231_Pozlotnik

Spis tre

1. Dane identyfikacyjne zawodu ...................................................

1.1. Kod, nazwa zawodu i usytuowanie zawodu w klasyfika-

cjach ................................................................................

1.2. Notka metodologiczna i autorzy.......................................

2. Opis zawodu ...............................................................................

2.1. Synteza zawodu ..............................................................

2.2. Opis pracy i sposobu jej wykonywania, obszary wyst

powania zawodu .............................................................

2.3.

rodowisko pracy (warunki pracy, maszyny i narz

dzia

pracy, zagro

enia, organizacja pracy) ............................

2.4. Wymagania psychofizyczne, zdrowotne, w tym prze-

ciwwskazania do wykonywania zawodu .........................

2.5. Wykształcenie i uprawnienia niezb

dne do podj

cia

pracy w zawodzie.............................................................

2.6. Mo

liwo

ci rozwoju zawodowego, potwierdzania/wali-

dacji kompetencji .............................................................

2.7. Zadania zawodowe ..........................................................

2.8. Wykaz kompetencji zawodowych ....................................

2.9. Relacje mi

dzy kompetencjami zawodowymi a pozio-

mem kwalifikacji w ERK/PRK ..........................................

3. Opis kompetencji zawodowych ................................................ 10

3.1. Planowanie i organizowanie pracy pozłotniczej Kz1 ...... 10
3.2. Wykonywanie prac pozłotniczych i zabezpieczaj

cych

na pozłocie Kz2 ............................................................... 11

3.3. Kompetencje społeczne KzS .......................................... 12

4. Profil kompetencji kluczowych ................................................ 13

5. Słownik ....................................................................................... 14

1. Dane identyfikacyjne zawodu

1.1. Kod, nazwa zawodu i usytuowanie zawodu

w klasyfikacjach

Według Klasyfikacji zawodów i specjalno

ci na potrzeby rynku pracy

(KZiS 2010):

731606 Pozłotnik

Grupa wielka 7 – Robotnicy przemysłowi i rzemie

lnicy (w Mi

dzy-

narodowej Klasyfikacji Standardów Edukacyjnych ISCED 2011 – po-
ziom 3).

Grupa elementarna 7316 – Szyldziarze, grawerzy i zdobnicy cera-
miki, szkła i pokrewni (w Mi

dzynarodowym Standardzie Klasyfikacji

Zawodów ISCO-08 odpowiada grupie 7316 Sign writers, decorative
painters, engravers and etchers).

Według Polskiej Klasyfikacji Działalno

ci (PKD 2007):

Sekcja R. Działalno

ść

zwi

zana z kultur

, rozrywk

i rekreacj

Dział 90. Działalno

ść

twórcza zwi

zana z kultur

i rozrywk

, Grupa

90.03. Artystyczna i literacka działalno

ść

twórcza.

1.2. Notka metodologiczna i autorzy

Opis standardu kompetencji zawodowych wykonano na podstawie:
analizy

ródeł (akty prawne, klasyfikacje krajowe, mi

dzynarodowe)

oraz głównie wyników bada

analitycznych na 15 stanowiskach pracy

w 15 przedsi

biorstwach (mikro – 15, w tym usługowe – 15), przepro-

wadzonych w lutym i marcu 2013 r.

Zespół Ekspercki:

•

Agata Sapi

ska – „Anbert” Studio Dekoracji Okien i Wn

trz

w Aleksandrowie Łódzkim,

•

Dariusz Bergier – „Portal” Sp. z o.o. Pracownia Konserwacji

i Rekonstrukcji Mebli Historycznych w Tuszynie,

•

Alicja Brewi

ska-Walaszczyk – Pracownia Oprawy Obrazów

„Studio Rama” w Łodzi,

•

Barbara Kapruziak – Łódzkie Centrum Doskonalenia Nauczycieli

i Kształcenia Praktycznego w Łodzi.

Ewaluatorzy:

•

Stanisław Wieci

ski – Wyrób i Renowacja Stylowych Ram,

Oprawa Obrazów w Warszawie,

•

Ludomir Doma

ski – „RAMY – Doma

ski” we Wrocławiu.

Recenzenci:

•

Michał Masorz – „Meander” Pracownia Konserwacji Zabytków

w Gdyni,

•

Zuzanna Stoi

ska-Szozda – Studio Art. Sztuki i Konserwacji

DOT w Warszawie.

Komisja Bran

owa (zatwierdzaj

ca):

•

Leokadia

widerska-Trebel (przewodnicz

ca) – Ogólnopolska

Komisja Rzemiosł Artystycznych Zwi

zku Rzemiosła Polskiego

w Warszawie,

•

Krystyna Stachera – Izba Rzemie

lnicza w Opolu,

•

Wanda Stawarz – Cech Rzemiosł Ró

nych w Prudniku,

•

Romuald Wojtkowiak – Federacja Zwi

zków Zawodowych „Meta-

lowcy” w Warszawie.

Data zatwierdzenia:

•

08.10.2013 r.

2. Opis zawodu

2.1. Synteza zawodu

Pozłotnik powleka powierzchnie z dowolnego materiału cienk

war-

stw

ró

nych metali.

2.2. Opis pracy i sposobu jej wykonywania,

obszary wyst

powania zawodu

Pozłotnik jest zawodem rzemie

lniczo-artystycznym. Celem pracy

pozłotnika jest powlekanie cienk

warstw

metalu (szlachetnego, alumi-

nium itp.) przedmiotów u

ytkowych i wyrobów artystycznych wykonanych

z dowolnego materiału, np. drewna, gipsu, sztukaterii, kamienia, metalu,
w celu podniesienia ich walorów dekoracyjnych. Zadaniem pozłotnika
jest ustalenie zakresu prac na podstawie dokumentacji fotograficznej,
wizji lokalnej lub ogl

dzin przedmiotu do pozłacania. Decyduje on o wy-

borze materiałów do wykonania bazy pod pozłot

i samej pozłoty oraz

dobiera narz

dzia i metody wykonania prac pozłotniczych. Jego obo-

zkiem jest zachowanie zasad technologicznych i przestrzeganie norm

jako

ciowych. Do jego zada

nale

y równie

przygotowanie i sporz

dzenie stosowanych, komponentów w pozłotnictwie. Pozłotnik wykonuje
now

(pierwotn

) pozłot

, retuszuje j

i zabezpiecza, ale mo

e si

rów-

nie

zajmowa

zdejmowaniem wcze

niejszych przemalowa

pozłoty,

albuminu, wtórnych pozłoce

, werniksu z powierzchni pozłoty oraz uzu-

pełnia

braki i dokonywa

rekonstrukcji pozłoty.

2.3.

rodowisko pracy (warunki pracy, maszyny

i narz

dzia pracy, zagro

enia, organizacja pracy)

Miejscem pracy pozłotnika jest pracownia pozłotnicza lub konserwa-

torska. Pozłotnik mo

e by

zatrudniony tak

e w zakładzie ramiarskim,

w wyspecjalizowanej firmie malarskiej oraz w pracowni sztukatorskiej.
Wa

ne jest planowanie i organizowanie procesów technologicznych

zgodnie z wymaganiami sztuki pozłotniczej, zasadami i przepisami
BHP. Do przygotowania podło

a i gruntu pozłotnik stosuje p

dzle,

szpachle, pumeks i papiery

cierne; do szlifowania powierzchni profilo-

wanych i rze

bionych stosuje gładziki – dłuta o ró

nych kształtach.

W pracy pozłotnika stosowane s

równie

: poduszki pozłotnicze i no

pozłotnicze (do krojenia płatków – cienkich warstw metalu), nastrzela-
cze, czyli p

dzle pozłotnicze (do przenoszenia płatków na pozłacany

obiekt) oraz agaty pozłotnicze (gładziki do polerowania pozłoty). Po-
złotnik w swojej pracy u

ytkuje równie

maszyny: szlifierki, walcarki

oraz ró

ne materiały: pokosty, kred

, bejce, szelaki, materiały

cierne,

kamienie polerskie, kleje, mixtiony. Pozłotnik pracuje samodzielnie
(najcz

ęś

ciej) lub w zespole. Prac

charakteryzuj

stałe czynno

ci, jed-

nak ze wzgl

du na ró

norodno

ść

pozłacanych powierzchni nale

y od-

powiednio dostosowywa

parametry procesu technologicznego. Zagro-

eniem jest mo

liwe zwyrodnienie kr

gosłupa zwi

zane z wykonywa-

niem zada

zawodowych w wymuszonej pozycji.

2.4. Wymagania psychofizyczne, zdrowotne,

w tym przeciwwskazania do wykonywania zawodu

Pozłotnik powinien mie

dobry wzrok ze wzgl

du na konieczno

ść

oceny stanu powierzchni przeznaczonej do pozłacania (mo

liwa korekcja

słabego wzroku za pomoc

okularów), sprawny zmysł dotyku, powinien

sprawny ruchowo i mie

dobr

koordynacj

wzrokowo-ruchow

Bardzo wa

na jest zdolno

ść

koncentracji i podzielno

ść

uwagi. Pozłotnik

powinien by

dokładny, rzetelny i cierpliwy oraz dba

o czysto

ść

i porz

dek. Specyfika zawodu wymaga tak

e zdolno

ci manualnych i poczucia

estetyki oraz predyspozycji technicznych i artystycznych. W zwi

zku

z konieczno

wykonywania precyzyjnej i jednocze

nie długotrwałej,

mudnej pracy, przeciwwskazaniem do wykonywania zawodu pozłotnika

jest niezborno

ść

ruchów, nadpobudliwo

ść

psychoruchowa, brak wytrwa-

ło

ci i trudno

ci z koncentracj

podczas realizacji zada

wymagaj

cych

dłu

szego zaanga

owania. Przeciwwskazaniem do wykonywania zawo-

du jest znaczna wada wzroku oraz schorzenia układu oddechowego
i skłonno

ść

do alergii na skutek kontaktu z ró

nymi substancjami che-

micznymi. Ze wzgl

du na mog

sporadycznie wyst

konieczno

ść

wykonania prac pozłotniczych na wysoko

ci (np. prace w ko

ciołach,

przy elementach niedaj

cych si

zdemontowa

) przeciwwskazaniem do

wykonywania tego zawodu mo

e by

k wysoko

ci. W zawodzie istnieje

liwo

ść

zatrudnienia osób niepełnosprawnych – niedosłysz

cych,

głuchoniemych lub z dysfunkcj

ruchow

czyn dolnych.

2.5. Wykształcenie i uprawnienia niezb

dne do podj

cia

pracy w zawodzie

Zawodu pozłotnika mo

na nauczy

u mistrza cechowego. Kom-

petencje w zawodzie pozłotnika mo

na potwierdzi

, zdaj

c w organiza-

cjach rzemie

lniczych egzamin czeladniczy (po minimum 2 latach na-

uki) lub mistrzowski (po spełnieniu koniecznych warunków). Pozłotni-
kiem mo

e zosta

absolwent szkoły artystycznej o profilu plastycznym

po uko

czeniu szkolenia praktycznego lub po przyuczeniu do zawodu

na stanowisku pracy.

2.6. Mo

liwo

ci rozwoju zawodowego, potwierdzania/

/walidacji kompetencji

Pozłotnik mo

e podnosi

kompetencje, uczestnicz

c w kursach spe-

cjalistycznych organizowanych przez konserwatorów dzieł sztuki lub
renowatorów zabytków architektury. Po ich uko

czeniu mo

e otrzyma

wiadczenie, dyplom lub certyfikat. Pozłotnik mo

e doskonali

swoje

umiej

tno

ci w zakładzie introligatorskim (złocenie liter na grzbietach

ksi

ąż

ek), w wytwórniach listew ramiarskich (pozłotnik listwiarz), w pra-

cowniach artystycznych zajmuj

cych si

ramami stylowymi i restauracj

ram antycznych (pozłotnik ramiarz), w zakładzie kamieniarskim (liternic-
two na nagrobkach), w pracowniach malarskich wykonuj

cych złocenia

w obiektach sakralnych, w pracowniach restauratorów zabytków oraz
w pracowniach ceramiki ozdobnej i r

cznego zdobienia porcelany. Po-

złotnik mo

e uczestniczy

w imprezach wystawienniczych. Absolwent

szkoły

redniej mo

e kontynuowa

kształcenie w wy

szej uczelni arty-

stycznej. Pozłotnik mo

e podj

ąć

prac

w zawodach pokrewnych, np.:

731609 Zdobnik ceramiki; 731610 Zdobnik szkła.

2.7. Zadania zawodowe

Z1.

Ocenianie stanu powierzchni przeznaczonej do pozłocenia (nie-
zb

dne kompetencje: Kz1, KzS).

Z2.

Ustalanie zakresu prac i kolejno

ci etapów na podstawie doku-

mentacji fotograficznej, wizji lokalnej lub ogl

dzin (niezb

dne

kompetencje: Kz1, KzS).

Z3.

Dobieranie rodzajów materiałów,

rodków chemicznych, narz

dzi

i metod wykonania prac pozłotniczych (niezb

dne kompetencje:

Kz1, KzS).

Z4.

Przygotowywanie powierzchni do pozłacania (niezb

dne kompe-

tencje: Kz1, KzS).

Z5.

Uzupełnianie ubytków w powierzchni przeznaczonej do pozłoty
(niezb

dne kompetencje: Kz1, KzS).

Z6.

Złocenie powierzchni (drewno, gips, sztukateria, kamie

, metal

i inne materiały) (niezb

dne kompetencje: Kz2, KzS).

Z7.

Zabezpieczanie pozłacanej powierzchni w zale

ci od u

ytych

materiałów (niezb

dne kompetencje: Kz2, KzS).

Z8.

Organizowanie stanowiska pracy zgodnie z zasadami i przepi-
sami BHP, ochrony ppo

., ergonomii i ochrony

rodowiska (nie-

dne kompetencje: Kz1, Kz2, KzS).

2.8. Wykaz kompetencji zawodowych

Kz1 – Planowanie i organizowanie pracy pozłotniczej (potrzebne do

wykonywania zada

: Z1, Z2, Z3, Z4, Z5, Z8).

Kz2 – Wykonywanie prac pozłotniczych i zabezpieczaj

cych na pozło-

cie (potrzebne do wykonywania zada

: Z6, Z7, Z8).

KzS – Kompetencje społeczne (potrzebne do wykonywania zada

Z1÷Z8).

2.9. Relacje mi

dzy kompetencjami zawodowymi

a poziomem kwalifikacji w ERK/PRK

Kompetencje zawodowe potrzebne do wykonywania zada

w za-

wodzie sugeruje si

wykorzysta

do opisu kwalifikacji na poziomie 3

wła

ciwym dla wykształcenia zasadniczego zawodowego w Europej-

skiej i Polskiej Ramie Kwalifikacji. Poziom ten jest uzasadniony miej-
scem usytuowania zawodu w Klasyfikacji zawodów i specjalno

ci (gru-

pa wielka 7 i jej odpowiednik w ISCED 2011).

Osoba wykonuj

ca zawód pozłotnika:

1) w zakresie wiedzy: zna podstawowe fakty, zasady, procesy i poj

cia

ogólne, zna i rozumie podstawowe zale

ci w zawodzie pozłotni-

ka oraz w szerszym zakresie elementarne uwarunkowania prowa-
dzonej działalno

ci w bran

y rzemie

lniczo-artystycznej;

2) w zakresie umiej

tno

ci: potrafi rozwi

zywa

proste, typowe pro-

blemy w zawodzie pozłotnika i wykonywa

niezbyt proste zadania

dotycz

ce wykonywania prac pozłotniczych według ogólnej instruk-

cji, w cz

ęś

ciowo zmiennych warunkach; umie odbiera

i formułowa

niezbyt zło

one wypowiedzi, tak

e bardzo proste wypowiedzi w j

zyku obcym.

3. Opis kompetencji zawodowych

Opis kompetencji dotyczy tylko kompetencji zawodowych zdefinio-

wanych w badaniach na stanowiskach pracy.

Wykonanie zada

zawodowych Z1, Z2, Z3, Z4, Z5, Z8 wymaga po-

siadania kompetencji zawodowej Kz1.

3.1. Planowanie i organizowanie pracy pozłotniczej Kz1

Wiedza – zna i rozumie podsta-
wowe fakty, zasady, procesy, po-
j

cia ogólne i zale

ci zwi

zane

z planowaniem i organizowaniem
pracy pozłotniczej, w szczególno-

ci zna:

−

zasady i przepisy BHP, ochro-

ppo

ergonomii

oraz

ochrony

rodowiska w zakresie

planowania i organizowania
pracy pozłotniczej;

−

rodzaje materiałów stosowa-

nych w pracach pozłotniczych;

−

podstawy materiałoznawstwa

zwi

zanego z pozłotnictwem;

−

rodzaje narz

dzi stosowanych

w pozłotnictwie;

−

techniki i metody wykonania

prac pozłotniczych;

−

zasady organizacji pracy.

Umiej

tno

ci – wykonuje niezbyt

proste zadania zwi

zane z plano-

waniem i organizowaniem pracy
pozłotniczej

według

okre

lonej

instrukcji, w cz

ęś

ciowo zmiennych

warunkach, w szczególno

ci po-

trafi:

−

przestrzega

zasad i przepi-

sów BHP, ochrony ppo

., er-

gonomii oraz ochrony

rodowi-

ska w zakresie planowania
i organizowania pracy pozłotni-
czej;

−

rozró

nia

, ocenia

jako

ść

ma-

teriałów

i ich przydatno

ść

w procesie pozłacania;

−

dobiera

materiały do wykona-

nia konkretnego zadania (kleje,
materiały lakiernicze, spoiwa
itp.);

−

dobiera

narz

dzia w zale

no-

ci od wybranej techniki pozła-

cania, rodzaju powierzchni itp.;

−

stosowa

metody i techniki

wykonania prac pozłotniczych
w zale

ci od rodzaju pozła-

canego materiału, przeznacze-
nia wyrobu oraz od oczekiwa

klienta.

Wykonanie zada

zawodowych Z6, Z7, Z8 wymaga posiadania

kompetencji zawodowej Kz2.

3.2. Wykonywanie prac pozłotniczych

i zabezpieczaj

cych na pozłocie Kz2

Wiedza – zna i rozumie podsta-
wowe fakty, zasady, procesy, po-
j

cia ogólne i zale

ci zwi

zane

z wykonywaniem prac pozłotni-
czych i zabezpieczaj

cych na po-

złocie z wykorzystaniem ró

nych

materiałów i technologii, w szcze-
gólno

ci zna:

−

zasady i przepisy BHP, ochro-

ny ppo

., ergonomii i ochrony

rodowiska w zakresie wyko-

nywania prac pozłotniczych
i zabezpieczaj

cych na pozło-

cie;

−

zasady przechowywania mate-

riałów pozłotniczych;

−

własno

ci materiałów i

rod-

ków chemicznych stosowanych
w pozłotnictwie;

−

zasady pozłacania z zastoso-

waniem ró

nych technik pozło-

tniczych;

−

zasady nanoszenia gruntu;

−

zakres prac konserwatorsko-

-zabezpieczaj

cych i zdobni-

czych;

−

rodzaje maszyn, urz

dze

i na-

dzi stosowanych w pozłot-

nictwie;

−

zasady obsługi maszyn i urz

dze

Umiej

tno

ci – wykonuje niezbyt

proste zadania zwi

zane z wyko-

nywaniem prac pozłotniczych i za-
bezpieczaj

cych na pozłocie z wy-

korzystaniem ró

nych materiałów

i technologii według okre

lonej in-

strukcji, w cz

ęś

ciowo zmiennych

warunkach, w szczególno

ci po-

trafi:

−

przestrzega

zasad i przepi-

sów BHP, ochrony ppo

., er-

gonomii i ochrony

rodowiska

w zakresie wykonywania prac
pozłotniczych i zabezpieczaj

cych na pozłocie;

−

zabezpiecza

przechowywane

i przygotowywane materiały;

−

oczyszcza

powierzchnie ze

starych powłok, zabrudze

, od-

tłuszcza

podło

e, przygotowy-

grunt, gruntowa

;

−

pozłaca

powierzchni

techni-

pozłacania na pulment;

−

pozłaca

powierzchni

techni-

pozłacania na mixtion;

−

zabezpiecza

pozłocon

po-

wierzchni

;

−

ozdabia

pozłocon

powierz-

chni

;

−

obsługiwa

maszyny, urz

dze-

nia i narz

dzia stosowane

w pozłotnictwie.

5. Słownik

Zawód

−

zbiór zada

(zespół czynno

ci) wyodr

bnionych w wyniku społecz-

nego podziału pracy, wykonywanych stale lub z niewielkimi zmianami
przez poszczególne osoby i wymagaj

cych odpowiednich kwalifikacji

i kompetencji (wiedzy, umiej

tno

ci oraz kompetencji społecznych)

zdobytych w wyniku kształcenia lub praktyki. Wykonywanie zawodu
stanowi

ródło dochodów.

Specjalno

ść

−

jest wynikiem podziału pracy w ramach zawodu, zawiera cz

ęść

czynno

ci o podobnym charakterze (zwi

zanych z wykonywan

funkcj

lub przedmiotem pracy) wymagaj

cych pogł

bionej lub do-

datkowej wiedzy i umiej

tno

ci zdobytych w wyniku dodatkowego

szkolenia lub praktyki.

Zadanie
zawodowe

−

logiczny wycinek lub etap pracy w ramach zawodu o wyra

nie okre-

lonym pocz

tku i ko

cu, wyodr

bniony ze wzgl

du na rodzaj lub

sposób wykonywania czynno

ci zawodowych powi

zanych jednym

celem, ko

cy si

produktem, usług

lub decyzj

Kompetencje
zawodowe

−

wszystko to, co pracownik wie, rozumie i potrafi wykona

, odpowied-

nio do sytuacji w miejscu pracy. Opisywane s

trzema zbiorami: wie-

dzy, umiej

tno

ci oraz kompetencji społecznych.

Wiedza

−

zbiór opisów faktów, zasad, teorii i praktyk przyswojonych w procesie

uczenia si

, odnosz

cych si

do dziedziny uczenia si

lub działalno-

ci zawodowej.

Umiej

tno

−

zdolno

ść

wykonywania zada

i rozwi

zywania problemów wła

ci-

wych dla dziedziny uczenia si

lub działalno

ci zawodowej.

Kompetencje
społeczne

−

zdolno

ść

autonomicznego i odpowiedzialnego uczestniczenia w

yciu

zawodowym i społecznym oraz kształtowania własnego rozwoju,
z uwzgl

dnieniem kontekstu etycznego.

Kompetencje
kluczowe

−

wiedza, umiej

tno

ci i postawy odpowiednie do sytuacji, niezb

dne

do samorealizacji i rozwoju osobistego, bycia aktywnym obywatelem,
integracji społecznej i zatrudnienia.

Standard
kompetencji
zawodowych

−

norma opisuj

ca kompetencje zawodowe konieczne do wykonywania

zada

zawodowych wchodz

cych w skład zawodu, akceptowana

przez przedstawicieli organizacji zawodowych i bran

owych, praco-

dawców, pracobiorców i innych kluczowych partnerów społecznych.

Kwalifikacja

−

zestaw efektów uczenia si

(zasób wiedzy, umiej

tno

ci oraz kompe-

tencji społecznych), których osi

gni

cie zostało formalnie potwier-

dzone przez uprawnion

instytucj

Europejska
Rama
Kwalifikacji

−

przyj

ta w Unii Europejskiej struktura i opis poziomów kwalifikacji,

umo

liwiaj

cy porównywanie kwalifikacji uzyskiwanych w ró

nych

krajach. W Europejskiej Ramie Kwalifikacji wyró

niono 8 poziomów

kwalifikacji opisywanych za pomoc

efektów uczenia si

; stanowi

one układ odniesienia krajowych ram kwalifikacji.

Polska Rama
Kwalifikacji

−

opis hierarchii poziomów kwalifikacji wpisywanych do zintegrowane-

go rejestru kwalifikacji w Polsce.

Krajowy
System
Kwalifikacji

−

ogół rozwi

słu

żą

cych ustanawianiu i nadawaniu kwalifikacji

(potwierdzaniu efektów uczenia si

) oraz zapewnianiu ich jako

ci.