Elektroniczne Techniki Pomiarowe
- laboratorium
Ćwiczenie 2
„Struktura blokowa cyfrowych przyrządów pomia-
rowych”
Instrukcja laboratoryjna
„Człowiek - najlepsza inwestycja”
Projekt współfinansowany przez Unię Europejską
w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego
Warszawa 2010
2
Ćwiczenie 2
„Struktura blokowa cyfrowych przyrządów pomiarowych”
Elektroniczne Techniki Pomiarowe
2
. Struktura blokowa cyfrowych przyrządów pomia-
rowych
2
.1. CEL ĆWICZENIA
1. Praktyczne zapoznanie się z budową i zasadą działania wybranych cyfrowych mier-
ników elektronicznych na podstawie schematu blokowego.
2. Wykonanie pomiarów sygnałów elektrycznych w wybranych blokach cyfrowych
przyrządów pomiarowych.
2
.2. PRZEDMIOT ĆWICZENIA I POMOCE
2
.2.1. Przedmiot ćwiczenia
Przedmiotem ćwiczenia są wybrane cyfrowe przyrządy pomiarowe oraz oscylogramy
napięć występujące w poszczególnych blokach tych przyrządów.
Do dyspozycji studentów są materiały teoretyczne do ćwiczenia i literatura podana w
materiałach teoretycznych.
2.2.2. Wymagane zagadnienia teoretyczne
Cyfrowe metody i przyrządy do pomiaru czasu i częstotliwości. Budowa, zastosowania
i właściwości użytkowe częstościomierzy – czasomierzy cyfrowych. Zasady pracy i właściwo-
ści woltomierzy cyfrowych impulsowo – czasowych i z podwójnym całkowaniem.
2.3.
WYKONANIE ĆWICZENIA
2.3.1. Wykaz
przyrządów:
Częstościomierz cyfrowy typu PFL-20
Woltomierz cyfrowy typu VC-10-T
Woltomierz cyfrowy typu V-540
Ćwiczenie 2 3
„Struktura blokowa cyfrowych przyrządów pomiarowych”
Elektroniczne Techniki Pomiarowe
Generator funkcyjny typu POF-1
Zasilacz stabilizowany typu 5121
Oscyloskop typu OS 5100 RA
2.3.2.
Podstawowe bloki częstościomierzy cyfrowych na przykładzie często-
ściomierza typu PFL-20
2.3.2.
1. Zasada działania częstościomierzy cyfrowych
Dokonać analizy pracy częstościomierza przy pomiarze częstotliwości, okresu i
czasu na podstawie schematu blokowego przedstawionego na rysunku 1.
Rys.1. Schemat blokowy częstościomierza
2.3.2.2.
Badanie właściwości użytkowych wzmacniaczy wejściowych
2.3.2.2.
1. Pomiar minimalnej częstotliwości przenoszenia wzmacniacza A
Dokonać pomiaru minimalnej częstotliwości przenoszenia f
min
wzmacniacza A
przy U
WEApp
= 5V. Dzielnik wejściowy wzmacniacza A ustawić w położenie 1:1.
Czas pomiaru - 1sek. Napięcie mierzone - sinusoidalne bez składowej stałej. Obserwować
>
>
~
Powielacz
x 2
Dzielniki
f
Układ
kasowania
Licznik
Wskaźnik
cyfrowy
Zespół prze-
łączników
rodzaju pracy
Generator
kwarcowy
start
stop
WE
Bramka i
układ
sterowania
>
We A
We B
We C
We f
zewn
+
+
-
-
Pamięć
4
Ćwiczenie 2
„Struktura blokowa cyfrowych przyrządów pomiarowych”
Elektroniczne Techniki Pomiarowe
wskazania częstościomierza oraz przebieg U
WYA
( gniazdo na tylnej płycie częstościomierza).
f
min
- minimalna częstotliwość prawidłowo mierzona przez częstościomierz
(pomiar jest błędny, gdy wskazanie częstościomierza jest w przybliżeniu dwa razy większe
od częstotliwości generatora ).
Narysować i wyjaśnić przebiegi U
WYA
= f(t), dla f = 1kHz oraz dla f = f
min
.
2.3.2.2.2. Pomia
r wartości minimalnej amplitudy napięcia wyzwalającego czę-
stościomierz przez wzmacniacz A
Dokonać pomiaru napięcia U
WEAmin
wyzwalającego częstościomierz przy dzielniku A
ustawionym w położenie 1:1 oraz 1:10 dla f = kHz.
Narysować i wyjaśnić przebiegi napięcia U
WYA
= f(t) przy U
WEAmin
oraz przy
U
WEApp
=5V, dzielnik A ustawiony w położeniu 1:1.
2.3.2.2.
3. Pomiar wartości minimalnej amplitudy napięcia wyzwalającego czę-
stościomierz przez wzmacniacz B
Dokonać pomiaru minimalnej amplitudy napięcia wyzwalającego dla regulato-
ra wyzwalania ustawionego w położenie „Auto”, „Max(-)”, „0” i Max(+). Dzielnik B
w położeniu 1:1, f=1kHz.
Narysować i wyjaśnić przebieg napięcia U
WEB
=f(t) oraz przebiegi napięć U
WYB
=f(t)
dla rozpatrywanych przypadków. Zaobserwować i wyjaśnić wpływ zmiany zbocza wyzwala-
jącego na kształt przebiegów.
2.3.2.
3. Źródła częstotliwości wzorcowych (generator wzorcowy, powielacz i
dzielnik częstotliwości)
Przy pomocy oscyloskopu zaobserwować przebiegi napięć o częstotliwościach
wzorcowych.
Ćwiczenie 2 5
„Struktura blokowa cyfrowych przyrządów pomiarowych”
Elektroniczne Techniki Pomiarowe
Narysować i wyjaśnić przebiegi napięć wzorcowych o częstotliwości 10MHz i 1MHz
(wyjścia na tylnej płycie częstościomierza).
2.3.2.4. Bramka
Zaobserwować i wyjaśnić przebieg napięcia na wyjściu bramki przy pomiarze
częstotliwości wzorcowej 10MHz.
Narysować przebieg napięcia bramki U
WYbramki
=f(t) dla czasu pomiaru równego
0,01sek. i minimalnej wartości czasu odczytu.
Dokonać pomiaru czasów otwarcia bramki przy pomocy oscyloskopu.
2.3.2.5. Licznik
Zaobserwować i wyjaśnić różnice w pracy częstościomierza przy włączonej
i wyłączonej pamięci (przełącznik na tylnej płycie przyrządu).
2.3.3.. Podstawowe bloki woltomierzy cyfrowych z przetwornikiem impulsowo -
czaso
wym na przykładzie woltomierza typu VC-10-T
2.3.3.1.
Zasada działania woltomierza cyfrowego z przetwornikiem impulsowo -
czasowym
Dokonać analizy pracy woltomierza cyfrowego impulsowo - czasowego na
podstawie schematu blokowego przedstawionego na rysunku 2.
6
Ćwiczenie 2
„Struktura blokowa cyfrowych przyrządów pomiarowych”
Elektroniczne Techniki Pomiarowe
Rys.2. Schemat blokowy woltomierza cyfrowego z przetwarzaniem impulsowo-
czasowym
2.3.3
.2. Obserwacja przebiegów napięć woltomierza z przetwornikiem impul-
sowo-czasowym
Do woltomierza dołączyć napięcie z zasilacza.
1. Zaobserwować jednocześnie przy pomocy oscyloskopu przebiegi napięć U
1
i U
2
,
synchronizując oscyloskop wewnętrznie przebiegiem napięcia U
1
.
Narysować i wyjaśnić obserwowane oscylogramy napięć U
1
i U
2
.
2. Zaobserwować i narysować oscylogram napięcia U
3
.
3. Zaobserwować jednocześnie przebiegi napięć U
2
, U
4
, U
5
i U
6
przy pomocy oscylo-
skopu czterokanałowego. Oscyloskop synchronizować wewnętrznie przebiegiem napięcia U
2
.
Narysować i wyjaśnić obserwowane oscylogramy napięć.
Zaobserwować i wyjaśnić zmiany w oscylogramach, wynikające ze zmiany wartości
napięcia mierzonego oraz polaryzacji tego napięcia. Zaznaczyć te zmiany na rysunkach.
Generator
napięcia
wzorcowego
Wzmac-
niacz
wejścio-
wy
Obwody
wejściowe
Genera-
tor taktu-
jący
Kompara-
tor zerowy
Kompara-
tor pomia-
rowy
Generator
impulsów
wzorcowych
Bramka
Licznik
Wskaźnik
cyfrowy
U
U
2
U
U
5
U
4
U
6
U
3
U
1
WE
Ćwiczenie 2 7
„Struktura blokowa cyfrowych przyrządów pomiarowych”
Elektroniczne Techniki Pomiarowe
2.3.4.
Podstawowe bloki woltomierzy cyfrowych z przetwornikiem podwójnie
całkującym na przykładzie woltomierza typu V-540
2.3.4.
1. Zasada działania woltomierza cyfrowego z przetwornikiem podwójnie
całkującym
Dokonać analizy pracy woltomierza cyfrowego z podwójnym całkowaniem
na podstawie schematu blokowego przedstawionego na rysunku 3.
Rys.3. Schemat blokowy woltomierza cyfrowego z przetwarzaniem podwójnego cał-
kowania.
2.3.4
.2 Obserwacja przebiegów napięć woltomierza z przetwornikiem podwój-
nie ca
łkującym
Do woltomierza dołączyć napięcie z zasilacza.
1. Zaobserwować jednocześnie, przy pomocy oscyloskopu, przebiegi napięć U
1
i U
2
,
synchronizując oscyloskop wewnętrznie przebiegiem napięcia U
1
.
Wzmacniacz
wejściowy
Przetwornik
U
t
Układ
wejściowy
Generator
500kHz
Wskaźnik
cyfrowy
Licznik
Bramka
Pamięć
Układ
sterowania
przetwornika
Układ
sterowania
części cyfro-
wej
U
2
U
3
U
5
U
4
U
1
WE
8
Ćwiczenie 2
„Struktura blokowa cyfrowych przyrządów pomiarowych”
Elektroniczne Techniki Pomiarowe
Narysować i wyjaśnić obserwowane oscylogramy napięć.
2. Zaobserwować jednocześnie przebiegi napięć U
2
, U
3
, U
4
, i U
5
. Oscyloskop czteroka-
nałowy synchronizować wewnętrznie przebiegiem napięcia U
2
.
Narysować i wyjaśnić obserwowane oscylogramy napięć.
Zaobserwować i wyjaśnić zmiany w oscylogramach wynikające ze zmiany wartości na-
pięcia mierzonego oraz polaryzacji tego napięcia. Zaznaczyć te zmiany na rysunkach.
3. Wyznaczanie stałej czasowej całkowania T przetwornika oraz wartości wewnętrz-
nych napięć wzorcowych przetwornika
Na podstawie zależności teoretycznych i obserwowanych oscylogramów obli-
czyć wartość stałej czasowej całkowania T oraz wartość wewnętrznych napięć wzorcowych
przetwornika. Przyjąć, że na zakresie U
z
=10V wzmocnienie wzmacniacza wejściowego wol-
tomierza wynosi 1.
2.4. SPRAWOZDANIE Z ĆWICZENIA
W sprawozdaniu należy umieścić spostrzeżenia i wnioski dotyczące poszcze-
gólnych punktów pomiarowych. Na podstawie wyników uzyskanych w ćwiczeniu opisać za-
sadę działania i właściwości poszczególnych przyrządów.. Oscylogramy i wyniki pomiarów i
obliczeń należy umieścić w protokole zamieszczonym poniżej.
2.5. LITERATURA
1.
Materiały teoretyczne do ćwiczenia
2.
A. Chwaleba, M. Poniński, A. Siedlecki - Metrologia elektryczna, WNT, 2003
3.
M. Stabrowski - Miernictwo elektryczne - Cyfrowa technika pomiarowa, OWPW,
1994
4.
J. Dusza, G. Gortat, A. Leśniewski - Podstawy miernictwa, OWPW, 2002
5.
A. Marcyniuk - Podstawy miernictwa elektrycznego, WPŚ, 2002
6.
J. Czajewski - Podstawy metrologii elektrycznej, OWPW,2003
Ćwiczenie 2 9
„Struktura blokowa cyfrowych przyrządów pomiarowych”
Elektroniczne Techniki Pomiarowe
PROTOKÓŁ POMIARÓW
Nr ćw.
2
STRUKTURA BLOKO-
WA CYFROWYCH
PRZYRZĄDÓW
POMIAROWYCH
LABORATORIUM
ELEKTRONICZNYCH TECHNIK
POMIAROWYCH
..................................
Imię
..................................
Nazwisko
..............
Grupa
..............
Zespół
INSTYTUT METROLOGII I INŻYNIERII
BIOMEDYCZNEJ
Politechniki Warszawskiej
..................................
Data wykonania
..............
Podpis
prow
.
..............
Ocena
Wykaz przyrządów:
Częstościomierz cyfrowy typu PFL-20
Woltomierz cyfrowy typu VC-10-T
Woltomierz cyfrowy typu V-540
Generator funkcyjny typu POF-1
Zasilacz stabilizowany typu 5121
Oscyloskop typu OS 5100RA.
1. Podstawowe bloki częstościomierzy cyfrowych na przykładzie częstościomierza
typu PFL-20
1.1.Schemat blokowy częstościomierza
>
>
~
Powielacz
x 2
Dzielniki
f
Układ
kasowania
Licznik
Wskaźnik
cyfrowy
Zespół prze-
łączników
rodzaju pracy
Generator
kwarcowy
start
stop
WE
Bramka i
układ
sterowania
>
We A
We B
We C
We f
zewn
+
+
-
-
Pamięć
10
Ćwiczenie 2
„Struktura blokowa cyfrowych przyrządów pomiarowych”
Elektroniczne Techniki Pomiarowe
Dokonać analizy pracy układu.
1.2. Pomiar wartości minimalnej amplitudy napięcia wyzwalającego częstościomierz
przez wzmacniacz B
Poziom
U
WEBmin
AUTO
MAX ( - )
0
MAX (+ )
0,5
1,0
1,5
2,0
2,5
3,0
3,5
0
2
-2
U
WEB
[V]
t[ms]
Poziom „AUTO”
Poziom „0”
0,5
1,0
1,5
2,0
2,5
3,0
3,5
0
2
-2
U
WYB
[V]
t[ms]
0,5
1,0
1,5
2,0
2,5
3,0
3,5
0
2
-2
U
WYB
[V]
t[ms]
0,5
1,0
1,5
2,0
2,5
3,0
3,5
0
2
-2
U
WYB
[V]
t[ms]
0,5
1,0
1,5
2,0
2,5
3,0
3,5
0
2
-2
U
WYB
[V]
t[ms]
Poziom „MAX (-)”
Poziom „MAX (+)”
Ćwiczenie 2
11
„Struktura blokowa cyfrowych przyrządów pomiarowych”
Elektroniczne Techniki Pomiarowe
1.3. Pomiar minimalnej częstotliwości przenoszenia wzmacniacza A
U[V] f=1kHz
U[V]
f=f
min
t[ms]
t[ms]
0,5
1,0
1,5
2,0
2,5
3,0
3,5
0
5
-5
50
100
150
200
250
300
350
0
2
-2
f
min
= ................
1.4. Pomiar wartości minimalnej amplitudy napięcia wyzwalającego częstościomierz
przez wzmacniacz A
Dzielnik A
1:1
1:10
U
WEAmin
U
WYA
[V] U
WEA
=U
WEAmin
U
WYA
[V] U
WYApp
=5V
t[ms]
t[ms]
0,5
1,0
1,5
2,0
2,5
3,0
3,5
0
0,2
0,5
1,0
1,5
2,0
2,5
3,0
3,5
0
5
-0,2
-5
1.5. Źródła częstotliwości wzorcowych (generator wzorcowy, powielacz i dzielnik często-
tliwości)
0,2
0,4
0,6
0,8
1,0
1,2
1,4
0
5
-5
U[V]
t[
s]
0,2
0,4
0,6
0,8
1,0
1,2
1,4
0
5
-5
U[V]
t[
s]
f = 10MHz
f = 1MHz
1.6. Bramka
T
p
=0,01s; t
odczytu
= min.
T
0,01
= ............; T
0,1
= ................;
T
1,0
= .............; T
10
= ..................
Dokonać analizy uzyskanych wyników w p. 1.2. - 1.6.
10
20
30
40
50
60
70
0
U
WYbramki
[V]
t[ms]
12
Ćwiczenie 2
„Struktura blokowa cyfrowych przyrządów pomiarowych”
Elektroniczne Techniki Pomiarowe
2. Podstawowe bloki woltomierzy cyfrowych z przetwornikiem impulsowo - czasowym
na przykładzie woltomierza typu VC-10-T
Dokonać analizy pracy układu
2.1. Obserwacja przebiegów napięć woltomierza z przetwornikiem impulsowo-
czasowym
Generator
napięcia
wzorcowego
Wzmac-
niacz
wejścio-
wy
Obwody
wejściowe
Genera-
tor taktu-
jący
Kompara-
tor zerowy
Kompara-
tor pomia-
rowy
Generator
impulsów
wzorcowych
Bramka
Licznik
Wskaźnik
cyfrowy
U
U
2
U
U
5
U
4
U
6
U
3
U
1
WE
Ćwiczenie 2
13
„Struktura blokowa cyfrowych przyrządów pomiarowych”
Elektroniczne Techniki Pomiarowe
20
40
60
80
100
120
140
0
U
1
[V]
t[ms]
160
180
200
20
40
60
80
100
120
140
0
U
2
[V]
t[ms]
160
180
200
0,5
1,0
1,5
2,0
2,5
3,0
3,5
0
U
3
[V]
t[
s]
4,0
4,5
5,0
t[ms]
2
4
6
8
10
12
14
0
U
2
[V]
16
18
20
t[ms]
2
4
6
8
10
12
14
0
U
4
[V]
16
18
20
t[ms]
2
4
6
8
10
12
14
0
U
5
[V]
16
18
20
t[ms]
2
4
6
8
10
12
14
0
U
6
[V]
16
18
20
14
Ćwiczenie 2
„Struktura blokowa cyfrowych przyrządów pomiarowych”
Elektroniczne Techniki Pomiarowe
Dokonać analizy uzyskanych wyników.
3. Podstawowe bloki woltomierzy cyfrowych z przetwornikiem podwójnie całkującym
na przykładzie woltomierza typu V-540
Dokonać analizy pracy układu
Wzmacniacz
wejściowy
Przetwornik
U
t
Układ
wejściowy
Generator
500kHz
Wskaźnik
cyfrowy
Licznik
Bramka
Pamięć
Układ
sterowania
przetwornika
Układ
sterowania
części cyfro-
wej
U
2
U
3
U
5
U
4
U
1
WE
Ćwiczenie 2
15
„Struktura blokowa cyfrowych przyrządów pomiarowych”
Elektroniczne Techniki Pomiarowe
3.1 Obserwacja przebiegów napięć woltomierza z przetwornikiem podwójnie całkują-
cym
T = .............
U
wz
= .............
t[ms]
10
20
30
40
50
60
70
0
U
1
[V]
80
100
120
t[ms]
10
20
30
40
50
60
70
0
U
2
[V]
80
100
120
t[ms]
10
20
30
40
50
60
70
0
U
3
[V]
80
100
120
t[ms]
10
20
30
40
50
60
70
0
U
4
[V]
80
100
120
t[ms]
10
20
30
40
50
60
70
0
U
5
[V]
80
100
120
Dokonać analizy uzyskanych wyników.