B T5 T6 kredyty 1213 [tryb zgodności]

Kredyt bankowy - operacja polegaj

ca na postawieniu

przez

bank

do dyspozycji

kredytobiorcy

na czas

oznaczony okre

lonej kwoty

rodków

pieni

ęż

nych

, z

przeznaczeniem na okre

lony cel. Kredytobiorca

zobowi

zuje si

do korzystania z kredytu na warunkach

Kredyt bankowy

kredyty bankowe

zobowi

zuje si

do korzystania z kredytu na warunkach

okre

lonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystywanego

kredytu wraz z

odsetkami

w okre

lonym terminie spłaty

oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.

yczka – operacja polegaj

ca na udzieleniu przez

osob

fizyczn

lub instytucj

okre

lonej kwoty

rodków

pieni

ęż

nych lub okre

lonych przedmiotów do dyspozycji

yczkobiorcy, na czas oznaczony. W przeciwie

stwie

do kredytu bankowego nie jest wymagane okre

lenie

yczka bankowa

kredyty bankowe

do kredytu bankowego nie jest wymagane okre

lenie

celu na jaki pieni

dze zostan

wydatkowane oraz

naliczenie i pobranie odsetek.

operacja polegaj

ca na udzieleniu przez osob

fizyczn

lub instytucj

okre

lonej kwoty

rodków pieni

ęż

nych lub

okre

lonych przedmiotów do dyspozycji po

yczkobiorcy

KREDYT

POŻYCZKA

Umowa

Zgodnie z Prawem bankowym zawsze w formie

pisemnej,

Stosuje się przepisy dotyczące zabezpieczenia spłaty i

oprocentowanie kredytów – forma pisemna gdy
kwota pożyczki przekracza kwotę 500 PLN,

Prawo do środków

pieniężnych

Na mocy umowy kredytu środki pieniężne zostają

postawione do dyspozycji kredytobiorcy, a
właścicielem ich jest bank,

Na pożyczkobiorcę przenoszona jest własność określonej

ilości pieniędzy

Cel i przeznaczenie

Cel kredytu musi być dokładnie sprecyzowany we

wniosku kredytowym i umowie (kredytodawca
ma prawo kontrolować sposób wykorzystania
kredytu),

Brak wymogu sprecyzowania celu pożyczki (zazwyczaj

udzielana na cele konsumpcyjne),

kredyty bankowe

kredytu),

Zdolność kredytowa

Zgodnie z Prawem bankowym kredytobiorca musi

wykazywać zdolność kredytową

Prawo Cywilne nie wymaga zdolności kredytowej od

kredytobiorcy, ale banki badają zdolność kredytową
potencjalnych klientów

Wykorzystanie

środków

Na warunkach i zasadach umowy kredytowej

Brak wymogu określania sposobu wykorzystania środków

Odpłatność

Musi być odpłatny

Może być odpłatna bądź nieodpłatna,

Terminy spłaty

Termin spłaty jako element umowy kredytowej jest

obligatoryjny,

Umowa pożyczki nie musi określać terminu jej zwrotu,

Spłata kapitału

W ratach kapitałowych

Zazwyczaj jednorazowo

Kredyt bankowy

Kredyt bankowy - operacja polegaj

ca na

postawieniu przez bank do dyspozycji kredytobiorcy
na czas oznaczony okre

lonej kwoty

rodków

pieni

ęż

nych, z przeznaczeniem na okre

lony cel.

Kredytobiorca zobowi

zuje si

do korzystania z

RODZAJE KREDYTÓW C.D.

kredyty bankowe

Kredytobiorca zobowi

zuje si

do korzystania z

kredytu na warunkach okre

lonych w umowie, zwrotu

kwoty wykorzystywanego kredytu wraz z odsetkami
w okre

lonym terminie spłaty oraz zapłaty prowizji od

udzielonego kredytu.

Kredyt towarowy

Kredyt towarowy to postawienie do dyspozycji towarów
b

cych przedmiotem wymiany rynkowej. Wyst

puje

on wówczas, gdy normalna transakcja kupna-sprzeda

przekształca si

w stosunek kredytowy ze wzgl

du na

odroczenie terminu zapłaty. Kredyt towarowy jest

RODZAJE KREDYTÓW C.D.

kredyty bankowe

odroczenie terminu zapłaty. Kredyt towarowy jest
kredytem krótkoterminowym.
Szczególn

form

kredytu towarowego udzielanego

przez bank konsumentowi ko

cowemu za

rednictwem instytucji finansowej i sprzedawcy jest

sprzeda

ratalna.

Kredyt inwestycyjny

Kredyt inwestycyjny - jest przeznaczony na
sfinansowanie wydatków zwi

zanych z prowadzeniem

oraz rozwojem działalno

ci gospodarczej. Słu

y do

sfinansowania przedsi

wzi

ęć

inwestycyjnych maj

ce na

celu budow

lub rozbudow

istniej

cych ju

rodków

RODZAJE KREDYTÓW C.D.

kredyty bankowe

celu budow

lub rozbudow

istniej

cych ju

rodków

trwałych. Warunkiem uzyskania tego rodzaju kredytu jest
udokumentowanie efektywno

ci ekonomicznej,

słuszno

ci inwestycji, przewidywanych zysków,

amortyzacji gwarancji bankowych oraz dobrze
przygotowanych kosztorysów, planów i innych kalkulacji.

Kredyt konsumpcyjny

Kredyt konsumpcyjny - kredyt bankowy udzielany na
okre

lone potrzeby osób, a jego spłata jest indywidualnie

ustalana z bankiem. Zabezpieczenia kredytu stanowi

najcz

ęś

ciej dochody kredytobiorcy lub por

czenia innych

osób, a wysoko

ść

kredytu zale

y od mo

liwo

ci spłaty

RODZAJE KREDYTÓW C.D.

kredyty bankowe

osób, a wysoko

ść

kredytu zale

y od mo

liwo

ci spłaty

przez osob

zaci

gaj

kredyt.

Kredyt w rachunku bie

żą

cym

Kredyt w rachunku bie

żą

cym – (linia kredytowa) to

limit w rachunku bankowym do jakiego kredytobiorca
mo

e si

zadłu

w okresie okre

lonym umow

Kredytobiorca korzysta z tego limitu w miar

potrzeb.

Bank udost

pnia lini

kredytow

w rachunku bie

żą

cym

RODZAJE KREDYTÓW C.D.

kredyty bankowe

Bank udost

pnia lini

kredytow

w rachunku bie

żą

cym

klienta lub na oddzielnym koncie bankowym.

Przyjmuj

c za kryterium form

kredytu

form

kredytu mo

na je podzieli

na:

Kredyty w rachunku bie

żą

cym – polega na tym, i

kredytobiorca mo

e w okresie wskazanym w umowie

kredytowej "zadłu

" do okre

lonej wysoko

ci w

rachunku bie

żą

cym tzn. dokonywa

wypłat przekraczaj

cych

stan

rodków na jego rachunku, powoduj

c powstanie salda

RODZAJE KREDYTÓW C.D.

kredyty bankowe

stan

rodków na jego rachunku, powoduj

c powstanie salda

debetowego.
Kredyty w rachunku kredytowym - polega na zało

eniu przez

bank rachunku kredytowego przypisanego do danego
kredytobiorcy, na którym s

ewidencjonowane wszystkie

wypłaty dokonywane przez bank w ramach udzielonego
kredytu, jak równie

wszelkie wpłaty zmniejszaj

zadłu

enie kredytobiorcy.

Kredyty dyskontowe - Udzielane przez bank kredyt, którego
zabezpieczeniem s

weksle. Od kwoty udzielonego kredytu bank

potr

ca odsetki, zwane dyskontem, których wysoko

ść

zale

y od

kwoty wpisanej na wekslu oraz terminu pozostaj

cego do jego

wykupu.

Kredyty akceptacyjne - upowa

nienie klienta przez bank do

gnienia na niego weksli na okre

lon

kwot

. Weksle s

akceptowane przez bank.

kredyty bankowe

gnienia na niego weksli na okre

lon

kwot

. Weksle s

akceptowane przez bank.

Kredyty zwi

zane ze skupem faktur.

Leasing - Jest szczególn

form

finansowania polegaj

przekazaniu na okre

lony czas gotowych dóbr inwestycyjnych.

Nazywany jest równie

kredytem rzeczowym.

Elementy umowy kredytowej

Umowa kredytu zawsze jest zawierana na pi

mie i okre

la w

szczególno

ci:

strony umowy: kredytodawca,
kredytobiorca

kwota i waluta kredytu

zakres uprawnie

banku

zwi

zanych z kontrol

wykorzystania i spłaty kredytu

terminy i sposób postawienia

kredyty bankowe

cel kredytu

zasady i termin spłaty kredytu

oprocentowanie kredytu i
warunki jego zmiany

sposób zabezpieczenia spłaty
kredytu

terminy i sposób postawienia
do dyspozycji kredytobiorcy

rodków pieni

ęż

nych

wysoko

ść

prowizji, je

eli

umowa j

przewiduje

warunki dokonywania zmian i
rozwi

zania umowy

Elementy umowy kredytowej c.d.

Dodatkowo, strony w umowie mog

okre

sposób wykorzystania kredytu przez kredytobiorc

np.

realizowanie zlece

płatniczych

zobowi

zanie kredytobiorcy do przedstawienia w banku

informacji i dokumentów niezb

dnych do oceny jego sytuacji

kredyty bankowe

informacji i dokumentów niezb

dnych do oceny jego sytuacji

gospodarczej i finansowej w okresie korzystania z kredytu

upowa

nienia banku do dokonywania wizyt oraz inspekcji u

kredytobiorcy

sytuacje, w których bank mo

e wypowiedzie

umow

kredytu

uprawnienie kredytobiorcy do wcze

niejszej spłaty kredytu

Zdolno

ść

kredytowa to zdolno

ść

do spłaty

zaci

gni

tych kredytów wraz z odsetkami w umownych

terminach płatno

ci. Zdolno

ść

kredytow

maj

podmioty

gospodarcze, których bie

żą

ce i przewidywane wyniki

Ocena zdolno

ci kredytowej

kredyty bankowe

gospodarcze, których bie

żą

ce i przewidywane wyniki

finansowe oraz stan maj

tkowy zapewniaj

wypłacalno

ść

. Banki dokonuj

oceny zdolno

kredytowej przed decyzj

o przyznaniu kredytu jak i

przez cały czas trwania stosunku kredytowego.

Wiarygodno

ść

kredytowa - gwarancja zachowania

zdolno

ci kredytowej w przyszło

ci.

Zdolno

ść

kredytowa to zdolno

ść

do spłaty

zaci

gni

tych kredytów wraz z odsetkami w umownych

terminach płatno

ci. Zdolno

ść

kredytow

maj

podmioty

gospodarcze, których bie

żą

ce i przewidywane wyniki

finansowe oraz stan maj

tkowy zapewniaj

wypłacalno

ść

. Banki dokonuj

oceny zdolno

kredytowej przed decyzj

o przyznaniu kredytu jak i

przez cały czas trwania stosunku kredytowego.

Ocena zdolno

ci kredytowej

kredytowej przed decyzj

o przyznaniu kredytu jak i

przez cały czas trwania stosunku kredytowego.

Wiarygodno

ść

kredytowa - gwarancja zachowania

zdolno

ci kredytowej w przyszło

ci.

Metody oceny zdolno

ci kredytowej osób fizycznych dzielimy na:

1. analiz

ilo

ciow

- polegaj

na ustaleniu wysoko

ci i stabilno

uzyskiwanych dochodów gwarantuj

spłat

kredytu i odsetek w

terminie

2. analiz

jako

ciow

- polegaj

na ocenie:

- cech osobowych klienta np. wiek, stan cywilny, liczba domowników
na utrzymaniu, wykształcenie, sta

pracy, form

zatrudnienia, zawód,

Ocena zdolno

ci kredytowej

na utrzymaniu, wykształcenie, sta

pracy, form

zatrudnienia, zawód,

- dotychczasowej współpracy klienta z bankiem np. długo

ść

współpracy, korzystanie z innych kredytów oferowanych przez bank,

- ryzyka wynikaj

cego z transakcji kredytowej uzale

nionych od

kwoty kredytu, czasu trwania zobowi

zania, jako

ść

proponowanych

zabezpiecze

Ocena zdolno

ci kredytowej przedsi

biorstwa

Podstaw

oceny zdolno

ci kredytowej jest wniosek o kredyt, który

zawiera m.in. charakterystyk

przedsi

biorstwa i ekonomiczne

uzasadnienie rodzaju i kwoty kredytu oraz o

wiadczenia kredytobiorcy

dotycz

ce rachunków bankowych i zaci

gni

tych zobowi

Zdolno

ść

kredytow

przedsi

biorstwa mo

emy podzieli

na:

bie

żą

- dotyczy niedalekiej przyszło

ci; ocen

przeprowadza si

dla

Ocena zdolno

ci kredytowej

bie

żą

- dotyczy niedalekiej przyszło

ci; ocen

przeprowadza si

dla

kredytów krótko- i

rednioterminowych

perspektywiczn

- jej ocen

przeprowadza si

przed udzieleniem

kredytu długoterminowego oraz na:

zdolno

ść

kredytow

pod wzgl

dem formalnoprawnym

zdolno

ść

kredytow

pod wzgl

dem merytorycznym

I. personalny- okre

la stopie

zaufania do wła

cicieli b

zarz

II. ekonomiczny- analiza i ocena bie

żą

cej i przyszło

ciowej sytuacji

ekonomiczno-finansowej firmy i otoczenia

Banki oceniaj

równie

zdolno

ść

kredytow

przedsi

biorstw poprzez metody:

1. ilo

ciowe(finansowe) - składaj

ce si

z analizy poziomej

(porównanie do lat ubiegłych ka

dego elementu) i pionowej

(udziału poszczególnych pozycji w kwocie głównej np. pasywów)

sprawozda

finansowych umo

liwiaj

cych ocen

stanu i wyników

finansowych przedsi

biorstwa oraz analizy wska

nikowej.

Ocena zdolno

ci kredytowej

2. jako

ciowe - dotyczy wewn

trznych i zewn

trznych cech

opisuj

cych jako

ść

funkcjonowania przedsi

biorstwa.

3. mieszane(syntetyczne) - wykorzystuj

jednocze

nie metody

ilo

ciowe i jako

ciowe.

A. Analiza ilo

ciowa:

Analiza wska

nikowa ukazuj

ca wyniki działalno

ci firmy dzieli wska

niki na:

1. wska

niki płynno

2. wska

nik rentowno

np. wska

nik rentowno

ci sprzeda

y ROS= wynik netto/ sprzeda

netto*

100%

3. sprawno

ci działania przedsi

biorstwa

Ocena zdolno

ci kredytowej

np. wska

nik produktywno

ci aktywów WPA= sprzeda

netto/aktywa

ogółem. Informuje ile złotych sprzeda

y netto przynosi przeci

tnie jedna

złotówka aktywów

4. wska

niki zadłu

enia

np. wska

nik zadłu

enia aktywów ZA= zobowi

zania ogółem/aktywa

Przedstawia potencjalny stopie

zabezpieczenia maj

tkiem firmy spłaty jej

zadłu

enia.

B. Analiza jako

ciowa:

Analiza ta jest w formie opisowej i stanowi uzupełnienie informacje
zwi

zane z analiz

ilo

ciow

. Ocenia si

na podstawie analizy SWOT,

analizy czynników ekonomicznych badaj

cych sytuacj

wewn

trzna tj.

jako

ść

kadry, maj

tek trwały firmy, zdolno

ść

finansow

wła

cicieli,

prowadzona strategia marketingowa oraz ocen

otoczenia

ekonomicznego przedsi

biorstwa zwi

zane z charakterem i jako

produktu, rynkiem (struktura dostawców, pozycja konkurencyjna)

Ocena zdolno

ci kredytowej

produktu, rynkiem (struktura dostawców, pozycja konkurencyjna)
rodzajem bran

W przypadku kredytów inwestycyjnych

rednio i długoterminowych

banki wymagaj

biznes planów zawieraj

cych m.in. ogóln

charakterystyk

firmy, produktu i przedsi

wzi

cia, histori

firmy, analiz

marketingow

rynku.

Innym podziałem metod analizy kredytowej jest podział na:

analiz

ekonomiczno-fiansow

obejmuj

analiz

działalno

przedsi

biorstwa i syntetycznych wska

ników finansowych

analiz

punktow

polegaj

na przypisywaniu danym

wielko

ciom okre

lonej liczby punktów

analiza SWOT
analiza dyskryminacyjna- poł

czenie analizy wska

nikowej z

Ocena zdolno

ci kredytowej

analiza dyskryminacyjna- poł

czenie analizy wska

nikowej z

metod

statystyczn

, poprzez które bank klasyfikuje

przedsi

biorstwo do okre

lonej grupy ryzyka: przedsi

biorstwo

bez zastrze

, przedsi

biorstwo bez zdecydowanych sygnałów

dotycz

cych przyszło

ci oraz przedsi

biorstwo zagro

one

upadło

Trzeci podział metod szacowania zdolno

ci to podział na:

metody logiczno – dedukcyjne (okre

lane jako tradycyjne lub

opisowe) zdolno

ść

kredytowa oceniana jest przez dane opisuj

bie

żą

sytuacj

ekonomiczno - finansow

metody empiryczno – indukcyjne (zwane statystyczno -
matematycznymi) opieraj

na prognozowaniu przyszłej

Ocena zdolno

ci kredytowej

matematycznymi) opieraj

na prognozowaniu przyszłej

wypłacalno

ci firmy na podstawie sprawozda

finansowych.

Credit Scoring – ocena punktowa

1. Wykorzystywana przy ocenie zdolno

ci kredytowej osób

indywidualnych

Polega na ocenie punktowej cech jako

ciowych i ilo

ciowych osób

składaj

cych w banku wniosek o kredyt. Ocenia si

tu najistotniejsze

zdaniem banku cechy maj

ce wpływ na analiz

zdolno

ci kredytowej np.

wiek, wykształcenie, zatrudnienie, sytuacj

maj

tkow

, osi

gane

dochody itp. Po wyodr

bnieniu tych cech przyznaje si

dej z nich

okre

lon

liczb

punktów.

Ocena zdolno

ci kredytowej

Zwykle w praktyce stosuje si

skal

czterostopniow

wg której dzieli si

kredytobiorców na:

- dobrych

- przeci

tnych

- słabych

- złych

Credit Scoring – ocena punktowa c.d.

W rzeczywisto

ci ka

dy bank indywidualnie ustala kryteria

przyznawania kredytów, jednak na podstawie przeprowadzonej
obserwacji da si

wyodr

bni

pewien zespół wspólnych cech

charakteryzuj

cych „dobrego klienta”, w szczególno

ci:

- s

wła

cicielami mieszka

lub domów

Ocena zdolno

ci kredytowej

- posiadaj

rodziny (mał

onków, dzieci)

- rzadko zmieniaj

adres zamieszkania

- ich miesi

czne dochody s

sze od przeci

tnej

- rzadko zmieniaj

miejsce pracy

- z punktu widzenia wykonywanego zawodu s

zaliczani do

szczebla wy

szego lub

redniego

Credit Scoring – ocena punktowa c.d.

W praktyce bankowej warto

ść

dziel

ca klientów na dobrych i złych jest tzw.

WARTO

(PUNKTEM) ODCI

CIA. Granica ta ustalana jest w oparciu o

wieloletni

obserwacj

opłacalno

ci kredytów konsumpcyjnych. Warto

ść

nie zawsze jednak jest czynnikiem decyduj

cym.

sto wyznacza si

obszar warto

ci wokół punktu odci

cia (SZARA

STREFA), w ramach którego ostateczn

decyzj

pozostawia si

analitykowi

kredytowemu (DECYZJA PRZEŁAMUJ

CA).

Wykorzystanie metod scoringowych wi

ąż

e si

bezpo

rednio z

Ocena zdolno

ci kredytowej

Wykorzystanie metod scoringowych wi

ąż

e si

bezpo

rednio z

konieczno

zwi

kszenia efektywno

ci obsługi kredytowej klientów.

Uzyskuje si

to dzi

ki standaryzacji oceny zdolno

ci kredytowej i

automatyzacji procesu podejmowania przez bank decyzji. Metoda ta
umo

liwia zatem okre

lenie w syntetyczny sposób wielko

ci ryzyka

zwi

zanego ze stopniem wiarygodno

ci kredytowej klienta, wspomaga

równie

monitorowanie oraz zarz

dzanie portfelem kredytów detalicznych.

Credit Scoring – ocena punktowa c.d.

2. Wykorzystywana równie

przy ocenie zdolno

ci kredytowej

przedsi

biorstwa

Dokonuje si

jej po uprzednim ocenieniu czynników obiektywnych

i subiektywnych. Punktuje si

wszystkie brane wcze

niej pod

uwag

elementy.

Syntetyczna ocena punktowa sytuacji ekonomiczno-finansowej
przedsi

biorstwa jest sum

dwóch elementów:

sumy cz

stkowych ocen punktowych za ka

dy z ocenianych

Ocena zdolno

ci kredytowej

sumy cz

stkowych ocen punktowych za ka

dy z ocenianych

obszarów

korekty punktowej oceny czynników obiektywnych, obejmuj

cej

wyniki wst

pnej analizy sprawozda

finansowych.

System scoringu banku nr Z

Kryteria oceny

Waga
kryterium

Punkty

Suma pkt.

Mno

nik

1. Charakterystyka bran

(wyniki z ostatnich 5 lat,
perspektywy wzrostu
gospodarczego, rozwoju
rynku, regulacje rz

dowe,

czynniki zewn

trzne)

1,00

0,10

2. Charakterystyka firmy:
- pozycja w bran

0,30

1,00

0,15

- pozycja w bran

- dywersyfikacja produkcji
- prawne aspekty działania

0,30
0,30
0,40

1
1
1

3. Management
(do

wiadczenie, strategia,

wyniki)

1,00

0,10

4. Dotychczasowe wyniki:
- zasady ksi

gowo

ci, jako

ść

sprawozdawczo

finansowej,
- wyniki na tle bran

-trendy wyników i mar

zysku

0,20

0,40
0,40

1
1

1,00

0,25

Kryteria oceny

Waga kryterium

Punkty

Suma pkt.

Mno

nik

5. Kondycja finansowa:

- wska

nik pokrycia długu

- wska

nik d

wigni finansowej

-dost

p do

ródeł zewn

trznych

-Płynno

ść

finansowa

-Zobowi

zania pozabilansowe

0,30
0,25
0,10
0,25
0,10

1
1
1
1
1

1,00

0,25

6. Planowanie i projekcje
finansowe
- rozwój od ostatniego raportu
-realno

ść

projekcji finansowych

0,50
0,50

1
1

1,00

0,05

-realno

ść

projekcji finansowych

0,50

Wiarygodno

ść

kredytowa I

(punktacja wa

ona: punkty 1-6 =

90%)

7. Omowa kredytowa
(o ile miała miejsce)

0,25

Wiarygodno

ść

kredytowa II

8. Struktura transakcji (okres
kredytowania, zabezpieczenia
prawne, dodatkowe klauzule
umowne, struktura kredytu w relacji
do holdingu, spółki matki)

1,00

0,10

9. Ocena ogólna

Wska

nik płynno

ci bie

żą

cej

(razy)

(aktywa bie

żą

ce/pasywa

bie

żą

ce)

Punkty

0 - 0,4

0,4 – 0,6

0,6 –1,0

>1,0

Wykorzystanie limitu

Punkty

Wykorzystanie limitu

kredytowego

Punkty

Nieregularne lub b. niskie (0-10%)

Zmienne i przeci

tnie niskie (10-

40%)

rednie do wysokiego (40-80%)

Bardzo wysokie z okazjonalnymi

przekroczeniami (80-105%)

Stałe pełne wykorzystanie z

regularnymi przekroczeniami

(>105%)

Struktura zarz

dzania

Punkty

Kompletny zarz

d z jasno

okre

lonymi kompetencjami oraz

nast

pcami

Przejrzysta struktura z ustalonymi

nast

pcami

Bez widocznych słabo

ci w

zarz

dzaniu, mo

liwe problemy

nast

pców

Braki w zarz

dzaniu, centralizacja

kompetencji, problemy nast

pców

Uzale

nienie od

dostawców/odbiorców; pozycja

rynkowa

Punkty

Przoduj

ca pozycja rynkowa w

zakresie jako

ci produktu. Bez

widocznych uzale

nie

Solidna firma dobrze osadzona na

rynku. Ponad przeci

tna jako

ść

produktu. Bez widocznych uzale

nie

Firma przeci

tna pod wzgl

dem pozycji

Firma przeci

tna pod wzgl

dem pozycji

rynkowej i jako

ci produktu.

Wizerunek firmy i jako

ść

produktu z

widocznymi słabo

ciami oraz

liwymi uzale

nieniami od

kontrahentów.

Słabo pozycja rynkowa, przestarzała

struktura produkcji. Silne uzale

nienie

od dostawców/odbiorców.

Klasyfikacje mened

erskie

Punkty

Doskonałe

Przeci

tne

Słabe

Jako

ść

informacji

Punkty

Spółka akcyjna dostarczaj

stej

i szczegółowej informacji

Pozostała forma prawna firmy

dostarczaj

ca cz

stej i

szczegółowej informacji

Braki w sprawozdawczo

finansowej, tzw. twórcza

rachunkowo

ść

Klasyfikacja Credit scoringu (punktowej oceny ryzyka)

1. Ze względu na cel analizy scoringowej

systemy minimalizujące ryzyko nie, wywiązania się klienta ze
zobowiązań,

systemy maksymalizujące zysk wypracowany, w związku ze
współpracą z danym klientem,

2. Ze względu na oceniany podmiot

scoring osób fizycznych,

scoring podmiotów gospodarczych,

- małych przedsiębiorstw,
- średnich i dużych przedsiębiorstw;

3. ze względu na rodzaj kredytu

scoring kredytów konsumpcyjnych,

- scoring kredytów gotówkowych,

- scoring kredytów samochodowych,
- scoring kredytów hipotecznych,

- scoring wykorzystywany w procesie,

wydawania kart kredytowych,

Ocena zdolno

ci kredytowej

wydawania kart kredytowych,

scoring kredytów gospodarczych,

4. ze względu na cel wykorzystania

zewnętrzny,

wewnętrzny;

5. ze względu na podmiot dokonujący punktowej oceny ryzyka

kredytowego

ocena punktowa banku komercyjnego,

ocena punktowa banku centralnego,

ocena punktowa biura kredytowego,

ocena punktowa agencji ratingowej,

ocena emitentów kart płatniczych,

ocena towarzystwa ubezpieczeniowego,

inne;

6. ze względu na dziedzinę, w której scoring jest

wykorzystywany

scoring bankowy,

scoring ubezpieczeniowy,

scoring marketingowy,

inne (wykorzystywane między innymi w medycynie, w kwestii
podatków itp.).

Zalety i wady techniki scoringowej

ZALETY

WADY

prostota i szybkość analizy,

jednolitość procesu oceny zdolności kredytowej,

zachowanie obiektywizmu oceny,

możliwość prowadzenia elastycznej polityki kredytowej przez
kierownictwo banku,

zmniejszenie liczby złych kredytów,

możliwość rezygnacji z poręczeń przy udzielaniu kredytów,

kontrola i przewidywanie złych długów,

zwiększenie wydajności pracy banku,

możliwość zwiększenia delegacji uprawnień do udzielania

możliwość szybkiej dezaktualizacji systemu i
niezdolność do szybkiego dostosowywania się do
zmian w gospodarce,

budowa tablicy scoringowej jedynie na podstawie
populacji podmiotów, którym zostały przydzielone
kredyty, pomijając grupę klientów, którym wnioski
odrzucono,

zbytnia ogólnikowość,

brak części poświęconej analizie jakościowej,

klasyfikowanie nowo badanych podmiotów jedynie

Ocena zdolno

ci kredytowej

możliwość zwiększenia delegacji uprawnień do udzielania
kredytów,

10.

możliwość wykorzystania w działach marketingu

bezpośredniego,

11.

możliwość szybszej ekspansji na nowe rynki , dotychczas nie
obsługiwane,

12.

zredukowanie żądanych dokumentów niezbędnych do
przeprowadzenia oceny,

13.

skuteczność instrumentu w procesie monitorowania jakości
kredytu w trakcie kredytowania,

14.

zmniejszenie kosztów obsługi,

15.

skrócenie czasu, niezbędnego do przeprowadzenia analizy
kredytowej.

klasyfikowanie nowo badanych podmiotów jedynie
do dwóch klas ryzyka: dobrej i złej, pomijając
klasy pośrednie,

zbyt mała ilość ocenianych cech badanego
podmiotu.

Credit – scoring jako element „Systemu Wczesnego
Ostrzegania”

Modele scoringowe polegaj

na podziale potencjalnych kredytobiorców na

podstawie obiektywnych i mierzalnych cech na dwie grupy:

Grup

o du

ym ryzyku kredytowym

Grup

o niewielkim ryzyku kredytowym.

Modele te staraj

zatem zmniejszy

ryzyko banku w warunkach

niepełno

ci informacji o potencjalnym kredytobiorcy.

niepełno

ci informacji o potencjalnym kredytobiorcy.

Wyodr

bnianie cech charakterystycznych dla ka

dej grupy odbywa si

podstawie danych o kredytobiorcach, którzy zawarli w przeszło

ci stosowne

umowy kredytowe.

O przynale

ci danego kredytobiorcy do jednej z tych grup decyduje

liczba punktów wynikaj

ca z posiadanych przez niego cech.

Posiadanie cech charakterystycznych dla dobrych kredytobiorców
nagradzane jest du

a liczb

punktów, natomiast posiadanie cech cz

sto

wyst

puj

cych u złych kredytobiorców powoduje przyznanie małej liczby

punktów lub nawet doliczenie punktów ujemnych.

Suma punktów zgromadzonych przez wnioskodawc

decyduje o przyznaniu

odmowie udzielenia kredytu. Pozwala to klasyfikowa

podmioty które

w przyszło

ci b

ubiegały si

o przyznanie kredytu.

Stosuj

c powy

procedur

, mo

emy popełni

jednak dwa zasadnicze

bł

dy.

Pierwszy, nazywany bł

dem pierwszego rodzaju, zwi

zany jest z

przyznaniem kredytu podmiotowi nie dotrzymuj

cemu warunków umowy

kredytowej.

Drugi, zwany bł

dem drugiego rodzaju, polega na nieprzyznaniu kredytu

wtedy, gdy powinien on zosta

przyznany.

W drugim przypadku bank traci mo

liwe do uzyskania przychody.

Bł

d pierwszego rodzaju mo

e powodowa

powstanie powa

nych strat

kapitałowych. Poniewa

nie jest mo

liwa jednoczesna minimalizacja

obydwu rodzajów bł

dów, bank z reguły przywi

zuje bardzo małe

znaczenie do oceny bł

du drugiego rodzaju, koncentruj

c si

głownie na

eliminowaniu bł

du pierwszego.

Podstawowym zadaniem credit scoringu jest minimalizacja bł

dów

pierwszego rodzaju.

Credit scoring odgrywa główn

rol

w tzw. nowoczesnym procesie

podejmowania decyzji kredytowych. Do wa

niejszych zada

przed którymi

staje osoba wdra

ca modele scoringowe do systemu w banku nale

żą

staje osoba wdra

ca modele scoringowe do systemu w banku nale

żą

Organizacja projektu budowy karty punktowej w oparciu o reprezentatywn

próbk

historycznych kredytów oraz dane na temat wniosków odrzuconych,

Okre

lenie metody wyboru cech aplikantów (charakterystyk scoringowych),

eliminacja cech nieodpowiednich i okre

lenia punktacji ,

Antycypacja wpływu poło

enia punktu odci

cia (cut-off point) na portfel

kredytów,
Okre

lenie metody analizy poprawno

ci działania karty punktowej oraz

technik monitoringu portfela,
Okre

lenie zastosowania metody punktowej w ró

norodnych obszarach

decyzyjnych w banku.

Wykorzystanie analizy dyskryminacyjnej w scoringu

Pierwotnie analiza polegała na odr

bnym badaniu ka

dego

wska

nika

charakteryzuj

cego inny obszar działalno

ci przedsi

biorstwa – tzw.

jednowymiarowa analiza dyskryminacyjna (test dychotomiczny).

Na podstawie bada

empirycznych wyznaczano tzw. warto

ść

graniczn

(

cut off point), szar

stref

oraz odpowiednie obszary zwi

kszonego i

małego ryzyka upadło

ci. [...] Cech

charakterystyczn

dla

jednowymiarowej analizy dyskryminacyjnej jest brak konieczno

zachowywania zało

co do normalno

ci rozkładu cech diagnostycznych.

Jednak w przypadku wi

kszej liczby wska

ników – szczególnie w razie

otrzymania na ich podstawienie jednoznacznych wyników – uzyskanie
odpowiedzi co do sytuacji danej firmy wymagało przeprowadzenia
dodatkowych analiz b

kierowania si

kryteriami nieformalnymi, np.

intuicj

Istotny przełom w badaniach stanowiło zastosowania przez E. I.
Altmana ( w 1968 r.) do analizy dyskryminacyjnej modelu
ekonometrycznego. Pozwoliło to na syntetyczne powi

zanie wielu

wska

ników w jednym modelu [...].

W analizie dyskryminacyjnej konstruowane jest równanie, które
pomo

e w predykcji warto

ci zmiennej zale

nej na podstawie

danych warto

ci zestawu zmiennych niezale

nych, zmienna zale

jest zmienna jako

ciow

li oznaczymy nasz

jako

ciow

zmienn

zale

przez D i

miemy pod uwag

k zmiennych niezale

nych to nasze równanie

predykcji przyjmie poni

form

gdzie , i = 1,2,...,k s

wagami dyskryminacyjnymi (s

odpowiedniki estymowanych współczynników regresji w regresji
wielorakiej); jest stał

...

Załó

my, i

chcemy wykorzysta

analiz

dyskryminacyjn

do wczesnego

rozpoznawania symptomów zagro

enia zdolno

ci płatniczych przedsi

biorstw.

Zastosowanie wielowymiarowej analizy dyskryminacyjnej wymaga, aby wykorzystane
w niej wska

niki (dotycz

ce zdolno

ci płatniczych i standingu przedsi

biorstw)

spełniały kilka zało

warto

ci wska

ników musz

mie

rozkłady normalne,

wska

niki musz

niezale

ne,

wska

niki musz

mie

żą

zdolno

ść

dyskryminacyjn

– rozdzielaj

przedsi

biorstwa wypłacalne od niewypłacalnych,

obserwacje dla ka

dego pojedynczego obiektu ( przedsi

biorstw wypłacalnych i

niewypłacalnych) musz

pełne, tzn. musimy dysponowa

warto

ciami wszystkich

niewypłacalnych) musz

pełne, tzn. musimy dysponowa

warto

ciami wszystkich

wska

ników dla wszystkich przedsi

biorstw

klasyfikacja przedsi

biorstw musi by

jednoznacznie zdefiniowana, tzn.

przynale

ść

przedsi

biorstw do jednej grupy (wypłacalnych) wyklucza jego

przynale

ść

do drugiej grupy (niewypłacalnych),

klasyfikacja przedsi

biorstw musi by

wyczerpuj

ca, tzn. ka

de analizowane

przedsi

biorstwo musi zosta

zakwalifikowane do grupy przedsi

biorstw

niewypłacalnych b

wypłacalnych.

Niespełnienie powy

szych zało

powoduje,

e funkcja dyskryminacyjna

wyprowadzona dla analizowanych przedsi

biorstw nie jest optymalna, a jej

zastosowanie do innej grupy przedsi

biorstw mo

e spowodowa

wiele

bł

dnych klasyfikacji. Spełnienie tych zało

e zosta

sprawdzone za

pomoc

ró

nych testów i procedur statystycznych.

Założenie

Metody weryfikacji przyjętych założeń

1. Rozkład normalny

testy zgodności – np. test Komłogorova – Smirnova

2. Niezależność wskaźników

analiza korelacyjna

analiza czynnikowa

3. Zdolność rozdzielająca wskaźników

graficzne porównanie średnich arytmetycznych

Metody weryfikacji przyj

tych zało

co do rozkładu normalnego

3. Zdolność rozdzielająca wskaźników

graficzne porównanie średnich arytmetycznych

•

analiza profilowa dla średnich arytmetycznych

•

analiza profilowa dla obszaru nakładania się

analityczne porównanie średnich arytmetycznych

•

test T

•

test mediany

•

Wilcoxon U –test

dychotomiczny test klasyfikacyjny

Konstruowanie funkcji dyskryminacyjnej

W analizie dyskryminacyjnej d

ąż

ymy do utworzenia kombinacji liniowej

zmiennych niezale

nych, która najlepiej dyskryminuje (rozdziela) dwie (lub

cej) grupy okre

lone a priori. Osi

ga si

to przez znalezienie takich

estymatorów współczynników , które maksymalizuj

zmienno

ść

dzygrupow

w stosunku do zmienno

ci wewn

trzgrupowej.

W analizie dyskryminacyjnej znajdujemy tak

kombinacj

liniow

zmiennych (tj. kierunek w przestrzeni), dla której osi

gamy maksymaln

rozró

nialno

ść

(discrimination) mi

dzy grupami.

rozró

nialno

ść

(discrimination) mi

dzy grupami.

Poniewa

w analizie wielowymiarowej zakładamy,

e punkty w ka

dej z

grup maj

wielowymiarowy rozkład normalny (z ró

cymi si

najprawdopodobniej wektorami warto

rednich) , rozkład brzegowy

dej z dwóch populacji widziany z kierunku, który maksymalizuje

rozró

nialno

ść

dzy grupami, jest jednowymiarowym rozkładem

normalnym. Punkt C na skali dyskryminacyjnej jest warto

rozdzielaj

(odcinaj

Pole powierzchni pod krzyw

normaln

jednowymiarowego rzutu

populacji 1, na prawo od C, jest to prawdopodobie

stwo bł

dnego

zaklasyfikowania obserwacji populacji 1 jako nale

żą

cej do populacji

Podobnie, pole powierzchni pod praw

krzyw

rozkładu

normalnego, na lewo od warto

ci C jest prawdopodobie

stwem

bł

dnego zaklasyfikowania punktu nale

żą

cego do populacji 2 jako

elementu populacji 1.

Gdy wektory warto

rednich (centroidy) dwóch grup s

równe (tj.

gdy analiza MANOVA prowadzi do przyj

cia hipotezy zerowej o

równo

ci wielowymiarowych warto

rednich), nie mo

przeprowadzi

dyskryminacji (rozró

nienia) mi

dzy grupami na

podstawie warto

ci zmiennych niezale

nych branych pod uwag

tej analizie. W takim przypadku jednowymiarowe rozkłady
normalne warto

ci na skali dyskryminacyjnej b

identyczne

(dwie krzywe b

pokrywały).

Modele Z-scoringowe s

swoistym uzupełnieniem systemów credit

scoringu w ocenie zdolno

ci kredytowej. Z–scoring podobnie jak

credit scoring oparty jest na analizie dyskryminacyjnej i stanowi
sum

wielu zmiennych ( z tym przypadku wska

ników)

przemno

onych przez odpowiednie wagi.

Wynikiem oblicze

jest warto

ść

Z, okre

laj

ca poziom ryzyka

bankructwa przedsi

biorstwa. W literaturze angloj

zycznej model Z-

score nosi nazw

model analysis lub bankruptcy predictor,

metodologi

(wielowymiarow

analiz

dyskryminacyjn

) nazywa

metodologi

(wielowymiarow

analiz

dyskryminacyjn

) nazywa

multiple discriminant analisis – MDA.

Model Z – score obrazuje poni

sze równanie:

gdzie:
Z – zmienna obja

niana,

bi - współczynniki dyskryminacyjne – wagi wska

ników,

Xi - zmienne obja

niaj

ce – cechy badanego obiektu (wska

niki finansowe).

Proces budowy modeli Z-score przedstawiam si

w sposób bardzo zbli

ony do

budowy modeli credit – scoringu i obejmuje sze

ść

głównych etapów:

Zdefiniowanie poj

cia bankructwa (upadło

ci) firmy, przy czym zazwyczaj definicja ta

...

Zdefiniowanie poj

cia bankructwa (upadło

ci) firmy, przy czym zazwyczaj definicja ta

odpowiada definicjom zawartym w przepisach prawnych,
Wybór próby (populacji) bazowej, składaj

cej si

z grup firm, które zbankrutowały i z

grup „zdrowych” przedsi

biorstw, na podstawie których zostan

okre

lone cechy

charakterystyczne ró

nicuj

ce dwie grupy podmiotów,

Wybór zmiennych stanowi

cych podstaw

funkcji Z-score – jak ju

zostało wcze

niej

zasygnalizowane funkcja składa si

z grupy wska

ników (zmiennych

diagnostycznych), z której wybiera si

kilka wykazuj

cych najwi

ksz

zdolno

ść

prognostyczn

Przyporz

dkowanie wybranym wska

nikom odpowiednich wag,

Wyznaczenie punktu przeci

cia „odcinaj

cego” grup

„zdrowych” przedsi

biorstw od

potencjalnych bankrutów (cut off point),
Sprawdzenie i zastosowanie modelu.

eli przyjmiemy zało

enie o zbli

onej charakterystyce rozkładów

zmiennej Z w przypadku obu zbiorowo

ci ( przedsi

biorstw wypłacalnych i

niewypłacalnych), wówczas do wyznaczenia warto

ci granicznej (cut off

point) wykorzystujemy wzór:

W relacji do warto

ci granicznej rozpatrywany mo

e by

bł

pierwszego rodzaju – polegaj

cy na przyporz

dkowaniu przedsi

biorstwa

w rzeczywisto

ci niewypłacalnego (NW) do grupy przedsi

biorstw

wypłacalnych (W),

wypłacalnych (W),
drugiego rodzaju – polegaj

cy na zakwalifikowaniu przedsi

biorstwa w

rzeczywisto

ci wypłacalnego (W) do grupy przedsi

biorstw niewypłacalnych

(NW).

Zaproponowane podej

cie odno

nie ustalenia warto

ci granicznej pozwala

na wyznaczenie prawdopodobie

stwa popełnienia bł

du odpowiedniego

rodzaju, przy zało

eniu,

e nie istniej

ró

nice w parametrach oszacowania

modelu oraz warto

ci funkcji dyskryminacyjnej w populacji. Zatem obok

szarej strefy rozumianej jako obszar stwierdzonych na podstawie próby –
bł

dów klasyfikacji, wyznaczy

emy granice bezpiecze

stwa z góry

ustalonym prawdopodobie

stwem popełnienia bł

du.

Prawdopodobie

stwo popełnienia bł

du pierwszego i drugiego rodzaju

ogółem zapisa

na jako relacj

odpowiednich obszarów (por rys. 14)

gdzie:

P(I) – prawdopodobie

stwo popełnienia bł

du pierwszego rodzaju,

P(I) – prawdopodobie

stwo popełnienia bł

du pierwszego rodzaju,

P(II) – prawdopodobie

stwo popełnienia bł

du drugiego rodzaju,

- obszar walidacji prawostronnej,
- obszar walidacji lewostronnej,
- obszar wła

ciwy rozkładu przedsi

biorstw niewypłacalnych,

- obszar wła

ciwy rozkładu przedsi

biorstw wypłacalnych,

Przy czym elementy składowe (Onw, Ow, Pnw, Pw) równa

prawdopodobie

stw popełnienia bł

du pierwszego i drugiego rodzaju

na zapisa

w nast

puj

cej postaci:

Wybór zbioru zmiennych diagnostycznych (wska

ników

finansowych) to punkt trzeci a zarazem jedne z wa

niejszych

punktów procesu budowy modelu Z-score. Proces ten mo

emy

podzieli

na dwie składowe, cze

ść

merytoryczn

i formaln

Cze

ść

merytoryczna zajmie si

doborem takich wska

ników które

odpowiedz

nam na pytanie, czy dana firma ma symptomy kryzysu

czy te

nie. Niezb

dna oka

e si

w tym celu analiza mechanizmu

kryzysu przedsi

biorstwa.

czy te

nie. Niezb

dna oka

e si

w tym celu analiza mechanizmu

kryzysu przedsi

biorstwa.

ęść

formalna polega na:

ocenie zdolno

ci dyskryminacyjnych wska

ników,

ocenie stopnia ich skorelowania.

Modele Predykcji upadło

ci:

Z-scoring E. Altman’a

Altman w 1968 r. posługuj

c si

wielowymiarow

analiz

dyskryminacyjn

chciał przyporz

dkowa

przedsi

biorstwa do dwóch grup, wypłacalnych i

niewypłacalnych. Na pierwszym etapie zgromadziła dane 66
przedsi

biorstw. Weszły do nich 33 przedsi

biorstwa, które upadły w ci

nast

pnego roku, i 33 firmy, które w tym czasie pozostawały wypłacalne.

Jako kryterium doboru firm wypłacalnych do firm niewypłacalnych posłu

ył

, podobnie jak Beaver, przynale

bran

, oraz wielko

sumy

bilansowej, dane dotycz

ce firm uzyskał z „Moody’s Industrial Manual”.

Nast

pny etap polegał na doborze odpowiednich wska

ników (cech

diagnostycznych), maj

cych opisywa

klasyfikowane przedsi

biorstwa.

Na podstawie prac z tego etapu z listy 22 wska

ników Altman wybrał 5,

które – według niego – odznaczały si

najlepszymi zdolno

ciami

dyskryminacyjnymi [...] wska

nikami tymi były:

= kapitał pracuj

cy (czyli Nal. + Zap – Zob. bie

żą

ce) / aktywa

= zysk netto / aktywa

= zysk przed spłat

odsetek i podatków (czyli EBIT) / aktywa

= rynkowa warto

ść

kapitału własnego / aktywa

= przychody ze sprzeda

y / aktywa

Stosuj

c analiz

regresji liniowej, E. Altman oszacował posta

funkcji

Stosuj

c analiz

regresji liniowej, E. Altman oszacował posta

funkcji

dyskryminacyjnej dla przedsi

biorstw notowanych na giełdzie, która

wyra

a si

nast

puj

co:

Z = 1,2X

+ 1,4X

+ 3,3X

+ 0,6X

+ 1,0X

Z < 1,81 – strefa przedsi

biorstw niewypłacalnych,

1,81 < Z < 2,99 – „szara strefa”,
Z > 2,99 - strefa przedsi

biorstw wypłacalnych.

Na podstawie próby losowej Altman obliczył warto

ść

funkcji Z, która była

najlepsza do podziału na dwie grupy przedsi

biorstw.

Optymalna warto

ść

Z znajduje si

w przedziale 2,67 – 2,68. Cut off point

wynosi 2,675.
Spo

ród firm, które zbankrutowały, 94% miało na rok przed

niewypłacalno

warto

ść

Z poni

ej 2,675, a w 97% firm, które nie

zbankrutowały wska

nik ten kształtował si

powy

ej 2,675.

Ostatecznie Altman zaproponował podział na trzy obszary podejmowania
decyzji, zale

nie od kształtowania si

warto

ci funkcji Z:

Z < 1,81 – strefa przedsi

biorstw niewypłacalnych,

1,81 < Z < 2,99 – „szara strefa”,
Z > 2,99 - strefa przedsi

biorstw wypłacalnych.

W zwi

zku z tym,

e model Altman’a z 1968 r. nie pozwalał przewidywa

niewypłacalno

ść

firm, których akcje nie były notowane na giełdzie

opublikował on w roku 1983 zrewidowan

posta

modelu z 1968 r.

usuwaj

niedogodno

ść

. Zmiana dotyczyła algorytmu liczenia

wska

nika . W nowej funkcji wska

nik ten jest ilorazem warto

ci ksi

gowej

wszystkich akcji: zarówno uprzywilejowanych, jak i zwykłych, oraz
ksi

gowej warto

ci zobowi

ogółem.

Modele predykcji upadło

ci w warunkach polskich

– QT „Quick Test” E. M

czy

skiej

= wynik brutto + amortyzacja / zobowi

zania krótko- i długoterminowe

= suma bilansowa / zobowi

zania krótko- i długoterminowe

= wynik brutto / aktywa

= wynik brutto / obroty (przychody)

= zapasy / obroty

= obroty / aktywa

Posta

funkcji dyskryminacyjnej:

W = 1,5X

+ 0,08X

+ 10,0X

+ 5,0X

+ 0,3X

+ 0,1X

W = 0 - warto

ść

graniczna

W < 0 – p-stwo zagro

one upadło

0 < W < 1 – p-stwo o do

ść

słabym wyniku ale nie zagro

one

1 < W < 2 – p-stwo do

ść

dobre

W > 2 - p-stwo bardzo dobre

Modele predykcji upadło

ci w warunkach polskich

– J. Gajdki i D. Stosa

= przychody netto ze sprzeda

y /

rednia warto

ść

aktywów w roku

rednia warto

ść

zob. krotk / koszt wytw produkcji sprzedanej * 365 dni

= zysk netto /

rednia warto

ść

aktywów w roku

= zysk brutto/ przychody netto ze sprzeda

= zobowi

zani ogółem / aktywa ogółem

Posta

funkcji dyskryminacyjnej:

Z = 0,7732059 – 0,0856425X

+ 0,0007747X

+ 0,9220985X

+ 0,6535993X

- 0,594687X

Z > 0,45 – przedsi

biorstwo nie zagro

one bankructwem

Z < 0,45 – przedsi

biorstwo zbankrutowane

Biuro Informacji Kredytowej (BIK)

Instytucja powołana w 1997 r. przez Zwi

zek Banków Polskich

i banki w celu gromadzenia, udost

pniania i przechowywania

informacji o aktualnych zobowi

zaniach oraz historii kredytowej

klientów banków.
W momencie składania w banku wniosku oraz po zaci

gni

ciu

zobowi

zania, w BIK odnotowuje si

informacje o kliencie.

W trakcie obsługi zaci

gni

tego kredytu, bank aktualizuje informacje

przynajmniej raz w miesi

cu, przez cały okres trwania zobowi

zania.

BIK nie prowadzi czarnej listy dłu

ników, lecz jedynie

informatycznie monitoruje sposób realizacji zobowi

BIK nie prowadzi czarnej listy dłu

ników, lecz jedynie

informatycznie monitoruje sposób realizacji zobowi

Do BIK trafiaj

dane identyfikacyjne i informacje o zobowi

zaniach

kredytowych, wskazuj

ce m. in. stan pocz

tkowy zobowi

zania,

aktualny stan zadłu

enia oraz histori

kredytow

w uj

ciu

miesi

cznym.

li zobowi

zanie spłacane jest terminowo, dane przetwarzane s

w BIK od momentu zaci

gni

cia zobowi

zania do jego spłaty oraz

dodatkowo po wyga

ciu zobowi

zania, je

li klient wyraził na to

zgod

InfoMonitor Biuro Informacji
Gospodarczej S.A.

Udost

pnia raporty o rzetelno

ci płatniczej konsumentów i

przedsi

biorców powstaj

ce w oparciu o informacje gospodarcze

zgromadzone w Centralnej Ewidencji Dłu

ników.

Szybki dost

p do raportów mo

liwy jest dzi

ki platformie

internetowej, któr

InfoMonitor udost

pnia swoim abonentom.

Pozwala ona na pobranie raportu w ci

gu kilku minut.

Pozwala ona na pobranie raportu w ci

gu kilku minut.

Raport taki zawiera informacje o istnieniu na koncie potencjalnego

kredytobiorcy zaległo

ci wobec banków, nieterminowym płaceniu

rachunków za telefon komórkowy, pr

d lub inne usługi.

Takie informacje pochodz

z banków, firm po

yczkowych,

dostawców usług telekomunikacyjnych, firm dostarczaj

cych energi

elektryczn

, gaz, wod

, operatorów telewizji kablowej, dostawców

Internetu a tak

e wspólnoty i spółdzielni mieszkaniowych, które

przekazuj

do Ewidencji dane o przeterminowanych zaległo

ciach

swoich klientów.

Zabezpieczenia zwrotno

ci kredytów

Zabezpieczenia zwrotno

ci kredytów

Metod

zmniejszenia indywidualnego ryzyka kredytowego s

uzyskane

przez bank zabezpieczenia, które powinny zapewni

odzyskanie

zaanga

owanej sumy kredytowej wraz z odsetkami i prowizjami.

Podstawow

gwarancj

spłaty kredytu dla banku powinna by

sytuacja

ekonomiczno-finansowa kredytobiorcy W wielu przypadkach nie mo

jednak dokładnie oceni

ryzyka zwi

zanego z dan

transakcj

, dotyczy to

np.

kredyty bankowe

ubiegania si

o kredyt przez nowe podmioty gospodarcze, rozpoczynaj

dopiero działalno

ść

gospodarcz

Niestabilne warunki gospodarowania, jak równie

ogólny spadek

koniunktury powoduj

e nawet dobrze rozwijaj

ce si

firmy mog

popa

ść

w trudno

ci finansowe i utraci

zdolno

ść

kredytow

Posiadanie zabezpieczenia pozwala wówczas na odzyskanie cało

ci lub

przynajmniej cz

ęś

ci zaanga

owanych

rodków.

Prawne zabezpieczenia kredytów mo

na podzieli

m.in. na:

płynne

płynne (gwarancje, awale i por

czenia bankowe)

rzeczowe

rzeczowe, czyli niepłynne (hipoteka, zastaw bankowy)

Zabezpieczenia zwrotno

ci kredytów c.d.

Zabezpieczenia zwrotno

ci kredytów c.d.

kredyty bankowe

Zabezpieczenia w pierwszej grupie charakteryzuj

ksz

płynno

, ni

zabezpieczenia w drugiej grupie,

które aby zaspokoi

wierzytelno

ść

banku musz

zosta

najpierw sprzedane.

Prawne zabezpieczenia dziel

tak

e na:

•

osobiste

•

rzeczowe

Zabezpieczenia zwrotno

ci kredytów c.d.

Zabezpieczenia zwrotno

ci kredytów c.d.

kredyty bankowe

Cech

charakterystyczn

osobistych zabezpiecze

rzeczowych jest

odpowiedzialno

ść

osobista

osoby

daj

cej

zabezpieczenie,

rzeczowych

natomiast

–

ograniczenie

odpowiedzialno

poszczególnych składników maj

tku.

ród zabezpiecze

osobistych nale

y wyró

•

weksel własny in blanco

•

por

czenie wekslowe

•

por

czenie według prawa

Zabezpieczenia rzeczowe to:

•

zastaw ogólny

•

bankowy zastaw rejestrowy

•

zastaw na prawach

•

przewłaszczenie na

Zabezpieczenia zwrotno

ci kredytów c.d.

Zabezpieczenia zwrotno

ci kredytów c.d.

kredyty bankowe

•

por

czenie według prawa

cywilnego

•

gwarancj

bankow

•

przelew wierzytelno

•

przyst

pienie do długu

kredytowego

•

pełnomocnictwo

•

przewłaszczenie na
zabezpieczenie

•

kaucja

•

blokada

rodków na rachunku

bankowym

•

hipoteka

Weksel własny in blanco jest dokumentem zawieraj

cym podpis

wystawcy weksla, nie zawiera jednak sumy wekslowej i terminu
płatno

ci. Weksel in blanco jako samoistne zabezpieczenie kredytu

przyjmowany jest od kredytobiorców dobrze znanych bankowi o
dobrej sytuacji ekonomiczno – finansowej.

W momencie składania weksla w banku ani bank, ani kredytobiorca
nie znaj

kwoty, na jak

weksel b

dzie wystawiony.

Zabezpieczenia zwrotno

ci kredytów c.d.

Zabezpieczenia zwrotno

ci kredytów c.d.

kredyty bankowe

nie znaj

kwoty, na jak

weksel b

dzie wystawiony.

Najcz

ęś

ciej ł

cznie z wekslem in blanco wystawca podpisuje, tzw.

deklaracj

do weksla in blanco. Stwierdza ona tre

ść

porozumienia

pomi

dzy wystawc

a bankiem, co do wypełniania weksla.

Bank, który przyj

ł spłat

kredytu od wystawcy weksla lub od

por

czyciela, ma obowi

zek zwróci

mu weksel wraz z deklaracj

wekslow

Prawo por

czyciela do dochodzenia roszcze

przeciwko wystawcy

nie wynika z samego weksla, dlatego por

czyciel powinien

żą

banku wydania mu pokwitowania spłaty kredytu.

Por

cznie wekslowe (awal) – zobowi

zuje por

czyciela na równi z

wystawc

weksla do spłaty kredytu w ustalonych terminach płatno

ci.

Jesli wystawc

weksla in blanco jest np. spółka z ograniczon

odpowiedzialno

por

czenia wekslowego mo

e udzieli

dy ze

wspólników, członek zarz

du czy prokurent. Udzielaj

c za spółk

por

czenia wekslowego wspólnicy czy członkowie zarz

du odpowiadaj

wypełnienie zobowi

zania wekslowego przez spółk

całym swoim

maj

tkiem.

Por

czenie według prawa cywilnego – por

czyciel zobowi

zuje si

Zabezpieczenia zwrotno

ci kredytów c.d.

Zabezpieczenia zwrotno

ci kredytów c.d.

kredyty bankowe

Por

czenie według prawa cywilnego – por

czyciel zobowi

zuje si

spłaty kredytu w razie uchylenia si

kredytobiorcy od wywi

zania si

zobowi

. Por

czycielem za kredytobiorc

e by

równie

bank.

Por

czenie bezterminowe – wówczas gdy por

czyciel w o

wiadczeniu nie

wskazał okresu, w ci

gu którego b

dzie ponosił odpowiedzialno

ść

Por

czenie treminowe – wówczas, gdy pr

czyciel przyjmuje na siebie

odpowiedzialno

ść

za spłat

kredytu na wypadek, gdyby kredytobiorca nie

spłacił go w ci

gu okresu oznaczonego w umowie por

czenia.

Gwarancje bankowe – polegaj

na zobowi

zaniu banku do zapłaty

sumy pieni

ęż

nej kredytodawcy odpowiadaj

cej kwocie

niespłaconych rat kredytu, nale

nych odsetek i kosztów

post

powania, je

li kredytobiorca nie wywi

ąż

e si

ze swoich

zobowi

wobec banku - wierzyciela.

Przelew (cesja) wierzytelno

ci – jako zabezpieczenie kredytu jest

umow

dzy kredytobiorc

lub osob

trzeci

(cedant) a bankiem

Zabezpieczenia zwrotno

ci kredytów c.d.

Zabezpieczenia zwrotno

ci kredytów c.d.

kredyty bankowe

– jako zabezpieczenie kredytu jest

umow

dzy kredytobiorc

lub osob

trzeci

(cedant) a bankiem

udzielaj

cym kredytu, na mocy której kredytobiorca przenosi na

bank swoje prawo do otrzymania konkretnej sumy za sprzedane
towary lub usługi.

Przyst

pienie do długu kredytowego – polega na tym,

e do dotychczasowego kredytobiorcy – dłu

nika

przyst

puje osoba trzecia w charakterze dłu

nika

solidarnego. Dotychczasowy dłu

nik nie zostaje

zwolniony z obowi

zku spłaty kredytu, a nowy

Zabezpieczenia zwrotno

ci kredytów c.d.

Zabezpieczenia zwrotno

ci kredytów c.d.

kredyty bankowe

zwolniony z obowi

zku spłaty kredytu, a nowy

odpowiada wobec banku jak za spłat

kredytu własnego.

Pełnomocnictwo do dysponowania rachunkiem
bankowym – pełnomocnictwa takiego udziela
kredytobiorca lub osoba trzecia, w tym np. por

czyciel.

Zastaw ogólny – dotyczy zbywalnych przedmiotów ruchomych.
Dochodzenie roszczenia przysługuje wierzycielowi niezale

nie od

zmiany wła

ciciela. Prawo zastawu mo

e by

ustanowione na parku

maszynowym, towarach przeznaczonych do sprzeda

y, surowcach

lub półfabrykatach, pojazdach mechanicznych, przedmiotach
warto

ciowych.

Bankowy zastaw rejestrowy – mo

e by

ustanowiony na rzeczach

Zabezpieczenia zwrotno

ci kredytów c.d.

Zabezpieczenia zwrotno

ci kredytów c.d.

kredyty bankowe

Bankowy zastaw rejestrowy – mo

e by

ustanowiony na rzeczach

ruchomych kredytobiorcy. Od umowy zastawu ogólnego bankowy
zastaw rejestrowy ró

ni si

tym,

e przedmiot zastawu mo

pozosta

w posiadaniu kredytobiorcy, co jest niedopuszczalne w

wypadku zastawu ogólnego.

Zastaw na prawach – dotyczy praw zbywalnych, tj. papierów
warto

ciowych (akcje, obligacje), udziałów w spółkach, praw w

zakresie wynalazczo

ci (patent, prawa z umowy licencyjnej). W

działalno

ci kredytowej przy sprzeda

y ratalnej towarów stosuje si

zastaw ustawowy - w razie niespłacenia kredytu bank ma prawo
zastawu roszczenia na nabytym przez kredytobiorc

przedmiocie.

Przewłaszczenie na zabezpieczenie - upowa

nia kredytodawc

przewłaszczenia ruchomych przedmiotów (np. maszyn, pojazdów,
zapasów, bi

uterii) na pokrycie roszcze

z tytułu niespłaconego

kredytu. Przewłaszczenie na zabezpieczenie tym si

ró

ni od

zastawu,

e na czas spłaty kredytu kredytodawca staje si

wła

cicielem rzeczy nale

żą

cych do kredytobiorcy.

Zabezpieczenia zwrotno

ci kredytów c.d.

Zabezpieczenia zwrotno

ci kredytów c.d.

kredyty bankowe

wła

cicielem rzeczy nale

żą

cych do kredytobiorcy.

Kaucja – polega na tym,

e kredytobiorca (lub inna osoba w jego

imienu) składa kredytodawcy zabezpieczenie w postaci

rodków

pieni

ęż

nych, ksi

ąż

eczek i bonów oszcz

dno

ciowych lub innych

przedmiotów warto

ciowych.

Blokada

rodków na rachunku bankowym – polega na

wyodr

bnieniu

rodków na rachunkach bankowych lub

powierzonych bankowi depozytów nale

żą

cych do kredytobiorcy lub

por

czyciela i udost

pnieniu kredytodawcy w momencie powstania

zaległych roszcze

Blokada dokonywana jest na pisemne zlecenie posiadacza
rachunku lub osób posiadaj

cych nieograniczone pełnomocnictwo

do dysponowania tym rachunkiem, przez bank prowadz

cy dany

Zabezpieczenia zwrotno

ci kredytów c.d.

Zabezpieczenia zwrotno

ci kredytów c.d.

kredyty bankowe

do dysponowania tym rachunkiem, przez bank prowadz

cy dany

rachunek. Bank ten powinien wyda

kredytobiorcy potwierdzenie

dokonania nieodwołalnej blokady. Bank wydaj

c to potwierdzenie

bierze tym samym na siebie obowi

zek utrzymania tej blokady.

Hipoteka – obci

ąż

a nieruchomo

ść

dłu

nika prawem do

dochodzenia roszczenia przez wpis do ksi

g wieczystych. Daje

wierzycielowi pierwsze

stwo dochodzenia swych praw do

nieruchomo

ci nawet po zmianie jej wła

ciciela. Ale windykacja

niespłaconego kredytu mo

e nast

tylko w drodze egzekucji na

podstawie wyroku s

dowego.

W stosunku do dobrych kredytobiorców zaci

gaj

cych

krótkookresowe kredyty na działalno

ść

bie

żą

banki mog

nie

żą

dodatkowego zabezpieczenia. Przy kredytach

krótkoterminowych w wypadku klientów o dobrym standingu
finansowym wystarczaj

cym zabezpieczeniem mo

e by

weksel in

blanco. Reguł

jest natomiast wymaganie zabezpieczenia dla

kredytów długoterminowych.

Zabezpieczenia, których ustanowienie jest bardziej skomplikowane i

Zabezpieczenia zwrotno

ci kredytów c.d.

Zabezpieczenia zwrotno

ci kredytów c.d.

kredyty bankowe

Zabezpieczenia, których ustanowienie jest bardziej skomplikowane i
kosztowne (np. hipoteka), powinno si

preferowa

przy kredytach

redio- i długoterminowych. Najszybsz

liwo

ść

uzyskania

rodków stwarzaj

gwarancje bankowe i por

czenia, cho

oczywi

cie realno

ść

zaspokojenia roszcze

banku zale

y od osoby

gwaranta lub por

czyciela. Najbardziej preferowane s

w zwi

zku z

tym gwarancje lub por

czenia udzielane przez banki. Szybk

liwo

ść

zaspokojenia roszcze

banku daje tak

e prawo do

dysponowania rachunkiem bankowym kredytobiorcy lub
por

czyciela.

System tworzenia rezerw celowych

Powszechnym sposobem ograniczania ryzyka zwi

zanego z działalno

banku jest tworzenie i rozwi

zywanie rezerw celowych na nale

bankowe obci

ąż

one ryzykiem kredytowym. W ka

dym systemie bankowym

istniej

rozwi

zania obliguj

ce banki komercyjne do równowa

enia ryzyka

oraz zagro

enia spłaty przez dłu

nika wierzytelno

ci bankowych

adekwatnymi rezerwami, które zwykle maj

nast

puj

ce formy:

- rezerw ogólnych

- rezerw celowych.

kredyty bankowe

- rezerw celowych.

Rezerwy celowe natomiast s

istotnym elementem systemu ewidencji

ksi

gowej, w której zgodnie z zasad

ostro

nej wyceny chodzi o

uchwycenie najbardziej zbli

onej do realnej warto

ci aktywu, jakim

jest nale

ść

kredytowa.

Najwa

niejszym składnikiem tej wyceny jest klasyfikacja nale

stosownie do ich wymiaru nominalnego skorygowanego o ryzyko ich
zwrotu. Systemy bankowe nie reguluj

jednoznacznie sposobu klasyfikacji

nale

ci oraz skali tworzonych rezerw celowych, które w sposób po

redni

lub bezpo

redni s

pokrywane z wypracowanego przez bank zysku.

Kategoria
nale

Charakterystyka klasy ryzyka wg kryterium regulowania
nale

ci i sytuacji ekonomiczno-finansowej

Tworzenie rezerw celowych

Normalne

Nale

ci w wypadku których:

- opó

nienie w spłatach kapitału lub odsetek nie przekracza

1 miesi

- sytuacja ekonomiczno-finansowa dłu

ników nie budzi

obaw

0% nale

ci z wyj

tkiem

nale

ci od osób prywatnych (z

wył

czeniem kredytów

mieszkaniowych), na które tworzy si

rezerwy w wysoko

ci co najmniej

1,5% nale

System klasyfikacji należności oraz tworzenia rezerw celowych w Polsce

System tworzenia rezerw celowych c.d.

kredyty bankowe

1,5% nale

Pod

obserwacj

Nale

ci w wypadku których:

- opó

nienie w spłatach kapitału lub odsetek nie przekracza

1 miesi

- sytuacja ekonomiczno-finansowa dłu

ników nie budzi

obaw, ale które jednak budz

tpliwo

ci wg kryteriów

ustalonych przez bank (np. ze wzgl

du na ryzyko kraju,

regionu, bran

y, grupy klientów, grupy produktów)

Co najmniej 1,5% nale

Poni

standardu

Nale

ci w wypadku których:

- opó

nienie w spłacie kredytu lub odsetek wynosi powy

ej 1

miesi

ca i nie dłu

ej ni

3 miesi

- sytuacja ekonomiczno-finansowa dłu

ników mo

e stanowi

zagro

enie terminowej spłaty nale

Co najmniej 20% nale

tpliwe

Nale

ci w wypadku których:

- opó

nienie w spłacie kredytu lub odsetek wynosi powy

ej 3

miesi

cy i nie dłu

ej ni

6 miesi

- sytuacja ekonomiczno-finansowa dłu

ników ulega

znacznemu pogorszeniu, a zwłaszcza gdy ponoszone straty
naruszaj

fundusz zało

ycielski, kapitał akcyjny, kapitał

zakładowy lub fundusz udziałowy, z zastrze

eniem sytuacji,

gdy nale

ść

wynika z finansowania przedsi

wzi

cia

inwestycyjnego maj

cego stanowi

po jego zrealizowaniu

podstawow

i zasadnicz

baz

działalno

ci, za

ponoszone

straty nie przekraczaj

poziomu zało

onego w planie, na

podstawie którego oceniana była zdolno

ść

kredytowa

dłu

nika, ani te

25% kwoty funduszu zało

ycielskiego,

kapitału akcyjnego, kapitału zakładowego lub funduszu

Co najmniej 50% nale

System tworzenia rezerw celowych c.d.

kredyty bankowe

100

kapitału akcyjnego, kapitału zakładowego lub funduszu
udziałowego

Stracone

Nale

ci w wypadku których:

-opó

nienie w spłacie kredytu lub odsetek wynosi powy

ej 6

miesi

cy, b

-> nale

ci od dłu

ników postawionych w stan

upadło

ci lub likwidacji, z wyj

tkiem, gdy nast

puje ona na

podstawie przepisów o prywatyzacji i komercjalizacji
przedsi

biorstw pa

stwowych

-> nale

ci od dłu

ników, przeciwko którym bank zło

ył

wniosek o wszcz

cie post

powania egzekucyjnego lub

rozpocz

ł zaspokajanie własnych roszcze

z przedmiotów

zabezpiecze

w innym trybie

-> nale

ci od dłu

ników, których miejsce pobytu jest

nieznane i których maj

tek nie został ujawniony

->nale

ci kwestionowane przez dłu

ników na drodze

post

powania s

dowego

- sytuacja ekonomiczno-finansowa pogorszyła si

w sposób

nieodwracalnie uniemo

liwiaj

cy spłacenie długu.

Co najmniej 100% nale