plik

OGÓLNA KLASYFIKACJA MEDYCZNA W SPORCIE OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH

Grupa I - USZKODZENIE NARZĄDU WZROKU „B” (osoby niewidome i słabowidzące)

IBSA – Międzynarodowy Związek Sportu Niewidomych
PZSN „Start” – Polski Związek Sportu Niepełnosprawnych „Start”
CROSS – Stowarzyszenie Kultury Fizycznej, Sportu i Turystyki Niewidomych i Słabowidzących „CROSS”
ZKF „OLIMP”- Związek Kultury Fizycznej „Olimp”

Klasa B1 – zawodnicy całkowicie niewidomi oraz z poczuciem światła, ale bez rozpoznania przedmiotów

lub ich zarysów, bez względu na kierunek i odległość,

Klasa B2 – zawodnicy ze zdolnością rozpoznawania przedmiotów lub ich zarysów – ostrość wzroku 2/60

(wg skali Snellena) i/lub ograniczenie pola widzenia w zakresie 5°,

Klasa B3 – zawodnicy ze wzrokiem o ostrości od ponad 2/60 do 6/60 i/lub z ograniczeniem pola widzenia od

5 do 20°.

UWAGA: o przydziale do danej klasy decyduje lekarz specjalista w zakresie okulistyki.

Grupa II - USZKODZENIE NARZĄDU SŁUCHU - 100% (osoby niesłyszące)

CISS – Międzynarodowy Komitet Sportu Niesłyszących
PFSN – Polska Federacja Sportu Niesłyszących

W ruchu sportowym osób głuchych i niedosłyszących kryterium kwalifikacyjne do zawodów sportowych

stanowi ubytek słuchu powyżej 55 dB.

UWAGA: o przydziale do powyższej grupy decyduje lekarz specjalista w zakresie otolaryngologii na podstawie

badań audiologicznych

Grupa III - AMPUTACJE „A” – (osoby po amputacji lub z wrodzonym brakiem kończyn)

IWAS – Międzynarodowa Federacja Sportu Osób na Wózkach oraz po Amputacjach Kończyn
PZSN „Start” –  Polski Związek Sportu Niepełnosprawnych „Start”
PZŁ – Polski Związek Łuczniczy
PZT – Polski Związek Tenisowy
PZTS – Polski Związek Tenisa Stołowego
PZŻ – Polski Związek Żeglarstwa
ZKW –  Związek Koszykówki na Wózkach

Klasa A1 - obustronna amputacja uda

Klasa A5 - obustronna amputacja ramienia

Klasa A2 - jednostronna amputacja uda

Klasa A6 - jednostronna amputacja ramienia

Klasa A3 - obustronna amputacja podudzia

Klasa A7 - obustronna amputacja przedramienia

Klasa A4 - jednostronna amputacja podudzia

Klasa A8 - jednostronna amputacja przedramienia

Klasa A9 - kombinowane amputacje kończyn: dolnej i górnej (amputacja jednej kończyny górnej - ramienia lub
przedramienia i jednej kończyny dolnej - uda lub goleni)

UWAGA: ustalenie wysokości amputacji lub braków kończyn odbywa się na podstawie oględzin wzrokowych,

a następnie oględzin dotykowych (obowiązuje podział anatomiczny).

Grupa IV – PARAPLEGIA (osoby z urazem rdzenia kręgowego oraz po chorobach rdzenia kręgowego, takich
jak: Heinego-Medina, rozszczep kręgosłupa z przepukliną oponowo-rdzeniową, jamistość rdzenia kręgowego,
a także z porażeniami i niedowładami kończyn na tle nowotworowym, skoliozy lub kręgozmyku)

IWAS – Międzynarodowa Federacja Sportu Osób na Wózkach i po Amputacjach Kończyn
PZSN „Start” – Polski Związek Sportu Niepełnosprawnych „Start”
FAR  – Fundacja Aktywnej Rehabilitacji
ZKW –  Związek Koszykówki na Wózkach
PFBN – Związek Stowarzyszeń „Polska Federacja Bocci Niepełnosprawnych”
PZŁ – Polski Związek Łuczniczy
PZT – Polski Związek Tenisowy
PZTS – Polski Związek Tenisa Stołowego
PZŻ – Polski Związek Żeglarstwa
PZC – Polski Związek Curlingu

Klasa 1A – uszkodzenie rdzenia kręgowego odcinaka szyjnego na poziomie C6 – znaczne zmniejszenie siły

mięśni trójgłowych ramion (max do 3° wg skali Lovetta), brak funkcji chwytnej ręki;

Klasa 1B – uszkodzenie rdzenia kręgowego odcinka szyjnego na poziomie C7 – zmniejszona lub prawidłowa siła

mięśni trójgłowych ramion oraz zginaczy dłoniowych i grzbietowych ręki (od 4° do 5° wg skali
Lovetta), natomiast występuje znaczne zmniejszenie siły mięśni zginaczy i prostowników palców, (max
do 3° wg skali Lovetta), brak funkcji chwytnej ręki;

Klasa 1C – uszkodzenie rdzenia kręgowego odcinka szyjnego na poziomie C8 – zmniejszona lub prawidłowa siła

mięśni  trójgłowych  ramion,  zginaczy  dłoniowych  i  grzbietowych  ręki  oraz  zginaczy  i  prostowni-ków
palców  (od  4°  do  5°  wg  skali  Lovetta),  ponadto  nie  istnieje  funkcja  mięśni  glistowatych
i międzykostnych, natomiast występuje dobra funkcja chwytna ręki;

Klasa 2 – uszkodzenie rdzenia kręgowego na poziomie górnego odcinka piersiowego Th1-Th5 – brak funkcji

mięśni międzyżebrowych oraz możności utrzymania równowagi w pozycji siedzącej;

Klasa 3 – uszkodzenie rdzenia kręgowego na poziomie dolnego odcinka piersiowego Th6-Th10 – upośledzona

funkcja prostowników dolnej części grzbietu i brzucha, istnieje zaś możność utrzymania równowagi
w pozycji siedzącej;

Klasa 4 – uszkodzenie rdzenia kręgowego na poziomie odcinka piersiowo-lędźwiowego Th11-L3 – brak funkcji

mięśnia czworogłowego uda, bilans siły mięśniowej obu kończyn dolnych powinien wynosić 1-20 pkt.
w następstwie urazu rdzenia, a 1-15 pkt. w następstwie choroby;

Klasa 5 – uszkodzenie rdzenia kręgowego na poziomie odcinka lędźwiowego L4-L5 – zmniejszona lub

prawidłowa siła mięśnia czworogłowego uda, bilans mięśniowy siły mięśniowej obu kończyn dolnych
powinien wynosić 21-40 pkt. w następstwie urazu rdzenia, a 16-35 pkt. w następstwie choroby rdzenia
kręgowego;

Klasa 6 – uszkodzenie rdzenia kręgowego na poziomie odcinka krzyżowego S1-S3 włącznie – porażenie mięśni

podudzia,  bilans  mięśniowy  obu  kończyn  dolnych  w  następstwie  urazu  rdzenia  kręgowego  powinien
wynosić  od  41  pkt.  do  60  pkt.,  a  w  następstwie  choroby  rdzenia  kręgowego  od  36  pkt.
do 55 pkt.

UWAGA – kwalifikując osoby do odpowiednich klas, w celu ustalenia wysokości uszkodzenia rdzenia

kręgowego  (po  wcześniejszym  zapoznaniu  się  z  RTG)  należy  stwierdzić:  jakie  są  możliwości
lokomocyjne,  jakich  mięśni  dotyczy  porażenie  funkcji  ruchowych,  jaki  jest  obszar  zniesienia  czucia
powierzchownego oraz  głębokiego, czy istnieją  odruchy rdzeniowe, jaka jest siła mięśniowa kończyn
dolnych i górnych.

Grupa  V  -  INNE  USZKODZENIA  NARZĄDU  RUCHU  „LA”  (LES  AUTRES)  (osoby:  z  młodzieńczym
reumatoidalnym  zapaleniem  stawów,  różnymi  postaciami  dystrofii  mięśniowej,  stwardnieniem  rozsianym,
wrodzoną łamliwością kości, niedorozwojem kończyn (powyżej 7 cm), ograniczeniem ruchu (usztywnieniem) w
różnych  stawach,  artretyzmem,  osteoporozą,  różnymi  chorobami  o  podłożu  genetycznym  powodującymi
uszkodzenie narządu ruchu, a także osoby niskorosłe (do 145 cm)

IWAS - Międzynarodowa Federacja Sportu Osób na Wózkach i po Amputacjach Kończyn
PZSN „Start” –  Polski Związek Sportu Niepełnosprawnych „Start”
ZKW –  Związek Koszykówki na Wózkach
PZŁ – Polski Związek Łuczniczy
PZT – Polski Związek Tenisowy
PZTS – Polski Związek Tenisa Stołowego
PZŻ – Polski Związek Żeglarstwa

Klasa LA1 – poważne uszkodzenia wszystkich czterech kończyn, np.: przypadki stwardnienia rozsianego

(sclerosis multiplex), zaniki mięśniowe (dystrofia mięśniowa), reumatoidalne zapalenie stawów
(rheumatismus) z ograniczeniami zakresu ruchu;

Klasa LA2 – poważne uszkodzenie trzech lub dwóch kończyn, np.: porażenie połowiczne (hemiplegia),

porażenie jednej kończyny z deformacją dwóch innych, przypadki stwardnienia rozsianego (sclerosis
multiplex);

Klasa LA3 – ograniczona funkcja przynajmniej dwóch kończyn, np.: niedowład połowiczy (hemipareza),

sztywność stawu biodrowego i kolanowego w jednej kończynie z deformacją jednego ramienia;

Klasa LA4 – ograniczona funkcja przynajmniej dwóch kończyn, ale mniejsza niż w klasie LA3 np: ograniczenia

zakresu ruchu lub usztywnienia w stawach jednej kończyny dolnej z ograniczeniem funkcji drugiej;

Klasa LA5 – ograniczona funkcja jednej kończyny dolnej np.: ograniczenia zakresu ruchu lub usztywnienia

stawu biodrowego lub kolanowego, znaczne ograniczenia funkcji jednej kończyny;

Klasa LA6 – uszkodzenie jednej kończyny górnej np.: niedowład jednej kończyny górnej w tym całkowita

niesprawność ręki (całkowity brak fizjologicznej funkcji ręki).

UWAGA - ocena możliwości zawodników odbywa się poprzez wykonanie analizy: deficytów siły mięśniowej

(testując całą grupę mięśni odpowiedzialnych za określony ruch w danym stawie), zakresów ruchów
w głównych stawach (kończyn górnych oraz dolnych).

Grupa VI - PORAŻENIA MÓZGOWE „CP” (osoby z porażeniami oraz niedowładami spastycznymi kończyn
po urazach mózgowo-czaszkowych, jak i po schorzeniach ośrodkowego układu nerwowego, np.: mózgowe
porażenie dziecięce, udar mózgu, choroba Parkinsona, pląsawica, atetoza, hemibalizm)

CP-ISRA – Międzynarodowy Związek Sportu i Rekreacji Osób z Porażeniem Mózgowym

PZSN „Start” – Polski Związek Sportu Niepełnosprawnych „Start”,
PZŁ – Polski Związek Łuczniczy
ZKW –  Związek Koszykówki na Wózkach
PFBN – Związek Stowarzyszeń „Polska Federacja Bocci Niepełnosprawnych”
PZT – Polski Związek Tenisowy
PZTS – Polski Związek Tenisa Stołowego
PZŻ – Polski Związek Żeglarstwa
HIPPOLAND – Fundacja i Stowarzyszenie Jeździeckie osób Niepełnosprawnych HIPPOLAND

Klasa CP1 – porażenie czterokończynowe (quadriplegia) – osoba niepełnosprawna porusza się przy pomocy

wózka elektrycznego, występuje: spastyczność (w skali od 4 do 3+) lub ruchy atetotyczne w czterech
kończynach, bardzo słaby funkcjonalny zakres ruchu kończyn, bardzo słaba siła mięśniowa, problem
koordynacji kończyn górnych i tułowia, możliwość wykonania połączenia kciuka z jednym palcem,

brak  możliwości  przemieszczania  się  na  wózku  bez  napędu  elektrycznego,  bardzo  słaba  lub  brak
kontroli  statycznej  bądź  dynamicznej  tułowia,  a  także  istnieje  problem  z  powrotem  do  pozycji
wyprostowanej  w  siadzie  na  wózku,  podczas  wykonywania  ruchów  związanych  z  uprawianą
dyscypliną;

Klasa CP2 – porażenie czterokończynowe (quadriplegia) – osoba niepełnosprawna porusza się na wózku

samodzielnie  odpychając  się  kończynami  dolnymi  lub  górnymi,  występuje:  zaburzenie  napięcia
mięśniowego  (spastyczność  w  skali  od  3+  do  3)  we  wszystkich  kończynach,  możliwość  użycia
kończyny  lub  kończyn  dolnych  do  przemieszczania  się  na  wózku  (odpychanie  się  lub  przyciąganie),
możliwe ale znacznie utrudnione użycie kończyn górnych do napędzania wózka, słabą siłę mięśniową
we  wszystkich  kończynach,  poważny  problem  koordynacji  kończyn  górnych  i  tułowia,  poprawną
kontrolę  (równowagę)  statyczną  tułowia,  złą  kontrolę  (równowagę)  dynamiczną  tułowia,  niemożliwy
powrót  do  pozycji  wyprostowanej  w  siadzie  na  wózku,  możliwość  wykorzystania  chwytu
cylindrycznego lub sferycznego (tak jak przy chwycie piłki tenisowej);

Klasa CP3 – porażenie czterokończynowe (quadriplegia) lub trzykończynowe (triplegia), bądź połowicze

(hemiplegia)  znacznie  nasilone  –    osoba  niepełnosprawna  porusza  się  na  wózku  przy  pomocy  jednej
kończyny  górnej,  występuje:  zaburzenie  napięcia  mięśniowego  (w  skali  od  4  do  3  w  kończynach
dolnych, od 3+ do 2 w obrębie tułowia, od 3 do 2 w kończynach górnych), w dwóch, trzech lub czterech
kończynach,  słaba  siła  mięśniowa,  umiarkowany  problem  kontroli  kończyn  górnych  i  tułowia,
ograniczona  rotacja  tułowia,  ograniczony  ruch  zgięcia  tułowia  podczas  napędzania  wózka,
spowodowane wzmożonym napięciem mięśni prostowników grzbietu, konieczność korzystania z wózka
przy  przemieszczania  się  na  dłuższym  odcinku,  natomiast  istnieje  możliwość  chodzenia  na  krótkim
dystansie  przy  wykorzystaniu  pomocy  osoby  drugiej  lub  po  założeniu  aparatów,  możliwość  bardzo
wolnego  poruszania  się  na  wózku  za  pomocą  jednej  lub  dwóch  kończyn  górnych,  możliwy  chwyt
cylindryczny i sferyczny, z bardzo ograniczoną kontrolą ruchów palców, duży problem z wykonaniem
rytmicznej i symetrycznej pracy podczas jazdy na wózku;

Klasa CP4 – porażenie dwóch kończyn dolnych (paraplegia) – osoba niepełnosprawna porusza się przy

pomocy  wózka,  występuje:  umiarkowane  lub  znaczne  zaburzenie  napięcia  mięśniowego  obu  kończyn
dolnych (w skali od 4 do 3), nieznaczny problem koordynacji kończyn górnych i tułowia, dobra funkcja
oraz  siła  mięśniowa  kończyn  górnych,  konieczność  korzystania  z  wózka  przy  przemieszczania  się  na
dłuższym  odcinku,  natomiast  istnieje  możliwość  chodzenia  na  krótkim  dystansie  przy  wykorzystaniu
pomocy  osoby  drugiej  lub  po  założeniu  aparatów,  pełna  zdolność  do  napędzania  wózka  kończynami
górnymi, minimalna spastyczność w obrębie tułowia, nieznaczne ograniczenie ruchów tułowia podczas
napędzania  wózka  oraz  pchnięć,  zły  balans  tułowia  w  pozycji  stojącej,  możliwość  udziału  we
wszystkich konkurencjach na wózku lub siedząc na innych siedziskach, przygotowanych specjalnie dla
potrzeb określonej konkurencji;

Klasa CP5 – deficyt ruchowy w obrębie kończyn dolnych lub hemiplegia – osoba niepełnosprawna chodzi,

występuje: nie korzystanie na co dzień z wózka inwalidzkiego, stopień spastyczności (w skali od 3 do 2)
w  obrębie  kończyn  dolnych,  znaczna  trudność  w  chodzeniu,  ale  istnieje  możliwość  korzystania  z  lub
bez  pomocy,  możliwość  startowania  w  konkurencjach  sportowych  na  stojąco,  w  normie  równowaga
statyczna,  natomiast  zostaje  zaburzona  równowaga  dynamiczna  (np.  podczas  wykonywania  pchnięć),
niedowład w kończynach dolnych, dobra siła i stan funkcjonalny kończyn górnych, prawidłowa funkcja
ręki, możliwość pojawienia się nieznacznych ograniczeń w stawach kończyn górnych, przy hemiplegii
trudność w chodzeniu, istnieje natomiast dobry stan funkcjonalny strony zdrowej;

Klasa CP6 – atetoza lub ataksja czterokończynowa – osoba niepełnosprawna chodzi, występuje: zaburzenie

koordynacji  podczas  biegu,  większy  problem  z  kontrolą  ruchów  w  kończynach  górnych,  ale  lepsza
funkcja  kończyn  dolnych  w  porównaniu  do  klasy  CP5,  możliwość  chodzenia  bez  pomocy,  poprawna
statyczna i dynamiczna kontrola tułowia, możliwość biegania bez pomocy;

Klasa CP7 – niedowład czterokończynowy lub połowiczy, umiarkowany lub słabo zaznaczony – osoba

niepełnosprawna  chodzi,  występuje:  spastyczność  (w  skali  od  3  do  2)  po  jednej  stronie  ciała
(hemipareza), zaburzenie napięcia mięśniowego  umiarkowane lub  słabe  czterech kończyn lub  połowy
ciała, samodzielne chodzenie i bieganie, często kulejąc;

KLASYFIKACJA ZAWODNIKÓW Z NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIĄ INTELEKTUALNĄ

(osoby niepełnosprawne intelektualnie z obniżoną sprawnością intelektualną i ograniczonym funkcjonowaniem
osobowości w stopniu: lekkim, umiarkowanym, znacznym, głębokim)

Według Damentko i współautorów (2005) osoby niepełnosprawne intelektualnie charakteryzują się

wrodzonym  opóźnieniem  w  zdolnościach  poznawczych,  określanym  według  standardowych  metod  badania
tj. testów inteligencji lub innych metod ogólnie akceptowanych w środowisku, które profesjonalnie zajmuje się
problematyką  osób  niepełnosprawnych  intelektualnie.  Ponadto,  występują  u  tych  zawodników  ograniczenia
funkcjonalne zarówno w ogólnym uczeniu się (określane przez IQ*), jak i w zdolnościach adaptacyjnych jakich
wymaga: samodzielne życie, dbałość o własne potrzeby, samokontrola, praca, rekreacja
-------------------------------------------
*IQ – inteligencji iloraz (intelligence quotient) miara poziomu inteligencji

stopień lekki:
INAS-FID – Międzynarodowa Federacja Sportu dla Osób z  Niepełnosprawnością Intelektualną
ZSS „Sprawni Razem” – Związek Stowarzyszeń Sportowych „Sprawni Razem”

stopień: lekki ze sprzężeniami, umiarkowany, znaczny, głęboki:
SOI – Międzynarodowe Stowarzyszenie Olimpiady Specjalne
Narodowe Stowarzyszenie Olimpiady Specjalne – Polska

Stopień

niepełno-

sprawności

Odchylenie

standardowe

Iloraz

inteligencji

w skalach

DSM-III (1980)

ICD-IX (1980)

AAMR (1983)

DSM-III (1987)

DSM-IV (1994)

Częstość

występowania

Stanford

-Binet

Wechsler

I.I.

% populacji

ONI

Lekki

od -2,01 do -3,0

52-67

55-69

50-70

50-55

do ok. 70

Umiarkowany od -3,01 do -4,0

36-51

40-54

35-49

35-40

do 50-55

Znaczny

od -4,01 do -5,0

20-35

25-39

20-34

20-25

do 35-40

5,5

Głęboki

od -5,01

<20

poniżej 20

lub 25

2,5

Źródło: Dłużewska-Martyniec W. (2009). Aktywność sportowa osób z niepełnosprawnością intelektualną.
W: S. Kowalik (red.), Kultura fizyczna osób z niepełnosprawnością. Dostosowana aktywność ruchowa.
Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, s. 431.

DSM – Klasyfikacja zaburzeń psychicznych Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego. Pięć wymiarów

klasyfikacji stanowi pomoc w diagnozowaniu choroby, przewidywaniu jej przebiegu a także
zaplanowaniu postępowania.

DSM-III Stany ogólnomedyczne
DSM-IV Problemy psychospołeczne i środowiskowe
ICD – Międzynarodowa Statystyczna Klasyfikacja Chorób i Problemów Zdrowotnych
AAMR – Amerykańskie Towarzystwo ds. Upośledzenia Umysłowego