40
Radioelektronik Audio-HiFi-Vide 10/2002
Wszystko wskazuje
na to, i¿ przysz³oæ
naziemnej TV cyfrowej
(DVB-T) rozegra siê
na p³aszczynie
marketingowej
i finansowej, a nie
technologicznej.
Technikê i narzêdzia
ju¿ mamy.
STANDARD DVB _ MHP
PRZYSZ£OCI¥ TV CYFROWEJ
(1)
Analogowy bastion
Ale s¹ ju¿ tak¿e pierwsze potkniêcia opera-
torów DVB-T. Angielski upadek ONDigital,
znikoma liczba abonentów (po 100 tys. lub
nieco wiêcej) hiszpañskiej Quiera TV
i szwedzkiej Sondy, niemieckie k³opoty z Kir-
chem i jego licznymi firmami oraz z samym
wprowadzeniem tam DVB-T.
Tymczasem specjalistyczne badania w Wlk.
Brytanii (uwa¿anej powszechnie za poligon
dowiadczalny TV cyfrowej) wykaza³y, ¿e
ponad 30% telewidzów nie chce byæ abo-
nentami p³atnych platform cyfrowych. Dla
tych telewidzów pojêcie TV cyfrowa koja-
rzy siê z op³atami, wiêc w ogóle jej nie chc¹.
Ponadto statystyki dotarcia sygna³u TV do
widza wskazuj¹ dramatyczne za³amanie
sygna³u z powietrza na korzyæ odbierane-
go z kabla lub satelity. Nadawcami w Niem-
czech, Francji, a tak¿e u nas (EmiTel) s¹
operatorzy telekomunikacyjni zad³u¿eni po
uszy po bojach o UMTS. Znaczne grono fa-
chowców, w tym EmiTel, podchodzi scep-
tycznie _ g³ównie do powszechnoæ us³ugi
DVB-T. Twierdz¹, i¿ tzw. przeciêtny widz
nie bêdzie siê zabija³ o nowoczesny i drogi
Set-Top-Box( S-T-B), który da mu kilka pro-
gramów TV wiêcej i tak w koñcu w wersji
analogowej (telewizor). Taki widz us³ugi
multimedialne bêdzie pobiera³ z sze-
rokopasmowej sieci (broadbandu). Przedsta-
wiciele przemys³u s¹ bardziej optymistycz-
ni _ dla nich (Hitachi, Philips, Zenith i LG) ba-
rierami s¹: koszt/cena zintegrowanego tele-
wizora, z której trzeba zejæ poni¿ej 2 tys.
USD, a tak¿e system dystrybucji przystaw-
ki S-T-B drugiej generacji. W niedawnym
wywiadzie dla WSJ-E prezes Sony, Nobu-
yuki Idei zapowiedzia³ intensywne prace
nad tak¹ przystawk¹ do spó³ki z Canal +
Technologies.
Je¿eli standard DVB-MHP wydaje siê byæ
dopracowanym i wchodzi do u¿ytku po
stronie nadawczej i odbiorczej _ to wci¹¿
trwaj¹ sesje MHP Interoperability Workshop,
w Europie organizowane przez monachijski
IRT. Czwarta taka otwarta sesja odby³a siê
w styczniu br, potem miêdzy 24 a 27 czerw-
ca br., a na jesieñ zapowiedziano nastêpn¹.
W tych pracach bierze udzia³ po 100 specja-
listów z 30 czo³owych firm wprowadzaj¹-
cych na rynek hardware i software MHP.
Niezale¿nie od czasu i miejsca implemen-
tacja DVB-T odbêdzie siê na bazie platfor-
my MHP, zgodnie z za³o¿eniami Projektu
DVB (udzia³ ok. 300 firm) oraz wg projek-
tu Migracji zalecanej przez EBU. Wbrew
pozorom telewizja jest ostatnim i wyj¹tkowo
opornym bastionem technik analogowych.
Specyfika platformy
multimedialnej
W ramach prac Projektu DVB powsta³a ko-
niecznoæ precyzyjnego zdefiniowania plat-
formy MHP i jej ujednolicenia, tak by mog³a
ona w przysz³oci spe³niaæ funkcje interope-
ratywnoci aplikacji, ³adowania programów
(down loading), przy mo¿liwoci skalowania
i rozbudowy. Przy czym szalenie wa¿nym
by³o przejcie od rynków wertykalnych
(gdzie dzia³aj¹ oferenci z niezale¿nym roz-
wi¹zaniem sprzêtowym i programowym) do
rynku horyzontalnego (wielu
oferentów i wiele kompatybil-
nych urz¹dzeñ koñcowych).
Zgodnie z praktyk¹ okrelono
wymagania komercyjne i na
ich podstawie grupa technicz-
na Projektu narzuci³a model
referencyjny oraz wymagania
techniczne. Platforma MHP
stanowi pomost miêdzy sprzê-
tem i oprogramowaniem,
uwzglêdnia wiele treci i aplika-
cji pochodz¹cych ze wiata In-
ternetu. St¹d potrzeba uniwer-
salnego interfejsu API ³¹cz¹ce-
go ró¿ne implementacje. MHP
zapewnia:
q
interoperatywnoæ aplika-
cji, czyli odbiór i prezentacjê
aplikacji w sposób niezale¿ny od produ-
centa, autora i nadawcy; z kolei oni nie
musz¹ uwzglêdniaæ ka¿dej specjalnej wersji
MHP.
q
skalowalnoæ (rozszerzalnoæ) od ta-
nich implementacji platformy MHP po high-
end. Dana aplikacja musi byæ dopasowana
do mo¿liwoci danej MHP _ chodzi o wydaj-
noæ procesora, pojemnoæ pamiêci, wy-
dajnoci wejcia i wyjcia, mo¿liwoci au-
dio/wideo plus grafiki.
q
wykonalnoæ. Istnieje mo¿liwoæ roz-
szerzania i uaktualizowania systemowego
oprogramowania MHP. W zasadzie powin-
no ono byæ podawane przez sieæ _ uwzglê-
dniaj¹c¹ ró¿ne platformy MHP.
q
rozdzia³ aplikacji i danych. Dla popraw-
nego dzia³ania systemu aplikacje powinny
byæ transmitowane niezale¿nie od wymaga-
nych przez nie danych. Wtedy mo¿na wyko-
rzystaæ ró¿ne aplikacje tych samych da-
nych. Musz¹ one byæ przes³ane jednorazo-
wo albo cyklicznie przez protokó³ transpor-
towy DVB Object Carousel (na zasadzie
karuzeli)
q
wspó³praca z ró¿nymi systemami CA
(Conditional Access) MHP jest niezale¿na
od specjalnych CA. Oprogramowanie API
umo¿liwia swobodny dostêp do funkcji CA
q
specyfikacja MHP jest upubliczniona
i udostêpniana wszystkim zainteresowa-
nym jako otwarty standard, a zmiany wpro-
wadza Forum MHP.
Rys. 1 Profile zastosowañ DVB-MHP
1 _ telewizja enhanced, 2 _ telewizja interakcyjna, 3 _ dostêp do internetu
TV enhanced broadcast
HTML Plug-in (uproszczony)
Protokó³ transportowy DVB OC
Programy API
JAVA VM
TV Interakcyjna
HTML (uproszczony) - opcja
Interakcyjny protokó³ transportowy IP
Dostêp do
Internetu
Rozszerzenie
APIs do
interakcji
HTML,
ECMA script
Protokó³
transportowy
IP
JAVA APIs
dla
dostêpu
do
Internetu
MHP 1.1
41
POZNAJEMY SPRZÊT
Radioelektronik Audio-HiFi-Video 10/2002
Przy konstrukcji MHP za³o¿ono postêpuj¹-
c¹ zbie¿noæ interakcyjnej TV i wiata sie-
ci internetowej. Tworzone tu i tam aplikacje
mia³y coraz silniej zbli¿aæ siê do siebie, nie-
zale¿nie od sposobów transmisji, czy to
radiowej (broadcast), czy dwustronnej. Wa¿-
n¹ kwesti¹ by³a pojemnoæ kana³ów zwrot-
nych _ dla zapewnienia interakcyjnoci. Do
dzi jest to podstawowa bol¹czka infrastruk-
tury telekomunikacyjnej.
Standaryzacja
Projekt DVB powsta³ w 1993 r., obecnie je-
go udzia³owcami jest ponad 290 firm i orga-
nizacji z ponad 35 pañstw. W ramach tego
projektu opracowano i wdro¿ono ca³y sze-
reg standardów cyfrowej transmisji progra-
mów telewizyjnych, gdzie zdefiniowano for-
maty dodatkowych danych przekazywa-
nych ³¹cznie z programem podstawowym.
Okrelono te¿ sposoby transmisji danych
w kana³ach zwrotnych. Prace nad standar-
dem DVB-MHP dla telewizji interakcyjnej
rozpoczêto w 1996 r. Standard ten wprowa-
dza jednolit¹ platformê oprogramowania,
co umo¿liwia pe³n¹ integracjê us³ug dostar-
czanych po stronie nadawców i operato-
rów telewizyjnych lub telekomunikacyjnych.
Zalecenia DVB-MHP, pocz¹tkowo jako po-
mys³ europejski, zwolna staj¹ siê wiato-
wymi, niezale¿nie od przyjêtego systemu
DVB-T czy ATSC. Nawet w USA uznano
DVB-MHP jako system transportowy, Brazy-
lia za postanowi³a zrewidowaæ swoj¹ decy-
zjê dotycz¹ce ATSC.
W zakresie oprogramowania wszystkie pro-
dukty DVB-MHP typu soft czy hardware s¹
oparte na SUN Microsystems, gdzie zasto-
sowano wersje Javy. Specjalna komisja ne-
gocjowa³a z SUN zagadnienia ochrony
transmisji interakcyjnej (IPR), w wyniku cze-
go uwzglêdniono szereg praw autorskich
w wielu patentach. System MHP generalnie
jest otwarty, lecz ju¿ procedury wstêpne,
np. u¿ycie logo do projektu zgodnego z plat-
form¹, przewiduj¹ op³aty 10 tys. euro. W lip-
cu 2000 r. ETSI opublikowa³ pierwsz¹ spe-
cyfikacjê TS 101 812 V1.1.1, tzw. MHP 1,0
okrelaj¹c¹ enhanced broadcasting and
interactive profiles (rozszerzone nadawanie
i profile interakcyjne).
Chodzi o standardowe rozsy³anie progra-
mów z jednokierunkow¹ transmisj¹ danych
od nadawcy do odbiorcy bez kana³u zwrot-
nego. Mieszcz¹ siê tu: HTML typu plug-in,
protokó³ transportowy DVB-OC, API oraz
VM Java (Profil Pierwszy na rys. 1).
Rok póniej, w padzierniku 2001 r. ETSI
opublikowa³ TS 101 812 V1.1.2 _ poprawio-
n¹ wersjê MHP 1,0 zawieraj¹c¹ korekty bê-
d¹ce rezultatem eksperymentalngo zas-
tosowania. Miesi¹c póniej ETSI opubli-
kowa³ pierwsz¹ specyfikacjê zawieraj¹c¹
DVB-HTML (jako opcjê na MHP 1,1). Nie-
w¹tpliw¹ zalet¹ standaryzacji MHP jest upo-
rz¹dkowanie pewnego ba³aganu niezgod-
nych z sob¹, licznych standardów powsta-
³ych dotychczas jak, np. OpenTV, MHEG-5,
ATVET, MediaHighway, czy JavaTV, a tycz¹-
cych interakcyjnej TV cyfrowej. Po zdefi-
niowaniu specjalnego jêzyka DVB-HTML,
opisuj¹cego format aplikacji, opracowano
najnowsz¹ wersjê standardu _ MHP 2,0,
wspomagaj¹c¹ ³¹cznoci z szerokopasmo-
wym dostêpem do Internetu. Wersja ta,
opieraj¹ca siê na jêzyku XHTML, umo¿liwia
wspó³pracê m.in. z osobistymi magnetowi-
dami cyfrowymi PVR, wewnêtrznymi siecia-
mi cyfrowymi i urz¹dzeniami komunikacji
przenonej. Mamy, przynajmniej w Euro-
pie, jedn¹ powszechnie akceptowaln¹ plat-
formê z szans¹ dostêpu do ró¿nych progra-
mów (g³ównie multimedialnych) za pomoc¹
jednego przystawki S-T-B.
Struktura MHP
Od strony u¿ytkowej Platform¹ MHP jest
zintegrowany, interakcyjny odbiornik TV lub
_ najczêciej _ przy-
stawka S-T-B, w nie-
dalekiej przysz³oci
drugiej generacji.
Przystawki S-T-B wy-
konuj¹ te same funk-
cje, niezale¿nie od
tego, czy stosuje siê je
do odbioru satelitar-
nego, kablowego czy
naziemnego. W swej
pierwszej, nieco pry-
mitywnej wersji s¹ to
dekodery dedykowa-
ne do odbioru plat-
form cyfrowych (np.
Wizja TV, Cyfra + czy
Polsat). W³aciwy S-
T-B odbiera wi¹zki programów + us³ug do-
datkowych za pomoc¹ multipleksu (trans-
port) w postaci interaktywnych pakietów.
W urz¹dzeniu nastêpuje demultipleksja, wy-
dzielanie ¿¹danych pakietów i ró¿nych infor-
macji do wizualizacji na ekranie TV.
Sama Platforma DVB-MHP ma konstrukcjê
warstwow¹. Wyranie oddzielone s¹ war-
stwy (rys. 2):
_ sprzêtowa (najni¿sza), gdzie pomieszczo-
no komunikacjê (przyjêcie) emisji, kana³
zwrotny, procesor MPEG, pamiêæ CPU,
modu³ grafiki, interfejsy wejcia i wyjcia
_ stopieñ poredni (wy¿ej) zajmuje API,
czyli tutaj znajduj¹ siê: programy systemo-
we, Nawigator, protoko³y transportu oraz
VM (Maszyna Wirtualna)
_ stopieñ najwy¿szy zajmuj¹ wy³¹cznie apli-
kacje MHP, aktualne, a tak¿e przysz³ocio-
we (n-te), mog¹ one odwo³ywaæ siê do
sprzêtu tylko za pomoc¹ warstwy pore-
dniej. Te same aplikacje mog¹ byæ urucha-
miane na ró¿nych platformach sprzêtowych
i programowych.
n
Józef Wieczorek
API _ Application Programming Interface
ATSC Advenced Television Standards
Committee, ameryk. system tv cyfrowej
DVB _ Digital Video Broadcasting.
Konsorcjum rynkowe utworzone w 1993 r.,
którego zadaniem jest opracowywanie
specyfikacji tv cyfrowej, s¹ one potem
zatwierdzane jako europejskie normy
telekomunikacyjne
DVB-MHP _ DVB _ multimedia home plat-
form (domowa platforma multimedialna)
DVB-T _ (Digital Video Broadcasting -
Terrestial) - naziemna telewizja cyfrowa
ETSI _ European Telecommunication
Standards Institute (organizacja non-prof-
it z siedzib¹ we Francji, do standaryzacji
telekomunikacji, pod auspicjami Komisji
Europejskiej)
EPG - Electronic Programme Guide
IRT _ Institut fur Rundtechnik/Instytut
Radio-Techniki
IPR _ Intellectual Property Right (przepisy
dotycz¹ce w³asnoci intelektualnej
PVR _ personal video recorder
S-T-B _ Set-Top-Box (ang. odbiornik
cyfrowy-przystawka-terminal))
t _ commerce _ odpowiednik interne-
towego e-commerce, z tym, ¿e transakc-
je realizowane s¹ przez tv, a nie na kom-
puter osobisty
WSJ-E _ The Wall Street Journal-Europe
/ dziennik finansowy
VM _ Virtual Machine _ oprogramowanie
interaktywne
Rys. 2 Trzy podstawowe poziomy struktury MHP
Aplikacje
Programy
systemowe
Zasoby
Aplikacja 1 ....... Aplikacja n
Kana³
interakcji
Kana³
dosy³u
Nawigator
API
Protoko³y
VM
transportowe Maszyna wirtualna
Procesor MPEG
Grafika
Urz¹dzenia I/O
Pamiêæ CPU
S³owniczek