Autor: mgr Beata Michalik  
nauczycielka języka polskiego w PSP nr 21 
w Radomiu 
 

Konspekt lekcji języka polskiego w klasie IV 

 
Temat: Bądź bezbłędny! – pisownia wyrazów z „rz”. 

 

Program nauczania: DKW – 4014 – 37 \ 01 
Dział programowy: Pisanie. Poprawność zapisu. 
 
 

Cele lekcji: 

•  POZNAWCZE 
Wiadomości 

–  uczeń definiuje zasady użycia „rz” 
–  uczeń rozróżnia cztery kategorie zasad użycia „rz” 

 
Umiejętności 

–  uczeń ilustracje hasła ortograficzne 
–  uczeń określa przynależność wyrazów do danej kategorii 
–  uczeń proponuje własne przykłady 
 

•  WYCHOWAWCZE 
Działania 

–  uczeń aktywnie uczestniczy w zajęciach 
–  uczeń ocenia pracę swoją i innych 

 
Postawy 

–  uczeń jest obiektywny w swoich ocenach 
–  uczeń podejmuje i najlepiej jak potrafi wykonuje przydzielone mu 

zadania 

 
Metody i formy pracy: 

–  przekład intersemiotyczny 
–  heureza 
–  ćwiczenia 

 
Pomoce dydaktyczne: 

–  A. Łuczak, A. Murdzek – „Między nami”, język polski 4, podręcznik, 

GWO, Gdańsk 2001 

–  A. Łuczak, A. Murdzek – „Między nami”, język polski 4, zeszyt 

ćwiczeń, GWO, Gdańsk 2001 

–  papier rysunkowy 
–  przybory do rysowania 
–  karki ze słowami-kluczami i numerem 
–  tablice ortograficzne (ewentualnie) 

 
 
Przebieg lekcji: 
 
I OGNIWO WSTĘPNE 
 Sprawdzenie 

pracy 

domowej. 

  Przedstawienie celów lekcji. 
 
Zapisanie tematu 
 
II OGNIWO CENTRALNE 
 
1)  Ćwiczenia rozluźniające, które pozwolą wytworzyć atmosferę 

zainteresowania i współpracy.  
Nauczyciel przydziela każdemu uczniowi drogą losowania po jednej kartce z 
wypisanymi na niej słowami-kluczami i numerem (przygotowuje wcześniej 
tyle kartek, ilu uczniów jest obecnych na lekcji). Zostawia sobie listę 
rozdanych słów wraz z ich numerami: 

   

1.  drabina komin cylinder  

 

2.  stół  

 

3.  pędzle 
4.  chleb 
5.  mur 
6.  garnek 
7.  książka 
8.  termometr, słuchawki lekarskie 
9.  brzoza albo brzoskwinia 
10.  chrząszcz albo chrzan 
11.  drzewo 
12.  grzyb 
13.  okno = wyjrzeć 
14.  krzesło 
15.  pasy na jezdni 

 przejście

 

16. 

  

trójka = trzy 

17.  dziewiątka rzymska, żółty liść = wrzesień 
18.  marchew burak cebula = warzywa 

19.  jarzębina 
20.  twarz 
21.  młotek obcęgi śrubokręt = narzędzia 
22.  oko z rzęsami = rzęsa 
23.  burza 
24.  rzeka 
25.  orzech 
26.  porzeczki 
27.  kołnierz 
 
 

Wyrazy z kartek nr 1-8 powinny zostać skojarzone z męskimi nazwami 
zawodów. Pozostałe to po prostu wyrazy z „rz”. 
 
2)  Uczniowie rysują na kartkach z bloku rysunkowego wylosowane przez siebie 

hasła. 

 
3)  Nauczyciel rysuje na tablicy tabelę z czterema rubrykami. Nad każdą z nich 

pozostawia puste miejsce na obszerny nagłówek. Uczniowie po zakończeniu 
rysowania otrzymują od nauczyciela karty z takimi samymi tabelami, które 
wklejają do zeszytów. 

 
4)  Następuje indywidualna prezentacja rysunków. Wybrany uczeń pokazuje 

swój rysunek, a pozostali odgadują, co przedstawia, z kim lub z czym jest 
związany. Odgadnięty wyraz z „rz” wpisuje do tabeli autor rysunku. 
Ważne jest, by nauczyciel wywołał uczniów prezentujących rysunki ściśle 
według numerów kartek, w kolejności: 1-8 (pierwsza rubryka), 9-17 (druga 
rubryka), 18-27 (trzecia rubryka), gdyż dopiero po zapełnieniu jednej rubryki 
można przejść do kolejnej. 

 

5)  Po wypełnieniu pierwszej rubryki wyrazami stanowiącymi męskie nazwy 

zawodów uczniowie wspólnie z nauczycielami ustalają i zapisują jej 
nagłówek: 
Męskie nazwy zawodów zakończone na: –arz. 
 

6)  Według powyższego schematu zostają wypełnione rubryki druga i trzecia. 
 
7)  Uczniowie otwierają podręczniki na str. 189 i na podstawie zamieszczonych 

tam wiadomości o użyciu „rz” ustalają nagłówki rubryk drugiej i trzeciej. 
Wpisują je do tabeli w zeszytach, a nauczyciel uzupełnia tabelę na tablicy: 
rubryka 2 – „rz” po spółgłoskach b, ch, d, g, j, k, p, t, w; rubryka 3 – wyrazy 
z „rz” niewymiennym. 

 

8)  Na podstawie wiadomości z podręcznika (str. jw.) uczniowie ustalają ostatnią 

kategorię: rubryka 4 – „rz” wymienne na „r”. 
Następnie uzupełniają rubrykę własnymi przykładami i odczytują je 
pozostałym uczniom. 
 

9)  Pod wypełnioną tabelą uczniowie wypisują kolorowymi długopisami 

wyjątki, korzystając z wiadomości zawartych w podręczniku (str. jw.) i w 
zeszycie ćwiczeń (str. 89) lub zapisanych na szkolnych tablicach 
ortograficznych. Przykładowa treść notatki:  
Wyjątki: pszczoła, kształt, pszenica, wszystko, Pszczyna, bukszpan, piegża, 
gżegżółka. 

 
 
III OGNIWO KOŃCOWE 
 
Efekty pracy kierowanej przez nauczyciela, będące zbiorem wiadomości o 
pisowni wyrazów z „rz”, zostają odczytane głośno (nagłówki rubryk, wyjątki). 
Ewaluacja zajęć – forma zależna od czasu, jakim dysponuje nauczyciel w 
trakcie lekcji w danej klasie (forma ustna lub pisemna). 
 
Praca domowa: 
 
Wykonaj ćw. 1 str. 89, 3 str. 90, 8 str. 93 w zeszycie ćwiczeń.