www.chomikuj.pl/MarWag987 

 

Tlenki - są to związki tlenu z innymi 
pierwiastkami. Wyróżnia się tlenki metali i 
tlenki niemetali.  Rodzaje tlenków: 
Tlenki zasadowe -reagują z kwasami, a nie 
reagują z zasadami, zwykle są to tlenki 
metali (np. CaO, MgO) 
Tlenki kwasowe -reagują z zasadami, a nie 
reagują z kwasami, zwykle są to tlenki 
niemetali (np. CO2, SO2) 
Tlenki obojętne - nie reagują ani z 
kwasami, ani z zasadami (np. CO) 
Tlenki amfoteryczne - reagują zarówno z 
kwasami jak i zasadami (np. Al2O3) 
Tlenki można otrzymać w następujących 
reakcjach: 
--Bezpośrednia reakcja pierwiastka z 
tlenem - np. C + O2 → CO2 
--Rozkład niektórych wodorotlenków - np. 
Cu(OH)2 → CuO + H2O 
--Rozkład termiczny niektórych soli - np. 
CaCO3 → CaO + CO2 
Kwasy - są to substancje składające się z 
jednego lub kilku atomów wodoru, oraz 
grupy atomów zwanych resztą kwasową. 
Wzór ogólny: HnR 
Kwasy można podzielić na kwasy tlenowe i 
beztlenowe. 
Tlenowe powstają między innymi: 
--W reakcji tlenków niemetali z wodą - np. 
SO3 + H2O → H2SO4 
--W reakcji mocnego kwasu z solą 
słabszego kwasu (wówczas kwas 
mocniejszy wypiera słabszy z jego soli) 
--Kwasy trudne do rozpuszczenia można 
uzyskać poprzez wytrącenie ich z 
roztworów rozpuszczalnych soli przy 
pomocy kwasu mocniejszego. 
Kwasy beztlenowe powstają przede 
wszystkim poprzez rozpuszczenie w 
wodzie gazowych wodorków (przede 
wszystkim z grupy fluorowców) 
Wodorotlenki - są to związki chemiczne 
składające się z metalu i jednej lub kilku 
grup wodorotlenowych -OH. 
Wzór ogólny: M(OH)n 
Wodne roztwory wodorotlenków 
nazywane są ZASADAMI. 
Wodorotlenki można podzielić na: 
Zasadowe - reagujące z kwasami z 
wytworzeniem soli, nie reagują z zasadami. 
Amfoteryczne - reagujące z kwasami jak i 
z zasadami. 
Sole- są to związki chemiczne, zbudowane 
zwykle z metalu i reszty kwasowej 
Wyróżnia się: 
--sole obojętne - które nie zawierają ani 
jonów wodorowych, ani wodorotlenkowych 
(np. chlorek sodu NaCl) 
--wodorosole (zwane również solami 
kwaśnymi) - zawierające jeden lub więcej 
atomów wodoru, pochodzące od kwasów 
zawierających więcej niż jeden atom 
wodoru w cząsteczce 
(np. wodorowęglan sodu NaHCO3 
--hydroksosole (zwane również solami 
zasadowymi) - są to pochodne zasad 
zawierających kilka grup 
wodorotlenowych. Sole te zawierają jedną 
lub więcej grup wodorotlenkowych. 
Sposoby otrzymywania soli:  
1. zasada + kwas = sól + woda 
2. tlenek zasadowy + kwas = sól + woda  
3. metal "nieszlachetny" + kwas = sól + 
wodór 
4. zasada + tlenek kwasowy = sól + woda 
5. tlenek zasadowy + tlenek kwasowy = sól  
6. metal + niemetal = sól  
 

Pierwiastki Metaliczne  - pierwiastki 
chemiczne charakteryzujące się obecnością 
w sieci krystalicznej elektronów 
swobodnych (niezwiązanych). 
Ze względu na własności i miejsce w 
układzie okresowym tradycyjnie 
rozróżnia się: 
--metale alkaliczne 
--metale ziem alkalicznych 
--metale przejściowe 
--metale ziem rzadkich. 
Szereg Napięciowy Metali - (szereg 
elektrochemiczny, szereg aktywności 
metali) zestawienie pierwiastków 
chemicznych o własnościach metalicznych, 
według ich potencjału standardowego E0. 
Punktem odniesienia dla tego zestawienia 
jest elektroda wodorowa, której potencjał 
standardowy przyjmuje się umownie za 
zero. 
Praktyczne znaczenie szeregu 
napięciowego metali wynika z faktu, że 
metal bardziej aktywny wypiera metal 
mniej aktywny z roztworu jego soli, zaś 
dobrą miarą aktywności chemicznej metali 
jest ich potencjał standardowy. 
Wnioski wynikające z szeregu 
napięciowego metali  
--Każdy metal o niższym potencjale 
normalnym wypiera z roztworu soli metal o 
wyższym potencjale. 
--Metale o ujemnych potencjałach 
normalnych mogą wypierać wodór. Metale 
te są metalami aktywnymi, nazywane 
czasami nieszlachetnymi. 
--Reakcja przebiega tym mniej energicznie, 
im bliższy zera jest potencjał normalny 
metali. 
--Metale o dodatnich potencjałach 
normalnych nie wypierają wodoru z 
kwasów. 
--Im bardziej ujemny potencjał normalny 
metalu, tym większa jest jego zdolność do 
ulegania reakcji utlenienia. 
--Im bardziej dodatni potencjał normalny 
metalu, tym większa jest jego zdolność do 
redukcji. 
Kwasy nieutleniające roztwarzają tylko 
metale znajdujące się na lewo od wodoru w 
szeregu napięciowym, ponieważ tylko te 
metale, zgodnie z regułą rządzącą w 
szeregu napięciowym, są zdolne wyprzeć 
wodór z kwasu nieutleniającego.  
 
PASYWACJA - proces, w którym 
substancja aktywna chemicznie w danym 
ś

rodowisku wytwarza na swojej 

powierzchni powłokę pasywną, utworzoną 
z produktów reakcji chemicznej tej 
substancji z otoczeniem.  
O pasywacji mowa jest wtedy, gdy 
powłoka ta jest całkowicie odporna na 
dalsze reakcje z tym środowiskiem i 
jednocześnie na tyle szczelna, że stanowi 
barierę ochronną dla reszty substancji, którą 
otacza. 
AMFOTERYCZNOŚĆ to zdolność 
związku chemicznego do reakcji z kwasami 
i zarazem zasadami. Inaczej, jest to 
zdolność związków chemicznych do bycia 
w jednych reakcjach kwasami a w innych 
zasadami. Związki wykazujące 
amfoteryczność nazywa się czasami 
amfolitami. 
 
 
 
 

Korozja – niszczenie metali pod wpływem 
chemicznej lub elektrochemicznej reakcji z 
otaczającym środowiskiem. 
Ze względu na mechanizm korozji 
wyróżnia się: 
Korozję elektrochemiczną zachodzi w 
ś

rodowisku wilgotnym, w wodziei 

roztworach wodnych, w glebie, w wilgotnej 
atmosferze oraz w stopionych solach o 
ż

użlach. 

Korazja chemiczna zachodzi w suchych 
gazach oraz bezwodnych cieczach 
organicznych. 
Rodzaje ogniw korozyjnych  
Ogniwo galwaniczne- tworzy się w 
wyniku kontaktu dwóch metali o różnych 
potencjałach, np. Cu (katoda) i Zn (anoda) 
w roztworach kwasu. 
Og. Stężeniowe – powstaje przez 
połączenie dwóch elektrod z tego samego 
metalu, np. Zn, zanurzonych w roztworach 
soli cynku o różnych stężeniach. Elektroda 
zanurzona w roztworze o mniejszym 
stężeniu stanowi anodę.  
Og. Temperaturowe – wytwarza się gdy 
części metalu połączone za sobą znajdują 
się w takim samym środowisku, ale o 
różnych temperaturach. 
Ocena procesu korozji 
Ubytek korozyjny określany jest jako 
stosunek ubytku masy do wielkości 
skorodowanej powierzchni ( np. g/m2)  
Szybkośc korozji może być wyrażana w 
różnej formie: --jako ubytek masy metalu 
na jednostkę powierzchni i czasu 
--jako ubytek grubości przekroju metalu na 
jednostkę czasu 
Odporność korozyjna – zdolność metali 
do przeciwstawiania się niszczącym 
działaniom środowiska korozyjnego.  
 
Twardość wody – jest to cecha wody, 
będąca funkcją stężenia soli wapnia 
magnezu i innych metali, które są zdolne do 
tworzenia soli na wyższym, niż pierwszy 
stopniu utlenienia.  
Twardość wody ma bardzo silny wpływ na 
jej napięcie powierzchniowe. Czym 
większe napięcie wody tym trudniej zwilża 
ona wszelkie powierzchnie, na skutek 
czego trudno jest przy jej pomocy prać i 
zmywać naczynia. 
Twardosc dzieli się na : 
Nietrwałą ( węglanową) – jest generowana 
przez sole kwasu węglowego. 
Trwałą – generowana przez sole innych 
kwasów głównie chlorki ale też siarczany, 
azotany i inne. 
Ogólna twardośc wody jest sumą 
twardości trwałej i nietrwałej. 
 
Twardość węglanową obliczamy według 
wzoru: 
Tp = V * M * 10  [mral/dm3] 
 
Twardość ogólną obliczamy według 
wzoru: 
Tg = V * m * 20 * 2  [mral/dm3] 
 
V – średnia objętość zużytego  
M – stężenie molowe 
20 –  wielkośc uwzględiająca przeliczenie 
na 1dm3 wody 
2 – ładunek jonów  
10 -  wielkość uwzględniająca przeliczenia 
na 1dm3 wody badanej