Sylabus
Wydział Turystyki i Rekreacji AWFiS w Gdańsku
PODSTAWY ANATOMII CZŁOWIEKA
1. Prowadzący:
•
Wykłady: prof. nadzw. dr hab. Janusz Jerzemowski
•
Ćwiczenia: dr Barbara Duda, dr Anna Orkwiszewska, dr Ewa Wojtowicz, dr Damian JeŜyk
2.
Wymiar godzin według programu:
Wykłady: 15
Ćwiczenia: 15
3. Semestr: 1
4.
Liczba punktów ECTS: 2
5.
Forma studiów: stacjonarne
6.
Poziom kształcenia: I stopień
7.
Kierunek/specjalność: Turystyka i rekreacja
8.
Status przedmiotu: obowiązkowy
9.
Kompetencje:
L.p.
Jaką wiedzę powinien przyswoić student?
1.
Poznanie podstaw z zakresu anatomii narządu ruchu tzn. budowy kości, ich połączeń,
oraz mięśni ze szczególnym zwróceniem uwagi na mechanikę stawów i analizę ruchów
wykonywanych przez wybrane mięśnie czy grupy mięśniowe, ze szczególnym
zwróceniem uwagi na elementy naraŜone na uraz w naszym organizmie.
2.
Zapoznanie się z budową, strukturą oraz topografią ośrodkowego i obwodowego układu
nerwowego, narządów zmysłów i powłoki wspólnej oraz układów: naczyniowego,
oddechowego, pokarmowego, moczowo - płciowego i wewnątrzwydzielniczego.
L.p.
Jakie umiejętności powinien zdobyć student?
1.
Wykorzystania znajomości budowy anatomicznej narządu ruchu, układu nerwowego i
pozostałych trzew w kontekście funkcjonowania organizmu jako całości.
2.
Umiejętność wykorzystania wiedzy z zakresu anatomii człowieka w praktyce przez
przyszłych organizatorów turystyki i rekreacji, samodzielnie planujących zajęcia
rekreacyjne i animację czasu wolnego.
10.
Treści programowe:
Szczegółowe treści wykładu
Liczba
godzin
wykładu
Szczegółowe treści ćwiczeń
Liczba
godzin
ćwiczeń
Wprowadzenie do anatomii.
Budowa ogólna kości.
Elementy budujące kość. Podział
kości ze względu na kształt. Kości
pneumatyczne.
Rola
układu
kostnego.
1
Podział kośćca. Szkielet osiowy.
Kości szkieletu osiowego. Podział
kości czaszki (część mózgowa i
twarzowa).
Budowa
kręgosłupa.
Pojęcie lordozy, kifozy i skoliozy.
Kości klatki piersiowej. Odporność i
ruchomość klatki piersiowej.
1
Budowa ogólna połączeń kości
Podział połączeń (ścisłe i stawy).
Podział połączeń ścisłych (więzo-
zrosty,
chrząstkozrosty,
kościo-
zrosty). Podział stawów ze względu
na: kształt pow. stawowych, liczbę
osi ruchu, liczbę kości. Budowa
stawu: elementy stałe i dodatkowe.
1
Kręgosłup i jego połączenia
Połączenia ścisłe: więzozrosty - rola
więzadeł w utrzymaniu pionowej
postawy ciała, chrząstkozrosty –
budowa i rola krąŜka międzykręgo-
wego
oraz
jego
zagroŜenia,
kościozrosty.
1
Połączenia kręgosłupa i jego
rola
Stawy kręgosłupa i ich czynność.
Rola kręgosłupa.
1
Kości kończyny górnej i ich
połączenia
Kości
tworzące
kończynę
górną
(obręcz barkowa, kość ramienna,
kości przedramienia i ręki).
Budowa
i
czynność
stawu:
ramiennego,
łokciowego
i
promieniowo-nadgarstkowego.
ZagroŜenia
wynikające
z
duŜej
swobody ruchów.
1
Ogólna budowa mięśni
Rodzaje tkanki mięśniowej. Budowa
mięśnia. Kryteria podziału mięśni.
Narządy pomocnicze. Właściwości
fizyczne
i
biologiczne
mięśni.
Mechanika
mięśni.
Siła
mięśni.
Podział topograficzny mięśni.
1
Kości kończyny dolnej i ich
połączenia
Kości
tworzące
kończynę
dolną
(obręcz biodrowa, kość udowa, kości
podudzia i stopy).
Budowa
i
czynność
stawu:
biodrowego,
kolanowego
oraz
skokowego górnego i dolnego.
1
Układ oddechowy
Górne i dolne drogi oddechowe.
Budowa i połoŜenie narządów. Droga
powietrza.
1
Czynność wybranych mięśni
głowy, szyi i tułowia
Rola
mm.
mimicznych,
m.
mostkowo-obojczykowo-sutkowego,
mm.
grzbietu,
mm.
brzucha,
przepony
i
m.
piersiowego
większego.
1
Układ pokarmowy
Topografia, budowa i rola narządów
przewodu pokarmowego i gruczołów
trawiennych.
1
Czynność wybranych mięśni
kończyny górnej i dolnej
Rola mm. obręczy barkowej, m. 2-
głowego ramienia, m. 3-głowego
ramienia, mm. obręczy biodrowej,
m. 4-głowego uda i m. trójgłowego
łydki.
1
Układ nerwowy –
wprowadzenie
Podziału układu nerwowego.
Opony mózgu i ich rola. Komory
mózgu i płyn mózgowo-rdzeniowy.
Pojęcie neuronu, istoty szarej i
białej.
1
Podsumowanie wiadomości z
narządu ruchu. Elementy
naraŜone na uraz.
Elementy
włókniste
i
chrzęstne
naraŜone
na
uraz.
Elementy
warunkujące pionową postawę ciała
i równowagę oraz podtrzymujące
wysklepienie stopy. Miejsca zmniej-
1szonego oporu.
1
Ośrodkowy układ nerwowy
Pojęcie neuronu, istoty szarej i
białej. Podział mózgowia: mózg,
móŜdŜek, pień mózgu.
Autonomiczny układ nerwowy.
Podział
i
lokalizacja
ośrodków
korowych i podkorowych układu
autonomicznego. Miejsca wstrząso-
rodne.
1
Kolokwium
1
Układ wewnątrzwydzielniczy
Topografia
i
budowa
gruczołów
dokrewnych.
1
Ośrodkowy układ nerwowy
Podział
mózgowia.
Lokalizacja
ośrodków korowych i podkorowych.
Rdzeń kręgowy – budowa i rola. Rola
układu
piramidowego
i pozapira-
midowego.
1
Obwodowy układ nerwowy
Zakres
unerwienia
czuciowego,
ruchowego
i
parasympatycznego
nerwów czaszkowych.
1
Obwodowy układ nerwowy
Budowa
nerwu
rdzeniowego.
Unerwienie ruchowe poszczególnych
grup mięśniowych. Nerwy naraŜone na
uraz - okolice.
1
Narządy zmysłów
Budowa oka i ucha. Droga światła.
Elementy łamiące promień świetlny.
Akomodacja oka.
1
Narządy zmysłów
Droga fali dźwiękowej. Powłoka ciała –
budowa,
wytwory
skóry,
rola.
Lokalizacja narządu węchu, smaku i
równowagi.
1
Układ krwionośny – serce
Topografia serca. Budowa ściany
serca.
Naczynia
wchodzące
i
wychodzące serca.
1
Układ krwionośny
Droga
krwi
w
krąŜeniu
małym.
Doprowadzenie
krwi
tętniczej
do
narządów (krwiobieg duŜy). Tętnice na
których badamy tętno. Odprowadzenie
krwi Ŝylnej – układ Ŝyły głównej górnej
i dolnej. Układ Ŝyły wrotnej.
1
Układ limfatyczny
Narządy limfatyczne - ich lokalizacja.
1
Układ limfatyczny
Odprowadzenie chłonki.
1
Układ moczowy
Topografia, budowa i rola narządów
układu moczowego.
1
Kolokwium
1
Układ płciowy
Topografia i rola narządów
płciowych męskich oraz Ŝeńskich.
1
Kolokwium poprawkowe
1
9. Sposób zaliczenia wykładów: zaliczenie przedmiotu na ocenę
Literatura przedmiotu:
Literatura podstawowa:
1.
Gładykowska-Rzeczycka J. J., 1993, Anatomia człowieka, t. I – II, Wydawnictwo Uczelniane AWF,
Gdańsk.
2.
Duda B., A. Orkwiszewska, 2001, Zeszyt do ćwiczeń z anatomii człowieka, Część pierwsza,
Wydawnictwo Uczelniane AWF, Gdańsk.
3.
Duda B., A. Orkwiszewska, 2000, Zeszyt do ćwiczeń z anatomii człowieka, Część druga, Wydawnictwo
Uczelniane AWF, Gdańsk.
Literatura uzupełniająca:
1.
Kahle W., H. Leonhardt, W. Platzer, 1998, Podręczny atlas anatomii człowieka, t. I – III, Wydawnictwo
Medyczne Słowiński Verlag, Brema.
2.
Sokołowska-Pituchowa J., 1988, Anatomia człowieka, PZWL, Warszawa.
3.
Sylwanowicz W., 1977, Anatomia człowieka, PZWL, Warszawa.
12. Opracowanie programu: dr Barbara Duda