cala_sciaga_z_polityki_z_wykladow

Wykład 1.
Podwójne znaczenie pojęcia:

⋅

polityka społeczna jako działanie

⋅

polityka społeczna jako nazwa dyscypliny
naukowej

⋅

idea socjalna a działanie

⋅

filantropia czy pomoc ku samopomocy

⋅

opiekuńczość

państwa

czy

jego

pomocniczość

Polityka społeczna jako działalność:

⋅

definicje polityki społecznej jako działalności
z punktu widzenia:

⋅

państwa

⋅

jednostki

Spór  o  rolę  nauki:  Czy  tylko  badać  i  opisywać
rzeczywistość? Czy proponować rozwiązania socjalne?
Horyzont  czasowy  nauki  jest  wieloletni,  a  polityki
krótkoterminowy.
Polityka społeczna z punktu widzenia państwa:
-  za  pomocą  ustawodawstwa  i  administracji  zwalcza
niedomagania w dziedzinie procesu dystrybucji
- wyrażone w ustawodawstwie i administracji stanowisko
wobec sprzeczności (antagonizmów) społecznych
-  całość  środków  mających  na  celu  wspieranie  dobra
wspólnego
-  istotą  jest  dążenie  do  równowagi  między  wymogami
etycznymi  (szczególnie  ze  strony  sprawiedliwości)  i
politycznymi roszczeniami władzy
-  celowy  wpływ  władzy  publicznej  na  kształtowanie
położenia różnych warstw społecznych
-  środki  i  wysiłki  które  powinny  chronić  równowagę
społeczną
-

własne

uporządkowanie

sieci

relacji

między

mężczyznami

kobietami

żyjącymi

razem

społeczeństwie
-  reformowanie  społeczeństwa  aby  wyeliminować
słabości jednostek lub grup społecznych
Polityka społeczna z punktu widzenia jednostki:
-  dopomóc  człowiekowi  pracy  aby  mógł  realizować
prawo do godności ludzkiej i stał się indywidualnością
-  kształtowanie  dogodnych  warunków  życia  ludności  i
poprwnych stosunków międzyludzkich
-  zapewnianie  każdemu  człowiekowi

wspólnoty

minimalnych standardów i możliwości rozwoju
-  budowanie  tożsamości  osoby  w  ramach  pewnej
wspólnoty
-  zorganizowane  wysiłki  społeczeństwa,  aby  zaspokoić
możliwe do zidentyfikowania potrzeby osobiste grup lub
jednostek
-  obrona  człowieka  przed  niezaspokojeniem  jego
potrzeb,

początkowo

najbardziej

elementarnych,

niezbędnych dla fizjologicznego przetrwania a następnie
także potrzeb rozwojowych
Cele polityki społecznej:
-wyrównywanie warunków życia i pracy poprzez
zaspokajanie potrzeb ludności w różnym wieku
-tworzenie

równego

dostępu

korzystaniu

obywatelskich praw
-usuwanie nierówności społecznych
-ukształtowanie stosunków społecznych
-asekurowanie przed ryzykami społecznymi
Zadania polityki społecznej jako nauki:
- dotrzeć, ocenić i zaproponować działania
- refleksja naukowa o warunkach bytu ludności
- metoda i teoria przezwyciężenia niedostatku
- kierowanie procesem rozwoju potrzeb
- celowe przekształcanie struktur społecznych.
Na potrzeby sfery pozamaterialnej składają się:
-ochrona zdrowia
-edukacja
-usługi
-działalność kulturalna
-uznanie i satysfakcja z pracy
-poczucie bezpieczeństwa socjalnego
Polityka  społeczna  dotyczy  więc  warunków  życia
społeczeństwa  oraz  stosunków  międzyludzkich  w
środowisku pracy i w środowisku zamieszkania.
Polityka  społeczna  posiada  subdyscypliny  tzn.,  że  w
zakres  szeroko  rozumianej  polityki  społecznej  należą
różnego rodzaju polityki szczegółowe:
-polityka ludnościowa
-polityka rodzinna
-polityka rynku pracy i bezrobocia
-polityka migracyjna
-polityka edukacyjna
-polityka zabezpieczenia społecznego
-polityka ochrony zdrowia
-kwestia starości
-kwestia niepełnosprawności
-polityka mieszkaniowa
-polityka czasu wolnego( kulturalna, wypoczynkowa)
-polityka ochrony środowiska
-prognozowanie społeczne
-polityka warunków życia ludności
Polityka społeczna jest nauką interdyscyplinarną:
Składa się  z: socjologia, psychologia, filozofia,geografia,
demoskopia,

statystyka,

politologia,

demografia,

pedagogika, prawo, ekonomia, historia.

Geneza polityki społecznej:

-uprzemysłowienie w XIX w. masowo wciągało do
pracy rzesze ludzkie

-migracje ze wsi do miast

-wyzysk w postaci: niskich zarobków (na poziomie
minimum egzystencji), wydłużonego czasu pracy,
ciężkich warunków pracy, pracy dzieci od 6 roku życia

-krótka średnia życia
-analfabetyzm
WYKŁAD 2.

PODMIOTY POLITYKI SPOŁECZNEJ
Definicje podmiotów
- ze względu na interes państwa

- ze względu na interes obywatela
definicje  te  dotyczą  definicji  polityki  społecznej  z  pkt.
widzenia  jednostki
Podmioty polityki społecznej:
Osoby  prawne,  które  w  swoim  obszarze  kompetencji
działają  na  rzecz  wyrównania  szans  życiowych  ludzi

potrzebujących lub/i na rzecz poprawy ich położenia
materialnego.
Klasyfikacja podmiotów polityki społecznej:
*państwowe-

mają za zadanie porządkowanie życia

społecznego,  tworzenie  osłon  socjalnych  na  poziomie
ekonomicznych  możliwości  budżetu  państwa.  Ich
zadaniem  jest  także  wyrównywanie  szans  życiowych
zgodnie z zasadą konstytucyjnej sprawiedliwości.
*pozarządowe-

mają

celu

wszechstronne

uzupełnianie działań państwa na rzecz jednostek i grup
socjalnie najsłabszych

Podział ze względu na zasięg działania:
*globalne-

są to organizacje międzynarodowe, które w

swoim zasięgu działania realizują zadania polityki
społecznej występujące w skali globalnej
*regionalne-

obejmujące swoim obszarem działania

dany region
*krajowe-

instytucje realizujące politykę społeczną w

skali danego kraju
*lokalne-

działające

obszarze

określonego

terytorium, wsi, powiatu. Jest to zazwyczaj samorząd
terytorialny

Podział na podmioty pierwotne i wtórne:

rodzina

samorząd państwo

(pierwotne)

(wtórne)

Państwowe podmioty polityki społecznej- podział ze
względu na kompetencje:

-ustawodawcze- Sejm, Senat
-wykonawcze- Premier, Ministrowie
-kontrolne-  NIK  (Najwyższa  Izba  Kontroli),  RPO
(Rzecznik  Praw  Obywatelskich),  RPD  (Rzecznik  Praw
Dziecka), PIP (Państwowa Inspekcja Pracy)
-sądownicze-  Trybunał  Konstytucyjny,  Sąd  Pracy  i
Ubezpieczeń

Podmioty globalne:

Organizacja Narodów Zjednoczonych

organizacje wyspecjalizowane-

ILO, FAO,

WHO, UNESCO, Fundusz Walutowy

programy-

UNICEF, UNDP 9UNV i

UNIFEM)

agencje-

WFP, UNHCR

Podmioty kontynentalne:
-Rada Europ
-Unia Europejska
-Rada Unii Europejskiej (ustawodawcze)
-Parlament Europejski
-Komisja Europejska (wykonawcze)
-Trybunał Sprawiedliwości

Wykład 3
Polityka społeczna ma dwa znaczenia:
Działalność państwa

, samorządów i organizacji

samorządowych,  której  celem  jest  poprawa  położenia
materialnego,  asekuracja  przed  ryzykami  życiowymi  i
wyrównywanie  szans  życiowych  grup  społeczeństwa
ekonomicznie i socjalnie najsłabszych
Dyscyplina naukowa

, która diagnozuje bieżącą sytuację

socjalną, pokazuje ona mapę kwestii socjalnych, wyjaśnia
ich genezę, wskazuje perspektywy i warianty rozwiązań
Polityka społeczna-

jest celową działalnością państwa i

innych  podmiotów  na  istniejący  układ  stosunków
społecznych  zmierzająca  do  poprawy  warunków  życia  i
pracy  ludności,  usuwania  nierówności  społecznych  oraz
podnoszenia  kultury  życia.  Jeżeli  chodzi  o  poprawę
warunków  bytowych  polityka  społeczna  zajmuje  się
kwestią  wyżywienia,  mieszkania,  pomocy  społecznej,
pomocy  w  przypadku  zdarzeń  losowych  i  kwestią
niezdolności do pracy.
Natomiast  na  strefę  pozamaterialną:  kwestia  ochrony
zdrowia,

edukacja,

świadczone

usługi

socjalne,

działalność  kulturalna,  formy  aktywności  społecznej,
poczucie bezpieczeństwa socjalnego.
Polityka  społeczna  dotyczy  więc  warunków  życia
społeczeństwa oraz stosunków międzyludzkich, zarówno
w środowisku pracy i środowisku zamieszkania.
W  zakres  szeroko  rozumianej  polityki  społecznej
wchodzą jej polityki szczegółowe:
Ludności,  rodzinna,  rynku,  pracy,  wynagrodzeń,
kształtowania  dochodów  z  pracy,  BHP,  zabezpieczenia
społecznego,  ochrony  zdrowia,  edukacyjna,  pomoc
społeczna,

wobec

osób

starych,

wobec

osób

niepełnosprawnych,  ochrony  środowiska,  patologie
społeczne.
Polityka  socjalna  –  ma  węższe  znaczenie  niż  polityka
społeczna  i  ma  za  zadanie  badać  te  wszystkie  działania,
które  są  nakierowane  na  poprawę  socjalnego  położenia
oraz  ludności  najsłabszej  życiowo,  których  los  wymaga
poprawy  i  zabezpieczenia  od  ryzyka  zagrażającego
egzystencji.
Polityka  społeczna  jest  natomiast  pojęciem  szerszym
obejmującym  nie  tylko  szczegółowe  kwestie  społeczne
ale także zagadnienia sterowania społecznym rozwojem i
problemem zmian w strukturach społecznych.
W polskiej polityce społecznej występują 4 nurty:
1)  socjologiczno  –strukturalny:  przedmiotem  badań  jest
struktura społeczna czyli każdorazowy udział stosunków
społecznych,  uwarstwienie  społeczne  i  jego  budowa.
Interesują  ją  zmiany  struktury  społecznej  oraz  usuwanie
nierówności  i  sprzeczności  społecznych  będącymi
podstawowymi problemami.
2)  ekonomiczno  –  społeczny:  oparty  na  powiązaniu
polityki  społecznej  z  polityką  gospodarczą.  Głosi
koncepcje powiązania rozwoju społecznego z rozwojem
gospodarczym.  Im  wyższy  rozwój  gospodarczy  tym
wyższy standard życia.
3) socjalno – bytowy głoszący poprawę warunków pracy
i  bytu.  Naczelnym  zadanie  p.s.  jest  dostęp  ogólnego
dobrobytu  za  pośrednictwem  reform  społecznych
obejmujących kolejno poszczególne grupy społeczne.
4)  społeczno  –  bytowy:  p.s.  powinna  zaspokajać
potrzeby ludności w przekroju demograficznym.
Wykład 4 (14.03.2006) GLOBALIZM:

(odglob= kula ziemska)
-    doktryna  dążąca  do  zapewnienia  jedności  politycznej
świata postrzeganego jako jedna wielka wspólnota ludzka
- uwzględnianie problemów w skali globalnej
-  koncepcja  filozoficzna  głosząca,  że  zbiór  złożony  z
elementów  posiada  właściwości,  których  nie  mają  jego

części składowe - całościowe postrzeganie przedmiotów
i zjawisk
-  wzrost  podatności  społeczeństw,  gospodarek  i  państw
narodowych  na  oddziaływanie  ze  strony  środowiska
międzynarodowego
Globalizacia
- forma umiędzynarodowienia życia społecznego
- proces, który polega na zagęszczaniu się różnorodnych
związków

współzależności-

ekonomicznych,

politycznych, kulturowych, w skali ogólnoświatowej
- proces zagęszczania się różnorodnych związków w skali
światowej
-  intensyfikacja  przepływów  w  obrocie  kapitałowym,
towarowym, ludzkim, informacyjnym, itd.
Definicje pejoratywne ..globalizacii":
-  smok  pożerający  miejsca  pracy  i  nadzieje  na
sprawiedliwy podział tego, co wytwarza ludzkość
-            ciemna,  ślepa  i  -    bezduszna  siła  podmywająca
suwerenność tradycyjnych organizmów państwowych
-  wehikuł  makdonaldyzacji  i  bezmyślnej  unifikacji
lokalnych kultur
- zagrożenie dla narodowych tożsamości
-  wyrafinowane  narzędzie  amerykańskiego  panowania
nad światem _
Definicje pozytywne „głobalizacii":
-  główny  motor  postępu  technologicznego  i  rozwoju
gospodarczego
-  katalizator  awansu  cywilizacyjnego  w  skali  narodów  i
całego świata
-  gwarant  otwartych  rynków  oraz  swobodnego
przepływu informacji, idei, ludzi
-  wszechogarniający  zwiastun  jednej,  zintegrowanej,
ogólnoludzkiej wspólnoty
Podwóine znaczenie globalizacii:
- tendencje i procesy wzajemnie się wykluczające
- przeciwstawne, sprzeczne wobec siebie
- łączy i dzieli
- integruje i dezintegruje
-  eksponuje  głęboką  linię  podziału  między  tymi,  którzy
posiadają  odpowiednie  kwalifikacje  i  doskonale  sobie
radzą  na  światowych  rynkach  a  tymi,      którzy  nie
posiadają  odpowiednich  umiejętności  i  postrzegają
ekspansję  światowego  rynku  jako  zagrożenie  dla  ich
bezpieczeństwa socjalnego oraz
głęboko zakorzenionych norm
Konsekwencje globalizacii:
-  postępująca  polaryzacja  na  globalne  elity  i  globalną
podklasę
-  powoduje  społeczną  frustrację,  narastanie  poczucia
krzywdy

niesprawiedliwości,

coraz

większe

niezadowolenie, bunt, protest, niestabilność
-  zagrożenie  dla  pokoju  społecznego,  międzynarodowej
stabilności i bezpieczeństwa
Aspekty pozytywne ęlobalizacji:
- wspiera procesy integracyjne, scala świat
- różnorodność globalizującego się świata uświadamia, że
jest on wielokultucowy, wieloreligijny, wielorasowy
- silne tendencje integracyjne
- regionalizacja i globalizacja wzajemnie się wspierają
- ujednolicanie norm, standardów
- napędza postęp technologiczny
- dynamizuje wzrost gospodarczy
- przyspiesza rozwój na wielu obszarach świata
-  korzyści dla nielicznych
- szybszy i intensywniejszy rozwój gospodarczy
-  globalizacja  stwarza  zapotrzebowanie  na  coraz  lepsze,
jakościowo  sprawniejsze  i  skuteczniej  funkcjonujące
państwo
- wzrost liczby państw o demokratycznym ustroj
- liberalizacja przepływu czynników produkcji I
-  postępująca specjalizacja
- wzmożona konkurencja
-  transfer  nowoczesnych  technologii,  sposobów
zarządzania i organizacji pracy otwarcie na świat
-

mieszanie się języków i kultur

wyodrębnienie
Aspekty negatywne:
-  stymuluje  tendencje  ośrodkowe,  dezintegracyjne  (np.
parcelacja  świata  na  mniejsze  fragmenty  poprzez  wzrost
liczby państw narodowych) _
- odrodzenie nacjonalizmów, fundamentalizmów
-  potrzeba  poszukiwania  i  ochrony  przez  dane
społeczeństwo  i  jednostki  własnych  korzeni,  własnej
tożsamości i autonomii
-  doprowadzenie  do  różnicowania  się,  postępującej
różnorodności jest czynnikiem konfliktogennym
-   polaryzacja technologiczna, dochodowa i socjalna
-   marginalizowana większość mieszkańców Ziemi
- asymetria społeczno- ekonomiczna
-  redukuje  funkcje,  kompetencje  i  pole  działania
poszczególnych  rządów  (potrzeba  uzgodnień  działań
międzynarodowych) f               - demokratyczny deficyt
(mniejsza  rok  obywatela,  a  uwzględnienie  aspektów
międzynarodowych)
- imigracja zarobkowa z biednego Południa na Północ
- stagnacja płac robotników
- wzrost bezrobocia
- wielkie ruchy migracyjne
- wzrost postaw ksenofobicznych
- 80% społeczeństwa Ziemi marginalizowana
-  nasilające  się  różnice  w  poziomie  rozwoju
gospodarczego  i  standardach  życia  w  układzie
geograficzno- kontynentalnym
Globalny podmiot polityki społecznej- ONZ
- założona 26.06.1948 r. w San Francisco
- promuje rozwój społeczny w skali ogólnoświatowej
- zapewnia jednakowe standardy socjalne
- promuje sprawiedliwość między państwami
-  patronuje  inicjatywom,  które  rozdzielają  pomoc
biednym państwom
-  zwalcza  dyskryminację  poprzez:  zagwarantowanie  i
przestrzeganie  równych  praw  dla  wszystkich  ludzi  bez
względu  na  płeć,  rasę,  religię,  poglądy  polityczne,
przynależność państwową
Dokumenty ONZ:
- Powszechna Deklaracja Praw Człowieka (1948)
- Pakty Praw Człowieka (1966)
- Deklaracje o Postępie Społecznym i Rozwoju (1969)
-  Międzynarodowa  Konkurencja  o  Eliminacji  Wszelkich
Form Dyskryminacji Rasowej (1969)

Konwencje

Eliminacji

Wszelkich

Form

Dyskryminacji Kobiet (1979)
- Konwencja o Prawach Dziecka (1989)
Struktura ONZ z podziałem na kompetencje:
ustawodawcza-

Zgromadzenie

Ogólne

(uchwala

deklaracje, rezolucje, programy)
wykonawcza-

Rada

Bezpieczeństwa,

Rada

Gospodarczo- Społeczna
kontrolna-

Rada Powiernicza

sądownicza-

Międzynarodowy

Trybunał

Sprawiedliwości
Działalność ONZ —     zwalcza dyskryminację poprzez
zagwarantowanie  i  przestrzeganie  różnych  praw  dla
wszystkich  ludzi  bez  względu  na  płeć,  rasę,  religię,
poglądy polityczne, przynależność państwową, orientację
seksualną.
Organizacje wyspecjalizowane:
ILO-

Międzynarodowa Organizacja Pracy- Genewa

(realizują  międzynarodową  politykę  rynku  pracy,  dostęp
do  szkolenia  zawodowego,  walka  z  wypadkami  przy
pracy,  z  chorobami  zawodowymi,  czas  pracy,  prawo
pracy, równość szans w dostępie do rynku pracy)
FAO-

Organizacja Narodów Zjednoczonych ds.

Wyżywienia i Rolnictwa- Rzym (zwalcza kwestię głodu w
skali lokalnej, pomaga w regionach gdzie jest klęska)
WHO-

Światowa Organizacja Zdrowia- Genewa

(zwalcza choroby cywilizacyjne, zwalcza epidemie na
całym świecie)
UNESCO-

Organizacja Narodów Zjednoczonych ds.

Oświaty, Nauki i  Kultury- Paryż (zwalcza analfabetyzm,
chroni  zabytki  dziedzictwa  narodowego,  prowadzi
szkolenia, kursy nauki czytania i pisania)
Fundusz  Walutowy  (Bank  Światowy)-

Waszyngton

(współfinansuje projekty na rzecz wsparcia regionów
najsłabszych) Agencie ONZ:
WFP-

Światowy Program Żywnościowy- Rzym (udziela

pomocy żywnościowej w naturze i środkach finansowych
dla krajów cierpiących na niedobór żywności)
UNHCR-

Urząd Wysokiego Komisarza Narodów

Zjednoczonych ds. Uchodźców- Genewa (pomoc
uchodźcom poprzez ich repatriację i asymilację w
nowym środowisku) Programy:
UNICEF-

Fundusz Narodów Zjednoczonych Pomocy

Dzieciom- Nowy Jork UNDP- Program Narodów
Zjednoczonych ds. Rozwoju- Nowy Jork UNV-
Wolontariat Narodów Zjednoczonych- Bonn
UNIFEM-

Fundusz Narodów Zjednoczonych ds.

Rozwoju Kobiet- Nowy Jork
Globalizacia- zjawiska pozytywne

- wzrost długości życia obywateli świata o 16 lat
- spadek umieralności niemowląt o 50%
- spadek liczby analfabetów o 2/3
-  wzrost  poziomu  życia,  w  tym  wyżywienia  z  2500  kcal
do 2750
- wzrost dostępu do wody pitnej z 40% do 72%
- wzrost PKB o 1% rocznie
- wzrost aktywności zawodowej kobiet o 6%
- redukcja zanieczyszczenia środowiska o 2/5
- wzrost państw demokratycznych
GIobalizacja- zjawiska negatywne

widmo

społeczeństwa

rozczłonkowanego,

rozwarstwionego i podzielonego na biednych i bogatych
- nierównomiernie rozmieszczony wzrost dochodów
-  zagrożenie  instytucji  rodziny  (coraz  więcej  samotnych
rodziców)
- osłabienie więzi społecznych (efekt urbanizacji)
-  rozwój  gospodarczy  nie  kompatybilny  ze  wzrostem
społecznym
- spadek przeciętnych dochodów
- liczne kryzysy gospodarcze i finansowe
- „globalizacyjna pułapka"
WYKŁAD 5
Świat- ludność:
-Świat- ogółem 6 mld 78 mln
-Afryka-

800mln

-Ameryka Płd-

345 mln

-Ameryka Płn-Śr-

481 mln

-Azja-

3mld 734 mln

-Europa-

729mln

-Oceania-

30mln

-Polska-

38mln 460tys

Globalne kwestie społeczne:

Ubóstwo
-1,3  mld  ludzi  żyje  w  absolutnej  nędzy  (poniżej  1  $
dziennie), w tym 600mln dzieci
-3mld  ludzi  żyje  w  biedzie  mając  na  utrzymanie  1-2  $
dziennie
-12% ludności państw najbogatszych żyje w biedzie
-za  1  USD  dziennie  utrzymuje  się  przy  życiu  522mln
mieszkańców  Azji  Płd,  291mln  Afryki  Subsaharyjskiej,
278mln  Azji  Wschodniej,  78mln  Ameryki  Łacińskiej,
24mln w Europie Środkowo- Wschodniej
-2/3  osób  żyjących  w  absolutnej  nędzy,  to  osoby
poniżej 15 roku życia
-70%  osób  żyjących  w  absolutnej  nędzy  to  kobiety  i
dzieci

-     za 1 USD dziennie utrzymuje się przy zyciu: 522 mln
mieszkańców Azji PLD, 291 mln Afryki Subsaharyjskiej,
278 mln Azji  Wsch, 78 mln Ameryki Łacińskiej, 24 mln
w Europie Środkowo Wschodniej.
Zdrowie:
-ponad 1mld osób nie ma dostępu do opieki zdrowotnej
-1,5mld ludzi żyje średnio poniżej 60 lat
-340mln kobiet żyje średnio poniżej 40 lat
-dwukrotny  wzrost  osób  chorych  na  AIDS/HIV  z
15mln na ponad 33mln
-50%  kobiet  jest  wyzyskiwana  seksualnie  przez  swoich
partnerów

-co

roku

3mln

ludzi

umiera

powodu

zanieczyszczonego środowiska, zaś 5mln zapada na
nieuleczalne choroby

Głód, niedożywienie:
-ponad 800mln ludzi cierpi z głodu lub niedożywienia, w
tym 160 mln dzieci
-3mld ludności ma niedobór żywności
-ponad 1,4mld osób nie ma bezpośredniego dostępu do
wody pitnej
-5 najbogatszych społeczeństw świata konsumuje 16 razy
więcej niż 5 najbiedniejszych społeczeństw świata
Edukacja:

880mln osób to analfabeci, z czego 866mln
zamieszkuje w państwach rozwijających się

260mln dzieci nie ma dostępu do szkoły
podstawowej lub średniej

ponad 250mln dzieci pracuje na utrzymanie

Warunki mieszkaniowe:

2mld osób zamieszkuje pomieszczenia bez
elektryczności

4,5mld (80% globu) nie ma dostępu do usług
telekomunikacyjnych

Kraje bogate
1.

Kanada (1)

Norwegia

USA

Japonia

Belgia

Szwecja

Australia

Holandia

Islandia

10.

Wielka Brytania

Kraje biedne:
1.   Republika Środkowej Afryki
2.    Mali
3.    Erytrea
4.    Gwinea- Bissau
5.    Mozambik
6.    Burundi
7.    Burkina Faso
8.    Etiopia

9.    Niger
10.  Sierra Leone (188)
WYKŁAD 6
Europejska polityka społeczna
Polska jest członkiem Rady Europy od 25.11.1991 roku.
Rada Europy:
-została  powołana  05.05.1949  r.  w  Paryżu  przez  10
państw  Europy  Zachodniej:  Belgia,  Dania,  Francja,
Irlandia,  Włochy,  Luksemburg,  Holandia,  Norwegia,
Szwecja, Wlk. Brytania.
-posiada siedzibę w Strasburgu w północno - wschodniej
Francji
-w 2005 r. w jej skład wchodzi 46 państw europejskich (
w tym 21 państw Europy Środkowej i Wschodniej).

Rada Europy – cele:

-ochronie praw człowieka i podstawowych wartości,
demokracji parlamentarnej i rządów prawa
-rozwijać porozumienia o zasiegu kontynentalnym w celu
ujednolicenia

praktyki

społecznej

prawnej

poszczególnych państw
-promować  świadomość  europejską,  tożsamośc  opartą
na  wspólnych  wartościach  wartościach  obecnej  w
różnych kulturach
Organy :
-Zgromadzenie parlamentarne :organ ustawodawczy
-Komitet ministrów –organ decyzyjny
-Sekretariat- organ wykonawczy
-Bank rozwoju rady europy – podmiot finansowy
-Komisarz praw człowieka – organ kontrolny
-Europejski  Trybunał  Praw  Człowieka  (w  Strassburgu),
organ sądowniczy
-Kongres  Władz  Lokalnych  i  Regionalnych  –  organ
opiniodawczy doradczy

Sekretariat Rady Europy:
- 1800 osobowy
- od 09.2004  Sekretarz generalny Rady Europy to Terry
Davis  (  Zjednoczone  Królestwo  Wielkiej  Brytanii  i
Irlandii  Pn),  były  Wiceprzewodniczący  Zgromadzenia
parlamentarnego parlamentarnego były przewodniczący
Grupy socjalistycznej Zgromadzenia Parlamentarnego.
Zgromadzenie Parlamentarne:
-  skupia  630  członków  (  315  przedstawicieli  i  315
zastępców) z 46 parlamentów krajowych oraz delegacje
o statusie gościa specjalnego
- specjalnego Polski 12 deputowanych
-  przewodniczącym  jest  obecni  Rene  van  der  Linden
(Holandia)
Komitet Ministrów:
-  złożony  z  46  ministrów  spraw  zagranicznych  lub  ich
zastępców rezydujących w Strasburgu
- komitet jest organem decyzyjnym rady Europy
Bank rozwoju Rady Europy:
-  przyznaje  pożyczki  do  wysokości  60  %  ogólnych
kosztów na działanie zmierzające do:
  * tworzenia nowych miejsc pracy w małych i średnich
przedsiębiorstwach usytuowanych w strefach wysokiego
bezrobocia
  *  opracowania programów kształcenia zawodowego
  * budowy tanich mieszkań
  *  tworzenia  infrastruktury  w  takich  obszarach    jak
zdrowie,  ochrona  środowiska,  modernizacja  terenów
wiejskich
Kongres  Władz  Lokalnych  i  Regionalnych  Rady
Europy:
-  zlożony  z  Izby  Władz  Lokalnych  i  Izby  Regionów  (
281 członków)
- przewodniczącym Kongresu jest obecnie Giovanni Di
Stasi ( Włochy)
-  zapewnia  udział  społeczności  lokalnych  w  realizacji
idei zjednoczenia Europy
- promuje samorządność lokalną i regionalną
-  promuje  ponadnarodową  współpracę  społeczności
lokalnych i regionalnych
Budżet zwyczajny: w 2005 roku wynosił 186 012 700
euro.
Rada Europy – kwestia praw człowieka
-  równość  kobiet  i  mężczyzn  (dostęp  do  edukacji  i
rynków  pracy,  kształcenie  ustawiczne,  działy  w
procesach decyzyjnych)
- walka z rasizmem i nietolerancją
- współpraca i świadomość w zakresie praw człowieka
Działania te obejmują:
- rozwijanie świadomości i zrozumienia praw człowieka
na  uczelniach,  szkolach  i  wśród  róznych  grup
zawodowych
-  pogłębianie  i  umacnianie  świadomości  społecznej  w
tej  dziedzinie  poprzez  kampanie  informacyjne,
publikacje,

rozpowszechnianie

materiałów

audiowizualnych i innych również przez Internet

-  funkcjonowanie  sieci  instytucji  oraz  NGOs
zajmujących się prawami człowieka
Spójność społeczna:
-  -  zagwarantowanie  właściwego  poziomu  ochrony
socjalnej
-  zwiększenie  zatrudnienia,  szkolenia  zawodowego  i
praw pracowniczych
-

zapewnienie

ochrony

najsłabszym

grupom

społecznym
- zapewnienie równych szans
- zwalczanie przejawów marginalizacji społecznej i
dyskryminacji
- konsolidacja współpracy europejskiej w kwestiach
migracji
Problematyka społeczna Rady Europy:
- poprawa systemów zabezpieczenia społecznego
- polityka promowania zatrudnienia
- polityka społeczna w miastach
- program na rzecz dzieci
- integracja osób niepełnosprawnych
- integracja imigrantów

Dokumenty Rady Europy z obszaru polityki społecznej:

Europejska  Karta  Społeczna  16.  10.  1961r.  w
Turynie-  zawiera  katalog  podstawowych  praw
socjalnych  dla  pracowników  i  członków  jego
rodziny
Prawa pracownicze:

-prawo do pracy i godziwego wynagrodzenia
-prawa związkowe
-ochrona socjalna w przypadku niezdolności do pracy
(choroba, kalectwo, macierzyństwo, bezrobocie)
-prawa pracowników migrujących
-prawo do pracy dla osób niepełnosprawnych
-prawo do mieszkania
-prawo do edukacji i szkolenia zawodowego

Europejski Kodeks Zabezpieczenia Społecznego z
1964 r.

-koordynuje  system  zabezpieczenia  społecznego  w
państwach  RE  w  dostępie  doświadczeń  emerytalnych,
rent rodzinnych i inwalidzkich, świadczeń chorobowych,
świadczeń  macierzyńskich,  z  tytułu  bezrobocia,  z  tytułu
śmierci jedynego żywiciela
-znowelizowany  kodeks  (1990)  uwzględnia  zmiany  w
ustawodawstwie dotyczącym zabezpieczenia społecznego
jakie  dokonały  się  w  ciągu  ostatnich  lat  w  wielu
państwach  członkowskich,  a  także  usprawnia  działania
systemu ochrony na szczeblu krajowym

Europejska

Konwencja

Zabezpieczenia

Społecznego z 1972 r

- opiera sięna 4 fundamentalnych zasadach rózności w
traktowaniu,

jednolitości

stosowanych

przepisów

prawnych, przestrzeganiu praw i przekazywaniu
świadczeń socjalnych za granicą
- konwencja dotyczy wszystkich przepisów prawnych
odnoszących

się

następujących

dziedzin

zabezpieczenia  społecznego:  zasiłków  chorobowych  z
tytułu  wypadków  przy  pracy  i  chorób  zawodowych,
macierzyństwa  i  bezrobocia  oraz  świadczeń  rodzinnych,
emerytur…

Europejska Konwencja o Pomocy Społecznej i
Medycznej z 1975 r.

-gwarantuje prawo obywatelom państw członkowskich
RE do wzajemności w korzystaniu z usług medycznych i
socjalnych w państwie drugim

Europejska Konwencja Pracowników Migrujących
z 1957 r.

-reguluje  zasady  wjazdu,  pobytu,  zatrudnienia,  równych
praw  pracowników  pochodzących  z  innych  państw
europejskich
-konwencja  ta  w  swoich  zapisach  zrównuje  w  prawach
wszystkich pracowników

Europejska Konwencja Praw Człowieka z 1959r.

⋅

została wydana w rocznicę 05.05. 1850r.

WYKŁAD 7
POLITYKA SPOŁECZNA W UNII EUROPEJSKIEJ
Działalność podmiotów Wspólnoty Europejskiej, państw
członkowskich,

samorządów

organizacji

pozarządowych, której celem jest:
-poprawa warunków pracy i życia obywateli Unii
-asekuracja przed ryzykami życiowymi
-wyrównywanie  różnic  i  szans  osób  będących  w  gorszej
sytuacji socjalnej lub ekonomicznej
Działalność UE w obszarze socjalnym:
-zintegrowane  działanie  polityki  społecznej  na  szczeblu
UE  przedkładają  się  na  ustawodawstwo  socjalne  oraz
wspólnotowe instrumenty finansowe i organizacyjne
-zintegrowane  działania  na  rzecz  aktywnego  zwalczania
bezrobocia,  ubóstwa,  ekskluzji  socjalnej,  zagrożeń
współczesnej  rodziny,  przeciwdziałania  starzeniu  się
społeczeństw,  budowania  poczucia  bezpieczeństwa
socjalnego  obywateli  UE  oraz  zagwarantowanie  na
wysokim

poziomie

zabezpieczenia

społecznego

(włączając w to kwestie starości, niepełnosprawności,
zdrowia i ochrony socjalnej)
Specyfika polityki społecznej UE:
-wysokie standardy socjalne uchwalane na szczeblu
wspólnotowym
-rozbudowane

prawo

socjalne

dla

wszystkich

pracobiorców
-wysoki poziom ochrony pracy i zdrowia w miejscu pracy
-wysokie standardy mieszkaniowe
-duża rola związków zawodowych
-przestrzeganie równości szans dla kobiet i mężczyzn
-uchwalane programy socjalne
-wspólne środki finansowe
-wartości  i  idee  socjalne  przyznawane  wszystkim
obywatelom UE
-cztery  zasady  jednolitego  rynku-  swobodny  przepływ
osób,  dóbr,  usług  i  kapitału  (swobodny  przepływ  osób
oznacza  prawo  każdego  obywatela  każdego  państwa
członkowskiego  do  swobodnego  przemieszczania  się,

wyboru  miejsca  zamieszkania  i  zatrudnienia  na
dowolnym  obszarze  UE,  bez  konieczności  uzyskiwania
zezwolenia  na  pobyt  i  pracę,  pod  warunkiem,  że  nie
będzie  się  obciążeniem  finansowym  dla  systemu
socjalnego państwa pobytu.)
-zasada

subsydiarności

(pomocniczości-

jest

decentralizacja władzy, czyli oddanie wielu uprawnień na
szczebel  samorządu  terytorialnego.  Jest  to  zaspokajanie
potrzeb społecznych społeczności lokalnej.)
Wartości i idee socjalne:
1. Zasada godności osoby ludzkiej
-  prawo  do  życia,  które  interpretuje  się  jako  zakaz
stosowania i wykonywania kary śmierci
- integralność fizyczna i psychiczna osoby ludzkiej, czyli
zakaz klonowania istot ludzkich
- zakaz handlu żywym towarem
- zakaz pracy przymusowej, nieludzkiego traktowania
- zakaz molestowania seksualnego
2. Zasada równości
- zakaz wszelkiej dyskryminacji
-  jednakowy  dla  wszystkich  dotęp  do  wszystkich  dóbr  i
usług
3. Zasada wolności
- myśli słowa, sumienia
- prawo do własności
- prawo do nauki
- prawo do migracji
- prawo do wyboru stanu cywilnego
-  prawo  do  ochrony  prywatności  (ochrona  danych
osobowych)
- prawo do przynależności do organizacji politycznych
- prawo do własnych poglądów religijnych
4. Zasada solidarności
-  są  to  wszystkie  prawa  pracownicze  (  do  pracy,  do
zabezpieczenia  socjalnego,  do  ochrony  zdrowia,  do
działalności  gospodarczej,  do  ochrony  konsumenta,  do
ochrony środowiska)
5. Zasada sprawiedliwości
-

zagwarantowanie

róznych

praw

zgodnie

ustawodawstwem
Prawa socjalne:
-swoboda poruszania się i wyboru miejsca zamieszkania
-swoboda zrzeszania się i negocjowania umów
zbiorowych
-ochrona zdrowia i bezpieczeństwo w miejscu pracy
-prawo do sprawiedliwego wynagrodzenia
-równe traktowanie kobiet i mężczyzn
-kształcenie zawodowe/ ustawiczne
-prawo do poprawy warunków życia i pracy
-dialog socjalny
-zabezpieczenie społeczne
-ochrona pracy dzieci i młodzieży

Socjalne funkcje:

-dążenie do pełnego zatrudnienia
-podnoszenie poziomu życia i pracy
-równość szans
-umożliwienie wszystkim opieki zdrowotnej
-wysoki poziom ochrony socjalnej
-edukacja dla wszystkich
-rozwój budownictwa mieszkaniowego
-zwalczanie zagrożeń współczesnej rodziny
-zagwarantowanie odpowiedniego minimum socjalnego
dla wszystkich osób
-inkluzja

socjalna-

łączenie

socjalne

(osoby

niepełnosprawne,  osoby,  które  opuściły  zakłady  karne,
osoby samotnie wychowujące dzieci, osoby leczące się z
uzależnień,  środowiska  patologiczne,  wsparcie  dla
nieletnich przestępców, klienci pomocy społecznej)
-przeciwdziałanie starzeniu się społeczeństw
Swobodny  przepływ  osób:  oznacza  prawo  do
przemieszczania  się,  wyboru  miejsca  zamieszkania  i
zatrudnienia  na  dowolnycm  obszarze  UE  bez
konieczności  ubiegania  się  o  zezwolenie  na  popyt  lub
pracę ppd warunkiem, że nie będzie się obciążeniem dla
systemu  socjalnego  w  pańtwie  pobytu  czyli  posiada  się
własne źródło utrzymania.
Zasada

subsydiarności:

(pomocniczości)

jest

decentralizacja władzy o oddaniu wielu uprawnień
władzy o oddaniu wielu uprawnień na szczeblu lokalnym
tak aby wszelkie problemy społeczne były rozwiązane w
środowisku zamieszkania.
Czynniki sprzyjające kreowaniu wspólnotowej polityki
społecznej:
-wędrówka idei socjalnych
-ewolucja kwestii socjalnej i jej ponadnarodowy wymiar
-powołanie do życia międzynarodowych organizacji
-uchwalenie

międzynarodowego,

wspólnotowego

ustawodawstwa socjalnego
-uchwalenie ponadnarodowych środków finansowych
-zniesienie  granic  wewnętrznych  między  państwami
członkowskimi WE
-obowiązujące  swobody  jednolitego  rynku,  w  tym
swobodny przepływ osób
-postępujące  procesy  demokratyzacji  życia  społeczno-
gospodarczego
-logika  procesu  integracji  europejskiej  obejmującej
stopniowo nowe obszary
-klimat  polityczny  w  państwach  członkowskich  WE-
rządy partii socjaldemokratycznych w państwach

Podmioty wspólnotowej polityki społecznej:

-ustawodawcze-  Parlament  Europejski,  Rada  UE,  Rada
Europejska
-wykonawcze- Komisja Europejska]
-finansowe-  Europejski  Bank  Inwestycyjny,  Europejski
Bank Centralny
-opiniodawczo-  doradcze-  Komitet  Ekonomiczno-
Społeczny, Komitet Regionów, Komitet ds. Zatrudnienia
-kontrolne-

Ombudsman/

Rzecznik

Praw

Obywatelskich
-sądownicze- Europejski Trybunał Sprawiedliwości
Instrumenty finansowe:
-Europejski Fundusz Społeczny
-Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego
-Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej
-Finansowy Instrument Wspierania Rybołówstwa
-Fundusz Spójności
EUROPEJSKI FUNDUSZ SPOŁECZNY
Został powołany na mocy traktatu o EWG w 1958r. jako
aktywny instrument finansowy wspierania europejskiego
rynku pracy.

Aktywne formy zwalczania bezrobocia:

-zwalczanie bezrobocia młodzieży (w Polsce 44%, w UE
18%-19%)
-zwalczanie bezrobocia długoterminowego
-wspieranie osób zagrożonych bezrobociem
-wspieranie osób powracających na rynek pracy po
dłuższej nieobecności
-ułatwianie powrotu na rynek pracy
2.

Przeciwdziałanie wykluczeniu społecznemu

-wspieranie niepełnosprawnych (fizycznie i psychicznie)
-wspieranie imigrantów i uchodźców, mniejszości
kulturowych, narodowych i etnicznych
-działanie w celu ponownej integracji byłych więźniów i
recydywistów
-pomoc dla narkomanów i alkoholików
-wspieranie osób bezdomnych, żebraków
-pomoc rodzicom samotnie wychowującym dzieci
-wspieranie

młodzieży

patologicznej

grup

wykluczonych społecznie
3.

Promowanie i poprawa kształcenia ustawicznego

-ukierunkowanie systemów kształcenia na potrzeby
rynku pracy
-rozwój

sieci

kształcenia,

lokalnych

ośrodków

szkoleniowych
-dostosowywanie siły roboczej do zmieniających się
potrzeb rynkowych
-permanentne szkolenia, kursy, doskonalenie się
-wzmacnianie mobilności i elastyczności zawodowej
-wzmacnianie powiązań między instytucjami oświaty i
kształcenia a rynkami pracy
4.

Doskonalenie

kadr

gospodarki

rozwój

przedsiębiorczości

-promowanie

wysoko

wykwalifikowanych

wyszkolonych kadr
-ulepszanie

zdolności

przystosowawczych

adaptacyjnych
-rozwój  innowacji  w  organizacji  pracy  i  zarządzania
ludźmi
-wsparcie dla przedsiębiorczości
-wspieranie inicjatyw oddolnych
-wspieranie rozpoczynających działalność gospodarczą
-wdrażanie  nowych  technologii  w  małych  o  średnich
firmach
-rozwój  wiedzy  i  dostępu  w  zakresie  informatyki,
telekomunikacji, przekazywania informacji
5.

Aktywizacja zawodowa kobiet

-poprawa dostępu kobietom do zatrudnienia i edukacji
-rozwój  zawodowy  i  dostęp  do  karier,  stanowisk
kierowniczych
-zwalczanie  segregacji  i  dyskryminacji  kobiet  na  rynku
pracy ze względu na płeć
-wspieranie  inicjatyw  o  rozpoczęciu  działalności
gospodarczej przez kobiety
-pomoc  w  łączeniu  zajęć  zawodowych  z  obowiązkami
domowymi, szczególnie opieką i wychowywaniem dzieci
Najważniejsze kwestie społeczne w UE:
1.  Rynek  pracy  –  bezrobocie  w  25  państwach  (8,9%)  w
tym najniższe jest w Luksemburgu 4,5%, a najwyższe w
Polsce 18,9%.
2.  Edukacja  –  wykształcenie  wyższe  posiada  przeciętnie
18%, średnie 58%, niskie 24%.
Polska: wyższe 10%, średnie 33%, niskie 68%.
3. Zdrowie: (długość życia)
Najdłuższa średnia życia kobiet – 82 lata we Francji
                                        Mężczyzn  –  78  lat  w  Danii,
Szwecji
Najniższa średnia długość życia kobiet – 77 lat w Grecji;
mężczyzn 72 lata w Portugalii.
4.  Ubóstwo-  12%  (przeciętnie)  obywateli  UE  życje  w
ubóstwie
  4% - Dania
33% - Polska (najwyższe w UE)
5.  Migracje-  najatrakcyjniejsze  kraje  napływu:  Wlk.
Brytania,  Niemcy///  najmniej  atrakcyjne:  Portugalia  i
Litwa. Łotwa, Etsonia
6.  Równouprawnienie:  I  miejsce  Szwecja  (50%),  II
miejsce Finlandia, najniższe – Hiszpania, Grecja, Irlandia
WYKŁAD 8
Geneza UE:
- 1951 Traktat o Europejskiej wspólnocie Węgla i Stali
-

państw

założycielskich:

Belgia,

Holandia,

Luksemburg, Francja, RFN, Włochy
- 1957 Traktat o EWG, Traktat o EWEA
-

państw

założycielskich:

Belgia,

Holandia,

Luksemburg, Francja, RFN, Włochy
Rozszerzenie WE:
- 1973 Dania, Irlandia, Wlk Brytania
- 1981 Grecja
- 1986 Hiszpania, Portugalia
- 1995 Austria, Finlandia, Szwecja
- 2004 Czechy, Cypr, Malta, Słowacja, Słowenia, Litwa,
Łotwa, Estonia, Polska,Węgry
Demografia WE:
6 – 165 mln
9 – 256,6 mln
10 – 266 mln
12 – 321 mln
15 – 371 mln
25 – 454,5 mln
Liczebność państw:
Niemcy – 82 mln
Francja, Włochy, Wlk Brytania – 58 mln
Hiszpania, Polska – 39 mln
Holandia – 16 mln
Belgia, Grecja, Czechy, Portugalia, Węgry – 10 mln
Austria, Szwecja – 8 mln
Dania, Finlandia, Słowacja – 5 mln
Irlandia – 4 mln
Litwa – 3,5 mln
Słowenia, Łotwa – 2 mln
Estonia – 1,3 mln
Cypr – 715 tys
Luksemburg – 440 tys
Malta – 390 tys
Główne problemy socjalne:
- brak pracy (20 mln Europejczyków) masowe
bezrobocie
- ubóstwo – nie przekracza poziomu ninim socjalnego
- kryzys demograficzny ujemny przyrost naturalny