Logika

Logika

Logika ogólna
- Semiotyka-ogólnie  o języku
- Logika  formalna  – bada związki  pomiędzy  wypowiedziami  biorąc  pod uwagę  jej
prawdziwość  lub  fałszywość
- Ogólna  metodologia  nauk  w ogólności  – bada i porządkuje  metody  poznania  rzeczywistości
(pozwala  w sposób uporządkowany  opisać  rzeczywistość)

Semiotyka



Semantyka – bada relacje miedzy znakiem językowym a przedmiotem tego znaku



Syntaktyka – bada rodzaje znaków językowych, oraz jak te znaki łączą się w większe

całości



Pragmatyka językowa – bada relacje pomiędzy znakiem językowym a jego nadawca i

odbiorca (jakiego użyć znaku by dobrze nadać i odebrać komunikat)

Język – system znaków językowych, relacji miedzy znakami i jak się nim posługiwać

Nauka



Ogólnie o języku



Konkretnie o języku

Znaki które nas otaczają
- rzeczy
- stany rzeczy
- zjawiska

1.  Podmiot  oznaczający  i  element  oznaczający
2.  Element  oznaczany
3.  Funkcja  znakotwórcza

Znak  powstaje  wówczas  kiedy  element  oznaczający  a element  oznaczany  to 2 rożne  rzeczy
dopóki nie  ma  funkcji  znakotworczej.

Znaki  naturalne  – oznaki  to wyraźne  fragment  rzeczywistości  która pozwala  nam
powiedzieć   cos o rzeczywistości.

GRZMOT BĘDZIE BURZA

Znaki ikoniczne podobieństwo miedzy elementem oznaczającym a oznaczanym

ZDJECIE czy OBRAZEK

ZNAKI JĘZYKOWE

Rodzaje języków:



Język naturalny – zasadniczo kształtuje się spontanicznie. Panuje tendencja
redukowania języków słabszych na rzecz ekspansywnych



Języki sztuczne – język sztucznie stworzony do komunikacji całego świata (np.
Espreanto)



Języki mieszanie:

1. Języki podmiotów zawodowych

-musza opisywać dane obręby rzeczywistości bardzo dokładnie

-trzeba dotworzyć nowe słowa których nie ma w języku etnicznym
-maja charakter ponadnarodowy

2. Języki użytkowników pewnych dóbr bądź urządzeń

-znaki drogowe
-Internet

Czym jest język prawny a czym prawniczy?

Język prawny – język dokumentów prawnych



orzeczenia sadowe



decyzje administracyjne



akty normatywne



formularze i kwestionariusze oficjalne

Język prawniczy – język komentarzy o oficjalnych tekstach prawnych

Wyspecjalizowane języki prawne – język prawniczy na podstawie wybranego języka
prawnego

TYPOWE KONSTRUKCJE JĘZYKOWE

Znaki  językowe  proste – pomiędzy
elementem  znaczącym   a oznaczanym
będzie  jednoznacza  funkcja  językowa.

Znaki  językowe  złożone
Relacja  między  elementem  oznaczającym
a oznaczanym  jest złożona  – nie  ma
mechanicznego  przenoszenia  funkcji
znakotworczej  na element  oznaczany.

Terminy którymi posługujemy się w języku prawniczym

Idiom – sens danego zespołu słów ma inny zespół niż zestawienie sensu poszczególnych słów.
Homonim – oznaczenie słowa które ma dwa lub więcej znaczeń
Synonim – element oznaczany może być powiązany z kilkoma elementami oznaczającymi.

Funkcja wypowiedzi językowych



Opisowa – informacyjna

Charakteryzuje się tym, że to co stwierdzają o rzeczywistości może być prawdziwe
albo fałszywe.

1. Nazwy – oznaczają obiekty, stanowią desygnaty obiektów

Proste – składają  się  z jednego  słowa
Złożone – składają  się  z dwóch  o więcej  słów
Konkretne – da się  wymyśleć  konkretny  obiekt  do tej nazwy
Abstrakcyjne – nie  da się  w sposób konkretny  ująć  słowem

(np. stan ducha)

Indywidualne – nazwy odnoszące do tylko jednego oznaczonego

obiektu.

Generalne – nazwa odnosząca się do wszystkich desygnatów o jakiejś

wspólnej cesze.

Nazwy  generalne:
- zbiorowe – nazwa  taka składa się  z innych  liter,  daje inne  słowo  z tych
   samych  liter  niż  desygnaty  litery  np. bractwo  studiujące  - studenci
- niezbiorowe  – a contrario
- ostre – dane  desygnaty  należą  do danej  nazwy
- nieostre – w zamyśle  legislatora,  żeby  dopowiadać  sobie  znaczenie
- indywidualne
- generalne(rodzajowe)  – odnosi  się  do wszystkich  desygnatów
łączących  daną cechę,  mogą  być użyte  wielorako

2. Funktory – słowa lub grupy słów które pozwalają wiązać znaki językowe bądź

nazwy w większe znaki bądź nazwy

Nazwotwórcze – tworzą  nazwy
Zdaniotwórcze – tworzą  zdania
Funktorotwórcze – tworzą  bardziej  złożone  funktory

3. Zdania

HIPOSTOWANIE – błąd w użyciu słowa



Ekspresywne – nie stwierdzają o rzeczywistości, obnażają odczucia autora.



Sugestywne – sugerują określone zachowania (Najważniejsze dla prawnika, jednakże

najtrudniejsze do analizy)

- Wypowiedzi dokonawcze – performatywne
poprzez wypowiadanie pewnych formułek coś się staje w rzeczywistości
kulturowej(prawnej).

Tworzenie prawa: wydawanie norm generalno-abstrakcyjnych

Supozycja – rola znaczeniowa nazwy generalnej danej wypowiedzi



Supozycja prosta – odniesienie do konkretnego desygnatu objętego nazwą generalną



Supozycja formalna – cały rodzaj desygnatów



Supozycja naturalna – odnosi się do samej nazwy

Relacje:



Krzyżowania się zakresu nazw



Wykluczania się zakresu nazw



Nadrzędności jednej nazwy nad drugą



Podrzędności jednej nazwy nad drugą



Zamienności (jedna pokrywa się z drugą)

Zdanie  – w sensie  logicznym  jest prawdziwe  lub  fałszywe

Zdanie  logiczne  ma wartość  logiczną   „Prawda  polega  na zgodności  rzeczy  i  rozumu”

Podział  logiczny

Dotyczy zakresów znaczeniowych nazw i zakłada iż pewien zakres znaczeniowy
nazwy podlega podziałowi na człony znaczeniowe.

Warunki:

-  zupełność  podziału
-  rozłączność  podziału
- warunek  naturalności(celowości)



Cel poznawczy



Cel praktyczny w działaniu

Wzorcowy  podział  logiczny  jest  DYCHOTOMICZNY.

KLASYFIKACJA  – wielostopniowy  podział  logiczny

TYPOLOGIA  – początkiem  budowy  jest wyodrębnienie  pewnych  typów  lub  rodzajów
zjawisk.  Nie mamy  pewności  że  typologia  da nam  wszystkie  typy  do opisania.

PARTYCJE  – dzielenie  większych  elementów  na elementy  z których  są zbudowane.
Wyodrębnianie  pewnych  elementów  w większym  układzie.

ZDANIA W SENSIE LOGICZNYM

PRAWDZIWE FAŁSZYWE

Zdania analityczne

- można określić jako prawdziwe bądź
fałszywe już z uwagi na składnie i budowę
semantyczną

Zdania egzystencjalne

- takie  zdanie  które orzeka  o pustości
zbioru  desygnatów  danej  rzeczy  użytej  w
zdaniu  lub  niepustości

Zdania niezupełnie

– nie mają pełnej poprawności logicznej ale jest w pełni zrozumiałem dla odbiorcy
- zawiera pewne luki semantyczne których musi domyśleć się odbiorca

Zdania subsupmcyjne

DEFINIOWANIE

1. Definiowanie które odbywa się z reguły przez złożone konstrukcje zdaniowe.

Przez definiowanie określa się, tworzy, oswaja rzeczywistość.

Słowo może kreować rzeczywistość (w pewnym określonym stopniu) poprzez
nazywanie.

Definiowanie jest ważne z punktu widzenia prawidłowego interpretowania definicji.

Definiowanie  polega  na:
- określaniu  znaczenia  danego  znaku  językowego,  by nazwać  dany  fragment
rzeczywistości  społecznej

-nadawanie  sensu  bądź  znaczenia  zespołowi  znaków  językowych

Podział  definicji



Definicje nominalne – jeśli odnosimy nazwę do istoty rzeczy to uzywamy nazwy

generalnej w supozycji nominalnej



Definicje formalne (realne) – kiedy odnosimy nazwę do klasy desygnatów (odnosi

się do rzeczywistości)

Definiowanie

- decydowanie o znaczeniu danego znaku językowego

- ustalenie zakresu definicji w odniesieniu do innych znaków w danym języku

Struktura definicji



Definiendum – zwrot językowy zawierający wyraz językowy



Cześć definiująca



Łącznik – zwrot językowy łączący definiens z definiendum

(np.”to” , ”jest to”)

Decyduje o stylizacji definicji.

- Stylizacja słownikowa – równoważy  się  dwa wyrażenia  bądź słowa,  można  dokonać
zamiany  słowa  bez zmiany  znaczenia  (na takie  o tym  samym  znaczeniu).
- Stylizacja semantyczna – wskazuje  jakie  desygnaty  znajdują  się  w  zakresie  opisywania
danego  znaku.
- Stylizacja przedmiotowa – wymienia  się  cechy  lub  elementy  danego  zbioru  obiektów

3. Podział definicji

- definicje równościowe
- definicje nierównościowe

Różnicą jest sposób definiowania

DEFINICJE RÓWNOŚCIOWE

Klasyczna  definicja  równościowa
- definiendum  jest określane  poprzez
genus  (rodzaj)  oraz  differentia  specifica
(różnica  podziału).
- łącznikiem(funktorem)  jest słowo



„Jest to..”



„Znaczy tyle co..”

Nieklasyczna  definicja  równościowa
- polega  na wyliczaniu  cech,  części
składowych,  właściwości

DEFINICJE NIERÓWNOŚCIOWE

Definicje  aksjomatyczne
- w jednych  wypowiedziach  będziemy
przyjmować  pewne  aksjomaty  językowe  i
aksjomatów  tych  będziemy  używać  w tym
znaczeniu  w kolejnych  zdaniach  w sposób
zrozumiały  odbiorcy.

Definiowanie  postulatywne
- definiowany  wyraz  umieszcza  się  w
zdaniach  w których  pozostałe  zdania  maja
już  znaczenie  i z tego  znaczenia  przejmuje
się  znaczenie  dla definiowanego  wyrazu

Definiowanie  sprawozdawcze
- ma  informować  o zastanym  znaczeniu
znakowi  językowemu  bądź słowu

Definiowanie  regulujące
- modyfikuje  już  zastane  znaczenie
danego  słowa

Definiowanie  konstruktywne
- konstruuje  się  nowe znaczenie  dla
danego  słowa  bądź znaku  językowego

Definiowanie indukcyjne

DEFINICJA OSTENSYWNA

- odsyła do egzemplarza bądź desygnatu „Koń jaki jest każdy widzi”

DEFINICJA UWIKŁANA

- nie ma funktora który oznacza definicję, dlatego można ją przeoczyć

DEFINICJA WYRAŹNA

- w definiendum  jest tylko  jeden  zwrot  językowy,  nie  ma wątpliwości  co oznacza,  bo
jest równy  definiensowi.
DEFINIOWANIE  PRZEZ  ABSTRAHOWANIE  – przejmowanie  pewnych  założeń.

Definiendum, to tyle co definiens ale pod warunkiem, o ile pod
poszczególnymi elementami definiensu dostrzegamy (to … to).

Błędy w definiowaniu

dotyczące definicji zbyt wąskich, zbyt szerokich lub szczątkowych



zbyt wąskie – gdy zakres znaczeniowy definiensu nie obejmuje wszystkich elementów
należących do definiendum



zbyt szerokie – zakres znaczeniowy definiensa obejmuje nie tylko te elementy

należące do definiendum, ale też inne elementy,



błąd przesunięcia kategorialnego – zakresy znaczeniowe definiensa i definiendum
wykluczają się (definiens obejmuje inną klasę desygnatów niż definiendum).

Błąd:



Ignotum per ignotum (nieznane przez nieznane) – uzależniony od różnicy w

kompetencjach językowych nadawcy i odbiorcy.



Definiowanie idem per idem (bezpośrednie i pośrednie):

Bezpośrednie  – w definiensie  używa  się  tego słowa  które jest  używane  w
definiendum  („masło  maślane”)
Pośrednie – gdy  nie  można  przejść  do definicji  realnej  opisując  rzeczywistość
(błąd  koła)

Rozumowanie – akt inferencji rozumiany jako warunkowe uznawanie jednego, jednych zdań

na podstawie innych zdań czy wypowiedzi językowych.

Aby rozumowanie było ubrane w słowa, zdania, musimy użyć funktorów.

FUNKTORY – wiążące pewne elementy językowe w złożone całości.

Funktory prawdziwościowe – mają zastosowanie do tworzenia zdań o warunkach

logicznych ze zdań, które już wartość logiczną mają.

Funktor  prawdziwościowy  – funktor  zdaniotwórczy  o argumentach  zdaniowych,  którego
użycie  do połączenia  zdań  sprawia  że mając  wartość logiczną  tych  zdań  można  orzec  o
wartości  logicznej  która powstaje  przez  złączenie  tych  zdań.

Zastosowanie  w prawie  – przy  interpretacji  tekstów  prawnych;  nie  interpretuje  się norm,  które

nie są napisane w literze prawa. Te normy będą stwierdzone na podstawie innych

norm.

TYPY ROZUMOWAŃ:

1. Rozumowanie zupełne – w jego toku następuje ujawnienie wszystkich

przesłanek w celu ustalenia wartości logicznej, by odczytać wartość logiczną
połączonych zdań

2. Rozumowanie entynemotyczne(niezupełne) – pewne przesłanki opuszczamy

ze względu na ich oczywistość

Funktory prawdziwościowe dwuargumentowe

 funktorem łączymy zdania p i q, każdemu z nich przypisując wartość logiczną

Koniunkcja



Alternatywa

łączna



Alternatywa

rozłączna



Dysjunkcja

p \ q

Binegacja

p  q

Równoważność



Implikacja

p  q

lub

albo

bądź

że

li p

SYLOGIZM Y

Wśród sylogizmów  można  wyróżnić  zwłaszcza  tzw.  sylogizmy  kategoryczne (cecha
niezawodności,  prowadzą  do niezawodnych  wniosków),  oparte na tzw.  zdaniach
kategorycznych.

ZDANIA  KATEGORYCZNE

zd. ogólne

S a P

S e P

S – subiectum (podmiot)

P – predictum (orzecznik)

M – terminus medius

zd. Szczegółowe

S i P

S o P

(termin środkowy)

Zd. Twierdzące Zd. Przeczące

S a P  zdanie ogólne twierdzące

każde S jest P

a  afirmo – twierdzę (afirmare – twierdzić)

S e P  zdanie ogólne przeczące

żadne S nie jest P

e 

nego – przeczę

Zdania szczegółowe – odnoszą się do części zakresu znaczeniowego S i P

S i P  zdanie szczegółowe twierdzące

pewne S jest (są) P

 afirmo

S o P  zdanie szczegółowe przeczące

Pewne S nie jest P

 nego

INNE RODZAJE SYLOGIZMÓW

Sylogizm konstruktywny(konstruujący)

- jeżeli prawdziwa ma być implikacja zdań p i q (p  q) i jednocześnie prawdziwy

poprzednik tej implikacji p wniosek, że prawdziwy będzie też następnik q:

p  q

jeżeli p to q

Sylogizm alternatywny

- jeżeli prawdziwa ma być alternatywa zwykła p lub q (p



q), a jeden ze składników

tej alternatywy jest fałszywy (p lub q) (p



q) ~ p, to wówczas wynika z tego, że

zdanie q musi być zdaniem prawdziwym.

Sylogizm alternatywno-rozłączny

- jeżeli prawdziwa ma być alternatywa rozłączna p albo q (p



q), a jeden ze

składników jest prawdziwy, to drugi ma być fałszywy.

[(p



q) + p] q (wynika z tego)



KWADRAT LOGICZNY – relacje między zdaniami kategorycznymi

Pomiędzy zdaniami logicznymi – sztywne powiązania logiczne

KWADRAT LOGICZNY

PRZECIWIEŃSWTO

S a P

S e P

W
Y







W
Y

S i P PODPRZECIWIEŃSTWO

S o P



SPRZECZNOŚĆ – jeżeli dwa zdania są sprzeczne wobec siebie, nigdy nie może być tak, że

są względem siebie prawdziwe równocześnie (jeżeli jedno jest prawdziwe,

drugie fałszywe i na odwrót)

np. jabłko z robakiem – po przekrojeniu robak będzie albo w jednej, albo w

drugiej połówce

PRZECIWIEŃSTWO – gdy prawdziwość jednego zdania przesądza o fałszywości drugiego,

ale fałszywość pierwszego nie przesądza wcale (nie musi przesądzać) o

prawdziwości drugiego (oba mogą być równocześnie fałszywe).

zdanie fałszywe – norma nieobowiązująca

zdanie prawdziwe – norma obowiązująca

PODPRZECIWIEŃSTWO – odwrócenie przeciwieństwa; zdania mogą być równocześnie

prawdziwe, ale nie mogą być jednoczenie fałszywe

Wynikanie (jeżeli p to q)  od

S a P do

S i P

Pewne S jest P podporządkowane zdaniu każde S jest P

W ramach struktury sylogizmu kategorycznego możemy wyróżnić:



Tzw. PRZESŁANKĘ WIĘKSZĄ (odnosi się do połączenia P i terminu
środkowego M)



PRZESŁANKĘ MNIEJSZĄ (połączenie terminu średniego M i S)

Np. Każdy student stacjonarny jest to student który dysponuje prawami studenta przesłanka

większa

S a P S – każdy student

P – prawa studenta

a – przysługują

Niektórzy Pawłowie są studentami stacjonarnymi  przesłanka mniejsza

Pewnym studentom przysługują prawa studenta.

WNIOSEK:   Niektórym  studentom  o imieniu  Paweł  przysługują  prawa studenta.

FIGURY  SYLOGISTYCZNE
(rozróżnia  się  je z uwagi  na położenie  terminu  średniego  M)

III

Przesłanka:

większa

mniejsza

konkluzja(wniosek)

Schemat konkluzji jest ten sam

każde M jest P

M a P

każde S jest M

S a P

każde S jest P

I.– BARBARA (a, a, a)

II. - CESARE (e, a, e)

Żadne P nie jest M

P e M

Każde S jest M

S a M

Wniosek: Żadne S nie jest P

S e P

Np. Żaden prawnik nie myśli matematycznie(zakładając że to zdanie prawdziwe)

 żaden matematyk nie jest prawnikiem

III. – DARAPTI

M a P

M a S

S i P

IV. – BAMALIP

P a M

M a S

S i P

 wniosek zawsze jest niezawodny przy takich schematach

SYLOGIZM Y PRAWNICZE – odnoszą się do logicznej struktury procesu

stosowania prawa

(proces podejmowania decyzji na podstawie normy generalno – abstrakcyjnej)

Co do ustalania stanu faktycznego(tzw. podstawy normatywnej rozstrzygania sporu) i
ustalania stanu faktycznego.

SCHEMAT SUBSUMPCYJNY

Przesłanka większa  zrekonstruowana norma na podstawie wykładni

Przesłanka mniejsza  zrekonstruowany stan faktyczny