plik

Kłamstwo smoleoskie

Raport Międzypaostwowego Komitetu Lotniczego w sprawie przyczyn katastrofy
smoleoskiej został wczoraj zaprezentowany i opublikowany.

Zdaniem przewodniczącej

Komitetu gen. Tatiany Anodiny, wina leży po stronie polskiej załogi oraz złego
przygotowania lotu. Jak bumerang powracało oskarżenie o naciski i wywieranie presji
psychologicznej na pilotów.

Polskie uwagi zostały przez Rosjan całkowicie zlekceważone.

Już w pierwszych słowach swojego wystąpienia podczas zorganizowanej w Moskwie
konferencji prasowej

Anodina nieprawidłowo podała liczbę ofiar kwietniowej katastrofy,

mówiąc, że było ich "96 oraz załoga", zamiast "96 w tym załoga".

W dalszym ciągu

przewodnicząca wielokrotnie zachwalała kompetencje własne i kierowanej przez siebie
instytucji, którą określiła mianem "niezależnej międzypaostwowej organizacji". Rzeczywiście

MAK ma formalnie status organizacji międzynarodowej, która zrzesza paostwa byłego ZSRS
(oprócz bałtyckich).

Jednak zarówno

kierownictwo, jak i większośd pracowników wszystkich

szczebli to oczywiście Rosjanie,

najczęściej wywodzący się z wojskowego lub cywilnego

lotnictwa rosyjskiego.

MAK był wielokrotne oskarżany o brak obiektywizmu.

Ta sama instytucja zajmuje się również

certyfikacją samolotów, zakładów remontowych i lotnisk.

Nie chcąc przyznad, że zawiodły

urządzenia, które sami dopuścili do użytku, eksperci Komitetu z reguły obciążają winą załogę
lub warunki atmosferyczne

W podobnej sytuacji znalazła się w 2006 roku Armenia, gdy

Airbus  A320  jej  sztandarowych  linii  Armavia  rozbił  się  przy  podchodzeniu  do  lądowania  w
Soczi. Wówczas Ormianie oskarżali MAK o zatajenie dowodów dotyczących błędów ze strony
kontroli  lotów  i  fatalnego  stanu  technicznego  lotniska.  Azerski  pilot  Aleksandr  Kazancew,
który  został  oskarżony  o  rozbicie  w  Baku  Iła-76,  nie  mogąc  bezpośrednio  wytoczyd  sprawy
sądowej  organizacji  międzynarodowej,  oskarżył  linie  lotnicze,  w  których  pracował,  o
zniesławienie.  W  toku  postępowania  doszło  do  ujawnienia  ukrytych  przez  MAK  dowodów,
m.in. dopuszczenia do użytkowania silnika wcześniej przeznaczonego na złom.

Tatiana Anodina zręcznie ominęła sporny problem statusu lotu. By go określid, użyła
wyrażenia "jednorazowy lot międzynarodowego transportu osób".

Jej zdaniem, dla tego typu

operacji lotniczej decyzja o lądowaniu i odpowiedzialnośd spada całkowicie na dowódcę
załogi.

Przewodnicząca MAK nie odniosła się w żaden sposób do odmiennej opinii polskich

ekspertów, m.in. akredytowanego przedstawiciela Polski Edmunda Klicha.

Taki status lotu

jest  jednak  wygodny  dla  strony  rosyjskiej,  gdyż  stanowi  argument  w  obronie  kontrolerów
lotu.  Zgodnie z  przepisami  lotniczymi  Federacji Rosyjskiej  interpretowanymi  przez MAK  nie
jest  przewidziane  zamknięcie  lotniska  z  przyczyn  meteorologicznych,  a  zatem  wieża  nie
mogła tego zrobid.

Na konferencji prasowej oprócz Tatiany Anodiny występował kierujący komisją techniczną,
odpowiedzialny za przygotowanie raportu Aleksiej Morozow.

Nie było natomiast ani

Edmunda Klicha, ani żadnego z 24 polskich ekspertów, z których pomocy korzystał MAK.

Obecnym  i  telewidzom  został  zaprezentowany  film  pokazujący  symulację  ostatnich
kilkunastu  minut  lotu  polskiego  Tu-154M.  Była  to  oparta  na  ogólnodostępnej  usłudze
internetowej  Google  Earth  prezentacja  graficzna  ruchu  samolotu  na  tle  satelitarnych  zdjęd
ziemi, na którą nałożono nagrane głosy z rejestratora w kabinie samolotu.

"Bezprecedensowy" we wszystkich przypadkach.

Najczęściej  padającym  słowem  podczas  konferencji  był  odmieniany  na  wszelkie  sposoby
przymiotnik  "bezprecedensowy".  Takie  były  i dochodzenie,  i  współpraca  ze  stroną  polską,  i
nadzwyczajna  transparentnośd  postępowania.

Według Anodiny, polscy specjaliści

uczestniczyli we wszystkich czynnościach i badaniach oraz mieli dostęp do wszystkich
materiałów, również poufnych.

Jak wiadomo, stojący na czele polskiej delegacji Edmund

Klich nie uczestniczył np. w próbnych oblotach lotniska i wielokrotnie mówił publicznie o
swoim niezadowoleniu ze współpracy z Rosjanami.

Pytana o to przewodnicząca MAK

ostentacyjnie  zbywała  stwierdzeniem,  że  jej  instytucja  robiła  tylko  to,  co  przewiduje
konwencja  chicagowska.  Dla  niej  kwestia  stosowania  tego  właśnie  dokumentu  nie  ulega
wątpliwości wbrew opinii polskich i zagranicznych ekspertów w tej sprawie. Przewodnicząca
MAK  kilkakrotnie  mówiła  także  o  konsultacjach  z  innymi  paostwami,  w  tym  USA,  oraz
ekspertami  międzynarodowymi.  Nie  wiadomo,  na  czym  one  polegały,  z  wyjątkiem  uwag
służb  zarządzania  ruchem  powietrznym  w  Stanach  Zjednoczonych,  które  przysłały  swoje
uwagi,  dotyczące  funkcjonowania  urządzeo  produkcji  amerykaoskiej  zainstalowanych  w
polskim tupolewie.

Anodina i Morozow, odpowiadając na pytania dziennikarzy, również rosyjskich, wielokrotnie
odbiegali od tematu, powtarzając wciąż te same kwestie.

Dotyczyło to niejasności w

przebiegu ostatnich chwil lotu, braku informacji o pracy kontrolerów oraz o ich kontaktach z
przełożonymi w Moskwie i oceny wpływu przekazywanych poleceo na przebieg tragicznego
zdarzenia. Według gen.

Tatiany Anodiny, załoga nie korzystała z informacji przekazywanych

przez wieżę, a jedynie z własnych urządzeo i pomocy nawigacyjnych, co jednak nie znajduje
potwierdzenia w opublikowanym stenogramie zapisów z MARS-BM, w którym ma miejsce
wymiana informacji o kursie i wysokości samolotu.

Według MAK, samolot Tu-154M był przed odlotem sprawny, podczas lotu nie było na
pokładzie wybuchu, pożaru ani uszkodzenia.

Wytknięto natomiast nieprawidłowości w

przygotowaniu lotu i złą organizację pracy w 36. Specjalnym Pułku Lotnictwa
Transportowego. Niewystarczająco miano przygotowad się do lądowania na lotniskach
zapasowych, załoga otrzymała również błędny plan podejścia do lądowania w Smoleosku, na
którym ścieżka schodzenia usytuowana była pod kątem 3 st. zamiast 2 st. 40 min. Piloci nie

otrzymali również aktualnej prognozy pogody. Raport zarzuca załodze niedostateczne
wyszkolenie w zakresie lądowania nieprecyzyjnego i to, że nie lądowali w złych warunkach
atmosferycznych w ciągu 5 miesięcy poprzedzających katastrofę.

Jedyną nieprawidłowością po stronie rosyjskiej była niesprawnośd kilku świateł podejścia
lotniska Siewiernyj.

Jednak zdaniem Rosjan, nie mogło to mied wpływu na lot, gdyż załoga

we mgle i chmurach nie mogłaby zobaczyd tych świateł.

Przypomnijmy, że niemal

natychmiast po katastrofie rosyjscy funkcjonariusze wymienili cały system świateł podejścia
na smoleoskim lotnisku.

Przyczyną bezpośrednią, według raportu MAK, było niepodjęcie decyzji o odlocie na lotnisko
zapasowe (lub na drugi krąg)

na wysokości decyzji wynoszącej 100 metrów pomimo

warunków atmosferycznych poniżej minimum meteorologicznego.

Błędem miało byd

również włączenie tzw. automatu ciągu przez załogę.

MAK twierdzi, że wolno go używad

tylko podczas lądowania precyzyjnego z użyciem ILS (innego zdania jest strona polska, co
znalazło odzwierciedlenie w uwagach przekazanych MAK).

Zarzucono także zlekceważenie

komunikatów systemu TAWS. Według wyliczeo komisji technicznej Komitetu, samolot leciał
zbyt szybko, zbyt wysoko i zniżał się za szybko. Jedną z przyczyn tego odchylenia miała byd
wspomniana rozbieżnośd w danych z planu podejścia, dodatkowo jeden z wysokościomierzy
był nieprawidłowo ustawiony, gdyż w pewnym momencie wprowadzono do niego inne dane
o ciśnieniu.

MAK nie potrafi wyjaśnid, dlaczego któryś z członków załogi tak zrobił. Według

strony polskiej, nawigator nie mógł fizycznie przestawid wysokościomierza, gdyż na taki
ruch nie pozwalało zapięcie w pasach.

Przyczyną pośrednią, której raport poświęca bardzo wiele miejsca, jest kwestia nacisków na
pilotów, aby wylądowad za wszelką cenę, i obecnośd osób spoza załogi w kabinie sterowania
samolotem.

O "presji" Anodina i Morozow mówili wielokrotnie, wracając do niej nawet przy

omawianiu  zupełnie  innych  kwestii.  Raport  powołuje  się  na  opinie  rosyjskich  biegłych
psychologów,  zdaniem  których  obecnośd  dowódcy  Sił  Powietrznych,  gen.  Andrzeja  Błasika,
miała  tak  silny wpływ  na  dowódcę  samolotu,  że  gotów  był  podjąd  "nieuprawnione  ryzyko"
lądowania  pomimo  niepozwalających  na  to  warunków.  Obawa  przed  niezadowoleniem  ze
strony  prezydenta,  nazywanego  wciąż  "głównym  pasażerem",  doprowadzid  miała  do
powstania "problemu emocjonalnego i psychologicznego konfliktu motywacji". Do przyczyn
katastrofy  zaliczono  także  "długie  rozmowy"  z  dyrektorem  Protokołu  Dyplomatycznego
Mariuszem  Kazaną  na  temat  pogody  i  możliwych  rozwiązao  alternatywnych  w  przypadku
niewylądowania  w  Smoleosku.

Nie wskazano jednak na żadne konkretne przejawy

nacisków z jego strony ani przekazane przez prezydenta. To samo dotyczy również
obecności gen. Błasika, którego słowa ujawnione w stenogramie zapisu rejestratora
kabinowego nie zawierają żadnych sugestii czy poleceo dla załogi.

Osobny rozdział raport poświęca wydarzeniom z 12 sierpnia 2008 r., kiedy to śp. Lech
Kaczyoski miał pretensje o lądowanie w Gandży w Azerbejdżanie zamiast w Tbilisi, zgodnie z
jego życzeniem. Nie uwzględniono jednak faktu, że to właśnie gen. Błasik doprowadził do