Echok ardiografia dopplerowsk a
umożliwia pomiar szybkości porusza-
nia się badanych struktur. Zastosowa-
nie metod obrazowania, które ponadto
umożliwiają przedstawienie powierzch-
ni przekroju poprzecznego przepływu
(pola ujścia) umożliwia obliczenie ob-
jętości i częstości wypływającej krwi
(Fenhske 1993). Objętość przepływają-
cej krwi odpowiada ilości krwi wypły-
wającej i czasu trwania przepływu. Aby
określić objętość przepływającej krwi,
wykonuje się przekrój poprzeczny przez
miejsce, w którym dokonujemy pomia-
ru (np. aorty, otworu niedomykalności
zastawek, ubytku w przegrodach ser-
ca). Wyliczenie dokonywane jest przez
pomiar szybkości przepływającej krwi
oraz zintegrowanego czasu i szybkości
przepływu krwi (VTI) za pomocą kon-
wencjonalnych technik dopplerowskich
(PW/CW-doppler).
W naszej klinice badanie ultrasono-
graficzne wykonywane jest przy pomocy
ultrasonografu „Vigmed 600 E” (firmy
Diasonic Sonotron, Garching) z kolo-
rowym dopplerem, przy użyciu sondy
2,5 MHz. Jednocześnie z obrazem USG
prezentowany jest zapis EKG uzyskiwa-
ny z dwubiegunowego odprowadzenia
przedsercowego.
O
BLICZANIE
RZUTU
SERCA
Układ krążenia ma za zadanie zapewnić
przepływ krwi (perfuzję) odpowiadają-
cy zapotrzebowaniu metabolicznemu
tkanek i organów. Stąd wprowadzono
termin rzutu serca, który jest wyrazem
czynności serca jako pompy. Wartość ta
ma nadal kluczowe znaczenie dla oceny
aktualnej regulacji czynności serca i ukła-
du krążenia.
Pomiarów dokonuje się na zastawce
tętnicy płucnej i/lub aorty.
Wzór 1: A=(D/2)
2
x
Wzór 2: HMV = A x VTI x HR [l/min],
gdzie:
A
- powierzchnia ujścia
D -
średnica
otworu
-
3,14
VTI
- profil przepływu (całka pręd-
kości w funkcji czasu) – integral
time-velocity
HMV - rzut minutowy serca (cardiac
output)
HR
- częstość akcji serca
Objętość wyrzutowa serca obliczana
jest z następującego wzoru:
Wzór 3: SV=HMV/HR [ml]
Jeżeli znamy masę ciała zwierzęcia,
to możemy ponadto obliczyć indeks
sercowy (HI) – jest to stosunek obję-
tości wyrzutowej serca do masy ciała
zwierzęcia.
Wzór 4: HI = SV/ KGW [ml/kg]
Wzór 5: KGV = HMV/KGW [ml/min/kg]
HI –
indeks
serca
SV
– objętość wyrzutowa serca
KGV
– objętość minutowa na kg mc.
HMV
– rzut minutowy serca
KGW
– masa ciała
O
BLICZANIE
WIELKOŚCI
NIEDOMYKALNOŚCI
ZASTAWEK
I
FALI
ZWROTNEJ
Obok stwierdzenia oczywistych cech
nieprawidłowej budowy zastawek lub
przegród serca, istotne jest określenie
możliwości ich dalszego użytkowania,
szczególnie u koni. Należy tu rozważyć
także zagrożenia dla jeźdźca lub powo-
żącego. Dlatego, jeżeli stwierdzimy wady
zastawkowe lub wady przegród serca,
konieczne jest wykonanie szczegółowych
badań hemodynamicznych. Rodzaj tych
badań jest uzależniony od wielkości
niedomykalności, tj. fali zwrotnej i zwią-
zanego z tym wzrostu obciążenia serca.
Im cięższa jest wada, tym większa ilość
krwi przemieszcza się w nieprawidło-
wym kierunku. Z tego powodu powstaje
przeciążenie objętościowe, a następnie
wzrost ciśnienia.
Aby określić wielkość niedomykalno-
ści, czyli objętość fali zwrotnej, używa się
różnych technik dopplerowskich.
1) Obliczanie wielkości niedomykal-
ności przez porównanie objętości
wyrzutowej w dużym i małym krwio-
obiegu. W tej metodzie oblicza się
objętość wyrzutową serca z lewej
komory poprzez pomiar średnicy
ujścia aortalnego i przepływu przez
aortę mierzonego ciągłą falą dop-
plerowską (CW-doppler). Następnie
mierzymy średnicę pnia płucnego
i przepływ płucny, aby obliczyć ob-
jętość wyrzutową z komory prawej.
Te dwie wyznaczone wartości poka-
zują nam różnicę pomiędzy objętością
w krążeniu płucnym i systemowym
(Qp-Qs), co odpowiada objętości
strumienia zwrotnego (shunt volume),
czyli niedomykalności.
2) Obliczanie wielkości niedomy-
kalności przy użyciu kolorowego
d o p p l e r a . Wy ko n uj e my w t e d y
bezpośrednie obrazowanie miej-
sca wady i strumienia zwrotnego.
Dokonujemy pomiar u średnicy
zaznaczonego kolorem nieprawi-
dłowego przepływu w miejscu jego
powstania (tzw. metoda vena-con-
tracta). Następnie dokonujemy prze-
58
RTYKUŁ KONGRESOWY
A
WETERYNARIA
W PRAK TY CE
WRZESIEŃ-PAŹDZIERNIK • 5/2005
Oznaczanie
objętości
serca koni
przy pomocy echokardiografii
dopplerowskiej
dr Heidrun Gehlen,
prof. dr hab. Ecgehart Deegen,
prof. dr hab. Peter Stadler
fot. D. Cholew
a
