- Krzywa Beveridge'a a rodzaje bezrobocia

Bezrobocie keynesowskie - jest to 

bezrobocie

 wynikające z niedostatecznego 

popytu globalnego

 i 

niskie płace realne. Nazywane jest również bezrobociem cyklicznym, ponieważ jego wielkość 
zmienia się wraz z 

cyklem koniunkturalnym

 (bezrobocie koniunkturalne). 

Pojawia się w sytuacji, kiedy gospodarka wchodzi w okres 

recesji

, której jedną z oznak są na 

przykład problemy przedsiębiorstwa ze 

sprzedażą

 wyprodukowanych 

towarów

, skutkuje to 

spadkiem produkcji oraz redukcją 

zatrudnienia

. 

Bezrobocie klasyczne (neoklasyczne) oznacza rodzaj bezrobocia pojawiającego się wtedy, kiedy 
płaca jest rozmyślnie utrzymywana powyżej poziomu, przy którym krzywe podaży pracy i popytu 
na nią się przecinają. Może to być spowodowane albo działalnością związków zawodowych, albo 
ustawodawstwem określającym wysokość płac minimalnych, które powoduje, że płace 
utrzymywane są na poziomie wyższym od poziomu równowagi. 

bezrobocie naturalne) – poziom 

bezrobocia

 występujący w gospodarce gdy rynek znajduje się w 

stanie równowagi
Bezrobocie frykcyjne – 

bezrobocie

 związane z przerwami w zatrudnieniu z powodu poszukiwania 

innej pracy lub zmianą miejsca zamieszkania
Bezrobocie technologiczne – 

bezrobocie

 wynikające z 

postępu technicznego

, który powoduje 

zastępowanie pracy ludzi pracą 

maszyn

 i urządzeń. Ma ono charakter tymczasowy, do chwili 

przesunięcia zasobów zwolnionej 

siły roboczej

 do nowych zastosowań.

Bezrobocie cykliczne (koniunkturalne, keynesowskie) - to 

bezrobocie

 związane z cyklicznymi 

zmianami produktywności gospodarki. I tak:

1. W okresie 

recesji

 - spada popyt na towary i usługi oferowane przez przedsiębiorstwa, co 

wywołuje spadek produkcji. Spadek produkcji wywołuje zaś spadek zapotrzebowania na pracę, co 
prowadzi do pojawienia się bezrobocia cyklicznego.

2. W okresie 

koniunktury

 - popyt na towary i usługi oferowane przez przedsiębiorstwa wzrasta, co 

wywołuje wzrost produkcji. Wzrost produkcji powoduje wzrost zapotrzebowania na pracę, co 
prowadzi do stopniowego zaniknięcia bezrobocia cyklicznego.

Bezrobocie strukturalne jest związane z niedopasowaniem 

popytu

 na pracę oraz 

podaży

 siły 

roboczej. Zjawisko to może stanowić wypadkową zmian w popycie 

konsumentów

 oraz 

wprowadzaniu nowych technologii zastępujących pracę ludzi (na przykład nowoczesne linie 
technologiczne). 

Tego typu bezrobocie dotyka osoby, których 

wykształcenie

 i 

kwalifikacje

 są niewystarczające na 

sprostanie wymaganiom stawianym przez pracodawców. Osoba dotknięta bezrobociem tego typu 
jest zmuszona do przekwalifikowania się, aby 

zwiększyć

 szanse na zdobycie zatrudnienia. Również 

niedopasowanie systemu szkolnictwa do zapotrzebowania rynku pracy może prowadzić do 
występowania tego typu bezrobocia.
Bezrobocie ukryte – występuje, gdy zwiększanie liczby 

pracowników

 nie powoduje zwiększenia 

produkcji. Wówczas krańcowa produkcyjność 

pracy

 (zmiana produkcji w firmie związana ze 

zmianą zatrudnienia o jednostkę) jest równa zero.
Bezrobocie przymusowe występuje wtedy kiedy pracownik jest chętny podjąć prace za 

obowiązującą na rynku stawkę 

płacy

, a mimo to nie może znaleźć 

zatrudnienia

. Bezrobocie 

przymusowe jest spowodowane względną sztywnością (niezmiennością) płac w stosunku do 
produkcyjności pracy. Gdyby płace były elastyczne, dostosowujące się do zmiennego poziomu 
produkcyjnego pracy w zależności od 

rozmiarów

 zatrudnienia, wówczas zniknęłoby bezrobocie 

przymusowe i pozostałoby 

bezrobocie dobrowolne

 oraz 

bezrobocie naturalne

.

Bezrobocie dobrowolne Bezrobocie przymusowe jest spowodowane względną sztywnością 
(niezmiennością) płac w stosunku do produkcyjności pracy. Gdyby płace były elastyczne, 
dostosowujące się do zmiennego poziomu produkcyjnego pracy w zależności od 

rozmiarów 

zatrudnienia, wówczas zniknęłoby bezrobocie przymusowe i pozostałoby 

bezrobocie dobrowolne 

oraz 

bezrobocie naturalne

.

Koncepcja krzywej Beveridge’a.

Z koncepcji krzywej Beveridge’a wynika, że między stopą bezrobocia a stopą wolnych miejsc 
pracy występuje związek polegający na tym, że w okresach recesji gospodarczej wzrostowi stopy 
bezrobocia towarzyszy spadek stopy wolnych miejsc pracy (rysunek- przejście z punktu A do B). 

Natomiast jeśli wzrostowi stopy bezrobocia towarzyszy wzrost stopy wolnych miejsc pracy 
(przejście z A do C), to- zgodnie z koncepcją krzywej Beveridge’a jest to sygnał świadczący o 
nierecesyjnym wzroście bezrobocia. Przyjmując powyższe zależności, można sformułować 
następującą hipotezę badawczą, istotną z punktu widzenia ustalonego celu badania: wzrostowi 
stopy bezrobocia towarzyszy spadek wolnych miejsc pracy w analizowanym okresie (może to 
wskazywać na rosnące znaczenie bezrobocia koniunkturalnego w analizowanej gospodarce)

- Przyczyny bezrobocia

Istnieje wiele powodów, dla których osoby chcące pracować i zdolne do pracy nie znajdują zajęcia 
odpowiadającego ich aspiracjom i wymaganiom finansowym:

•

Między zakończeniem pracy w poprzednim miejscu pracy, a jej podjęciem w nowym mija 
pewien czas. Ten typ bezrobocia określa się mianem 

bezrobocia frykcyjnego

 i jest ono 

zazwyczaj niskie a także nie ma większego wpływu na gospodarkę.

•

Osoby poprzednio pracujące mogły stracić pracę ze względu na przekształcenia 
gospodarcze, zmiany technologiczne czy upadek całych gałęzi przemysłu (

bezrobocie 

strukturalne

). W Polsce na początku lat 90. XX wieku była to bardzo duża grupa, co 

spowodowane było między innymi nadmiernym zatrudnieniem w okresie gospodarki 
planowanej a także 

restrukturyzacją

 przemysłu. Do tej grupy bezrobotnych należą m.in. 

górnicy

, 

hutnicy

, stoczniowcy, pracownicy 

PGR

-ów. Duża liczba bezrobotnych, bez 

odpowiednich kwalifikacji, na niewielkim obszarze powoduje, że gospodarka 

regionu 

(często osłabiona upadkiem firm, w których bezrobotni poprzednio pracowali) nie może 
stworzyć wystarczająco szybko miejsc pracy i wchłonąć bezrobotnych. Bezrobocie takie 
utrzymuje się przez wiele lat na wysokim poziomie.

•

Osoby które zakończyły edukację, ale nie mają jeszcze doświadczenia zawodowego nie są 
poszukiwaną grupą zawodową (z wyjątkiem niektórych specjalności). Wymagają one 
długiego szkolenia i nabywania doświadczenia, będąc przez ten czas mało 

produktywnymi

. 

Z tego powodu 

absolwenci

 często nie mogą znaleźć pracy nawet, jeśli istnieje popyt na 

pracowników w danej 

branży

.

•

Miejsca pracy mogą znajdować się gdzie indziej, niż poszukujący pracy pracownicy. Ze 

względu na niewielką 

mobilność

 ludności (np. niechęć do przeprowadzki do miasta i 

trudności takiej przeprowadzki) oraz wysokie koszty dojazdu osobom takim trudno znaleźć 
zatrudnienie.

•

Osoby potrafiące wytworzyć 

wartość dodaną

 na poziomie X, a których koszt zatrudnienia 

(

płaca minimalna

, 

podatki

, składki na 

ubezpieczenia społeczne

, koszty przeszkoleń i inne) 

są większe od X nie znajdą zatrudnienia. Obniżenie 

podatków

 lub płacy minimalnej może 

spowodować zwiększenie zatrudnienia w tej grupie, jest jednak politycznie kontrowersyjne.

•

Pracodawcy

 

 

 mogą obawiać się zatrudniania osób, pomimo że aktualnie potrzebują siły 

roboczej, ze względu na trudność ich zwolnienia kiedy 

popyt

 będzie mniejszy. Sytuację tę 

rozwiązać mogą w pewnym stopniu inne formy zatrudniania, takie jak 

umowy na czas 

określony

, 

umowy o dzieło

, czy 

zlecenia

.

Czynniki wpływające na zjawisko bezrobocia[

edytuj

]

Na rozmiar zjawiska bezrobocia wpływ mają czynniki społeczne, ponieważ jest to zjawisko 
wytworzone w społeczeństwie. Rozmiar bezrobocia zależy od 

systemu gospodarczego

 i aktualnie 

prowadzonej 

polityki

 krajowego rynku pracy. Związane jest zwykle z poziomem nowych inwestycji 

i trwałym zatrudnianiem pracowników w nowo powstałych i nowoczesnych zakładach pracy 
sektora publicznego lub prywatnego.

Istnieją problemy z zebraniem rzetelnych danych:

•

Osoby pracujące nielegalnie mogą rejestrować się jako bezrobotne celem osiągnięcia 
korzyści z systemu pomocy społecznej.

•

Osoby zdolne do pracy, którym niesłusznie przyznano 

renty

 z tytułu niezdolności do 

pracy 

nie pracują choć są zdolne do pracy, nie znajdują się jednak w statystykach bezrobocia.

•

W gospodarce centralnie planowanej, a rzadziej w rynkowej, zatrudnienie jest 
niewspółmiernie duże do potrzeb firmy. Jest to tzw. 

bezrobocie ukryte

. Osoby te można 

byłoby zwolnić nie powodując większych strat w gospodarce, nie figurują one jednak w 
statystykach bezrobocia.

- Wyjaśnij dlaczego w krajach występują różnice w naturalnej stopie bezrobocia

- Insiderzy i outsiderzy w histerezie (również graficznie)

„Swoi” to są osoby pracujące, natomiast „obcy” to osoby bezrobotne. Płaca jest wynikiem 
negocjacji i porozumienia między pracodawcami i pracobiorcami. W wyniku recesji część „swoich” 
traci pracę i przechodzi na stronę „obcych”. Gdy jednak po okresie recesji pojawia się ożywienie, 
„swoi”, wywierając wpływ na pracodawców, domagają się podwyższenia płac. W wyniku ich 
podwyżki pracodawcy chcą zatrudnić mniej nowych osób
Wykres- ostatni wykład

- Bezrobocie klasyczne a keynesowskie oraz w jaki sposób państwo zapobiega temu bezrobociu.

Instrumenty aktywizacji zawodowej[

edytuj

]

•

prace społecznie użyteczne

 

 

•

staż

   

•

szkolenia

•

prace interwencyjne

 

 

•

przygotowanie zawodowe dorosłych

•

finansowanie badań lekarskich lub psychologicznych

•

zwrot kosztów przejazdu

•

zwrot kosztów zakwaterowania

•

studia podyplomowe

 

 

•

jednorazowe przyznanie środków na rozpoczęcie działalności gospodarczej

•

przyznanie środków na założenie 

spółdzielni socjalnej

•

skierowanie do uczestnictwa w zajęciach 

centrum integracji społecznej

Rządy wielu państw na różne sposoby próbują ograniczyć bezrobocie:
subwencjonując gospodarkę - państwo może przysyłać dotacje (bezzwrotne środki finansowe) 
przedsiębiorstwom i przez to poprawiać ich sytuację ekonomiczną, podnosząc przy tym poziom 
zatrudnienia,
zmniejszając podaż siły roboczej np. poprzez wcześniejsze emerytury i krótszy tydzień pracy,
organizując roboty publiczne,
wspierając przedsiębiorczość.

Sposoby proponowane przez rząd
Rządowe programy przeciwdziałają bezrobociu na dwa sposoby: 
1. Bierny – charakter osłonowy (wypłacanie zasiłków) 
2. Aktywny – tworzenie miejsc pracy (przez inwestycyjne, roboty publiczne, szkolenia, 
przekwalifikowania bezrobotnych, doradztwo zawodowe i pośrednictwo pracy) 
Wzmocnienie polityki proinwestycyjnej. 
Ściślejsze powiązanie programów modernizacyjnych i restrukturyzacyjnych z sytuacją na rynku 
pracy. 
Sterowanie szkolnictwem zawodowym zgodnie z zapotrzebowaniem rynku pracy. 
Polityka fiskalna, np. mniejsze podatki = rozwój firmy = wzrost zatrudnienia. 
Kierowanie obywateli polskich do pracy za granicą.