background image

B

io

m

e

d

yczn

e

 P

o

d

st

a

w

R

o

zw
o

ju

 2

0

0

7

/0

8

M

ir

o

s

ła

w

 N

a

k

o

n

ie

c

z

n

y

 

K

a

te

d

ra

 F

iz

jo

lo

g

ii 

Z

w

ie

rz

ą

i E

k

o

to

k

s

y

k

o

lo

g

ii

O

c

e

n

a

 w

ie

k

u

 r

o

z

w

o

jo

w

e

g

o

C

o

 p

o

w

in

n

m

y

 p

a

m

ta

ć

?

1

.

P

o

je

c

ie

 w

ie

k

u

: w

ie

k

 k

a

le

n

d

a

rz

o

w

y

, b

io

lo

g

ic

z

n

y

, r

o

z

w

o

jo

w

y

.

2

.

M

e

to

d

y

 o

c

e

n

y

 w

ie

k

u

 ro

z

w

o

jo

w

e

g

o

: w

ie

k

 m

o

rfo

lo

g

ic

z

n

y

, z

ę

b

o

w

y

,  

k

o

s

tn

y

w

rn

y

c

h

 c

e

c

h

 p

łc

io

w

y

c

h

.

R

y

c

in

y

 w

 p

re

z

e

n

ta

c

ji 

z

o

s

ta

ły

 z

a

c

z

e

rp

n

te

 z

:

1

.
W
h

itf

ie

ld

P

. 1

9

9

7

: C

ia

ło

 c

z

ło

w

ie

k

a

. Ś

w

ia

t K

s

ż

k

i. 

W
a

rs

z

a

w

a

.

2

.

W
o

la

ń

s

k

i N

. 1

9

7

9

: B

io

m

e

d

y

c

z

n

e

 p

o

d

s

ta

w

y

 r

o

z

w

o

ju

 i 

w

y

c

h

o

w

a

n

ia

. P

W
N

,  

W
a

rs

z

a

w

a

.

U

W
A

G

A

:

z

o

s

ta

ły

 z

a

c

h

o

w

a

n

e

 w

 p

e

łn

y

m

 r

o

z

m

ia

rz

e

 r

y

c

in

y

 z

a

c

z

e

rp

n

te

 z

 In

te

rn

e

tu

 

n

a

le

ż

y

 z

a

w

s

z

e

 p

o

d

a

w

a

ć

o

ry

g

in

a

ln

e

 ź

d

ło

 r

y

c

in

 p

rz

y

 d

a

ls

z

y

m

 ic

h

 

w

y

k

o

rz

y

s

ta

n

iu

 

N

in

ie

js

zy
 k

o

n

s

p

e

k

t s

łu

ż

y

 ty

lk

o

 d

o

 u

ż

y

tk

u

 w

e

w

n

ę

tr

zn
e

g

o

 st

u

d

e

n

w

 

P

e

d

a

g

o

g

ik

i W
yd

z

. P

iP

s

.

B

io

m

e

d

yczn

e

 P

o

d

st

a

w

R

o

zw
o

ju

 2

0

0

7

/0

8

M

ir

o

s

ła

w

 N

a

k

o

n

ie

c

z

n

y

 

K

a

te

d

ra

 F

iz

jo

lo

g

ii 

Z

w

ie

rz

ą

i E

k

o

to

k

s

y

k

o

lo

g

ii

W
ie

k

 k

o

s

tn

y

Is

tn

ie

d

w

ie

 z

a

s

a

d

n

ic

z

e

 z

e

 g

ru

p

y

 m

e

to

d

 o

c

e

n

y

 w

ie

k

u

 k

o

s

tn

e

g

o

je

d

n

o

s

e

g

m

e

n

to

w

e

o

c

e

n

y

 d

o

k

o

n

u

je

m

y

 n

a

 p

o

d

s

ta

w

ie

 je

d

n

e

g

o

 o

d

c

in

k

a

 

c

ia

ła

, o

p

ie

ra

c

 s

n

a

 z

a

ło

ż

e

n

iu

, ż

e

 z

a

a

w

a

n

s

o

w

a

n

ie

 p

ro

c

e

s

u

 k

o

s

tn

ie

n

ia

 je

s

z

b

liż

o

n

e

 w

e

 w

s

z

y

s

tk

ic

h

 c

z

ę

ś

c

ia

c

h

 c

ia

ła

w

ie

lo

s

e

g

m

e

n

to

w

e

, w

 p

rz

y

p

a

d

k

u

 k

ry

c

h

 o

c

e

n

y

 d

o

k

o

n

u

je

 s

n

a

 p

o

d

s

ta

w

ie

 

k

ilk

u

 o

d

c

in

k

ó

w

 c

ia

ła

 (

g

ro

z

i n

a

d

m

ie

rn

y

m

 n

a

p

ro

m

ie

n

io

w

a

n

ie

m

).

N

a

jc

z

ę

ś

c

ie

j s

to

s

o

w

a

n

e

 m

e

to

d

y

 je

d

n

o

s

e

g

m

e

n

to

w

e

M

e

to

d

a

 a

tla

s

o

w

a

 T

o

d

d

a

-

p

o

w

n

y

w

a

n

ie

 z

d

c

ia

 r

e

n

tg

e

n

o

w

s

k

ie

g

o

 (

k

i, 

n

a

d

g

a

rs

tk

a

 i 

d

y

s

ta

ln

y

c

h

o

d

c

in

k

ó

w

 k

o

ś

c

i p

rz

e

d

ra

m

ie

n

ia

) b

a

d

a

n

e

g

o

 d

z

ie

c

k

a

 z

 

o

d

p

o

w

ie

d

n

im

 w

z

o

rc

e

m

 (

s

ta

n

d

a

rd

e

m

) o

p

ra

c

o

w

a

n

y

m

 d

la

 k

o

le

jn

y

c

h

 g

ru

p

 w

ie

k

u

 i 

p

łc

i (

o

d

 n

o

w

o

ro

d

k

a

 d

o

 1

8

 r

o

k

u

 ż

y

c

ia

). 

Z

a

 w

a

ria

n

t o

d

c

h

y

le

ń

fiz

jo

lo

g

ic

z

n

y

c

h

 

p

rz

y

jm

u

s

ż

n

ic

ę

w

 p

ie

rw

s

z

e

j d

e

k

a

d

z

ie

 ż

y

c

ia

 w

 o

b

u

 k

ie

ru

n

k

a

c

h

 o

 je

d

e

n

 

s

ta

n

d

a

rd

, w

 g

ru

p

a

c

h

 w

ie

k

o

w

y

c

h

 s

ta

rs

z

y

c

h

 –

d

w

a

 s

ta

n

d

a

rd

y

 d

la

 o

b

u

 p

łc

i. 

M

e

to

d

a

 p

u

n

k

to

w

a

 A

c

h

e

s

o

n

a

p

o

le

g

a

 n

a

 p

u

n

k

ta

c

ji 

o

k

re

ś

lo

n

y

c

h

 w

ła

ś

c

iw

o

ś

c

ro

z

w

o

ju

 k

a

ż

d

e

j z

 2

0

-u

 b

a

d

a

n

y

c

h

 k

o

ś

c

i. 

S

u

m

a

 p

u

n

k

w

 s

ta

n

o

w

i p

o

d

s

ta

w

ę

o

c

e

n

y

 

w

ie

k

u

 k

o

s

tn

e

g

o

. M

a

k

s

y

m

a

ln

ie

 p

rz

y

 p

e

łn

y

m

 r

o

z

w

o

ju

 k

o

ś

ć

c

a

 m

o

ż

n

a

 u

z

y

s

k

a

ć

1

0

0

0

 p

u

n

k

w

.

background image

B

io

m

e

d

yczn

e

 P

o

d

st

a

w

R

o

zw
o

ju

 2

0

0

7

/0

8

M

ir

o

s

ła

w

 N

a

k

o

n

ie

c

z

n

y

 

K

a

te

d

ra

 F

iz

jo

lo

g

ii 

Z

w

ie

rz

ą

i E

k

o

to

k

s

y

k

o

lo

g

ii

W
ie

k

 k

o

s

tn

y

W
ie

k

 k

o

s

tn

y

-

o

c

e

n

a

 d

o

jrz

a

ło

ś

c

u

k

ła

d

u

 k

o

s

tn

e

g

o

 w

y

ra

ż

o

n

a

 w

 la

ta

c

h

w

 o

d

n

ie

s

ie

n

iu

 d

o

 w

a

rto

ś

c

i ś

re

d

n

ic

h

 

d

la

 p

o

p

u

la

c

ji.

M

e

to

d

a

 T

o

d

d

a

W
ie

k

 k

o

s

tn

y

 -

n

a

 p

o

d

s

ta

w

ie

 a

n

a

liz

y

 o

b

ra

z

u

 

k

o

s

tn

ie

n

ia

 n

a

 z

d

c

iu

 re

n

tg

e

n

o

w

s

k

im

. Z

d

c

ie

 

k

i i

 n

a

d

g

a

rs

tk

a

 o

ra

z

 n

a

s

a

d

 d

a

ls

z

y

c

h

 k

o

ś

c

p

rz

e

d

ra

m

ie

n

ia

 p

o

w

n

u

je

m

y

 z

 w

z

o

rc

a

m

z

a

m

ie

s

z

c

z

o

n

y

m

i n

p

. w

 ‘’

A

tla

s

ie

 r

a

d

io

g

ra

fic

z

n

y

m

’’.

W
a

ż

n

a

 je

s

t n

ie

 ty

lk

o

 lic

z

b

ę

e

le

m

e

n

w

 w

 k

ry

c

h

 

n

a

s

p

iło

 k

o

s

tn

ie

n

ie

, a

le

 r

ó

w

n

ie

ż

w

ie

lk

o

ś

ć

k

s

z

ta

łt.

 M

e

to

d

a

 s

k

u

te

c

z

n

a

 w

 o

k

re

s

ie

 o

d

 

u

ro

d

z

e

n

ia

 a

ż

d

o

1

6

-2

0

 ro

k

u

 ż

y

c

ia

.

h

ttp

://

w

w

w

.c

z

y

te

ln

ia

m

e

d

yc

z

n

a

.p

l/n

p

e

/2

0

0

3

/0

3

/im

a

g

e

s

/1

5

.jp

g

2

.

B

io

m

e

d

yczn

e

 P

o

d

st

a

w

R

o

zw
o

ju

 2

0

0

7

/0

8

M

ir

o

s

ła

w

 N

a

k

o

n

ie

c

z

n

y

 

K

a

te

d

ra

 F

iz

jo

lo

g

ii 

Z

w

ie

rz

ą

i E

k

o

to

k

s

y

k

o

lo

g

ii

W
ie

k

 z

ę

b

o

w

y

B

a

d

a

n

ie

 z

a

a

w

a

n

s

o

w

a

n

ia

 r

o

z

w

o

ju

 z

ę

b

ó

w

. N

a

 p

o

d

s

ta

w

ie

 o

b

ra

z

u

 

re

n

tg

e

n

o

w

s

k

ie

g

o

. S

to

s

o

w

a

n

a

 o

d

 u

ro

d

z

e

n

ia

 d

o

 o

k

re

s

u

 

p

o

k

w

ita

n

ia

 (

1

6

-2

0

 la

t)

, a

le

 w

ż

e

 s

to

 z

 p

o

w

ta

rz

a

n

y

m

 

n

a

p

ro

m

ie

n

io

w

a

n

ie

m

 k

u

 c

z

e

m

u

 is

tn

ie

p

rz

e

c

iw

w

s

k

a

z

a

n

ia

. S

d

 

s

z

a

c

u

je

m

y

 g

o

 n

a

 p

o

d

s

ta

w

ie

 li

c

z

b

y

 w

y

n

ty

c

h

 z

ę

b

ó

w

P

o

d

s

ta

w

ą

o

c

e

n

y

 r

o

z

w

o

ju

 p

łc

io

w

e

g

o

 je

s

t p

rz

e

d

e

 w

s

z

y

s

tk

im

 a

k

ty

w

n

o

ś

ć

h

o

rm

o

n

a

ln

a

A

k

ty

w

n

o

ś

ć

g

o

n

a

d

 i 

ic

h

 r

o

z

ro

s

t s

ta

n

o

w

p

ie

rw

s

z

o

rz

ę

d

n

e

 z

n

a

m

d

o

jrz

e

w

a

n

ia

W

rn

y

m

 p

rz

e

ja

w

e

m

 je

s

t r

o

z

ro

s

t n

a

rz

ą

d

ó

w

 p

łc

io

w

y

c

h

 (

c

e

c

h

y

 d

ru

g

o

rz

ę

d

n

e

o

ra

z

 p

o

ja

w

ie

n

ie

 s

o

w

ło

s

ie

n

ia

, r

o

z

w

ó

j p

ie

rs

i, 

m

u

ta

c

ja

 g

ło

s

u

, z

m

ia

n

a

 p

ro

p

o

rc

ji 

c

ia

ła

 (

c

e

c

h

y

 tr

z

e

c

io

rz

ę

d

n

e

), 

 k

re

 b

ie

rz

e

m

y

 p

o

d

 u

w

a

g

ę

o

c

e

n

y

 w

ie

k

u

 

ro

z

w

o

jo

w

e

g

o

 b

ie

rz

e

m

y

 p

o

d

 u

w

a

g

ę

. A

b

y

 o

c

e

n

a

 b

y

ła

 ś

c

is

ła

 k

la

s

y

fik

u

je

m

y

 

ro

z

w

ó

j p

o

s

z

c

z

e

g

ó

ln

y

c

h

 z

n

a

m

io

n

 d

o

jrz

e

w

a

n

ia

 z

a

 p

o

m

o

c

ą

m

d

z

y

n

a

ro

d

o

w

y

c

h

 

s

k

a

l, 

n

p

. p

c

io

s

to

p

n

io

w

e

j s

k

a

li 

T

e

n

n

e

ra

. W
 s

k

a

li 

te

j e

ta

p

 1

 o

z

n

a

c

z

a

 b

ra

k

 

z

n

a

m

io

n

 d

o

jrz

e

w

a

n

ia

, a

 e

ta

p

 5

 p

e

łn

y

 r

o

z

w

ó

j d

a

n

e

j c

e

c

h

y

. F

a

z

y

 w

c

 2

,3

,4

 

s

ta

n

o

w

p

o

ś

re

d

n

ie

 e

ta

p

y

 r

o

z

w

o

ju

W
ie

k

 r

o

z

w

o

jo

w

y

 u

s

ta

la

m

y

 z

a

 p

o

m

o

c

ą

s

ia

te

k

 d

la

 o

d

p

o

w

ie

d

n

ie

j p

łc

i o

ra

z

 

ś

ro

d

o

w

is

k

a

W
ie

k

 c

e

c

h

 p

łc

io

w

y

c

h

2

.

background image

B

io

m

e

d

yczn

e

 P

o

d

st

a

w

R

o

zw
o

ju

 2

0

0

7

/0

8

M

ir

o

s

ła

w

 N

a

k

o

n

ie

c

z

n

y

 

K

a

te

d

ra

 F

iz

jo

lo

g

ii 

Z

w

ie

rz

ą

i E

k

o

to

k

s

y

k

o

lo

g

ii

A

. S

ta

d

ia

 r

o

z

w

o

ju

 p

ie

rs

i u

 d

z

ie

w

c

z

ą

t (

M

-m

a

m

m

a

):

M

1

 -

fa

z

a

 d

z

ie

c

c

a

. O

to

c

z

k

a

 b

ro

d

a

w

k

i s

u

tk

o

w

e

j b

la

d

a

, p

ła

s

k

a

M

2

 –

p

o

s

z

e

rz

e

n

ie

 i 

u

w

y

p

u

k

le

n

ie

 o

to

c

z

k

i b

ro

d

a

w

k

i s

u

tk

o

w

e

j, 

tz

w

. s

ta

d

iu

m

 p

ą

c

z

k

a

;

M

3

 –

u

w

y

p

u

k

le

n

ie

 p

ie

rs

i i 

o

to

c

z

k

i b

ro

d

a

w

k

i s

u

tk

o

w

e

j (

w

y

c

z

u

w

a

ln

a

 tk

a

n

k

a

 

tłu

s

z

c

z

o

w

a

);

M

4

 –

w

y

ra

ź

n

ie

 z

a

ry

s

o

w

a

n

a

 p

ie

(w

y

c

z

u

w

a

ln

a

 tk

a

n

k

a

 tł

u

s

z

c

z

o

w

a

 i 

g

ru

c

z

o

ło

w

a

). 

O

to

c

z

k

a

 b

ro

d

a

w

k

i s

u

tk

o

w

e

j i

 b

ro

d

a

w

k

a

 s

u

tk

o

w

a

 tw

o

rz

ą

w

rn

y

 w

z

g

ó

re

k

 o

d

d

z

ie

lo

n

y

 

o

d

 p

ie

rs

i; 

d

a

ls

z

e

 p

o

s

z

e

rz

e

n

ie

 o

to

c

z

k

i s

u

tk

o

w

e

j;

M

5

 –

p

ie

w

 p

e

łn

i r

o

z

w

in

ta

 o

 r

e

g

u

la

rn

y

m

 z

a

ry

s

ie

 (

z

n

ik

n

c

ie

 w

rn

e

g

o

 w

z

g

ó

rk

a

). 

B

ro

d

a

w

k

a

 s

u

tk

a

 w

y

k

s

z

ta

łc

o

n

a

. O

 in

te

n

s

y

w

n

e

j p

ig

m

e

n

ta

c

ji.

R

o

z

w

ó

j g

ru

c

z

o

łó

w

 s

u

tk

o

w

y

c

h

W
ie

k

 c

e

c

h

 p

łc

io

w

y

c

h

 -

p

rz

y

k

ła

d

y

M

1

M

2

M

3
M

4

M

5

1

.

z

m

ie

n

io

n

e

B

io

m

e

d

yczn

e

 P

o

d

st

a

w

R

o

zw
o

ju

 2

0

0

7

/0

8

M

ir

o

s

ła

w

 N

a

k

o

n

ie

c

z

n

y

 

K

a

te

d

ra

 F

iz

jo

lo

g

ii 

Z

w

ie

rz

ą

i E

k

o

to

k

s

y

k

o

lo

g

ii

S

ta

d

ia

 r

o

z

w

o

ju

 n

a

rz

ą

d

ó

w

 p

łc

io

w

y

c

h

 u

 c

h

ło

p

c

ó

w

 (

G

-g

e

n

ita

lia

):

G

1

 –

fa

z

a

 d

z

ie

ci

ę

ca
. J

ą

d

ra

, m

o

s

z

n

a

 i 

p

ci

e

 o

 w

ie

lk

o

ś

ci

 i 

p

ro

p

o

rc

ja

c

h

 ja

k

 w

e

 w

c

z

e

sn
y

m

 d

z

ie

ci

ń

st

w

ie

;

G

2

 –

p

o

w

k

s

z

e

n

ie

 ją

d

e

r, 

w

y

d

łu

że
n

ie

 w

o

rk

a

 m

o

szn

o

w

e

g

o

. S

k

ó

ra

 m

o

s

zn
y

 ci

e

n

k

a

, o

 s

ła

b

o

 

z

a

zn
a

c

zo
n

e

j p

ig

m

e

n

ta

c

ji 

(w

y

ra

ź

n

ie

 w

id

o

c

z

n

y

 za
ry

d

e

r)

, n

ie

w

ie

lk

ie

 p

o

w

k

s

ze
n

ie

 w

y

m

ia

w

 p

ci

a

;

G

3

 –

p

o

w

k

s

z

e

n

ie

 o

b

w

o

d

u

 i 

d

łu

g

o

ści
 p

ci

a

. D

łu

g

o

ść
p

ci

a

 st

a

n

o

w

i ¾
d

łu

g

o

ś

ci

 w

o

rk

a

 m

o

s

z

n

o

w

e

g

o

D

a

ls

zy
 r

o

zw
ó

j j

ą

d

e

r;

G

4

 –

p

o

w

k

s

z

e

n

ie

 w

y

m

ia

w

 p

ci

a

 n

a

 d

łu

g

o

ść
. D

łu

g

o

ść
p

ci

a

 z

b

liż

o

n

a

 d

o

 d

łu

g

o

ś

ci

 w

o

rk

a

 

m

o

sz
n

o

0

w

e

g

o

. W
yr

a

źn
ie

 za
z

n

a

c

z

o

n

a

 p

ig

m

e

n

ta

c

ja

 sk
ó

ry

 m

o

s

z

n

y

6

. P

o

s

z

e

rze
n

ie

 o

to

c

z

k

i b

ro

d

a

w

k

su
tk

o

w

e

j;

G

5

 –

n

a

rz

ą

d

y

 p

łci

o

w

e

 o

si

ą

g

n

ę

ły

 r

o

z

m

ia

ry

, k

sz
ta

łt 

i p

ro

p

o

rc

je

 o

so
b

n

ik

a

 d

o

jrza
łe

g

o

 p

łci

o

w

o

.

S

ta

d

ia

 r

o

z

w

o

ju

 o

w

ło

s

ie

n

ia

 ło

n

o

w

e

g

o

 u

 d

z

ie

w

c

z

ą

t i

 c

h

ło

p

c

ó

w

 (

P

-p

u

b

e

s

);

P

1

 –

fa

za
 d

z

ie

ci

ę

c

a

. B

ra

k

 o

w

ło

si

e

n

ia

 ło

n

o

w

e

g

o

 (m

e

s

z

e

k

);

P

2

 –

w

ło

s

y

 p

o

je

d

y

n

c

z

e

, p

ro

st

e

, o

 s

ła

b

e

j p

ig

m

e

n

ta

c

ji;

 u

 d

zi

e

w

c

z

ą

t n

a

 sk
ó

rz

e

 d

o

ln

e

j p

o

ło

w

y

 w

a

rg

 

sr

o

m

o

w

y

ch
 d

u

ży
c

h

, u

 ch
ło

p

c

ó

w

 u

 n

a

sa
d

y

 p

ci

9

a

;

P

3

 –

w

ło

s

y

 sk

co
n

e

, r

za
d

k

ie

, g

ru

b

s

ze
 i 

ci

e

m

n

ie

js

z

e

; z

a

jm

u

c

z

ę

ść
p

o

w

ie

rz

ch
n

i k

ro

c

z

a

;

P

4

 –

w

ło

s

y

 m

o

cn
o

 sk

co
n

e

, g

ę

st

e

, za
jm

u

p

o

w

ie

rz

ch
n

m

n

ie

js

z

ą

n

u

 o

s

o

b

n

ik

ó

w

 d

o

jrz

a

ły

ch
;

P

5

 –

w

y

g

d

 w

ło

s

ó

w

 i 

p

o

w

ie

rz

c

h

n

ia

, j

a

k

ą

z

a

jm

u

, t

y

p

o

w

e

 d

la

 o

so
b

n

ik

ó

w

 d

o

jrza
ły

ch

M

o

ż

n

a

 w

y

ż

n

w

n

ie

ż

u

 ch
ło

p

c

ó

w

 s

ta

d

iu

m

 P

6

 –

o

w

ło

si

e

n

ie

 sk
ó

ry

 b

rzu
ch
a

 w

z

d

łu

ż

k

re

s

y

 b

ia

łe

j, 

in

te

n

s

yw
n

ie

js

ze
 o

w

ło

si

e

n

ie

 u

d

W
ie

k

 c

e

c

h

 p

łc

io

w

y

c

h

 -

p

rz

y

k

ła

d

y

1

.

background image

B

io

m

e

d

yczn

e

 P

o

d

st

a

w

R

o

zw
o

ju

 2

0

0

7

/0

8

M

ir

o

s

ła

w

 N

a

k

o

n

ie

c

z

n

y

 

K

a

te

d

ra

 F

iz

jo

lo

g

ii 

Z

w

ie

rz

ą

i E

k

o

to

k

s

y

k

o

lo

g

ii

W
ie

k

 c

e

c

h

 p

łc

io

w

y

c

h

W
ie

k

 w

rn

y

c

h

 c

e

c

h

 p

łc

io

w

y

c

h

-

n

a

 p

o

d

s

ta

w

ie

 d

ru

g

o

-

i t

rz

e

c

io

rz

ę

d

o

w

y

c

h

 

c

e

c

h

 p

łc

io

w

y

c

h

2

.