i edukacja humanistyczna
i edukacja humanistyczna
1. Idealizm (Sokrates, Platon i inni)
2. Realizm (Arystoteles i inni)
3. Realizm teistyczny (św. Tomasz, tomizm)
4. Naturalizm (Rousseau i inni)
5. Pragmatyzm (Dewey i inni)
6. Filozofia egzystencji (Kierkegaard, Nietzsche,
Heidegger, Sartre, Jaspers i inni);
REALIZM
jest jednym z najstarszych stanowisk
filozoficznych,
odgrywa ważną rolę we współczesnej oświacie,
opiera się na poglądach Arystotelesa i
kontynuatorów.
Przedstawiciele: Arystoteles, Robert Hutchins,
Mortimer J. Adler, Harry Broudy.
Realizm można zdefiniować jako stanowisko filozoficzne,
według którego istnieje obiektywna rzeczywistość, niezależna
od człowieka, a on jest w stanie ją poznać.
W wielu szkołach współczesnych, średnich i wyższych w
skład programów nauczania wchodzą odrębne elementy
wiedzy takie jak historia, język, matematyka, nauki
przyrodnicze itp.
Gerald. L. Gutek ,
Filozofia dla pedagogów, GWP, Gdańsk 2007, s. 39.
Według przedstawicieli realizmu:
żyjemy w świecie rzeczywistym, w którym istnieje wiele
rzeczy,
rzeczy i inne przedmioty istnieją realnie i obiektywnie, w
czasie i w przestrzeni, niezależnie od spostrzegającego
je umysłu, zanim zacznie je poznawać,
w poznaniu rzeczy ważne są poznanie zmysłowe i
abstrakcyjne poznanie rozumowe,
człowiek w życiu powinien kierować się wiedzą na temat
rzeczywistych przedmiotów, praw nimi rządzących oraz
relacji miedzy przedmiotami.
Zob. G. L. Gutek,
Filozofia dla pedagogów, op. cit., s. 38, 44.
Wiedza
teoretyczna jest człowiekowi
potrzebna do:
czynienia praktycznego użytku z wrodzonej
mu zdolności do racjonalnego myślenia,
podejmowania decyzji życiowych,
osiągania szczęścia (życia zgodnego z
rozumem).
Poznawanie
to dochodzenie do wiedzy na temat
rzeczywistości.
Poznawanie
opiera się na oddziaływaniach między
człowiekiem a otaczającą go rzeczywistością;
a) oddziaływanie rzeczy na zmysły –
poznanie
zmysłowe (obserwacja)
,
b) poznawanie cech istotnych rzeczy dzięki
procesowi abstrakcji dokonywanemu przez rozum
w
myśleniu abstrakcyjnym
, indukcyjnym,
dedukcyjnym, w klasyfikowaniu, porządkowaniu,
określaniu (budowaniu definicji) itp.
◦
Teoria wnioskowania dedukcyjnego
przechodzimy w myśli od dwóch zdań, uznanych
za prawdziwe, zwanych przesłankami do zdania
zwanego wnioskiem,
przechodzenie od przesłanek do wniosku odbywa
się na podstawie prawa logiki, które gwarantuje
nam przy prawdziwości przesłanek dojście do
prawdziwego wniosku.
metoda dedukcyjna
(np. dowodzenie), polega
na przechodzeniu od ogółu do szczegółu (od
zdania ogólnego do zdań szczegółowych),
każde myślenie można rozpatrywać pod
względem treści i formy.
można analizować treść i znaczenie słów,
można także badać tylko prawdziwość lub
fałszywość zdań, które składają się ze słów.
słowa połączone przy pomocy spójników tworzą
zdania;
zdania mogą być prawdziwe lub fałszywe;
zdania połączone według określonych reguł
stanowią wnioskowanie;
połączenie dwóch zdań z trzecim stanowi
sylogizm.
Przykład wnioskowania sylogistycznego (dedukcji):
◦
(1) Wszyscy ludzie są śmiertelni (zdanie ogólne),
◦
(2) Arystoteles jest człowiekiem (zdanie ogólne),
◦
(3) a więc: Arystoteles jest śmiertelny (zdanie
szczegółowe).
Zdania (1) i (2) są przesłankami, a zdanie (3)
wnioskiem.
ciąg wnioskowań nazywany jest dowodzeniem, a
wynik dowodem,
dowodzenie to metoda dedukcyjna, tzn.
przechodzenie od zdani ogólnych do wniosków
szczegółowych.
w dowodzeniu przyjmuje się jednak najbardziej
ogólne i najwcześniejsze twierdzenia (aksjomaty)
których nie można dowieść.
bez aksjomatów dowodzilibyśmy dowodzenia, co
musiałoby ciągnąć się w nieskończoność.
Metoda indukcyjna
polega na przechodzeniu od
przypadków szczegółowych do ogółu.
„Jeżeli najlepszym sternikiem, a także najlepszym
woźnicą jest ten, kto się zna na jakimś fachu, to
jest w tym fachu najlepszy”.
nasze poznanie świata jest możliwe dzięki indukcji.
celem nauki jest wyprowadzanie twierdzeń
szczegółowych z twierdzeń ogólnych (dedukcja),
droga do tej wiedzy prowadzi jednak przez
rozumowanie indukcyjne.
por. Kunzman P. (red.),
Atlas filozofii]
INDUKCJA
dzięki indukcji poszukujemy wiedzy ogólnej, np.
wspólnych cech rzeczy,
to co szczegółowe poznajemy wcześniej, a to co
ogólne później,
ogólność jest wcześniejsza, ale jest poznawana
później,
tego co jest najwcześniejsze i najbardziej ogólne
(zasada), nie można udowodnić;
metoda indukcyjna jest przeciwieństwem metody
dedukcyjnej; w niej formułuje się wiele twierdzeń
szczegółowych i wyprowadza z nich wnioski ogólne.
w przeciwieństwie do Platona Arystoteles uważa, że poznanie
jest możliwe także na drodze indukcji;
można i należy łączyć wiedzę rozumową z wiedzą
empiryczną, doświadczalną;
prawdziwa wiedza m charakter niezawodny, ale dochodzimy
do niej przy pomocy indukcji, która jest metodą
niedoskonałą, zawodną, ale także prowadzi do poznania;
nie jesteśmy doskonali, nasze metody poznania również takie
nie są.
Definicja
to określenie istoty czegoś poprzez
wskazanie rodzaju i różnicy gatunkowej, np.
„Człowiek to zwierzę rozumne.”
słowo „zwierzę” oznacza rodzaj, to co wspólne;
słowo „rozumne” oznacza różnicę, to co odróżnia;
z tej definicji dowiadujemy się, że człowiek jest zwierzęciem
oraz, że odróżnia go rozum i myślenie;
istotą człowieka wg tej definicji jest rozumność;
tworzenie definicji jest składnikiem tworzenia teorii
naukowych.
Realizm klasyczny
– pochodzi z
filozofii starożytnej (Demokryt,
Arystoteles),
Realizm teistyczny
– zakłada, że
świat i ludzie zostali stworzeni przez
Boga (theos),
Realizm naukowy
– przyjmuje, że
wiedza o rzeczywistości zdobywana
jest dzięki naukom przyrodniczym i
metodom naukowym.
uczony i filozof grecki, najwszechstronniejszy myśliciel
starożytności,
uczeń Platona (20 lat w Akademii aż do śmierci mistrza),
nauczyciel Aleksandra Macedońskiego,
twórca logiki formalnej, klasycznej,
założyciel własnej szkoły nazywanej Liceum (Likeion) lub szkołą
perypatetycką (ponieważ dyskutowano w niej „chodząc” pośród
szpalerów drzew i krzewów),
autor wykładów i prac o logice, przyrodzie, etyce, estetyce, poetyce
i metafizyce (całość dzieł nazywana jest Corpus Aristotelicum).
Główne dzieła Arystotelesa
O świecie
O duszy
Etyka nikomachejska
Poetyka
Polityka
Topiki (prace z logiki)
Metafizyka
ARYSTOTELES stworzył:
logikę jako naukę służebną dla innych nauk,
metafizykę jako naukę podstawową dla innych
nauk,
nową filozoficzną psychologię i antropologię,
nowe pojęcie Boga,
nową teorię wyjaśniania przyczynowego ( teorię
czterech przyczyn).
etykę złotego środka.
unika skrajnych, jednostronnych rozwiązań, dąży do łączenia
poglądów (syntezy),
w logice łączy dedukcję z indukcją,
w ontologii łączy idealizm z materializmem (realizm),
w teorii poznania łączy racjonalizm z sensualizmem
(empiryzm),
w etyce godzi moralizm z hedonizmem,
najwyższym dobrem nie jest cnota (jak chciał Sokrates), lecz
szczęście,
szczęście nie polega na doznawaniu przyjemności
zmysłowych (jak chcieli hedoniści), lecz na rozumnym i
dobrym działaniu.
dokonał podziału nauk na: nauki teoretyczne i
praktyczne.
„Tylko dzięki uprawianiu obu nauk człowiek staje
się człowiekiem”.
Platon jest racjonalistą, bada wyłącznie świat idei i
przedmiotów matematycznych;
Arystoteles jest racjonalistą, empirykiem, tzn. bada
świat idei oraz świat przyrody;
Rzeczywistość jest uporządkowana w sposób
hierarchiczny (materia nieożywiona i
ożywiona),
kamienie,
rośliny,
zwierzęta,
ludzie.
Arystoteles wyjaśnia budowę świata.
Budowa świata jest sferyczna:
1.
najniższy poziom to materia - kamienie,
rośliny, zwierzęta, ciała (wszystkie powstają i
giną, rodzą się i umierają).
2.
wyżej są gwiazdy, planety; one nie powstają i
nie giną, nie umierają; śmierć ich nie dotyka,
ponieważ są z eteru, który nie podlega
procesom rozkładu; są wieczne. Najwyższy byt
to czysta forma, czyli Bóg.
świat
jest wprawiony w ruch nie przez działanie
poruszyciela (Boga), lecz przez to, że on pociąga
ku sobie.
pociąga, lecz nie przyciąga, tak jak materialna siła
(np. magnes), ku niemu wszystko porusza się jako
ku najwyższemu celowi i najwyższej wartości.
Bytem według Arystotelesa jest substancja;
Świat składa się z substancji i ich przypadłości.
Prawdziwym, wartościowym i koniecznym
bytem są substancje; Przypadłości substancji
są czymś przypadkowym, niekoniecznym.
Arystoteles podejmuje krytykę teorii idei Platona.
Idee rzeczy istnieją tylko w nich (a nie tak jak
według Platona poza nimi, np. w umyśle), idea
stołu w stole, idea trójkąta w trójkącie.
Platon wprowadza dualizm rzeczy i idei.
Arystoteles wprowadza dualizm materii
i formy .
każda rzecz, każdy byt, każda substancja
składa się z materii i z formy,
nie istnieje sama materia lub sama forma,
coś takiego jak gatunek zwierzę, gatunek
roślina są substancjami,
ale istnieją one jako pojęcia ogólne (realnie
nie istnieją), są wywnioskowane w myśli przez
umysł na podstawie obserwacji rzeczy.
Jak powstają rzeczy?
Rzeczy powstają przez połączenie materii i
formy.
statyczna materia + dynamiczna forma =
stawanie się.
pierwotnie istnieje materia nieuformowana.
Żeby
opisać
rzeczywistość trzeba używać pojęć
(kategorii). Opis bytu przy pomocy pojęć pozwala
ująć, uporządkować i opisać naukowo w sposób
najogólniejszy wszelką rzeczywistość.
pojęcia są niezbędne do opisu zjawisk w
przyrodzie.
klasyfikowanie i kategoryzowanie
to
najdokładniejsza i najbardziej użyteczna metoda
porządkowania wiedzy o obserwowanych
przedmiotach.
Opisać
byt, to ująć go w kategoriach (w nich myślimy),
stawiać pytania i dawać odpowiedzi:
1. Substancja [
Czy istnieje substancja?
- Freud]
2. Jakość
[
Jaki jest?
- mądry]
3. Ilość
[
Ilu?
- jeden]
4. Stosunek
[
W jakim odniesieniu?
-nauczyciel Junga]
5. Miejsce [
Gdzie?
- w Wiedniu]
6. Czas
[
Kiedy?
- W pierwszej połowie XX wieku]
7. Położenie
[
Jakie?
- słabe, fatalne]
8. Stan
[
Jaki?
- zdenerwowany]
9. Działanie
[
Co robił?
- nauczał]
10. Doznawanie [
Czego doznał?
- pokłócił się]
Z kolei żeby wyjaśnić niezrozumiałą rzeczywistość należy
odwołać się do czterech przyczyn.
PRZYCZYNA
– to coś, co wpływa na powstawanie rzeczy.
1.
przyczyna materialna
-
surowiec, z którego stworzony
jest rzecz.
2.
przyczyna formalna
– to, czym rzecz się staje (forma
jest wzorem, nadaje rzeczy kształt i strukturę).
3.
przyczyna sprawcza
-
to czynnik, dzięki któremu
działania się urzeczywistniają (aktualizują).
4.
przyczyna celowa
-
to kierunek, w jakim dąży przedmiot.
Zob. G. L. Gutek,
Filozofia dla pedagogów
, s. 40.
Wyjaśnić jakąś rzecz, to odpowiedzieć na pytanie o 4
przyczyny rzeczy, przyczynę:
materialną - z czego powstała? Dom z drewna, z
cegieł, z metalu.
formalną - według jakiej formy, idei, projektu? Dom
według planu),
sprawczą - kto stworzył rzecz? Pracujący murarze.
celową - po co, dlaczego stworzył rzecz? ochrona
przed niedogodnościami pogody, dzikimi zwierzętami
(nic nie dzieje się bez celu).
„Prawdziwa wiedza to znajomość przyczyn.”
Co to znaczy poznać?
Wiemy czym jest kamień? Wiemy, bo go
dotknęliśmy i podnieśliśmy.
Wiemy co to roślina? Wiemy bo ją zasialiśmy i
zjedliśmy.
Wiemy co to zwierzę? Wiemy, bo nas pogryzło.
Wiemy kto to prezydent? Wiemy, bo go poznaliśmy
na audiencji.
Podstawową cechą natury ludzkiej jest
dualizm duszy i ciała.
Człowiek:
posiada jednocześnie niematerialną duszę (umysł) i
materialne ciało.
tak samo jak i zwierzę ulega popędom i odczuwa potrzeby
fizjologiczne (ich zaspokojenie jest warunkiem przetrwania).
w przeciwieństwie do zwierząt obdarzony jest intelektem-
zdolnością abstrakcyjnego i symbolicznego myślenia.
jest istotą rozumną, zdolną do racjonalnego działania
(decyzji),
zmierza do określonego celu.
dąży w życiu do szczęścia, do zrealizowania całego
tkwiącego w nim potencjału.
G. Gutek, s. 39-40.
Edukacja pomaga w osiągnięciu szczęścia, ponieważ studiowanie
sztuk wyzwolonych i nauk ścisłych doskonali umysł.
Wychowanie ma na celu kształcenie zdolności racjonalnego
myślenia
,
czyni ludzi wolnymi jeśli potrafią rozważać i planować
swoje działania mają wpływ na własne życie.
Gerald. L. Gutek , op. cit. 41.
Człowiek jest istotą rozumną.
Natura ludzka jest wspólna wszystkim mimo
różnic (kulturowych, urodzenia)
Istnieją trzy rodzaje duszy odpowiednio do trzech warstw
życia organicznego.
-
kamienie
nie posiadają duszy (należą do przyrody
nieożywionej),
-
rośliny
posiadają duszę wegetatywną (roślinną), ponieważ
żyją, rosną,
-
zwierzęta
posiadają duszę zmysłową (zwierzęcą) wyższy
poziom, czucia, postrzega, kieruje się instynktem,
stadnym, społecznym;
-
człowiek
posiada duszę rozumną (rozum), myśląca; zajmuje
się myśleniem, działaniem teoretycznym, duchowym,
zadaje pytania, szuka odpowiedzi, spekuluje, abstrahuje,
wnioskuje, analizuje, jednoczy.
Rozum
dzieli na bierny (odtwórczy) i czynny
(twórczy).
Współcześnie w psychologii wymienia się
funkcje
świadomości
: myślenie, pamięć, wyobraźnię,
koncentrowanie się, intuicję, ocenianie,
wartościowanie
.
każda istota dąży do właściwego jej dobra,
w nim znajduje swoją doskonałość.
dobrem człowieka jest działanie zgodne z
rozumem.
w działaniu rozumnym człowiek znajduje
ostateczny cel swoich dążeń - szczęście
(
eudajmonia).
jest ono niezależne od okoliczności
zewnętrznych, pozarozumowych.
Arystoteles odróżnił dwa rodzaje cnót człowieka:
CNOTY TEORETYCZNE
polegające na mądrości
teoretycznej (naukowej) np. mądrość i roztropność,
CNOTY ETYCZNE
polegające na mądrości
praktycznej, np. umiar, rozwaga, wielkoduszność.
Cnoty etyczne
człowiek zastaje razem z istniejącym
porządkiem społecznym i politycznym, tradycji,
prawidłowe postawy i zachowania moralne
pojawiają się w wyniku współdziałania cnót
teoretycznych i cnót etycznych.
nie można być etycznym i moralnym nie będąc
roztropnym; nie można też być mądrym i
roztropnym nie będąc człowiekiem moralnym,
etycznym.
Roztropność (zdrowy rozsądek)
ma za
zadanie poznanie i wybór właściwych
środków i metod do osiągania
prowadzących do celu jakim jest dobro
moralne; cnoty etyczne uzasadniają jedynie
cel wybrany przez roztropność
(rozum).
wszystkie cnoty kierują wolę ku dobru;
namysł wskazuje ludzkiemu działaniu właściwe
cele.
naturalne dążenia znajdują odpowiednią formę i
udaje się opanować afekty, namiętności.
Być dobrym
- według Arystotelesa - oznacza
wiedzieć co jest dobre i działać zgodnie z tą
wiedzą.
postawa moralna i dobry charakter nie wynika z
samej wiedzy o dobru, z samego rozumienia czym
ono jest (jak chciał Sokrates), lecz kształtuje się w
trakcie działania, w praktyce życia; w drodze
ćwiczenia, nabierania pozytywnych nawyków,
przyzwyczajeń i uczenie się.
współcześnie mówimy o wychowaniu moralnym,
socjalizacji i uznawaniu przez człowieka
standardów etycznych.
żeby więc wiedzieć teoretycznie czym jest dobro i
cnota w sensie etycznym, trzeba odwołać się do
doświadczenia życiowego, do ocen i wzorów
moralnych (własnych i cudzych).
W nauce o państwie Arystoteles, w przeciwieństwie
do Platona:
zajmuje postawę empiryczną,
stosuje metodę studiów porównawczych.
przypisuje mu się analizę 158 form ustrojowych
(zachowały się jedynie fragment utworu „Państwo
Ateny”).
◦
Platon
tworzy wzór państwa w sferze tego, co
idealne,
Arystoteles
w przeciwieństwie do Platona da się
określić jako realista (stosujący kryteria tego co
realne, możliwe, rzeczywiste);
tworzy projekt państwa możliwego do realizacji,
takiego państwa, które można urzeczywistnić.
„Trzeba mieć przed oczyma nie tylko najlepsze
państwo, lecz także państwo możliwe”.
Inaczej niż Platon wyjaśnia Arystoteles genezę państwa.
To nie słabość jednostki jest okazją i przyczyną powstania
więzi państwowych; przyczyną jest naturalna skłonność
jednostki do życia we wspólnocie (
koinonia).
◦
„Człowiek z natury jest istotą państwową” [społeczną]
◦
stworzoną do życia państwie.
Człowiek poza państwem jest albo istotą nadludzką albo
nędznikiem, bogiem lub zwierzęciem.
Człowiek jest jedyną istotą obdarzoną mową, która
mu jako jedynemu służy mu do określania tego, co
pożyteczne czy szkodliwe, dobre czy złe,
sprawiedliwe i niesprawiedliwe.
Mowa wskazuje więc na to, że człowiek nie jest
skierowany na dążenie do tego by jedynie
przetrwać, lecz na wspólnotę, która powinna
porozumieć się w sprawie tego co pożyteczne,
dobre i sprawiedliwe.
Zadania państwa Arystoteles widzi w:
etycznym doskonaleniu się obywateli (podobnie do
Platona),
dążeniu do zapewnienia ludziom szczęśliwego i
dobrego życia,
zapewnianiu jednostce możliwości rozwijania w
sposób pełny i doskonały swoich cech moralnych,
charakteru i kształtowania swego życia.
◦
Celem wykształcenia ogólnego ma być także
wychowanie człowieka na
dobrego obywatela
państwa.
Państwo to wspólnota rodów (rodzin) i miast
utworzoną w celu doskonałego i
samowystarczalnego istnienia.
celem państwa nie jest walka o władzę, lecz
szczęśliwe życie obywateli, reszta to środki do tego
celu;
wspólnota państwowa ma na celu nie jakiekolwiek
współżycie obywateli, lecz piękne, godne i
szczęśliwe życie.
Wspólnota państwowa jako całość społeczna
(organizm) jest ważniejsza i pierwotniejsza od
jednostki i rodziny. Bez państwa i społeczeństwa
nie mogłaby ukształtować się jednostka.
„Każde państwo powstaje na drodze naturalnego
rozwoju, podobnie jak pierwsze wspólnoty”;
„Państwo należy do tworów natury; człowiek jest z
natury stworzony do życia w państwie”;,
„Państwo powstaje dla umożliwienia życia, a
istnieje po to aby życie dalej dobrze ukształtować”.
Rodzina, własność prywatna i niewolnicy są
niezbędnymi elementami porządku w
państwie.
rodzina jest z natury pierwotniejsza niż
wspólnota wiejska czy miejska; stanowi ona
naturalny porządek będący podstawą ładu w
polis,
państwo obok rodziny jest odpowiedzialne za
wychowanie młodzieży
.
Najłatwiejsze do zrealizowania i najbardziej
stabilne jest panowanie ludu,
politea -
umiarkowana i wyważona władza:
to połączenie innych ustrojów (oligarchii i
demokracji),
opiera się na rządzie, sądownictwie i radzie
(doradcach),
zapewnia najlepiej etyczne doskonalenie się
obywateli,
państwo jest najlepsze, jeżeli opiera się na stanie
średnim, który daje wyrównanie i zapobiega
powstaniu skrajnych nierówności majątkowych.
O tym jaki ustrój jest najlepszy i jakie jest
najlepsze życie dla większości państw i
większości ludzi nie rozstrzyga ani
doskonałość moralna, ani wykształcenie, ani
ustrój ale to, że się uwzględnia życie, które
dla większości jest „możliwe” do osiągnięcia i
ustrój, który w większości państw może
znaleźć zastosowanie.
We wszystkich państwach są trzy grupy obywateli: bardzo
bogaci, bardzo ubodzy i trzecia klasa pośrednia między nimi.
Skoro umiarkowanie i środek są najlepsze, to oczywiście i w
zakresie posiadania średnia własność będzie najlepsza.
Ludzie z tej grupy najłatwiej kierują się rozumem. Pozostali
kierują się częściej emocjami, chciwością, pogardą,
zbytkiem, zazdrością, zawiścią.
Ludzie stanu średniego są też najbardziej bezpieczni w
państwie.
Posiadają średni a wystarczający majątek.
Szkoła to wyspecjalizowana instytucja, która ma następujące zadania:
rozwijać w człowieku zdolność racjonalnego, logicznego myślenia,
potrafić przekazywać wiedzę z poszczególnych przedmiotów,
rozwijać umiejętności badawcze,
doskonalić intelekt (rozum),
przygotowywać do kształcenia akademickiego (studiów),
dbać o nauczycieli, nie obciążać ich niepotrzebnymi dodatkowymi
zajęciami,
dbać o utrzymanie właściwej atmosfery wolności, swobody nauczania
i uczenia się,
nie powinna zajmować się działalnością socjalną (opieką zdrowotną,
rekreacją, pośrednictwem pracy, itp.), ponieważ wtedy ma mniej
czasu i pieniędzy na realizowanie swojego głównego celu.
Zob. G. L. Gutek,
Filozofia dla pedagogów, s. 49.
powinna zatrudniać kompetentnych nauczycieli, posiadających
odpowiedni zasób wiedzy i umiejętność jej przekazywania jej,
musi przekazywać uczniom wiedzę z zakresu poszczególnych
przedmiotów oraz rozwijać umiejętności badawcze,
ma za zadanie realizować wszystkie zadania związane z
doskonaleniem intelektu,
Zwolennicy realizmu odrzucają pogląd zgodnie z którym szkoła
jest instytucją socjalną. Uważają, że jeśli jednostka oświatowa
zaczyna działać w ten sposób , to w rezultacie zaciera się główny
cel jej działalności i jest to nieekonomiczne i kosztowne.
Źródło: Gerald. L. Gutek, s.49.
zawierać dostarczanie wiedzy ogólnej (filozoficznej), ale przede
wszystkim wiedzy, której dostarczają nauki szczegółowe takie
jak: matematyka, fizyka, astronomia, geografia, chemia,
biologia, zoologia, psychologia, socjologia, historia, politologia,
językoznawstwo itp.
każda z tych nauk posiada własne pojęcia, metody i cele
badawcze,
przy opracowaniu programu potrzebna jest pomoc naukowców
poszczególnych specjalności,
najbardziej skutecznym sposobem poznawania rzeczywistości
jest studiowanie w ramach systematycznie uporządkowanych
dyscyplin (wyodrębnionych dziedzin rzeczywistości).
Zob. G. L. Gutek,
Filozofia dla pedagogów
, s. 49-50.
Precyzowanie zakresu
materiału
usystematyzowana
wiedza specjalistyczna
opisująca konkretny
aspekt rzeczywistości,
np. z punktu widzenia
historii, biologii itd.
Porządkowanie treści
przedmiotowych
zgodnie z zasadami
dydaktyki, uwzględniając
gotowość ucznia na
przyjęcie wiedzy, stopień
dojrzałości oraz zdobyte
przez niego dotychczas
wiadomości.
przekazywanie wiedzy,
uczenie jakiejś umiejętności lub przedmiotu,
biegłe posługiwanie się różnymi metodami dydaktycznymi
(wykład, dyskusja, obserwacja, eksperyment itp.),
uwzględnianie poziomu uczniów i uwarunkowań
środowiskowych,
stworzenie sytuacji uczenia się
, tj. umożliwienie uczniowi
wcielenie się w rolę naukowca wykonującego pracę badawczą
za pomocą specjalistycznych metod, technik i narzędzi
badawczych (np. sporządzania opisów faktów, analizy i
interpretacji tekstów, przeprowadzenia wywiadów itp.).
G. L. Gutek,
Filozofia dla pedagogów, s. 51.
NAUCZYCIEL - to osoba, której zadaniem jest
przekazanie wiedzy
uczniowi i nauczenie jakichś
umiejętności.
WIEDZA - elementem nauczania jest pewien wycinek
wiedzy np. z zakresy historii, lub jakaś umiejętność np.
czytanie , którą uczeń powinien sobie przyswoić.
UCZEŃ – to osoba uczęszczająca na lekcje po to, by zdobyć
pewne umiejętności lub wiadomości. Oczekuje się, że uczeń
będzie gotowy do nauki i chętnie podejmie wysiłek jakiego się
od niego wymaga. Może mieć różne zainteresowania, powinien
skupiać uwagę na wykładanych przedmiotach.
Nauczyciel
Uczeń
Nauczyciel
przekazuje wiedzę, uczy
umiejętności,
pomaga uczniowi w samorealizacji,
posiada wiedzę specjalistyczną z
danego przedmiotu,
zna metody dydaktyczne,
posiada ogólne wykształcenie w
zakresie nauk humanistycznych i
ścisłych,
orientuje się we wzajemnych
powiązaniach miedzy
poszczególnymi rodzajami wiedzy.
G. L. Gutek,
Filozofia dla pedagogów
, s. 52.
Uczeń
przyswaja wiedzę i umiejętności,
ma prawo do samookreślania
się, samorealizacji i wewnętrznej
integracji,
ma obowiązek doskonalenia się i
rozwoju wewnętrznego,
ma obowiązek uczenia się,
wymagający wytrwałości, pilności
i zaangażowania
potrzebuje nauczyciela
posiadającego gruntowne
wykształcenie i doskonale
przygotowanego do pracy
dydaktycznej.
Głównym celem edukacji wg realistów jest:
stwarzanie warunków sprzyjających zdobywaniu,
przekazywaniu i wykorzystywaniu wiedzy.
wspieranie człowieka w dążeniu do szczęścia i doskonałości
(intelektualnej i etycznej),
rozwijanie zdolności logicznego, racjonalnego myślenia,
przekazywanie wiedzy uporządkowanej,
dostarczanie motywacji do:
-samookreślania się (racjonalnego wyboru celów),
- samorealizacji (rozwijania własnych możliwości),
- wewnętrznej integracji (stworzenia harmonijnej, racjonalnej
hierarchii obowiązków i oczekiwań wobec życia).
Zob. G. L. Gutek,
Filozofia dla pedagogów
, s. 48,52.
Wiedza teoretyczna jest człowiekowi niezbędna do tego,
by mógł czynić użytek z wrodzonej mu zdolności
racjonalnego myślenia i podejmował właściwe decyzje w
praktyce, dotyczące różnych sfer życia: osobistej,
społecznej, ekonomicznej, politycznej, estetycznej i
etycznej.
Źródło: Gerald. L. Gutek , op. cit., s. 52.
Do widzenia.
Zapraszam na konsultacje.