główne role osobowe 
(zależnie od funkcji pełnionej wobec tego aktu)
-nadawcy- tego, kto mówi
-odbiorcy- tego, do kogo się mówi
-bohatera- tego, o kim się mówi

Wszyscy mogą sobie istnieć realnie, ale nie ma to raczej znaczenia, ważni są w ramach danego 
tekstu. Rola bohatera zakłada bierną egzystencję wewnątrztekstową, składnik przekazywanej 
informacji. Gdy bohater bierze czynny udział w komunikowaniu, wchodzi w kompetencje 
nadawcy lub odbiorcy wypowiedzi.
Dopełnienie aktu komunikacji wymaga pozatekstowego istnienia nadawcy i odbiorcy.

Nie ma ani określonej liczby osób faktycznie spełniających te role, nie ma konkretnej osobowej 
tożsamości. Osób może być wiele, może wystepować zbiorowy nadawca i zbiorowy odbiorca, kilku 
narratorów. Minimum to każda z ról przypisana jednej osobie. Role mogą się też kumulować:
-nadawcy i bohatera
-bohatera i odbiorcy
-nadawcy i odbiorcy(monolog wewn.)
-wszystkie 3 role pełnione przez jedną osobę (Jan mowi sobie o sobie)

Rola nadawcy.
-szczególnie eksponowana-bo nieredukowalna i obecna w każdej sytuacji komunikacyjnej na 
każdym poziomie komunikacji
-od niej uzależniony układ ról pozostałych, jeśli zmienia się „ja”, od nowa ustalane są personalne 
przyporządkowania

-każda wypowiedź zaświadcza o znajdującym się poza jej obrębem nadawcy

ODBIORCA:

Każdy akt komunikacji-zaklada zespolenie działań nadawcy i odbiorcy w porządku odwróconej 
symetrii. Każdy poziom nadawczy jest właściwie poziomem nadawczo-odbiorczym. W ramach 
tego samego poziomu-mozliwosc dialogu, wymiany rol miedzy nadawca a odbiorca. Wpisana 
niemalże możliwość dialogu. 
Natomiast co do bohaterów – jednokierunkowe i niesymetryczne podporządkowanie bohatera. On 
nie wiem, ze jest opowiadany, nie może się stac nadawca wypowiedzi na temat narratora czy 
czytelnika, nie może do nich kierowac swojej mowy ani się z nimi zamieniac rolami-to narrator 
może obdarzyc go ta nowa rolą, uczynic go swoim partnerem. 

Najniższy poziom nadawczy-miedzy soba bohaterowie
Średni-bohaterowie a odbiorcy
Najwyższy- adresat utworu a adresat narracji (pierwszy nie może posiadac zadnych cech 
osobowych )