KONSUMPCJA I INWESTYCJE
SOBICH ANETA
WIŚNIEWSKA PATRYCJA
Warszawa, 2013
KONSUMPCJA I INWESTYCJE
SOBICH ANETA
WIŚNIEWSKA PATRYCJA
Warszawa, 2013
1. KONSUMPCJA I OSZCZĘDNOŚCI
KONSUMPCJA
to wydatki gospodarstw domowych
na dobra finalne i usługi, nabywane w celu
uzyskania zadowolenia lub zaspokojenia potrzeb
poprzez ich użycie.
OSZCZĘDNOŚCI
gospodarstw domowych to część
dochodu rozporządzalnego, która nie zostaje
wydatkowana na konsumpcję.
TRZY KATEGORIE KONSUMPCJI
1. Dobra trwałej konsumpcji
•
pojazdy mechaniczne,
•
sprzęt gospodarstwa
domowego, itp.
2. Dobra nietrwałej konsumpcji
•
żywność,
•
odzież,
•
energia, itp.
3. Usługi
•
mieszkania,
•
opieka medyczna,
•
transport,
•
obsługa gospodarstwa
domowego, itp.
TRZY KATEGORIE KONSUMPCJI
WYDATKI NA KONSUMPCJĘ
Rys.1. Główne składowe konsumpcji. Wydatki budżetów rodzinnych [1]
TRZY KATEGORIE KONSUMPCJI
WYDATKI NA KONSUMPCJĘ
W POLSCE W 2012 R.
Kategoria konsumpcji
Wartość wydatków w
danej kategorii w zł
Wartość
procentowa
wydatki ogółem 2011 r.
1015
100%
w tym towary i usługi konsumpcyjne
972
95,8%
wydatki ogółem 2012 r.
1045
100%
w tym towary i usługi konsumpcyjne
1000
95,7%
żywność i napoje bezalkoholowe
262,295
25,1%
napoje alkoholowe i wyroby tytoniowe
28,215
2,7%
odzież i obuwie
52,25
5,0%
użytkowanie mieszkania i nośniki energii
212,135
20,3%
wyposażenie mieszkania i prowadzenie
gospodarstwa domowego
50,16
4,8%
zdrowie
52,25
5,0%
transport
102,41
9,8%
łączność
41,8
4,0%
rekreacja i kultura
85,69
8,2%
edukacja
12,54
1,2%
restauracje i hotele
29,26
2,8%
inne towary i usługi
54,34
5,2%
pozostałe wydatki
44,935
4,3%
Rys.2. Przeciętne miesięczne wydatki na 1 osobę w gosp. domowych w Polsce [2]
KONSUMPCJA, DOCHÓD I OSZCZĘDNOŚCI
DOCHÓD ROZPORZĄDZALNY
jest to część dochodu, który jest
przeznaczany na konsumpcję, inwestycje, oszczędności.
Nazywany jest również dochodem osobistym do dyspozycji.
OSZCZĘDNOŚCI OSOBISTE
to ta część dochodu
rozporządzalnego, która nie zostaje skonsumowana.
OSZCZĘDNOŚCI = DOCHÓD ROZPORZĄDZALNY - KONSUMPCJA
DOCHODY OSOBISTE
Na dochody osobiste składają się:
1.
Wynagrodzenie za pracę,
2.
Przychody z działalności gospodarczej prowadzonej
na własny rachunek lub z działalności rolniczej,
3.
Przychody z majątku trwałego,
4.
Transfery z budżetu państwa.
OSZCZĘDNOŚCI
STOPA OSZCZĘDNOŚCI OSOBISTYCH
jest równa procentowemu
udziałowi osobistych oszczędności w dochodzie rozporządzalnym
.
PUNKT ZRÓWNANIA
to punkt, w którym gospodarstwo nie realizuje
ani oszczędności dodatnich, ani ujemnych, lecz konsumuje całość
swego dochodu.
Rys. 3. Konsumpcja i oszczędności [1]
DOCHÓD JAKO CZYNNIK OKREŚLAJĄCY
KONSUMPCJĘ I OSZCZĘDNOŚCI
Wraz ze wzrostem dochodu rozporządzalnego wzrasta konsumpcja
i rosną oszczędności.
Wielkość dochodu rozporządzalnego, oszczędności i konsumpcji w Polsce
w sektorze gospodarstw domowych w latach 2005, 2010, 2011.
Rok
Dochód rozporządzalny
[mln zł]
Oszczędności
[mln zł]
Konsumpcja
[mln zł]
2005
668 441
54 147
614 294
2010
927 428
71 244
856 184
2011
937 708
16 147
921 561
Rys. 4. Konsumpcja i oszczędności w Polsce w latach 2005, 2010, 2011 [2]
FUNKCJA KONSUMPCJI I OSZCZĘDNOŚCI
FUNKCJA KONSUMPCJI
jest
jedną z najważniejszych
zależności w makroekonomii,
pokazuje zależność pomiędzy
poziomem wydatków na
konsumpcję i poziomem
rozporządzalnego dochodu
osobistego.
Rys. 5. Funkcja konsumpcji [1]
FUNKCJA KONSUMPCJI I OSZCZĘDNOŚCI
FUNKCJA OSZCZĘDNOŚCI
ukazuje zależność pomiędzy poziomem
oszczędności i dochodu. Funkcję oszczędności konstruuje się,
odejmując konsumpcję od dochodu.
Rys. 6. Funkcja oszczędności [1]
KRAŃCOWA SKŁONNOŚĆ DO KONSUMPCJI
ORAZ DO OSZCZĘDZANIA
KRAŃCOWA SKŁONNOŚĆ DO KONSUMPCJI (MPC - Marginal Propensity
to Consume)
to dodatkowa kwota, jaką ludzie wydają na konsumpcję,
kiedy otrzymują dodatkowego dolara rozporządzalnego dochodu.
W ujęciu graficznym jej miarą jest nachylenie krzywej konsumpcji.
KRAŃCOWA SKŁONNOŚĆ DO OSZCZĘDZANIA (MPS - Marginal
Propensity to Save)
to ta część każdego dodatkowego dolara dochodu,
która idzie na dodatkowe oszczędności.
W ujęciu graficznym odpowiada jej nachylenie krzywej oszczędności.
Funkcje MPC i MPS są lustrzanym odbiciem.
Nieskonsumowana część każdego dobra z natury rzeczy zostaje
zaoszczędzona, zatem
MPS = 1 – MPC
KRAŃCOWA SKŁONNOŚĆ DO KONSUMPCJI
ORAZ DO OSZCZĘDZANIA
Rys. 7. Krańcowe skłonności do konsumpcji i oszczędzania [1]
Rys. 8. Krańcowa skłonność do konsumpcji [1]
KSZTAŁTOWANIE SIĘ KONSUMPCJI
W SKALI CAŁEJ GOSPODARKI
CZYNNIKI WYZNACZAJĄCE KONSUMPCJĘ:
1.
Bieżący dochód rozporządzalny,
2.
Dochód stały i model konsumpcji oparty na hipotezie cyklu
życia,
3.
Majątek i inne oddziaływania.
1. BIEŻĄCY DOCHÓD ROZPORZĄDZALNY
BIEŻĄCY POZIOM DOCHODU DO DYSPOZYCJI
jest najważniejszym
czynnikiem wyznaczającym konsumpcję społeczeństwa.
Rys. 9. Konsumpcja i rozporządzalny dochód w Stanach Zjednoczonych w latach 1929 – 1996 [1]
2. DOCHÓD STAŁY I MODEL KONSUMPCJI
OPARTY NA HIPOTEZIE CYKLU ŻYCIA
DOCHÓD STAŁY
to poziom dochodu, jaki uzyskują gospodarstwa, nie
uwzględniając wpływu czynników okresowych lub przejściowych, takich
jak warunki atmosferyczne, krótkotrwałe wahania koniunktury albo zyski
lub straty nadzwyczajne.
Decydując o poziomie swojej konsumpcji, ludzie opierają się
w przeważającej mierze na perspektywach dochodów w długim okresie.
HIPOTEZA CYKLU ŻYCIA
zakłada, że ludzie oszczędzają w celu
wyrównania swej konsumpcji w skali całego swojego życia. Celem jest
zapewnienie sobie odpowiedniego dochodu w okresie emerytalnym.
3. MAJĄTEK I INNE ODDZIAŁYWANIA
EFEKT MAJĄTKOWY
‒ większy majątek jest podstawą do większej
konsumpcji.
W normalnych warunkach stan majątkowy nie ulega szybkim
zmianom z roku na rok, dlatego
efekt majątkowy rzadko
powoduje gwałtowne zmiany konsumpcji.
OGÓLNOGOSPODARCZA FUNKCJA
KONSUMPCJI
Główną determinantą poziomu konsumpcji w danym
społeczeństwie jest poziom rozporządzalnego dochodu.
Rys. 10. Funkcja konsumpcji dla Stanów Zjednoczonych 1966 - 1996 [1]
2005 r.
2010 r.
2011 r.
614 294
856 184
921 561
500 000
550 000
600 000
650 000
700 000
750 000
800 000
850 000
900 000
950 000
60
0
00
0
70
0
00
0
80
0
00
0
90
0
00
0
1
00
0
00
0
W
yd
at
ki
ko
n
su
mp
cyjn
e
[m
ln
z
ł]
Rozporządzalny dochód [mln zł]
Rys. 11. Funkcja konsumpcji dla Polski 2005 – 2011 [2]
ZMNIEJSZANIE SIĘ OSZCZĘDNOŚCI
Oszczędności w skali całej gospodarki są sumą oszczędności
jednostek, państwa i przedsiębiorstw.
54 147
71 244
16 147
0
10 000
20 000
30 000
40 000
50 000
60 000
70 000
80 000
2005
2010
2011
Oszczędności
[mln zł]
Rok
Rys. 12. Wielkość oszczędności w sektorze gospodarstw domowych w Polsce w latach 2005, 2010, 2011 [2]
ZMNIEJSZANIE SIĘ OSZCZĘDNOŚCI
Potencjalne przyczyny spadku stopy oszczędności:
system ubezpieczeń społecznych,
rynki kapitałowe,
powolny wzrost dochodów,
inne źródła.
2. INWESTYCJE
Całkowite inwestycje społeczne obejmują:
inwestycje prywatne brutto
– część PKB, która przeznaczona jest
na krajowe inwestycje,
Głównymi
typami krajowych inwestycji brutto
są:
zakupy budynków mieszkalnych (25%),
inwestycje w kapitał trwały – budynki fabryczne i sprzęt (70%),
przyrost zapasów (5%).
inwestycje w aktywa niematerialne
– np. nakłady na
powiększenie kapitału ludzkiego poprzez kształcenie i wiedzę,
przyrost kapitału technicznego, badania i prace rozwojowe
NA INWESTYCJE MAJĄ WPŁYW:
DOCHODY
– inwestycja przyniesie przedsiębiorstwu dodatkowe wpływy,
tylko wtedy, gdy umożliwi mu wyższą sprzedaż.
KOSZTY INWESTOWANIA
– Koszty wyznaczane są przez:
cenę samego dobra kapitałowego,
stopę procentową, jaką płaci się od kredytu
zaciągniętego na jego zakup,
podatki nakładane przez władze państwowe
różnych szczebli, jakie firmy płacą od swoich
dochodów
OCZEKIWANIA
– Inwestycje zależą od tego, czy przedsiębiorstwo
przewiduje zyski. Ważne są prognozy gospodarcze, dotyczące
koniunktury i innych czynników.
KRZYWA POPYTU INWESTYCYJNEGO
KRZYWA POPYTU INWESTYCYJNEGO
to wykres pokazujący
zależność pomiędzy stopą procentową a inwestycjami.
Rys. 13. Zyskowność inwestycji [1]
PRZESUNIĘCIA KRZYWEJ POPYTU
INWESTYCYJNEGO
Na inwestycje wpływają także inne czynniki, np.:
wzrost PKB,
wzrost podatków od dochodów z działalności gospodarczej,
wzrost pesymizmu przedsiębiorców.
Rys. 14. Przesunięcie funkcji popytu inwestycyjnego [1]
BIBLIOGRAFIA
1.
Samuelson Paul A., Nordhaus William D.: Ekonomia tom 2,
PWN, Warszawa, 2004.
2.
Główny Urząd Statystyczny: Mały rocznik statystyczny polski,
Zakład Wydawnictw Statystycznych, Warszawa, 2013.
DZIĘKUJEMY ZA UWAGĘ