2012-04-01 

1 

Prawo rzeczowe 

Nabycie własności – c. d. 

Zrzeczenie się własności 

Obrót nieruchomościami 

Zawłaszczenie 

• Dotyczy rzeczy niczyjej  
• Nabycie przez zawłaszczenie 

– Objęcie w posiadanie samoistne 
– Intencja uzyskania  

• Zawłaszczenie roju pszczół 

– Czas na pościg. Odszkodowania 
– Roszczenie o zwrot: cudzy ul nie zajęty 
– Nabycie własności: cudzy ul zajęty 

 

Znalezienie rzeczy 

• Dotyczy rzeczy zgubionych 
• Obowiązki znalazcy - zawiadomienie 

– uprawnionego do odbioru LUB 
– Starosty 
– Wydanie znalezionego przedmiotu 

• Uprawnienia znalazcy 

– Znaleźne  
– Nabycie własności (przemilczenie) 
 

 

2012-04-01 

2 

Znalezienie rzeczy II 

• Własność kosztowności przechodzi na 

Skarb Państwa 

• Znalezienie w pociągu budynku – 

notyfikacja zarządcy 

• Znalezienie skarbu 

– Poszukiwanie właściciela oczywiście 

bezcelowe 

– Obowiązek wydania rzeczy państwu 
– Wynagrodzenie dla znalazcy 

Inne wypadki nabycia 

własności 

• Nabycie własności odłączonych 

pożytków przez uprawnionego 

• Superficies solo cedit 
• Przetworzenie rzeczy cudzej 

– Nabycie własności jeśli nakład pracy 

większy, niż wartość materiałów 

– Przetworzenie w złej wierze lub małym 

nakładem pracy -> własność pozostaje 
przy właścicielu materiału 

Inne wypadki nabycia 

własności II 

• Rzeczy połączone lub pomieszane 
• Przywrócenie stanu poprzedniego 

niemożliwe lub nadmiernie utrudnione 

• Właściciele części składowych stają się 

właścicielami całości 

• Wyjątek: jeden ze składników jest o 

wiele więcej wart, niż pozostałe 

 

2012-04-01 

3 

Zrzeczenie się własności  

• Rzeczy ruchome: porzucenie 
• Nieruchomości (hist.) 

– Zrzeczenie wymaga zgody organu adm. 
– Zrzeczenie bez zgody organu, własność 

nabywała gmina 

• Nieruchomości (dziś) 

– Zrzeczenie jest niedopuszczalne 
– Można zawrzeć umowę przekazania 

nieruchomości 
 

Obrót nieruchomościami – 

zagadnienia ogólne 

• Czynność o podwójnym skutku 
• Przedmiot: nieruchomość istniejąca lub 

przyszła 

• Zakaz przeniesienia własności pod 

warunkiem lub terminem 

• Forma aktu notarialnego 

– Zasada 
– Wyjątek: orzeczenie i ugoda sądowa 

Kauzalność (art. 158 KC) 

• Materialna 

– Ważność przeniesienia własności zależy 

od istnienia wcześniejszego zobowiązania 

– Nieważność czynności zobowiązującej 

skutkuje wadliwością rozporządzenia 

• Formalna 

– Obowiązek wskazania causae w treści 

czynności rozporządzającej 

– Wskazanie wadliwej causae nieskuteczne 

 

2012-04-01 

4 

Obrót nieruchomościami 

rolnymi 

• Historia 

– Ograniczenia podmiotowe 
– Zapobieganie rozdrobnieniu 
– Zachęty do przekazywania ziemi państwu 
– Od 1990 tylko pierwokup na rzecz 

• Współwłaściciela nieruchomości 
• Dzierżawcy 

• Obecnie: ust. o kształtowaniu ustroju 

rolnego 

Obrót nieruchomościami 

rolnymi II 

• Pierwokup dzierżawcy 

– Umowa na piśmie z datą pewną 
– Wykonywana przez 3 lata 
– Nieruchomość wchodzi w skład 

gospodarstwa rodzinnego lub w dzierżawie 
spółdzielni produkcji rolnej 

• Pierwokup ANR (pozostałe przypadki) 
• Prawo złożenia przez ANR 

oświadczenia o nabyciu nieruchomości 

 

Obrót nieruchomościami 

rolnymi III 

• Zbycie nieruchomości rolnej przez ANR 

nie może prowadzić do uzyskania przez 
nabywcę własności ponad 500ha 

• Gospodarstwo rodzinne 

– Prowadzone przez rolnika indywidualnego 

• Osobiście 
• Przez osobę mającą kwalifikacje rolne 
• Mieszkać w gminie miejsca położenia ziemi 

– Nie więcej, niż 300ha. 
 

2012-04-01 

5 

Obrót nieruchomościami 

skarbowymi i samorządowymi 

• Czynności dokonywane przez Skarb lub 

jednostki samorządu terytorialnego 

• Reprezentacja 

– Skarb państwa: starosta 
– Jednostki samorządu terytorialnego: 

organy tych jednostek 

• Czynności nieodpłatne 

– Darowizny na cele publiczne 
– Darowizny między jst i SP 

 

Obrót – nieruchomości 

skarbowe i samorządowe II 

• Ograniczenia swobody obrotu 

– Prymat trybu przetargowego 
– Ograniczenie kształtowania treści umowy 

w zakresie ceny 

• Tryb bezprzetargowy 

– Prawo pierwszeństwa 
– Inne przypadki 

 

Obrót - nieruchomości 

skarbowe i samorządowe III 

• Sprzedaż poniżej ceny rynkowej 

–  Skarbowi Państwa  
– Jednostkom samorządu terytorialnego 

• Umowa zamiany  

– bez dokonywania dopłat.  
– Strony: SP i jst 

• Warunki zbycia bezprzetargowego 

ustalane w drodze rokowań 

2012-04-01 

6 

Obrót nieruchomościami 

rolnymi Skarbu Państwa 

• Agencja Nieruchomości Rolnych 

– Wykonywanie prawa własności 
– Wykonywanie innych praw majątkowych 

• Zbycie w trybie przetargowym 
• Bezprzetargowo w przypadku prawa 

pierwszeństwa 

• Dokonywanie darowizn 

niedopuszczalne