282_Palacz_kot_central_ogrz

Spis tre

1. Dane identyfikacyjne zawodu ...................................................

1.1. Kod, nazwa zawodu i usytuowanie zawodu w klasyfika-

cjach.................................................................................

1.2. Notka metodologiczna i autorzy.......................................

2. Opis zawodu................................................................................

2.1. Synteza zawodu ..............................................................

2.2. Opis pracy i sposobu jej wykonywania, obszary wyst

powania zawodu .............................................................

2.3.

rodowisko pracy (warunki pracy, maszyny i narz

dzia

pracy, zagro

enia, organizacja pracy) ............................

2.4. Wymagania psychofizyczne, zdrowotne, w tym prze-

ciwwskazania do wykonywania zawodu .........................

2.5. Wykształcenie i uprawnienia niezb

dne do podj

cia

pracy w zawodzie.............................................................

2.6. Mo

liwo

ci rozwoju zawodowego, potwierdzania/wali-

dacji kompetencji .............................................................

2.7. Zadania zawodowe ..........................................................

2.8. Wykaz kompetencji zawodowych ....................................

2.9. Relacje mi

dzy kompetencjami zawodowymi a pozio-

mem kwalifikacji w ERK/PRK ..........................................

3. Opis kompetencji zawodowych ................................................ 10

3.1. Obsługiwanie kotłów centralnego ogrzewania gazowych

Kz1 .................................................................................. 10

3.2. Kontrolowanie pracy kotłów centralnego ogrzewania

gazowych Kz2 ................................................................. 11

3.3. Kompetencje społeczne KzS .......................................... 12

4. Profil kompetencji kluczowych ................................................. 13

5. Słownik ....................................................................................... 14

1. Dane identyfikacyjne zawodu

1.1. Kod, nazwa zawodu i usytuowanie zawodu

w klasyfikacjach

Według Klasyfikacji zawodów i specjalno

ci na potrzeby rynku pracy

(KZiS 2010):

818204 Palacz kotłów centralnego ogrzewania gazowych

Grupa wielka 8 – Operatorzy i monterzy maszyn i urz

dze

(w Mi

dzynarodowej Klasyfikacji Standardów Edukacyjnych ISCED 2011 –
poziom 3).

Grupa elementarna 8182 – Maszyni

ci silników, kotłów parowych

i pokrewni (w Mi

dzynarodowym Standardzie Klasyfikacji Zawodów

ISCO-08 odpowiada grupie 8182 Steam engine and boiler operators).

Według Polskiej Klasyfikacji Działalno

ci (PKD 2007):

Sekcja D. Wytwarzanie i zaopatrywanie w energi

elektryczn

, gaz,

par

wodn

, gor

wod

i powietrze do układów klimatyzacyj-

nych, Dział 35. Wytwarzanie i zaopatrywanie w energi

elektrycz-

, gaz, par

wodn

, gor

wod

i powietrze do układów klimaty-

zacyjnych, Grupa 35.3. Wytwarzanie i zaopatrywanie w par

wod-

, gor

wod

i powietrze do układów klimatyzacyjnych.

1.2. Notka metodologiczna i autorzy

Opis standardu kompetencji zawodowych wykonano na podstawie:
analizy

ródeł (akty prawne, klasyfikacje krajowe, mi

dzynarodowe)

oraz głównie wyników bada

analitycznych na 15 (poda

liczb

) stano-

wiskach pracy w 6 przedsi

biorstwach (du

e – 3,

rednie – 3, w tym

produkcyjne − 5), przeprowadzonych w lutym i marcu 2013 r.

Zespół Ekspercki:

•

Krzysztof G

siorowski – Tarbonus Sp. z o.o., w Piasecznie,

•

Henryk Gorgo

– ekspert niezale

ny, były pracownik Wodoci

gów i Kanalizacji w Ostrowcu

tokrzyskim,

•

Michał Zuba – Propodal Sp. z. o.o. w Wielogórze,

•

Marek Rudzi

ski – Krajowe Centrum Edukacji Rolniczej w Brwi-

nowie.

Ewaluatorzy:

•

Jacek Gabrych – Komenda Powiatowa Pa

stwowej Stra

y Po-

arnej w Tucholi,

•

Wiesław Mostowy – Zespół Szkół nr 1 w Ciechanowie.

Recenzenci:

•

Marian Siuta – Przedsi

biorstwo Energetyki Cieplnej w Ciecha-

nowie,

•

Bogusław Szumilas – Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych w Gar-

batce Letnisku.

Komisja Bran

owa (zatwierdzaj

ca):

•

Dariusz Jadczyk (przewodnicz

cy) – Konfederacja Lewiatan

w Warszawie,

•

Iwona Mielczarek – Regionalna Organizacja Pracodawców

w Cz

stochowie,

•

Magdalena Zwoli

ska – Zwi

zek Zawodowy In

ynierów i Techni-

ków, Zarz

d Krajowy w Warszawie.

Data zatwierdzenia:

•

07.10.2013 r.

2. Opis zawodu

2.1. Synteza zawodu

Palacz kotłów centralnego ogrzewania gazowych obsługuje kotły

opalane paliwami gazowymi.

2.2. Opis pracy i sposobu jej wykonywania, obszary

wyst

powania zawodu

Typowym miejscem pracy palacza kotłów centralnego ogrzewania

gazowych jest kotłownia. Palacz kotłów centralnego ogrzewania gazo-
wych obsługuje kotły opalane

paliwami gazowymi (gaz ziemny, propan-

-butan, biogaz), dostarczaj

ce ciepło, par

technologiczn

i ciepł

wo-

ytkow

do ró

nych budynków i obiektów przemysłowych. Podczas

pracy kontroluje eksploatacj

urz

dze

oczyszczania i odprowadzania

spalin, utrzymuje w ci

głej sprawno

ci technicznej kotły oraz urz

dze-

nia kontrolno-pomiarowe, pomocnicze i zabezpieczaj

ce. Palacz kotłów

centralnego  ogrzewania  gazowych  sprawdza  i  odczytuje  wskazania
aparatury  kontrolno-pomiarowej  i  nadzoruje  przebieg  procesu  techno-
logicznego.  Steruje  i  nadzoruje  proces  uruchomiania  i  pracy  kotłów
centralnego ogrzewania gazowych oraz systemów dostarczania paliwa.
Zapala  palniki  gazowe,  monitoruje  ci

nienie, temperatur

i mierniki

gu powietrza oraz aparatur

kontrolno-pomiarow

. Ustawia opty-

malne parametry pracy kotła, sprawdza stan techniczny koła i urz

dze

pomocniczych, uszczelnienie rur i ł

czników oraz szczelno

ść

we-

trznych instalacji gazowych. Uzupełnia substancje do regeneracji

zło

a w instalacjach zmi

kczaj

cych wod

, a tak

e prowadzi rejestr

odczytów mierników i aparatury pomiarowej. Palacz kotłów centralnego
ogrzewania gazowych ustawia parametry pracy kotła w zale

ci od

wymaganej wydajno

ci. Zwraca uwag

o stan techniczny elementów

komory spalania, palnika, regulacj

mechanizmu gazowego, sprawno

ść

zabezpiecze

, stan wentylacji wywiewnej i nawiewnej, a tak

e utrzymu-

je swobodn

cyrkulacj

powietrza wokół kotła.

2.3.

rodowisko pracy (warunki pracy, maszyny

i narz

dzia pracy, zagro

enia, organizacja pracy)

W kotłowni mog

wyst

powa

zagro

enia dla zdrowia spowodowa-

ne szkodliwymi i uci

ąż

liwymi warunkami pracy (hałas, wysoka tempera-

tura), a tak

e mo

liwo

wydzielania si

substancji toksycznych. Nie-

wła

ciwa eksploatacja kotłów mo

e powodowa

wyst

pienie mi

dzy

innymi takich zagro

, jak: p

kni

cia kotłów, wybuchy, po

ary, zatru-

cie substancjami toksycznymi, poparzenia. Palacz podczas obsługi
kotła mo

e by

nara

ony na zaburzenia funkcjonowania układu odde-

chowego, wzroku oraz zmiany skórne. Ulatniaj

cy si

gaz w poł

czeniu

z powietrzem mo

e wytworzy

mieszanin

wybuchow

. Istnieje te

ryzyko zatrucia tlenkiem w

gla i pora

enia pr

dem elektrycznym. Go-

cy mikroklimat w niektórych kotłowniach mo

e powodowa

cze-

nie i ogólne złe samopoczucie. Praca powinna by

wykonywana zgod-

nie z instrukcj

obsługi opracowan

przez pracodawc

(zakład pracy)

oraz z przepisami bezpiecze

stwa i higieny pracy, ergonomii, przepi-

sami ochrony przeciwpo

arowej i ochrony

rodowiska. Palacz powinien

pracowa

w odzie

y ochronnej, z zastosowaniem

rodków ochrony

indywidualnej. Praca wykonywana jest cz

sto w cyklu zmianowym,

a tak

e wyst

puje sezonowo

ść

(sezon grzewczy i sezon letni). Praca

palacza wymaga sprawno

ci psychofizycznej. Palacz odpowiada za

utrzymanie parametrów eksploatacyjnych procesu. Podejmuje samo-
dzielnie decyzje dotycz

ce prawidłowej obsługi kotła. W kotłowniach

jego praca polega na sterowaniu, uruchamianiu i wył

czaniu poszcze-

gólnych urz

dze

2.4. Wymagania psychofizyczne, zdrowotne,

w tym przeciwwskazania do wykonywania zawodu

Kandydat na palacza kotłów centralnego ogrzewania gazowych po-

winien mie

uko

czonych 18 lat, dobry stan zdrowia potwierdzony ba-

daniami lekarskimi. Palacz powinien posiada

dobry w

ch, sprawny

zmysł dotyku, dobry wzrok oraz sprawny narz

d słuchu. Palacza po-

winna cechowa

dokładno

ść

, rzetelno

ść

oraz dbało

ść

o ład i porz

dek

w miejscu pracy. Specyfika pracy wymaga, aby posiadał uzdolnienia
w kierunku technicznym.

2.5. Wykształcenie i uprawnienia niezb

dne do podj

cia

pracy w zawodzie

Zawód palacza kotłów centralnego ogrzewania gazowych mo

uzyska

na kursach kwalifikacyjnych. Mo

liwe jest równie

przyuczenie

na stanowisku pracy i zdobywanie do

wiadczenia w trakcie pracy. Pod-

czas obsługi kotłów o mocy powy

ej 50 kW wymagane s

uprawnienia

energetyczne eksploatacyjne –

wiadectwo kwalifikacyjne w zakresie

wykonywania czynno

ci obsługi kotłów wodnych na paliwa gazowe

wraz z urz

dzeniami pomocniczymi i aparatur

kontrolno-pomiarow

2.6. Mo

liwo

ci rozwoju zawodowego, potwierdzania/

/walidacji kompetencji

nym elementem rozwoju zawodowego palacza s

kursy dosko-

nal

ce organizowane w specjalistycznych o

rodkach szkoleniowych.

Pozwalaj

one poszerzy

dotychczasow

wiedz

i uzyska

dodatkowe

kwalifikacje w zawodzie. Palacz mo

e równie

poszerzy

zakres posia-

danych uprawnie

do obsługi kotłów na inne rodzaje paliw po uko

cze-

niu kursu i zdaniu egzaminu kwalifikacyjnego. W ramach mo

liwo

rozwoju zawodowego mo

e uzyska

uprawnienia w zakresie eksplo-

atacji instalacji cieplnych. Palacz powinien uczestniczy

w szkoleniach

organizowanych przez stowarzyszenia i inne organizacje bran

owe lub

przez producentów kotłów. Mo

e równie

uzyska

uprawnienia w za-

kresie obsługi sieci i instalacji cieplnych wraz z urz

dzeniami pomocni-

czymi o przesyle ciepła powy

ej 50 kW.

2.7. Zadania zawodowe

Z1. Organizowanie stanowiska pracy palacza kotłów centralnego

ogrzewania gazowych, zgodnie z zasadami i przepisami bezpie-
cze

stwa i higieny pracy, ochrony przeciwpo

arowej, ochrony

rodowiska i ergonomii (niezb

dne kompetencje: Kz1, Kz2, KzS).

Z2. Obsługiwanie maszyn i urz

dze

współpracuj

cych z kotłem gazo-

wym (niezb

dne kompetencje: Kz1, Kz2, KzS).

Z3. Przygotowywanie wody do zasilania instalacji kotła centralnego

ogrzewania gazowego (niezb

dne kompetencje: Kz2, KzS).

Z4. Kontrolowanie paliwa dozowanego do kotła centralnego ogrzewania

gazowego (niezb

dne kompetencje: Kz1, KzS).

Z5. Prowadzenie procesu spalania w kotłach centralnego ogrzewa-

nia gazowych (niezb

dne kompetencje: Kz1, KzS).

Z6. Kontrolowanie procesu spalania w kotłach centralnego ogrzewa-

nia gazowych (niezb

dne kompetencje: Kz1, KzS).

Z7. Dozorowanie maszyn i urz

dze

współpracuj

cych z kotłem cen-

tralnego ogrzewania gazowym (niezb

dne kompetencje: Kz1, Kz2,

KzS).

Z8. Dokumentowanie obsługi kotłów centralnego ogrzewania gazo-

wych (niezb

dne kompetencje: Kz1, KzS).

2.8. Wykaz kompetencji zawodowych

Kz1 – Obsługiwanie kotłów centralnego ogrzewania gazowych (po-

trzebne do wykonywania zada

: Z1, Z2, Z4, Z5, Z6, Z7, Z8).

Kz2 – Kontrolowanie pracy kotłów centralnego ogrzewania gazowych

(potrzebne do wykonywania zada

: Z1, Z2, Z3, Z7).

KzS – Kompetencje społeczne (potrzebne do wykonywania zada

Z1÷Z8).

2.9. Relacje mi

dzy kompetencjami zawodowymi

a poziomem kwalifikacji w ERK/PRK

Kompetencje zawodowe potrzebne do wykonywania zada

w za-

wodzie sugeruje si

wykorzysta

do opisu do kwalifikacji na poziomie

3 wła

ciwym dla wykształcenia zasadniczego zawodowego w Europej-

skiej i Polskiej Ramie Kwalifikacji. Poziom ten jest uzasadniony miej-
scem usytuowania zawodu w Klasyfikacji zawodów i specjalno

ci (gru-

pa wielka 8 i jej odpowiednik w ISCED 2011).

Osoba wykonuj

ca zawód palacza kotłów centralnego ogrzewania

gazowych:
1) w zakresie wiedzy: zna podstawowe fakty, zasady, procesy i poj

cia

w zawodzie palacza kotłów centralnego ogrzewania gazowych; zna
i rozumie zale

ci mi

dzy wybranymi zjawiskami w zawodzie oraz

w szerszym zakresie elementarne uwarunkowania prowadzonej
działalno

ci w zakresie wytwarzania ciepła;

2) w zakresie umiej

tno

ci: wykonuje niezbyt proste zadania zawodo-

we w zawodzie palacza kotłów centralnego ogrzewania gazowych,
z zastosowaniem okre

lonych procedur; potrafi wykonywa

zadania

według ogólnej instrukcji na stanowisku pracy palacza, w cz

ęś

ciowo

zmiennych warunkach; umie rozwi

zywa

typowe problemy pod-

czas obsługi kotłów i urz

dze

, odbiera

i formułowa

wypowiedzi,

tak

e bardzo proste wypowiedzi i napisy w j

zyku obcym dotycz

wytwarzania ciepła.

3. Opis kompetencji zawodowych

Opis kompetencji dotyczy tylko kompetencji zawodowych zdefinio-

wanych w badaniach na stanowiskach pracy.

Wykonanie zada

zawodowych Z1, Z2, Z4, Z5, Z6, Z7, Z8 wymaga

posiadania kompetencji zawodowej Kz1.

3.1. Obsługiwanie kotłów centralnego ogrzewania

gazowych Kz1

Wiedza – zna fakty, zasady, pro-
cesy i poj

cia dotycz

ce obsługi-

wania kotłów centralnego ogrze-
wania gazowych, w szczególno

zna:

−

zasady, przepisy BHP, ochrony
ppo

., ergonomii i ochrony

ro-

dowiska podczas obsługi ko-
tłów gazowych;

−

instrukcje post

powania w przy-

padku awarii, po

aru lub innego

zagro

enia bezpiecze

stwa ob-

sługi;

−

skład gazu dostarczanego ru-
roci

giem do kotła gazowego;

−

rodzaje i zasady pracy kotłów
gazowych;

−

zasady działania i obsługi apa-
ratury zabezpieczaj

co-regula-

cyjnej;

−

dokumentacj

eksploatacyjn

kotłów gazowych.

Umiej

tno

ci – wykonuje niezbyt

proste zadania przy obsługiwaniu
kotłów

centralnego

ogrzewania

gazowych według okre

lonych pro-

cedur i instrukcji, w cz

ęś

ciowo

zmiennych warunkach umie roz-
wi

zywa

typowe problemy, odbie-

i formułowa

wypowiedzi, tak

bardzo proste wypowiedzi w j

zyku

obcym podczas obsługiwania ko-
tłów centralnego ogrzewania ga-
zowych, w szczególno

ci potrafi:

−

stosowa

zasady i przepisy

BHP, ochrony ppo

., ergonomii

i ochrony

rodowiska podczas

obsługi kotłów gazowych;

−

identyfikowa

zagro

enia pod-

czas obsługi kotłów gazowych;

−

podejmowa

działania w przy-

padku powstania zagro

enia;

−

regulowa

proces

spalania

palnika gazowego;

−

obsługiwa

i prowadzi

proces

spalania w kotłach opalanych
gazem;

−

interpretowa

wskazania przy-

dów kontrolno-pomiarowych,

prowadzi

regulacje aparatury,

okresowo bada

szczelno

ść

wewn

trznych instalacji gazo-

wych;

−

wypełnia

dokumenty eksplo-

atacyjne kotłów gazowych.

Wykonanie zada

zawodowych Z1, Z2, Z3, Z7 wymaga posiadania

kompetencji zawodowej Kz2.

3.2. Kontrolowanie pracy kotłów centralnego

ogrzewania gazowych Kz2

Wiedza – zna fakty, zasady, pro-
cesy i poj

cia dotycz

ce kontro-

lowania pracy kotłów centralnego
ogrzewania gazowych, w szcze-
gólno

ci zna:

−

zasady i przepisy BHP, ochro-
ny ppo

., ergonomii i ochrony

rodowiska podczas obsługi

kotłów gazowych;

−

instrukcje post

powania w przy-

padku awarii, po

aru lub innego

zagro

enia bezpiecze

stwa ob-

sługi;

−

urz

dzenia i maszyny współ-

pracuj

ce z kotłem;

−

wymagania jako

ciowe wody

do okresowego uzupełnienia
zładu;

−

zasady działania i obsługi apa-
ratury zabezpieczaj

co-regula-

cyjnej.

Umiej

tno

ci – wykonuje niezbyt

proste  zadania  przy  kontrolowaniu
pracy  kotłów  centralnego  ogrze-
wania  gazowych  zawodowe  we-
dług  okre

lonych procedur i in-

strukcji, w cz

ęś

ciowo zmiennych

warunkach umie rozwi

zywa

ty-

powe problemy, odbiera

i formu-

łowa

wypowiedzi, tak

e bardzo

proste wypowiedzi w j

zyku obcym

podczas kontrolowania pracy ko-
tłów centralnego ogrzewania ga-
zowych, w szczególno

ci potrafi:

−

stosowa

zasady i przepisy

BHP, ochrony ppo

., ergonomii

i ochrony

rodowiska podczas

obsługi kotłów gazowych;

−

identyfikowa

zagro

enia pod-

czas obsługi kotłów gazowych;

−

podejmowa

działania w przy-

padku powstania zagro

enia;

−

obsługiwa

pompy

jedno-

i wielostopniowe podczas okre-
sowego zasilania kotłów wod

z nap

dem elektrycznym i r

cz-

nym, wentylatory nadmuchowe
i wyci

gowe;

−

obsługiwa

instalacje do zmi

czania wody;

−

interpretowa

wskazania przy-

dów kontrolno-pomiarowych,

prowadzi

regulacje aparatury,

okresowo bada

szczelno

ść

wewn

trznych instalacji gazo-

wych.

5. Słownik

Zawód

−

zbiór zada

(zespół czynno

ci) wyodr

bnionych w wyniku społecz-

nego podziału pracy, wykonywanych stale lub z niewielkimi zmianami
przez poszczególne osoby i wymagaj

cych odpowiednich kwalifikacji

i kompetencji (wiedzy, umiej

tno

ci oraz kompetencji społecznych)

zdobytych w wyniku kształcenia lub praktyki. Wykonywanie zawodu
stanowi

ródło dochodów.

Specjalno

ść

−

jest wynikiem podziału pracy w ramach zawodu, zawiera cz

ęść

czynno

ci o podobnym charakterze (zwi

zanych z wykonywan

funkcj

lub przedmiotem pracy) wymagaj

cych pogł

bionej lub do-

datkowej wiedzy i umiej

tno

ci zdobytych w wyniku dodatkowego

szkolenia lub praktyki.

Zadanie
zawodowe

−

logiczny wycinek lub etap pracy w ramach zawodu o wyra

nie okre-

lonym pocz

tku i ko

cu, wyodr

bniony ze wzgl

du na rodzaj lub

sposób wykonywania czynno

ci zawodowych powi

zanych jednym

celem, ko

cy si

produktem, usług

lub decyzj

Kompetencje
zawodowe

−

wszystko to, co pracownik wie, rozumie i potrafi wykona

, odpowied-

nio do sytuacji w miejscu pracy. Opisywane s

trzema zbiorami: wie-

dzy, umiej

tno

ci oraz kompetencji społecznych.

Wiedza

−

zbiór opisów faktów, zasad, teorii i praktyk przyswojonych w procesie

uczenia si

, odnosz

cych si

do dziedziny uczenia si

lub działalno-

ci zawodowej.

Umiej

tno

−

zdolno

ść

wykonywania zada

i rozwi

zywania problemów wła

ci-

wych dla dziedziny uczenia si

lub działalno

ci zawodowej.

Kompetencje
społeczne

−

zdolno

ść

autonomicznego i odpowiedzialnego uczestniczenia w

yciu

zawodowym i społecznym oraz kształtowania własnego rozwoju,
z uwzgl

dnieniem kontekstu etycznego.

Kompetencje
kluczowe

−

wiedza, umiej

tno

ci i postawy odpowiednie do sytuacji, niezb

dne

do samorealizacji i rozwoju osobistego, bycia aktywnym obywatelem,
integracji społecznej i zatrudnienia.

Standard
kompetencji
zawodowych

−

norma opisuj

ca kompetencje zawodowe konieczne do wykonywania

zada

zawodowych wchodz

cych w skład zawodu, akceptowana

przez przedstawicieli organizacji zawodowych i bran

owych, praco-

dawców, pracobiorców i innych kluczowych partnerów społecznych.

Kwalifikacja

−

zestaw efektów uczenia si

(zasób wiedzy, umiej

tno

ci oraz kompe-

tencji społecznych), których osi

gni

cie zostało formalnie potwier-

dzone przez uprawnion

instytucj

Europejska
Rama
Kwalifikacji

−

przyj

ta w Unii Europejskiej struktura i opis poziomów kwalifikacji,

umo

liwiaj

cy porównywanie kwalifikacji uzyskiwanych w ró

nych

krajach. W Europejskiej Ramie Kwalifikacji wyró

niono 8 poziomów

kwalifikacji opisywanych za pomoc

efektów uczenia si

; stanowi

one układ odniesienia krajowych ram kwalifikacji.

Polska Rama
Kwalifikacji

−

opis hierarchii poziomów kwalifikacji wpisywanych do zintegrowane-

go rejestru kwalifikacji w Polsce.

Krajowy
System
Kwalifikacji

−

ogół rozwi

słu

żą

cych ustanawianiu i nadawaniu kwalifikacji

(potwierdzaniu efektów uczenia si

) oraz zapewnianiu ich jako

ci.