Katedra Pielęgniarstwa – Pracownia Umiejętności Pielęgniarskich 

PROCEDURY  DEZYNFEKCJI

 

 

Pojęcia podstawowe: 
 
Dezynfekcja  jest  to  proces  inaktywowania  form  wegetatywnych  mikroorganizmów, 
znajdujących  się  w  środowisku  zewnętrznym,  prowadzony  w  celu  zapobieŜenia 
wystąpieniu  zakaŜeń,  nabywanych  od  innych  chorych,  personelu  szpitalnego, 
sprzętu medycznego lub pochodzących ze środowiska.  
Do dezynfekcji naleŜy uŜywać  środków, których zakres działania obejmuje: bakterie 
(B), wirusy (V) i grzyby (F). Wskazane jest takŜe, aby działały na prątki (Tbc). 
 
Cechy idealnego środka dezynfekcyjnego: 

 

szerokie spektrum działania na drobnoustroje, 

 

brak narastania oporności, 

 

wysoka tolerancja w stosunku do wody twardej i substancji organicznych,  

 

duŜa trwałość koncentratu, 

 

dobra rozpuszczalność w wodzie, 

 

brak działania korodującego (i przebarwień dezynfekowanych powierzchni),  

 

brak zapachu, 

 

brak działania draŜniącego na skórę i błony śluzowe, 

 

wysoki stopień biodegradacji, aby nie zanieczyścić środowiska, 

 

stosunkowo niska toksyczność, 

 

korzystne aspekty ekonomiczne. 

 

 

PROCEDURA 1 

Dezynfekcja skóry 

 
Skórę  przed  nakłuciem  w  celu  iniekcji  czy  pobrania  krwi  naleŜy  dokładnie  zwilŜyć 
preparatem z atomizera lub przy pomocy jałowego gazika nasączonego preparatem. 
 
Stosowany preparat: KODAN (preparat stosuje się bez rozcieńczenia !) 
 
Czas działania preparatu: 
 

 

Iniekcje i pobieranie krwi – 15 sek. 

 

Przed punkcjami – 60 sek. 

 

Przedoperacyjna dezynfekcja skóry – nanosić preparat przez 1 min. 

 

Higieniczna dezynfekcja rąk – 3 ml preparatu wcierać w suche dłonie przez 30 
sek. 

 

PROCEDURA 2 

Higieniczne mycie i dezynfekcja rąk 

 

Higieniczne mycie i dezynfekcję rąk naleŜy wykonać wg następującego schematu: 

 

1  Obcięcie paznokci, zmycie lakieru 
2  Zdjęcie z rąk biŜuterii, zegarka 
3  Włączenie letniej, bieŜącej wody 

 
 
 

Czynności 

przygoto-

wawcze 

4  Spłukanie skóry rąk 
1  Prawym łokciem uruchomienie dozownika mydła 
2  Pobranie lewą dłonią porcji mydła z dozownika 
3  Rozprowadzenie mydła po skórze rąk wg techniki Ayliffe 
4  Powtarzanie tych czynności 5 razy, przez 1 minutę 
5  Dokładne spłukanie skóry rąk 
6  Zamknięcie prawym łokciem wypływu wody 

Czynności 

właściwe: 

 
 1. Mycie 

7  Osuszenie skóry rąk ręcznikiem jednorazowym 
1  Prawym łokciem uruchomienie dozownika ze środkiem 

antyseptycznym 

2  Pobranie lewą dłonią porcji środka antyseptycznego 

 
 

2. OdkaŜanie 

3  Wcieranie środka antyseptycznego w wysuszoną skórę rąk i 

nadgarstków przez 30 sek. wg techniki Ayliffe 

 

Higieniczne mycie i dezynfekcję rąk naleŜy wykonać wg techniki Ayliffe 

 

Pobierz porcję mydła lub środka antyseptycznego – podstaw lewą dłoń 
pod dozownik, naciśnij ramię dozownika prawym łokciem 
 

Powtórz kaŜdą czynność 5 razy, zmieniając ręce 

 
Pocieraj dłonią o dłoń 

 

 
Pocieraj częścią dłoniową jednej ręki o powierzchnię grzbietową drugiej 
ręki 
 
 
Spleć palce i przesuwaj nimi aŜ do zagłębień międzypalcowych 
 
 
Pocieraj grzbietową powierzchnią zgiętych palców jednej dłoni pod 
zgiętymi palcami drugiej dłoni 
 
 
Chwyć kciuk jednej dłoni w drugą dłoń i wykonuj ruchy obrotowe wokół 
kciuka 

 

 

Pocieraj okręŜnie opuszkami palców jednej dłoni zagłębienie dłoniowe 
drugiej dłoni  
Umyj nadgarstki 

Stosowany preparat: DESDERMAN N  (preparat stosuje się bez rozcieńczenia !)  

      3 ml preparatu naleŜy wcierać porcjami w suche dłonie przez 30 sek. 

PROCEDURA 3 

Dezynfekcja powierzchni  

 
Do dezynfekcji powierzchni naleŜy stosować preparaty o działaniu bakterio- i wiruso- 
i  grzybobójczym.  W  przypadku  zanieczyszczenia  krwią,  zakres  działania  powinien 
obejmować  bakterie,  wirusy,  grzyby  oraz  prątki.  Wówczas  zanieczyszczone  miejsce 
naleŜy  przykryć  ligniną  lub  innym  materiałem  absorbującym  i  zalać  środkiem 
dezynfekcyjnym,  po  zalecanym  czasie  działania  materiał  usunąć,  a  powierzchnię 
ponownie zdezynfekować. NaleŜy pamiętać, Ŝe czynności te trzeba wykonywać z duŜą 
ostroŜnością w rękawiczkach ochronnych, a zebrany materiał traktować jak zakaźny.  
NaleŜy  pamiętać,  Ŝe  w  skład  preparatów  dezynfekcyjnych  wchodzą  substancje 
szkodliwe  dla  zdrowia  ludzi,  takie  jak  np.:  aldehyd  glutarowy,  formaldehyd,  fenole, 
związki  chloru.  Dlatego  teŜ  podczas  pracy  z  roztworami  środków  dezynfekcyjnych, 
naleŜy  zakładać  rękawiczki  ochronne,  chronić  skórę  i  błony  śluzowe  przed 
bezpośrednim działaniem środka. 

 

Stosowany preparat:  INCIDIN (preparat stosuje się bez rozcieńczenia !) 
 
Dezynfekowaną powierzchnię równomiernie spryskać preparatem z odległości ok.  
30 cm do jej całkowitego zwilŜenia 
 
Czas działania preparatu: 
 

 

bakteriobójcze i grzybobójcze – 1 minuta 

 

prątkobójcze – 5 minut 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 

Katedra Pielęgniarstwa – Pracownia Umiejętności Pielęgniarskich 

PROCEDURY  POSTĘPOWANIA   

Z  ODPADAMI  SZPITALNYMI  

 

Pojęcia podstawowe: 

 

Odpady  oznaczają  kaŜdą  substancję  lub  przedmiot  naleŜący  do  jednej  z  kategorii 
określonych  w  załączniku  do  Ustawy  o  odpadach,  których  posiadacz  pozbywa  się, 
zamierza pozbyć się lub do ich pozbycia się jest zobowiązany. 
W procedurach medycznych wytwarzane są dwa rodzaje odpadów: 

 

odpady  komunalne,  które  nie  stwarzają  zagroŜenia  (np.  opakowania,  szkło, 
papier,  niezakaźne  resztki  pokarmowe)  i  niebezpieczne  (np.  zuŜyte  baterie, 
świetlówki, klisze fotograficzne, rtęć, oleje mineralne), oraz 

 

odpady  medyczne  zaliczane,  według  ustawodawcy,  do  niebezpiecznych,  jak: 
zuŜyte materiały opatrunkowe, zuŜyte materiały medyczne i laboratoryjne, zuŜyte 
ostre przedmioty, głównie igły, ostrza, tkanki i szczątki ludzkie, przeterminowane 
leki. 

 
Kategorie niebezpiecznych odpadów medycznych przedstawia następująca tabela: 
 

Kategoria odpadu 

Opis i przykłady 

 

Zakaźne 

Odpady podejrzane jako zawierające patogeny, tj. kultury 
hodowanych laboratoryjnie bakterii, odpadki z oddziałów 
izolacyjno-zakaźnych, materiały lub urządzenia, które miały 
kontakt z zakaŜonym pacjentem lub jego wydalinami 

Patologiczne 

Płynne (krew wraz z innymi płynami ustrojowymi i 
wydzielinami), ludzkie szczątki ciała 

Ostre krawędzie 

Skalpele, igły, Ŝyletki i potłuczone szkło 

Farmaceutyczne 

Odpady zawierające resztki leków 

Genotoksyczne 

Substancje o właściwościach genotoksycznych, np. leki 
cytotoksyczne 

Chemiczne 

Odczynniki chemiczne, przeterminowane środki dezynfekcyjne, 
rozpuszczalniki 

Z duŜą zawartością 

metali cięŜkich 

Baterie, połamane termometry, aparaty do mierzenia ciśnienia 
tętniczego krwi 

Pojemniki po 

gazach i aerozolach 

Cylindry po gazach pod ciśnieniem, opakowania aeorozoli 

 

Radioaktywne 

Resztki płynów radioterapeutycznych lub pręty, pakiety, 
papierowe absorbenty, wydaliny pacjentów testowanych lub 
leczonych radionuklidami 

 

 

PROCEDURA 1 

Procedura postępowania z odpadami medycznymi 

 
ODPADY  MEDYCZNE  -  pochodzą  ze  styczności  z  chorym  i  dotyczą  materiałów          
i  sprzętów,  które  miały  kontakt  z  płynami  ustrojowymi,  wydzielinami  i  wydalinami. 
Zaliczyć  tu  naleŜy  materiały  opatrunkowe,  sprzęt  jednorazowego  uŜytku,  tkanki               
i  narządy  ludzkie  pochodzące  z  zabiegu  operacyjnego,  hodowle  mikrobiologiczne               
i  potencjalnie  zakaŜone  odpady  z  laboratoriów  i  prosektoriów,  inny  materiał 
biologiczny  pochodzenia  ludzkiego  (worki  stomijne,  worki  na  mocz).  W  przypadku 
pracowni pielęgniarstwa do odpadów tych zaliczamy strzykawki oraz probówki 
zawierające krew.  
 
Gromadzenie odpadów:  
 
Odpady medyczne naleŜy umieszczać 

w 

pojemnikach 

bezpośrednio 

po 

ich 

powstaniu (np. po uŜyciu sprzętu jednorazowego uŜytku).  
Pomieszczenie  w  których  powstają  odpady  medyczne  wyposaŜono  w  stelaŜ,  na 
którym  zawieszony  jest  Ŝółty  worek.  W  worku  naleŜy  wywinąć  mankiet  okrywający 
górną  część  stelaŜa  umoŜliwiający  w  sposób  higieniczny,  bez  zainfekowania 
powierzchni  zewnętrznej  wyjęcie  worka  ze  skaŜoną  zawartością.  Odpady  usuwać            
w momencie wypełnienia worka do 2/3 wysokości, ale nie rzadziej niŜ raz dziennie. 

 

NaleŜy pamiętać, aby do worków nie wrzucać ostrych przedmiotów, 

co moŜe spowodować rozerwanie worka lub skaleczenie u osób 

transportujących odpady !!! 

 
Przedmioty  ostre  (igły,  kaniule,  skalpele  jednorazowego  uŜycia,  Ŝyletki  i  inne 
przedmioty  o  ostrych  krawędziach)  zbierane  są  do  specjalnych  pojemników  o 
sztywnych  ściankach  zabezpieczających  bezpieczny  transport.  Muszą  być  one 
odporne na przekłucia, przemoknięcia, zaopatrzone w zamknięcia oraz dostosowane 
wielkością do potrzeb. Pojemnik  naleŜy wymieniać po zapełnieniu 2/3 ich objętości,  
jednak nie rzadziej niŜ dwa razy w tygodniu.  
Pojemniki powinny mieć wyraźne oznakowanie: rodzaj odpadu, miejsce wytworzenia, 
datę  otwarcia,  identyfikator  osoby  zamykającej  opakowanie  oraz  wyraźny  symbol  – 
piktogram „ostrzeŜenie przed skaŜeniem biologicznym”. Pojemnik szczelnie zamknąć 
i umieścić w worku z odpadami medycznymi.  

 
 
 
 

Zabrania się przesypywania ostrych przedmiotów !!! 

 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 

PROCEDURA 2 

Procedura postępowania z odpadami 

gospodarczo-bytowymi   

 
 
ODPADY GOSPODARCZO-BYTOWE - nie stwarzają zagroŜenia mikrobiologicznego i 
zaliczyć  do  nich  naleŜy  odpady  biurowe,  tworzywa  sztuczne,  odpady  powstałe  po 
sprzątaniu pomieszczeń, a nie mających kontaktu z salą zabiegową, czy materiałem 
uwaŜanym za zakaźny, zuŜyte jednorazowe ręczniki papierowe.  
 
Gromadzenie odpadów:  
 
Pomieszczenia w których powstają odpady gospodarczo - bytowe naleŜy wyposaŜyć w 
wiadra  wyłoŜone  workiem  w  kolorze  czarnym.  Worek  powinien  mieć  wywinięty 
mankiet okrywający górną część wiadra umoŜliwiający w sposób higieniczny, wyjęcie 
worka  z  zawartością.  Odpady  usuwać  w  momencie  wypełnienia  wiadra  do  2/3 
wysokości.  Odpady  komunalne  naleŜy  usuwać  z  pomieszczenia  bezpośrednio  po 
napełnieniu worków, ale nie rzadziej niŜ raz dziennie. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
           Procedury opracowano na podstawie: 
1.

 

Rozporządzenie MZ z dnia 22 kwietnia 2005r. w sprawie szkodliwych czynników 
biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy oraz ochrony zdrowia pracowników 
zawodowo naraŜonych na te czynniki. 

2.

 

red. J.K. Karczewski: Higiena. Wyd. Czelej 2002. 

3.

 

red. B. Ślusarska: Podstawy pielęgniarstwa tom I. Wyd. Czelej 2004. 

4.

 

Procedury opracowane przez Zespół zapobiegania i zwalczania zakaŜeń 
szpitalnych ACK AM w Gdańsku.