plik

Badanie okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy
W 2008 roku inspektorzy pracy zbadali okoliczności i przyczyny 60 wypadków przy pracy, w
których poszkodowanych zostało 70 osób, w tym 13 śmiertelnie, 31 – ciężko oraz 26 – lekko.

Rok

Liczba zbadanych

ypadków

Liczba poszkodowanych

ogółem

ze skutkiem

śmiertelnym

ciężkie

uszkodzenia

ciała

lżejsze

obrażenia

ciała

2008

ogółem

w tym zbiorowe

2007

ogółem

w tym zbiorowe

2006

ogółem

w tym zbiorowe

Wypadki zbiorowe stanowiły 11,7% ogólnej liczby zbadanych wypadków. W

wypadkach  tych  poszkodowanych  zostało  17  osób  (24,3%  ogółu  poszkodowanych).  Cztery
osoby    doznały  ciężkich  uszkodzeń  ciała,  a  13  osób  zostało  lekko  poszkodowanych.
Mężczyźni stanowili 90% poszkodowanych.

W stosunku do roku poprzedniego nastąpił wzrost o 30,4% liczby przeprowadzonych

badań wypadków oraz wzrost o 22,8% liczby osób poszkodowanych w tych wypadkach.
Nastąpił wzrost o 30% liczby poszkodowanych w wypadkach śmiertelnych oraz wzrost o 14,8

liczby poszkodowanych w wypadkach ciężkich.

W ogólnej liczbie zbadanych wypadków przy pracy największy udział miały takie sekcje
gospodarki narodowej, jak:



przetwórstwo przemysłowe – 38,6% ogółu poszkodowanych - 2 osoby poniosły śmierć, a
13 osób doznało ciężkich uszkodzeń ciała,



budownictwo

– 21,4% ogółu poszkodowanych - śmierć poniosło 5 osób, a 7 osób

doznało ciężkich urazów.

Dominującą formą własności zakładów, w których doszło do wypadków jest własność

pry

watna. W zakładach sektora prywatnego zaistniało 85% ogółu wypadków.

Podział wypadków ze względu na formę własności podmiotu, w którym wypadek nastąpił
Rodzaj własności

Wypadki

Poszkodowani

Poszkodowani według skutków

ogółem

śmiertelne

ciężkie

lekkie

zbiorowe

Prywatna krajowa

Prywatna zagraniczna

Komunalna

Państwowa

Prywatna mieszana

Mieszana

Ogółem OIP

Najwięcej wypadków przy pracy (35%) wydarzyło się w podmiotach gospodarczych
zatrudniających od 50 do 249 pracowników, a ponad połowa poszkodowanych w wypadkach
śmiertelnych to pracownicy firm zatrudniających 9 i mniej pracowników.

Wypadki przy pracy według wielkości zakładu

Wielkość

zatrudnieni

Liczba

wypadkó

ogółem

Liczba poszkodowanych

w wypadkach zbiorowych

ogółem śmierć ciężk

lekko

ogółem śmierć ciężko lekko

9 i mniej

10-49

50 - 249

powyżej 250

RAZEM

Najczęściej  powtarzające  się  wydarzenia,  będące  odchyleniem  od  stanu  normalnego,  które
doprowadziły  do  wypadku  to  utrata  kontroli  nad  maszyną,  środkami  transportu,
transportowanym  ładunkiem  (30,0%  wypadków)  oraz  poślizgnięcia,  potknięcia  się,  upadki
osób  (26,7%),  w  tym  z  wysokości  –  16,7%.  Główne  czynniki  materialne  związane  z
odchyleniem od stanu normalnego to maszyny, urządzenia i wyposażenie stacjonarne – 20%
wypadków.

W strukturze wydarzeń powodujących uraz dominowały: uderzenie przez obiekt w ruchu
(30%) oraz uwięzienie, zmiażdżenie (30%).

Najczęściej poszkodowani w wypadkach ogółem

wg wydarzeń powodujących uraz (w%)

Najczęściej poszkodowani w wypadkach śmiertelnych – wg zawodów (w %)

robotnicy przemysłowi i

rzemieślnicy

pracownicy przy pracach

prostych

operatorzy i monterzy

maszyn i urządzeń

rok 2008

rok 2007

rok 2006

Do wypadków najczęściej dochodziło w miejscach produkcji przemysłowej (58,3%) oraz na
terenach budów (18,3%). Według rodzaju pracy (proces pracy), wykonywanej przez
poszkodowanego w czas

ie, kiedy wypadek miał miejsce, najczęściej do zdarzenia

dochodziło podczas wykonywania czynności produkcyjnych, przygotowywania, instalowania,
montowania i demontowania itp. oraz w czasie przemieszczania się, w tym środkami
transportu.

Klasyfikacja wypa

dków według rodzaju czynności wykonywanej

przez poszkodowanego w chwili wypadku

Rodzaj czynności

(występujące najczęściej)

Ilość

poszkodowanych

Obsługiwanie maszyn

15,7

Kierowanie/jazda środkami
transportu

15,7

Operowanie przedmiotami

15,7

Czynniki, związane z czynnością wykonywaną przez poszkodowanego w chwili wypadku to
przede wszystkim materiały, przedmioty, wyroby, części maszyn (20%), maszyny i
urządzenia stacjonarne (17,1%) oraz pojazdy drogowe (17,4%).

Najczęściej doznawane rodzaje urazów to złamania kości – 18,6% osób poszkodowanych i
amputacje urazowe części ciała - 18,6%. Główne umiejscowienia urazów to: głowa (25,7%),
kończyny górne (24,3%) oraz kończyny dolne (15,7%).

Najliczniejszą grupę przyczyn wypadków przy pracy stanowiły przyczyny tkwiące w czynniku
organizacyjnym (49%) oraz czynniku ludzkim (44,9%) i w grupach tych nastąpił wzrost w
stosunku do roku ubiegłego.

Przyczyny wypadków przy pracy (na podstawie gałęzi T.O.L.)

Przyczyny

2007

2008

ludzkie

107

39,0

177

44,9

organizacyjne

120

43,8

193

49,0

techniczne

17,2

6,1

Razem:

274

394

Struktura przyczyn wypadków śmiertelnych (w%)

Z przeprowadzonej analizy wynika, że zasadnicze problemy, które doprowadzały do

śmiertelnych w skutkach zdarzeń wypadkowych, to:



niewłaściwa (ogólna i na konkretnych stanowiskach) organizacja pracy w części
zapewnienia przez pracodawców bezpiecznych warunków pracy



wysoki udział czynnika ludzkiego w przyczynach wypadków, w tym wynikających z
nieprawidłowego zachowania się pracowników w procesie pracy.

Dominujące przyczyny wypadków przy pracy, to:



organizacyjne:

brak nadzoru,

niewłaściwa koordynacja prac zbiorowych,

brak instrukcj

i posługiwania się czynnikiem materialnym,

tolerowanie przez osoby sprawujące nadzór, odstępstw od przepisów i zasad

bezpieczeństwa i higieny pracy,



ludzkie:

nieznajomość zagrożenia

nieużywanie przez pracownika środków ochrony indywidualnej,

niedos

tateczna koncentracja uwagi na wykonywanej czynności,

lekceważenie zagrożenia (brawura, ryzykanctwo),



techniczne:

brak lub niewłaściwe urządzenia zabezpieczające,

wady konstrukcyjne czynnika materialnego,

niewłaściwa stateczność czynnika materialnego.

2007

2008

Wzrost/spadek

Liczba zbadanych wypadków

30,4



Poszkodowani w wypadkach

22,8



Liczba wypadków zbiorowych

40,0



Poszkodowani w wypadkach zbiorowych

6,3



Poszkodowani w wypadkach śmiertelnych

30,0



Poszkodowani w wypadkach ciężkich

14,8



W 2008 roku

inspektor pracy badał jedno zdarzenie potencjalnie wypadkowe, które

miało  miejsce  na  terenie  firmy  "CHŁODNIE  KIELECKIE".  Kontrolę  przeprowadzono  w
związku  z  uzyskaniem  z  prasy  informacji  o  awaryjnym  wycieku  amoniaku  z  instalacji
chłodniczej  oraz  o  ciężkich  z  tego  tytułu  skutkach  urazowych  u  pracownika  maszynowni  i
zagrożeniu  dla  środowiska.  Z  ustaleń  inspektora  pracy  wynika,  że  do  wycieku  doszło
podczas  odpowietrzania  instala

cji amoniakalnej. Odpowietrzanie prowadzone było

manualnie  przez  maszynistę  –  operatora  urządzeń  chłodniczych  wg  instrukcji  opracowanej
przez  głównego  inżyniera  zakładu.  Przed  zdarzeniem  odpowietrzanie  instalacji  związane
było  z  wyprowadzeniem  do  zbiornika  wodnego  pojedynczej  dyszy,  co  w  przypadku
wydostania się większej ilości par amoniaku nie gwarantowało całkowitego rozpuszczenia tej
substancji  w  wodzie  i  to  również  mogło  być  przyczyną  nadmiernego  wyrzutu  amoniaku  do
atmosfery.
W  wyniku  pokontrolnych  dz

iałań inspektora pracy Spółka wykonała następujące

przedsięwzięcia:
-

oznakowano i opisano poszczególne zawory przy urządzeniu do odpowietrzania
chłodniczej instalacji amoniakalnej,

uaktualniono instrukcję na wypadek wycieku amoniaku z uwzględnieniem sposobu
neutralizacji par tej substancji,

opracowano  szczegółową  instrukcję  odpowietrzania  instalacji  amoniakalnej  wraz  z
załączeniem  do  niej  poprawnego  schematu  poglądowego,  na  którym  zaznaczono
zawory,  kolejność  ich  otwierania  i  zamykania  oraz  sposób  oceny  pH  w  zbiorniku

ściekowym wychwytywania par tego związku chemicznego. Miejsce odpowietrzania
zostało oświetlone w sposób właściwy do prowadzenia prac po zapadnięciu zmierzchu,

teren wokół urządzeń odpowietrzających został uporządkowany z zapewnieniem stałych
do

jść do tej instalacji,

zweryfikowano schemat całej instalacji chłodniczej wraz z opracowaniem do niego
stosownej instrukcji eksploatacyjnej,

pracowników obsługi maszynowni wyposażono w kamizelki odblaskowe zwiększające
widoczność tych osób podczas poruszania się po terenie zewnętrznym (poza budynkami)
w porze nocnej,

zainstalowano w maszynowni urządzenie sygnalizacji optycznej powiadamiające o
oczekującym na odebranie połączeniu telefonicznym,

odnowiono i oświetlono wiatrowskaz,

uaktualniono spis telefonów pracowników funkcyjnych, dodając numery telefonów
pracowników dozory i eksploatacji.

Rozważana jest możliwość zainstalowania urządzenia do automatycznego odpowietrzania
instalacji amoniakalnej, lecz ze względu na trudną sytuację finansową Spółki zakup taki nie
był możliwy w roku budżetowym 2008.

Badanie przyczyn wypadków wykazało, że powstanie wypadku związane było z

niewłaściwą (ogólną i na konkretnych stanowiskach) organizacją pracy w części zapewnienia
przez pracodawców bezpiecznych warunków pracy. Przejawiało się to m.in. brakiem
nadzoru, tolerowaniem przez osoby sprawujące nadzór odstępstw od przepisów i zasad bhp
oraz brakiem środków ochrony indywidualnej. Odpowiedzialność za wystąpienie przyczyn w
czynniku organizacyjnym i w konsekwencji zaistnienie w

ypadku ponoszą pracodawcy oraz

osoby  kierujące  zespołami  pracowników.    Powyższe  wynika  najczęściej  z  nieznajomości
przepisów  i  zasad  bhp,  lekceważenia  zagrożenia  oraz  braku  wykształconego  nawyku
stosowania  metod  bezpiecznej  pracy.  Analiza  tych  przyczyn  wsk

azuje również na wysoką

liczbę  zagrożeń  wynikających  z  zachowań  ludzkich.  Badanie  przyczyn  tkwiących  w  tym
czynniku  wykazało,  że  zdarzenia  wypadkowe  spowodowane  były  m.in.  nieznajomością
zagrożenia,  wykonywaniem  czynności  bez  usunięcia  zagrożenia  czy  lekceważeniem  tego
zagrożenia.  Przyczyny  zaistniałych  wypadków  często  wynikające  z  nieprawidłowego
postępowania poszkodowanego mają  swoje źródło w niskiej kulturze bezpieczeństwa pracy.
Postawy  szeregowych  pracowników  wobec  ryzyka  związanego  z  pracą  nie  zmieniają  się.
Nadal  pracownicy  lekceważą  zagrożenia,  nie  dbają  o  własne  życie  i  zdrowie.  W  dużym
stopniu  na  nieprawidłowe  zachowania  pracowników  ma  wpływ  brak  lub  słaba  jakość
prowadzonych  szkoleń  bhp.  W  szczególności  instruktaże  stanowiskowe  u  pracodawców
prow

adzone są bardzo powierzchownie a ich tematyka jest często nie adekwatna do

występujących  zagrożeń.  Wypadkom  przy  pracy  najczęściej  ulegają  pracownicy  o  krótkim
stażu   zmieniający  pracę,  którzy  nie  posiadają  umiejętności  bezpiecznego  wykonywania
pracy.
Pr

zedstawione w niniejszym opracowaniu informacje pozwalają na określenie podstawowych

czynników wpływających na warunki pracy i wypadkowość w województwie świętokrzyskim,
a mianowicie:



na wysokość wskaźnika częstości wypadków przy pracy decydujący wpływ mają

wypadki zaistniałe w zakładach prowadzących działalność produkcyjną oraz
prowadzących działalność budowlaną,



wiodące przyczyny zaistniałych wypadków tkwiły w niewłaściwej organizacji pracy

oraz tzw. czynniku ludzkim, związanym z niewłaściwym zachowaniem się
pracownika,



największy udział w wypadkach mają pracownicy o najkrótszym stażu pracy, którzy

posiadają małe doświadczenie i brak nawyku bezpiecznego wykonywania pracy,



brak wystarczających kwalifikacji i wiedzy osób organizujących prace i

odpowiedzialny

ch za stan techniczny maszyn i urządzeń.