background image

Dokument znajduje się w zbiorach Archiwum Głównego Akt Dawnych w Warszawie 

─────────────────────────────────────────────────────────────────────────────

 

                                                                                   

                                                                                      

 

 

 

Paszport dla Zygmunta III Wazy

 

15 VI 1593, Warszawa 

♦ 

 

W imię Pańskie amen. My, Rady Koronne duchowne i świeckie, także i posłowie od ziem i powiatów 
koronnych i Wielkiego Xięstwa Litewskiego, na sejm walny warszawski na dzień czwarty maja w 
roku niniejszem tysiąc pięćset dziewięćdziesiąt trzecim złożony, zgromadzeni i rycerstwo Obojga 
Narodu, także urzędnicy, starostowie, dygnitarze i miasta wszech państw tej Rzeczypospospolitej, 
niniejszem pismem naszem, wszem, wobec i każdemu z osobna, którem to należy albo należeć będzie, 
oznajmujemy, iż, gdy król JM pan nasz miłościwy Zygmunt trzeci, za ześciem z tego świata pana ojca 
swego króla JM swedzkiego, złożył nam sejm niniejszy w Warsawie i na nim między inszemi 
sprawami i potrzebami Rzeczypospolitej przełożył nam w proposicyjej swej, jako i na sejmikach 
powiatowych to uczynić raczył, potrzebę odjazdu na czas jaki mały do Swecyjej, państwa swego 
prawem dziedzicznem na króla JM przypadłego dla wzięcia possessyjej, dla odprawienia koronacyjej i 
postanowienia rzeczy, spraw i rządu onego państwa.  
My naprzód, widząc, że to Królestwo Polskie i Wielkie Xięstwo Litewskie na sparze [na widoku] i na 
czelu pogańskim narodom postawione, potrzebuje zawżdy obecności króla pana zwierzchnego, 
zgodnie jednostajnie wszyscy, Rady Koronne i posłowie ziemscy, prosiliśmy JKM pilnemi i 
uniżonemi prośbami: Rady przez prymasa JM xiędza arcybiskupa gnieźnieńskiego, a posłowie przez 
marszałka koła swego, aby JKM nie raczył się odgadzać nigdzie od tej korony, której sprawę i 
rządzenie Pan Bóg przejrzeniem swem i z tamtej Rzeczypospolitej wolnem obraniem nań włożyli, ale 
raczej albo przez posły albo inszemi jakimi sposoby potrzeby i sprawy tamtego królestwa odprawił. A 
iż na tę prośbę naszę takowiśmy respons od króla JM, pana naszego odnieśli, że status królestwa 
swedzkiego, dziedzicznego państwa JKM takowy jest, iż bytności króla JM dla wielu rzeczy ważnych 
potrzebuje, za czem JKM nie może deesse [nie być] państwu tamtemu, aby snadź prze niebytność 
JKM do jakich perturbacji królestwa tam tego nie przyszło, za czym iacturam haereditatis [stratę 
dziedzictwa] tych tam państw JKM podjąłby. A przy tym JKM candide(m) mentem suam [szczerze 
swoje zamiary] deklarować nam raczył, tak o czasie jechania, jako i zwrócenia się i że na po tym 
państwa te obecnością swą sprawować będzie według praw i wolności naszych, miłościwie się nam 
ofiarować raczył. Przetoż my też do takowych deliberacji i warunków przystępując, przez które by 
sława, dostojeństwo, zwierzchność i całość panowania JKM nad nami i zdrowie, nam pokój i 
bezpieczeństwo i porządek tej Rzeczypospolitej podczas odjazdu JKM zadzierżan być mógł. Tośmy 
naprzód przedsięwzięli, abyśmy i sami siebie w tym wszytkim, cośmy powinni, upomnieli i JKM pana 
naszego o dodzierżeniu mu wiary i posłuszeństwa upewnili i jakoż obiecaliśmy to Jego Królewskiej 
Mości i obiecujemy, swem i wszytkiej Rzeczypospolitej stanów imieniem, których wszytkich osoby 
tu, na tym sejmie reprezentujemy, pod obowiązkiem wiary raz oddanej, sumienia i czci naszej et sub 
onere praestiti iuramenti [pod ciężarem zaręczenia przysięgą]: „My senatorowie i urzędnicy po 
koronacyjej KJM praestiti, a my posłowie naszem i braci naszej imieniem, od których jesteśmy tu 
posłani, in vim iuramenti, quasi id corporaliter praestitissemus [mocą przysięgi, jako to rzeczywiście 
poręczamy], że do tego czasu w asekuracyjej od KJM przyjazdu do nas opisanego i zwrócenia się do 
korony tej JKM czekać z całą wiarą i posłuszeństwem będziemy. A każdego takiego, który by się pod 
niebytnością JKM na osiedzenie stolice państw tej Rzeczypospolitej, ojczyzny naszej brał, ludzi do 
tego sollicytując [podburzając] praktykował, sposobjając albo się o to mocą kusząc, tak obcego, jako i 
swego za nieprzyjaciela ojczyzny mieć i onemu, dokąd nam gardł i majętności stawać będzie, 
sprzeciwiać i zastawiać się będziemy. Także każdego z braci naszej, wszelakiego stanu i powołania, 
który by z kimkolwiek o osiedzeniu państw tej Rzeczypospolitej znaszał się praktykować i gwoli temu 
bunty i zjazdy i związki jakie czynił, ludzi sollicytował, także za nieprzyjaciela ojczyzny i bezecnego 
mieć i na zgubę zdrowia i majętności jego powstać mamy i powinniśmy. Elekcyjej też nowego pana 

background image

────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────── 

 

Dokument znajduje się w zbiorach Archiwum Głównego Akt Dawnych w Warszawie 

─────────────────────────────────────────────────────────────────────────────

 

                                                                                   

                                                                                      

 

nie składać, ani jej składać dopuszczać, ani obierania żadnego czynić, ani żadnem wymyślonem 
obyczajem nikogo inego za króla nie przyznawać do czasu nam od KJM opisanego i owszem takiemu, 
który by się na to brał i każdego, który by takiemu pomagał, a przy jakim inym panu, minąwszy osobę 
JKM, stać, onego foretować [popierać] i przyznawać śmiał, za nieprzyjaciela tej Rzeczypospolitej być 
deklarujemy i onemu pod wiarą i poczciwością naszą do majętności i gardł naszych nie dopuścić, i 
owszem się o to zastawić tak, jakoby i panowanie JKM nad nami w cale zostało i wolność tej 
Rzeczypospolitej wedle praw i przywilejów naszych cała i nienaruszona zostawała. A na wiarę i 
świadectwo tego rękami własnemi podpisujemy się i pieczęciami pieczętujemy. Działo się w 
Warszawie na sejmie walnem koronnym dnia piętnastego miesiąca czerwca roku Pańskiego tysiąc 
pięćset dziewięćdziesiątego trzeciego. 
 
 
Przy przygotowaniu edycji tekstu oparto się na pracy: Zasady wydawania staropolskich źródeł 
historycznych XVI – XVIII wieku. Strona językowa tekstu źródłowego, oprac. H. Turska, Warszawa 
1966.