2010-12-04
1
Zaburzenia nastroju cz. II
Zaburzenia nastroju cz. II
Zaburzenia snu
Zaburzenia snu
Leszek Bidzan
Leszek Bidzan
Zaburzenia nastroju cz. 2
Zaburzenia nastroju cz. 2
Zaburzenia nastroju u kobiet (ci
ąŜ
a,
Zaburzenia nastroju u kobiet (ci
ąŜ
a,
menopauza, cykl miesi
ę
czny). Wiek
menopauza, cykl miesi
ę
czny). Wiek
podeszły jako okres predysponuj
ą
cy do
podeszły jako okres predysponuj
ą
cy do
zaburze
ń
depresyjnych. Depresja a
zaburze
ń
depresyjnych. Depresja a
zaburzenia seksualne. Samobójstwa
zaburzenia seksualne. Samobójstwa –
–
czynniki ryzyka.
czynniki ryzyka.
Postacie i przyczyny zaburze
ń
snu.
Postacie i przyczyny zaburze
ń
snu.
Ograniczenia w leczeniu bezsenno
ś
ci.
Ograniczenia w leczeniu bezsenno
ś
ci.
Depresja a zaburzenia seksualne
Depresja a zaburzenia seksualne
Funkcjonowanie seksualne przed chorob
ą
Funkcjonowanie seksualne przed chorob
ą
Pierwotne zaburzenie psychiczne
Pierwotne zaburzenie psychiczne
Współistniej
ą
ce zaburzenia psychiczne
Współistniej
ą
ce zaburzenia psychiczne
Współistniej
ą
ce schorzenia fizyczne
Współistniej
ą
ce schorzenia fizyczne
Leczenie psychotropowe
Leczenie psychotropowe
Leczenie towarzysz
ą
ce
Leczenie towarzysz
ą
ce
Depresja a zaburzenia seksualne
Depresja a zaburzenia seksualne
problemy seksualne wyst
ę
puj
ą
problemy seksualne wyst
ę
puj
ą
powszechnie.
powszechnie.
Depresja a zaburzenia seksualne
Depresja a zaburzenia seksualne
System
System
Neurologiczny
Neurologiczny
Udary mózgowe,
Udary mózgowe,
uszkodzenia kr
ę
gosłupa, stwardnienie rozsiane
uszkodzenia kr
ę
gosłupa, stwardnienie rozsiane
Naczyniowy
Naczyniowy
Zawał serca,
Zawał serca,
schorzenia naczy
ń
obwodowych, uszkodzenia t
ę
tniczkowe
schorzenia naczy
ń
obwodowych, uszkodzenia t
ę
tniczkowe
Endokrynny
Endokrynny
Chorobowe zmiany przysadki, cukrzyca, obni
Ŝ
ony poziom
Chorobowe zmiany przysadki, cukrzyca, obni
Ŝ
ony poziom
testosteronu
testosteronu
ś
oł
ą
dkowo
ś
oł
ą
dkowo--
jelitowy
jelitowy
Urogenitalny
Urogenitalny
lIeostomia
lIeostomia
Schorzenia miednicy, urazy, rak
Schorzenia miednicy, urazy, rak
Depresja a zaburzenia seksualne
Depresja a zaburzenia seksualne
0
5
10
15
20
25
30
35
40
45
50
kobiety
m
ęŜ
czy
ź
ni
depresja
kontrolna
2010-12-04
2
Depresja a zaburzenia seksualne
Depresja a zaburzenia seksualne
Niekorzystny wpływ leków psychotropowych na funkcje
Niekorzystny wpływ leków psychotropowych na funkcje
seksualne
seksualne
Niespecyficzny wpływ na o
ś
rodkowy układ
Niespecyficzny wpływ na o
ś
rodkowy układ
nerwowy
nerwowy
Specyficzny wpływ na neurotransmitery w
Specyficzny wpływ na neurotransmitery w
o
ś
rodkowym układzie nerwowym
o
ś
rodkowym układzie nerwowym
Specyficzny wpływ na neurotransmitery w
Specyficzny wpływ na neurotransmitery w
autonomicznym układzie nerwowym
autonomicznym układzie nerwowym
Bezpo
ś
redni wpływ na aktywno
ść
Bezpo
ś
redni wpływ na aktywno
ść
hormonaln
ą
hormonaln
ą
Po
ś
redni wpływ na regulacj
ę
hormonów
Po
ś
redni wpływ na regulacj
ę
hormonów
Depresja a zaburzenia seksualne
Depresja a zaburzenia seksualne
metody terapii
metody terapii
Poradnictwo i krótkotrwała psychoterapia
Poradnictwo i krótkotrwała psychoterapia
wspieraj
ą
ca · Terapia w układzie
wspieraj
ą
ca · Terapia w układzie
partnerskim
partnerskim
Terapia indywidualna
Terapia indywidualna
Terapia grupowa
Terapia grupowa
Depresja a zaburzenia seksualne
Depresja a zaburzenia seksualne
modyfikacja prowadzonego leczenia
modyfikacja prowadzonego leczenia
Kontynuacja bie
Ŝą
cego leczenia Opó
ź
nione
Kontynuacja bie
Ŝą
cego leczenia Opó
ź
nione
dawkowanie Ograniczenie dawek
dawkowanie Ograniczenie dawek
Odstawienie leku
Odstawienie leku
„Odpoczynek od leku”
„Odpoczynek od leku”
Ś
rodki wspomagaj
ą
ce Przej
ś
cie na terapi
ę
Ś
rodki wspomagaj
ą
ce Przej
ś
cie na terapi
ę
alternatywn
ą
alternatywn
ą
Zaburzenia nastroju u kobiet
Zaburzenia nastroju u kobiet
Zestawienie kryteriów przedmiesi
ą
czkowego zaburzenia
Zestawienie kryteriów przedmiesi
ą
czkowego zaburzenia
dysforycznego
dysforycznego
A. Objawy musz
ą
wyst
ą
pi
ć
podczas tygodnia przed
A. Objawy musz
ą
wyst
ą
pi
ć
podczas tygodnia przed
menstruacj
ą
i ust
ą
pi
ć
w ci
ą
gu kilku dni po pojawieniu si
ę
menstruacj
ą
i ust
ą
pi
ć
w ci
ą
gu kilku dni po pojawieniu si
ę
krwawienia.
krwawienia.
1. Obni
Ŝ
enie nastroju lub dysforia
1. Obni
Ŝ
enie nastroju lub dysforia
2. L
ę
k lub napi
ę
cie
2. L
ę
k lub napi
ę
cie
3. Labilno
ść
afektywna
3. Labilno
ść
afektywna
4. Rozdra
Ŝ
nienie
4. Rozdra
Ŝ
nienie
5. Zmniejszenie zainteresowania rutynowymi czynno
ś
ciami
5. Zmniejszenie zainteresowania rutynowymi czynno
ś
ciami
6. Trudno
ś
ci w koncentracji
6. Trudno
ś
ci w koncentracji
7. Wyra
ź
ny brak energii
7. Wyra
ź
ny brak energii
Zaburzenia nastroju u kobiet
Zaburzenia nastroju u kobiet
Zestawienie kryteriów przedmiesi
ą
czkowego zaburzenia
Zestawienie kryteriów przedmiesi
ą
czkowego zaburzenia
dysforycznego
dysforycznego
8. Wyra
ź
na zmiana apetytu, przejadanie si
ę
lub
8. Wyra
ź
na zmiana apetytu, przejadanie si
ę
lub
wzmo
Ŝ
one
wzmo
Ŝ
one
łaknienie
łaknienie
9. Nadmierna potrzeba snu lub bezsenno
ść
9. Nadmierna potrzeba snu lub bezsenno
ść
10. Uczucie znu
Ŝ
enia
10. Uczucie znu
Ŝ
enia
11. Inne objawy fizyczne, np. bolesno
ść
piersi,
11. Inne objawy fizyczne, np. bolesno
ść
piersi,
wzd
ę
cia
wzd
ę
cia
B. Objawy musz
ą
przeszkadza
ć
w pracy,
B. Objawy musz
ą
przeszkadza
ć
w pracy,
zaj
ę
ciach szkolnych, upo
ś
ledza
ć
zwykle czynno
ś
ci
zaj
ę
ciach szkolnych, upo
ś
ledza
ć
zwykle czynno
ś
ci
i stosunki mi
ę
dzyludzkie
i stosunki mi
ę
dzyludzkie
przedmiesi
ą
czkowe zaburzenie dysforyczne
przedmiesi
ą
czkowe zaburzenie dysforyczne
0
10
20
30
40
50
60
70
80
%
z.
przedmiesi
ą
czk
owy
zab.
Dysforyczne
2010-12-04
3
Przedmiesi
ą
czkowe zaburzenie dysforyczne
Przedmiesi
ą
czkowe zaburzenie dysforyczne
post
ę
powanie
post
ę
powanie
Dieta
Dieta
ograniczenie lub wyeliminowanie
ograniczenie lub wyeliminowanie
(szczególnie w fazie lutealnej):soli,
(szczególnie w fazie lutealnej):soli,
czekolady, kofeiny i alkoholu; nale
Ŝ
y
czekolady, kofeiny i alkoholu; nale
Ŝ
y
spo
Ŝ
ywa
ć
niezbyt obfite, cz
ę
ste posilki,
spo
Ŝ
ywa
ć
niezbyt obfite, cz
ę
ste posilki,
bogate w ró
Ŝ
norodne w
ę
glowodany,
bogate w ró
Ŝ
norodne w
ę
glowodany,
zawieraj
ą
ce umiarkowan
ą
dawk
ę
zawieraj
ą
ce umiarkowan
ą
dawk
ę
witamini skladników mineralnych
witamini skladników mineralnych
Ć
wiczenia fizyczne
Ć
wiczenia fizyczne
Regularne, umiarkowanie intensywne,
Regularne, umiarkowanie intensywne,
aerobik
aerobik
Zmniejszenie stresów
Zmniejszenie stresów
Kursy metod przeciwdziałania stresom
Kursy metod przeciwdziałania stresom
i/lub poradnictwo w razie potrzeby Kurs
i/lub poradnictwo w razie potrzeby Kurs
technik relaksacyjnych lub słu-chanie
technik relaksacyjnych lub słu-chanie
ta
ś
m magnetofonowych
ta
ś
m magnetofonowych
Relaksacja
Relaksacja
Okołoporodowe zaburzenia nastroju
Okołoporodowe zaburzenia nastroju
0
10
20
30
40
50
60
70
80
%
obj. Depr. W
ci
ąŜ
y
przygn
ę
bienie
poporodowe
depresja
połogowa
psychoza
połogowa
Okołoporodowe zaburzenia nastroju
Okołoporodowe zaburzenia nastroju
przyczyny
przyczyny
wewn
ę
trzna, nieprawidłowa reakcja na
wewn
ę
trzna, nieprawidłowa reakcja na
zmiany hormonalne jest w wi
ę
kszym stopniu
zmiany hormonalne jest w wi
ę
kszym stopniu
odpowiedzialna za omawiane zaburzenia
odpowiedzialna za omawiane zaburzenia
ni
Ŝ
zmiana sama w sobie
ni
Ŝ
zmiana sama w sobie
Depresja poporodowa
Depresja poporodowa
czynniki ryzyka
czynniki ryzyka
socjoekonomiczne czynniki wywołuj
ą
ce
socjoekonomiczne czynniki wywołuj
ą
ce
stres
stres
wyst
ę
powanie zaburze
ń
psychicznych w
wyst
ę
powanie zaburze
ń
psychicznych w
przeszło
ś
ci
przeszło
ś
ci
wyst
ę
powanie zaburze
ń
psychicznych w
wyst
ę
powanie zaburze
ń
psychicznych w
rodzinie
rodzinie
cechy osobowo
ś
ci (obsesyjno
cechy osobowo
ś
ci (obsesyjno--
kompulsywne, l
ę
kowe, panika itp.)
kompulsywne, l
ę
kowe, panika itp.)
Depresja poporodowa
Depresja poporodowa
czynniki ryzyka
czynniki ryzyka
brak wsparcia społecznego
brak wsparcia społecznego
negatywne zdarzenia
Ŝ
yciowe
negatywne zdarzenia
Ŝ
yciowe
niepewno
ść
zatrudnienia
niepewno
ść
zatrudnienia
brak do
ś
wiadczenia w opiece nad dzie
ć
mi .
brak do
ś
wiadczenia w opiece nad dzie
ć
mi .
nieplanowana ci
ąŜ
a
nieplanowana ci
ąŜ
a
"pesymizm przedporodowy"
"pesymizm przedporodowy"
złe relacje mał
Ŝ
e
ń
skie lub brak m
ęŜ
a
złe relacje mał
Ŝ
e
ń
skie lub brak m
ęŜ
a
złe relacje z matk
ą
złe relacje z matk
ą
wielokrotne porody
wielokrotne porody
Depresja poporodowa
Depresja poporodowa
czynniki ryzyka
czynniki ryzyka
próby samobójcze w przeszło
ś
ci
próby samobójcze w przeszło
ś
ci
problemy zwi
ą
zane z poprzednimi ci
ąŜ
ami
problemy zwi
ą
zane z poprzednimi ci
ąŜ
ami
(poronienia, aborcja lub chore dziecko)
(poronienia, aborcja lub chore dziecko)
zła opieka prenatalna
zła opieka prenatalna
niedo
Ŝ
ywienie
niedo
Ŝ
ywienie
u
Ŝ
ywanie narkotyków, alkoholu
u
Ŝ
ywanie narkotyków, alkoholu
2010-12-04
4
Objawy okołoporodowych zaburze
ń
Objawy okołoporodowych zaburze
ń
nastroju
nastroju
bezsenno
ść
bezsenno
ść
zaburzenia jedzenia
zaburzenia jedzenia
depresja/rozdra
Ŝ
nienie
depresja/rozdra
Ŝ
nienie
brak energii/niemo
Ŝ
no
ść
funkcjonowania
brak energii/niemo
Ŝ
no
ść
funkcjonowania
odsuni
ę
cie od ludzi/izolacja społeczna
odsuni
ę
cie od ludzi/izolacja społeczna
narzekanie na brak wsparcia społecznego
narzekanie na brak wsparcia społecznego
niewła
ś
ciwa interpretacja zachowa
ń
dziecka
niewła
ś
ciwa interpretacja zachowa
ń
dziecka
problemy z pami
ę
ci
ą
, koncentracj
ą
, logicznym
problemy z pami
ę
ci
ą
, koncentracj
ą
, logicznym
my
ś
leniem . dezorientacja, zagubienie,
my
ś
leniem . dezorientacja, zagubienie,
zamartwianie si
ę
zamartwianie si
ę
Edynburska Skala Depresji Poporodowej (EPDS)
Edynburska Skala Depresji Poporodowej (EPDS)
J.L. Cox, J.M. Holden, R. Sagovsky
J.L. Cox, J.M. Holden, R. Sagovsky
W ci
ą
gu ostatnich 7 dni:
W ci
ą
gu ostatnich 7 dni:
1. Potrafiłam
ś
mia
ć
si
ę
z ró
Ŝ
nych spraw i dostrzega
ć
ich
1. Potrafiłam
ś
mia
ć
si
ę
z ró
Ŝ
nych spraw i dostrzega
ć
ich
jasn
ą
stron
ę
:
jasn
ą
stron
ę
:
W takim samym stopniu jak zawsze
W takim samym stopniu jak zawsze
Niezupełnie tak samo jak dawniej
Niezupełnie tak samo jak dawniej
Zdecydowanie mniej ni
Ŝ
dawniej
Zdecydowanie mniej ni
Ŝ
dawniej
Nie potrafiłam
Nie potrafiłam
2. Z rado
ś
ci
ą
wypatrywałam przyszłych zdarze
ń
i spraw:
2. Z rado
ś
ci
ą
wypatrywałam przyszłych zdarze
ń
i spraw:
W takim samym stopniu jak zawsze
W takim samym stopniu jak zawsze
W nieco mniejszym stopniu ni
Ŝ
dawniej
W nieco mniejszym stopniu ni
Ŝ
dawniej
Zdecydowanie mniej ni
Ŝ
dawniej
Zdecydowanie mniej ni
Ŝ
dawniej
Praktycznie w ogóle nie
Praktycznie w ogóle nie
Edynburska Skala Depresji Poporodowej
Edynburska Skala Depresji Poporodowej
(EPDS)
(EPDS) J.L. Cox, J.M. Holden, R. Sagovsky
J.L. Cox, J.M. Holden, R. Sagovsky
Miałam nieuzasadnione poczucie winy, gdy co
ś
si
ę
Miałam nieuzasadnione poczucie winy, gdy co
ś
si
ę
nie udawało:
nie udawało:
Tak, w wi
ę
kszo
ś
ci przypadków
Tak, w wi
ę
kszo
ś
ci przypadków
Tak, w niektórych przypadkach
Tak, w niektórych przypadkach
Niezbyt cz
ę
sto
Niezbyt cz
ę
sto
Nie, nigdy
Nie, nigdy
4. Czułam si
ę
zmartwiona lub wyl
ę
kniona bez specjal-
4. Czułam si
ę
zmartwiona lub wyl
ę
kniona bez specjal-
nego powodu:
nego powodu:
Nie, nigdy
Nie, nigdy
Raczej nie
Raczej nie
Tak, czasami
Tak, czasami
Tak, bardzo cz
ę
sto
Tak, bardzo cz
ę
sto
Edynburska Skala Depresji Poporodowej
Edynburska Skala Depresji Poporodowej
(EPDS)
(EPDS) J.L. Cox, J.M. Holden, R. Sagovsky
J.L. Cox, J.M. Holden, R. Sagovsky
5. Czułam si
ę
przera
Ŝ
ona lub wpadałam w panik
ę
bez
5. Czułam si
ę
przera
Ŝ
ona lub wpadałam w panik
ę
bez
specjalnego powodu:
specjalnego powodu:
Tak, do
ść
cz
ę
sto
Tak, do
ść
cz
ę
sto
Tak, czasami
Tak, czasami
Nie, nie bardzo
Nie, nie bardzo
Nie, nigdy
Nie, nigdy
6.* Przytłaczały mnie ró
Ŝ
ne sprawy:
6.* Przytłaczały mnie ró
Ŝ
ne sprawy:
Tak, przez wi
ę
kszo
ść
czasu i nigdy nie umiałam
Tak, przez wi
ę
kszo
ść
czasu i nigdy nie umiałam
sobie z nimi poradzi
ć
sobie z nimi poradzi
ć
Tak, czasami nie potrafiłam radzi
ć
sobie tak do-
Tak, czasami nie potrafiłam radzi
ć
sobie tak do-
brze jak dawniej
brze jak dawniej
Nie, przez wi
ę
kszo
ść
czasu radziłam sobie zupeł-
Nie, przez wi
ę
kszo
ść
czasu radziłam sobie zupeł-
nie nie
ź
le
nie nie
ź
le
Nie, radziłam sobie tak samo dobrze jak dawniej
Nie, radziłam sobie tak samo dobrze jak dawniej
Edynburska Skala Depresji Poporodowej
Edynburska Skala Depresji Poporodowej
(EPDS)
(EPDS) J.L. Cox, J.M. Holden, R. Sagovsky
J.L. Cox, J.M. Holden, R. Sagovsky
7. Czułam si
ę
tak nieszcz
ęś
liwa,
Ŝ
e miałam trudno
ś
ci ze
7. Czułam si
ę
tak nieszcz
ęś
liwa,
Ŝ
e miałam trudno
ś
ci ze
snem:
snem:
Tak, przez wi
ę
kszo
ść
czasu
Tak, przez wi
ę
kszo
ść
czasu
Tak, czasami
Tak, czasami
Niezbyt cz
ę
sto
Niezbyt cz
ę
sto
Nie, nigdy
Nie, nigdy
8.* Byłam smutna i czułam si
ę
przygn
ę
biona:
8.* Byłam smutna i czułam si
ę
przygn
ę
biona:
Tak, przez wi
ę
kszo
ść
czasu
Tak, przez wi
ę
kszo
ść
czasu
Tak, do
ść
cz
ę
sto
Tak, do
ść
cz
ę
sto
Niezbyt cz
ę
sto
Niezbyt cz
ę
sto
Nie, nigdy
Nie, nigdy
Edynburska Skala Depresji Poporodowej
Edynburska Skala Depresji Poporodowej
(EPDS)
(EPDS) J.L. Cox, J.M. Holden, R. Sagovsky
J.L. Cox, J.M. Holden, R. Sagovsky
9. Czułam si
ę
tak nieszcz
ęś
liwa,
Ŝ
e wybuchałam płaczem:
9. Czułam si
ę
tak nieszcz
ęś
liwa,
Ŝ
e wybuchałam płaczem:
Tak, przez wi
ę
kszo
ść
czasu
Tak, przez wi
ę
kszo
ść
czasu
Tak, do
ść
cz
ę
sto
Tak, do
ść
cz
ę
sto
Tylko czasami
Tylko czasami
Nie, nigdy
Nie, nigdy
10.* Przychodziło mi do głowy, by zrobi
ć
sobie
10.* Przychodziło mi do głowy, by zrobi
ć
sobie
krzywd
ę
:
krzywd
ę
:
Tak, do
ść
cz
ę
sto
Tak, do
ść
cz
ę
sto
Czasami
Czasami
Praktycznie nigdy
Praktycznie nigdy
Nigdy
Nigdy
2010-12-04
5
Zaburzenia nastroju zwi
ą
zane z menopauz
ą
Zaburzenia nastroju zwi
ą
zane z menopauz
ą
Czynniki ryzyka zaburze
ń
nastroju
Czynniki ryzyka zaburze
ń
nastroju
pojawiaj
ą
cych si
ę
w okresie
pojawiaj
ą
cych si
ę
w okresie
menopauzalnym
menopauzalnym
przebyte zaburzenia psychiczne w
przebyte zaburzenia psychiczne w
przeszło
ś
ci
przeszło
ś
ci
wyst
ę
powanie zaburze
ń
nastroju w rodzinie
wyst
ę
powanie zaburze
ń
nastroju w rodzinie
słabe zdrowie
słabe zdrowie
stres społeczny
stres społeczny
Zaburzenia nastroju zwi
ą
zane z menopauz
ą
Zaburzenia nastroju zwi
ą
zane z menopauz
ą
Najcz
ę
stsze objawy depresji w okresie
Najcz
ę
stsze objawy depresji w okresie
okołomenopauzalnym obejmuj
ą
:
okołomenopauzalnym obejmuj
ą
:
rozdra
Ŝ
nienie
rozdra
Ŝ
nienie
płaczliwo
ść
płaczliwo
ść
l
ę
k
l
ę
k
przygn
ę
bienie/labilno
ść
nastroju . brak
przygn
ę
bienie/labilno
ść
nastroju . brak
motywacji/energii
motywacji/energii
słab
ą
koncentracj
ę
słab
ą
koncentracj
ę
przerywany sen
przerywany sen
Depresje a wiek podeszły
Depresje a wiek podeszły
Ś
rodowisko domowe Domy opieki
Szpital
społecznej
Domy opieki Szpital
społecznej
Depresje a wiek podeszły
Depresje a wiek podeszły
Socjalne
Socjalne
Ograniczone kontakty społeczne .
Ograniczone kontakty społeczne .
Osamotnienie
Osamotnienie
ś
ałoba
ś
ałoba
Ubóstwo
Ubóstwo
Choroby somatyczne
Choroby somatyczne
Depresje a wiek podeszły
Depresje a wiek podeszły
Psychologiczne
Psychologiczne
Obni
Ŝ
ona samoocena
Obni
Ŝ
ona samoocena
Ograniczenie intymno
ś
ci
Ograniczenie intymno
ś
ci
Choroby somatyczne
Choroby somatyczne
Depresje a wiek podeszły
Depresje a wiek podeszły
Biologiczne
Biologiczne
Zmniejszenie liczby neuronów i
Zmniejszenie liczby neuronów i
neurotransmiterów
neurotransmiterów
Obci
ąŜ
enie genetyczne
Obci
ąŜ
enie genetyczne
Choroby somatyczne
Choroby somatyczne
2010-12-04
6
Depresje a wiek podeszły
Depresje a wiek podeszły
Objawy l
ę
ku u osób w podeszłym wieku
Objawy l
ę
ku u osób w podeszłym wieku
Psychologiczne
Psychologiczne
Somatyczne
Somatyczne
.
.
Zamartwianie si
ę
Zamartwianie si
ę
. Strach
. Strach
. Obawy
. Obawy
. Przedłu
Ŝ
one czuwanie .
. Przedłu
Ŝ
one czuwanie .
Zaburzenia koncentracji
Zaburzenia koncentracji
i pami
ę
ci
i pami
ę
ci
Zm
ę
czenie
Zm
ę
czenie
Uczucie braku powietrza lub
Uczucie braku powietrza lub
hiperwentylacja Potliwo
ść
hiperwentylacja Potliwo
ść
Bóle głowy lub bóle
Bóle głowy lub bóle
mi
ęś
niowe Bóle
Ŝ
oł
ą
dka
mi
ęś
niowe Bóle
Ŝ
oł
ą
dka
Wymioty lub biegunka
Wymioty lub biegunka
Przyspieszone bicie serca
Przyspieszone bicie serca