GISPOL - Komentarz 19 (63/07) - 30 kwietnia 2007 r.

Komentarz 19 (63/07)

30 kwietnia 2007 r.

Szanowne KoleŜanki i Koledzy!
Szanowne Panie i Panowie Prezydenci i Starostowie, Burmistrzowie, Wójtowie!
Szanowne KoleŜanki i Koledzy Geodeci Powiatowi, Kierownicy odgik !

1. Geodezja a geoinformacja

W ubiegłym tygodniu przy omawianiu norm geodezyjnych przytoczono cel normalizacji przestrzennej
z punktu widzenia geodezyjnego, jakim jest określanie i systematyzacja wzajemnego połoŜenia punktów
uzyskanych w wyniku pomiarów, przy czym połoŜenie tych punktów określają współrzędne geodezyjne
przestrzenne lub płaskie.

KaŜdy pomiar, nawet ten nie nawiązany, wykonany na pojedynczą linię pomiarową, tworzy w tym
rozumieniu lokalny układ współrzędnych, który po nawiązaniu do układu referencyjnego moŜe być
źródłem wiarygodnej informacji, a cechuje się tym, Ŝe wymiar trwałych obiektów w terenie, lub odległości
między nimi, będą wierne stanowi rzeczywistemu (w granicach dokładności pomiaru) i będą niezmienne w
czasie i w róŜnych systemach.

Ta podstawowa róŜnica między geodezyjną normalizacją przestrzenną, bazująca na wynikach pomiarów w
terenie, a geograficzną normalizacją przestrzenną, bazującą przede wszystkim na zobrazowaniach
satelitarnych i zdigitalizowanych mapach topograficznych, uwidacznia się zwłaszcza w budownictwie, ale
takŜe w górnictwie i w problematyce geodezyjno-prawnej. Szczególnie w budownictwie nie do pomyślenia
jest wznoszenie zapory, przebijanie tunelu czy budowa wysokościowca tylko przy pomocy geoinformacji.
Tu bezwzględnie potrzebne są technologie geodezyjne.

O ile zasilanie geoinformacji danymi geodezyjnymi jest moŜliwe, choć w raczkującej fazie, to
wykorzystanie geoinformacji dla potrzeb geodezyjnych jest bardzo problematyczne i jeszcze długo
będzie wykorzystywane przede wszystkim jako tło i orientacyjna informacja internetowa.

MoŜna się starać tej róŜnicy nie widzieć ale ona istnieje i będzie się coraz bardziej pogłębiać.

Ten  sam  naroŜnik  budynku  udostępniony  w  Internecie  z  dokładnością  nawet  do  milimetrów  nie jest
identyczny  z  tym  wykazanym  na  wyrysie  z  mapy,  a  uzyskanym  nawet  z mniejszą dokładnością, gdyŜ
jeden  uzyskany  jest  w  wyniku  identyfikacji  pośredniej,  a  drugi  w wyniku identyfikacji bezpośredniej, za
którą stoi pomiar, zdatny do sprawdzenia w kaŜdej chwili, jak zajdzie potrzeba (oczywiście jeśli informacja
udostępniana w Internecie wywodzi się z pomiaru, to wspomniana róŜnica się zatraca). Ta pozornie drobna
róŜnica  ma  fundamentalne  znaczenie  dla  wartościowania  geoinformacji.  Pomiar,  to  nie tylko odczytane
podziałki  i  wyniki  na  przymiarze  czy  w  instrumencie  pomiarowym.  To  dokonana  w terenie na podstawie
oglądu licencjonowanego specjalisty generalizacja obiektu. Pomiar utoŜsamiany częstokroć z uzyskanym
wynikiem  pomiaru  jest  przetworzeniem  stanu  rzeczywistego  w  obraz  rejestrowalny dokonany w umyśle
odpowiednio  przygotowanego  specjalisty,  podatnego  na  schorzenia,  stan  pogody, nastroje wewnętrzne
np.  kłótnię  z  teściową  itp.  Ta  sama  czołówka,  mogąca  się  róŜnić  w  resultacie na skutek uŜywanego
przymiaru:  taśmy  parcianej,  czy  stalowej,  moŜe  się  róŜnić  u  krótkowidza  czy  osobnika  z  zezem i są to
róŜnice  pomijalne  dopóki  metr  kwadratowy  gruntu  nie  przekracza  kilku  tysięcy  dolarów,  do czego
nieuchronnie  zmierzamy,  lub  dopóki  nie  wznosimy  obiektów  budowlanych  wymagających wysokiej
precyzji.

2010-05-04

GISPOL - Komentarz 19 (63/07) - 30 …

www.gispol.org.pl/zsk/zsk63-07.htm

1/4

Stąd między innymi nieporozumienia przy IPE i LPIS.

Oczywiście, Ŝe moŜna przez Internet udostępniać i dane geodezyjne pod warunkiem, Ŝe są one
pozyskane przy pomocy pomiarów geodezyjnych i udostępniane z danych źródłowych, a nie z
przypadkowej digitalizacji wątpliwej wartości map.

Oczywiście, Ŝe zwłaszcza w Polsce szeroko wykorzystano dane geodezyjne dla tworzenia geoinformacji
z  tej  prostej  przyczyny,  Ŝe  dane  geodezyjne  były,  zostały  przewłaszczone  i  w  niegeodezyjny sposób
wykorzystane  dla  stworzenia  geoinformacji,  która  generalnie  straciła  cechy  geodezyjne  i moŜe być
udostępniana  jako  geoinformacja  ale  nie  jako  dane  geodezyjne.  To  co  zrobiono  w  IPE  i  LPIS z
dostosowaniem  danych  geodezyjnych  do  formatu  SWDE,  to  co  zrobiono  w  LPIS  z  naciąganiem  granic
ewidencyjnych  do  granic  uŜytków  wykazanych  na  ortofotomapie  moŜe  być  geoinformacyjną zabawą ale
nie sztuką geodezyjną.

Zatem  sprowadzanie  wszystkiego  do  WMS-u,  WFS-u  i  metadanych,  czy  przystosowanie  instrukcji
geodezyjnych do norm ISO z serii 191xx czy do standardów OGC jest tylko obrazową przenośnią, a nie
realnym  i  jedynym  rozwiązaniem,  a  sprowadzanie  geodezji  tylko  do  geoinformacji  moŜe  wywołać
nieobliczalne  szkody,  czego  miejmy  nadzieję  mają  świadomość  członkowie  Zespołu  Ekspertów  przy
MSWiA.  Miejmy  nadzieję,  Ŝe  mają  teŜ  świadomość,  iŜ  trendy  normalizacyjne  rodzą  się w cywilizacji
posługującej  się  innym  językiem,  którego  tłumaczenie  moŜe  prowadzić  do  absurdów  z  czym coraz
częściej  spotykamy  się  w  próbach  tłumaczenia  norm  z  serii  ISO  191xx,  które  jako Polskie Normy
opublikowane zostały tylko w języku angielskim.

2. Normy geodezyjne w budownictwie

Jak  przytoczono  to  w  komentarzu  13  (57)  jest  tych  norm  11  oraz  4  projekty  norm.  Właściwie  to  tych
projektów  jest  5,  bo  jest  jeszcze  taka  norma  ISO  7078  ustanowiona  przed  ponad  20 laty, która jest
projektem polskiej normy od 10 lat i chyba długo jeszcze będzie projektem , bo w tej normie zderzyły się
dwie  geodezje,  ta  anglosaska  przyczepiona  do  budownictwa  i  polska  zbliŜona  do  krajów
niemieckojęzycznych, która jest bardziej samodzielna. Geodezyjne normy w budownictwie to:

PN ISO

12858-1 2003.10.24

Optyka i instrumenty optyczne - WyposaŜenie pomocnicze instrumentów geodezyjny:
Cz.1:Inwarowe łaty niwelacyjne

PN ISO

12858-2 2003.10.24

Optyka i instrumenty optyczne - WyposaŜenie pomocnicze instrumentów geodezyjnych:
Cz.2:Statywy

PN ISO

17123-1

p.8322-1

2005.09.06

Optyka i instrumenty optyczne - Terenowe procedury testowania instrumentów
geodezyjnych i pomiarowych Cz.1:Teoria

PN ISO

17123-2

p.8322-3

2005.09.06

Optyka i instrumenty optyczne - Terenowe procedury testowania instrumentów
geodezyjnych i pomiarowych Cz.1:Niwelatory

PN ISO

17123-3 2005.09.06

Optyka i instrumenty optyczne - Terenowe procedury testowania instrumentów
geodezyjnych i pomiarowych Cz.1:Teodolity

PN ISO

17123-4 2005.09.06

Optyka i instrumenty optyczne - Terenowe procedury testowania instrumentów
geodezyjnych i pomiarowych Cz.1:Dalmierze

PN ISO

17123-6 2005.09.06

Optyka i instrumenty optyczne - Terenowe procedury testowania instrumentów
geodezyjnych i pomiarowych Cz.1:Lasery wirujące

PN ISO

4463-2

2001.10.26 M etody pomiarowe w budownictwie - Tyczenie i pomiar - Cele i stanowiska pomiarowe

PN ISO

4463-3

2001.10.26

M etody pomiarowe w budownictwie - Tyczenie i pomiar - Wykazy sprawdzające dla
realizacji zadań geodezyjnych i usług pomiarowych

2010-05-04

GISPOL - Komentarz 19 (63/07) - 30 …

www.gispol.org.pl/zsk/zsk63-07.htm

2/4

PN ISO

7077

1999.09.02

M etody pomiarowe w budownictwie - Zasady ogólne i metody weryfikacji zgodności
wymiarowej

PN ISO

9849

2003.10.24 Optyka i instrumenty optyczne - Instrumenty geodezyjne i pomiarowe - Terminologia

PrPN-ISO 12858-3

Optyka i instrumenty optyczne - WyposaŜenie pomocnicze instrumentów geodezyjnych -
Część 3: Spodarki

PrPN-ISO 17123-5

Optyka i instrumenty optyczne - Terenowe procedury testowania instrumentów
geodezyjnych i pomiarowych - Cz.5: Tachimetry elektroniczne

PrPN-ISO 17123-7

Optyka i instrumenty optyczne - Terenowe procedury testowania instrumentów
geodezyjnych i pomiarowych - Cz.7: Pionowniki optyczne

PrPN-ISO

4463-1

M etody pomiarowe w budownictwie - Tyczenie i pomiar - Dopuszczalne odchyłki pomiaru

Z  pośród  15  wymienionych  norm  11  to  normy  typowo  sprzętowe  zaś  4  to metody pomiarowe
w  budownictwie.  Jest  tam  trochę  terminologii  zbieŜnej  z  geodezyjną,  w  3  przypadkach  (na  16 ogółem)
róŜnej od geodezyjnej (np. grawimetr, tachimetr) ale mieści się to w przyzwoitych granicach. Natomiast w
normie  ISO  7078  Wznoszenie  obiektów  budowlanych-Procedury  tyczenia i pomiaru-Terminologia, na 181
terminów róŜna jest ponad połowa i to jest problem do rozwiązania.

3. Casus normy ISO 7078

Norma  ISO  7078  podzielona  jest  na  6  działów:  Terminy  ogólne,  jakość  pomiaru, Podziałki, Narzędzia
pomiarowe,  Instrumenty  pomiarowe  i  Metody  pomiaru.  Pojęć  zbieŜnych  ale nie identycznych jest 55. To
jest  w  55  przypadkach  moŜna  by  przyjąć  definicję  zawartą  w  Polskich  Normach, mimo Ŝe nie jest ona
identyczna  z  ISO,  ale  podobna.  Zdecydowanie  róŜnych  jest  45  terminów  a  dla  81  terminów  brak jest
odpowiedników w Polskich Normach.

Dla przykładu „BŁĄD“ według ISO, to: wartość pomierzona minus wartość prawdziwa mierzonej wielkości
(w pomiarach budowlanych jest to róŜnica między wartością zaobserwowaną lub obliczoną pewnej
wielkości a wartością prawdziwą lub wartością przyjętą za prawdziwą);

Wg.PN, to niezgodność wyniku pomiaru (6.23) z wartością wielkości mierzonej.

(W wyjaśnieniu PN podaje, Ŝe wartość wielkości mierzonej jest wielkością porównawczą i moŜe równać
się w poszczególnych przypadkach: „wartości rzeczywistej“ (5.5) - na ogół nieznanej, „wartości poprawnej“
(5.6) lub średniej arytmetycznej wyników serii pomiarów).

Zaś DOKŁADNOŚĆ POMIARU (2.4) wg ISO, to - stopień zgodności między wynikiem pomiaru (rzeczywistą
wartością zmierzoną) a wartością prawdziwą lub wartością przyjętą za prawdziwą;

PN podaje termin przeciwny tj. „niedokładność pomiaru“ (9.21) określoną jako zespół błędów granicznych
zawierający wszystkie błędy systematyczne oraz graniczne błędy przypadkowe.

Nie  są  to  róŜnice  nie  do  uzgodnienia  ale  spowodowały  przyhamowanie  prac  nad  polskimi normami
z zakresu geodezji, spowodowały, Ŝe do tak zmozaikowanej dziedziny jaką jest geodezja, w której tylko
ramowe standardy są w stanie zapewnić wymianę danych, zaczęły wdzierać się hegemonistyczne zapędy
informatyków  regulowania  wszystkiego  w  drodze  monopolu  jednego  producenta,  a  właściwie korporacji
producentów,  jaką  jest  OGC  (Open  Geospatial  Consortium).  Korporacja  ta  wywarła  bardzo silny wpływ
bezpośredni takŜe na dyrektywę INSPIRE. Miejmy nadzieję, Ŝe w ostatecznym rozrachunku będą jednak
dominować zaadaptowane przez CEN normy ISO, przynajmniej z zakresu informacji geograficznej.

2010-05-04

GISPOL - Komentarz 19 (63/07) - 30 …

www.gispol.org.pl/zsk/zsk63-07.htm

3/4