background image

 

Szkoła  Policji  w  Katowicach 

Taktyka i Techniki Interwencji

 

 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 

Amunicja strzelecka stosowana w Policji  

do pistoletów, pistoletów maszynowych,  

rewolwerów i karabinków  

 

 

 

Opracowanie: 

kom. Tomasz Stechnij 

 podkom. Paweł Wąsiel 

mł. asp. Ryszard Lorkowski 

Zakład  Wyszkolenia Specjalnego 

 

 
 
 
 
 
 
 

 

 

 

Wydawnictwo   
Szkoły Policji w Katowicach 
2007 

S

Z

K

A  POL

IC

JI

background image

 

 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

  

Wszelkie prawa zastrzeżone – Szkoła Policji w Katowicach 2007 

Książki  nie  wolno  reprodukować  (adaptować)  ani  w  całości,  ani  w  części,  niezależnie  od 
zastosowanej techniki (druk, fotografia, komputer, kserograf, fonografia itd.), bez pisemnej zgody 
Wydawcy. 

 
Druk i oprawa: Szkoła Policji w Katowicach 

background image

 

 

 

SPIS TREŚCI  

 
         
   

Wstęp 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  

Rozdział I 
Zagadnienia podstawowe
  

 

 

 

 

 

 

7          

1.  Nabój  

 

 

 

 

 

 

 

 

2.  Budowa naboju 

 

 

 

 

 

 

 

3.  Oznaczenie naboi   

 

 

 

 

 

 

 
Rozdział II 
Naboje pistoletowe
  

 

 

 

 

 

 

 

10                                      

1.  Nabój 9 mm x 18 Makarow 

 

 

 

 

 

10                       

2.  Nabój 9 mm x 19 Parabellum 

 

 

 

 

 

14                      

 

 

 

       

 

    

Rozdział III 
Naboje rewolwerowe
 

 

 

 

 

 

 

 

20        

Rozdział IV 
Naboje pośrednie
   

 

 

 

 

 

 

 

25  

 

1.  Naboje bojowe 

 

 

 

 

 

 

 

26 

2.  Naboje pomocnicze  

 

 

 

 

 

 

27 

Słowniczek   

 

 

 

 

 

 

 

 

29  

  

Bibliografia  

 

 

 

 

 

 

 

 

31 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

                     

 

 
                      
 
 
                   

 

 

 

 

 
 

 

 

 

 

 

 

 

 

background image

 

 

 
 
 
 
 

background image

 

 

WSTĘP 

 

Publikacja  niniejsza  stanowi  swoistego  rodzaju  kompendium  wiedzy  na  temat 

amunicji pistoletowej, pośredniej oraz rewolwerowej. 

W czytelny i przejrzysty sposób omawia poszczególne rodzaje amunicji, a także 

określa do jakich jednostek broni będących na wyposażeniu Policji znajduje ona swoje 

zastosowanie.  

Skrypt  przewidziany  jest  jako  pomoc  dydaktyczna  na  każdym  poziomie 

szkolenia.  Zawarte  w  nim  treści  i  poruszana  tematyka  winna  zainteresować  zarówno 

słuchaczy  szkolenia  zawodowego  podstawowego,  jak  i  słuchaczy  odbywający 

szkolenia  specjalistyczne  oraz  doskonalenia  zawodowe.  Nie  ujęto  w  nim  tematyki 

dotyczącej amunicji specjalnej przeznaczonej do strzelania ze strzelb gładkolufowych, 

ponieważ jej dokładny opis zawiera odrębna publikacja. 

Na  końcu  opracowania umieszczono  słowniczek, w którym czytelnik znajdzie 

objaśnienia użytych w  publikacji określeń.  

Autorzy  proponują,  aby  wiadomości  tu  podane  potraktować  jako  wstęp  

do szerszego poznania zagadnień dotyczących amunicji stosowanej nie tylko w Policji. 

                                                                                                        

 

 

background image

 

 

background image

 

 

ROZDZIAŁ I 

ZAGADNIENIA PODSTAWOWE 

 
 

W  rozumieniu  ustawy  z  dnia  21  maja  1999  roku  o  broni  i  amunicji  

(Dz.  U.  z  dnia  19  czerwca  1999  r.)  amunicją  są  naboje  scalone  i  naboje  ślepe 
przeznaczone do strzelania z broni palnej.  

 

 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 

1.Nabój 

Nabój  -  to  podstawowa  jednostka  amunicji,  niezbędna  do  oddania  jednego  strzału  

z  broni  palnej.  W  zależności  od  rodzaju  naboju  wyróżnia  się  naboje  strzeleckie 

(kaliber  do  20  mm)  i  artyleryjskie  (przekraczające  kaliber  20  mm).  Do  strzelań 

stosujemy  naboje  bojowe  (ostre),  a  do  celów  szkoleniowych  naboje  pozoracyjne  

tj. naboje ćwiczebne i szkolne.  

 

         

2. Budowa naboju  

Obecnie stosowane są naboje scalone inaczej nazywane nabojami zespolonymi czyli 

takimi,  w  których  pocisk,  ładunek  miotający  i  spłonka  połączone  są  w  całość  za 

pomocą łuski (Rys. 1). 

 

 

 

background image

 

 

     

  
 

                                                    
 
 
 
 
 
 
                                              

                                                                
 
 

 

Rys. 1. Budowa naboju scalonego 

 

 

  

 

Współczesne naboje  pistoletowe, rewolwerowe, pośrednie i karabinowe są 

zbudowane z następujących elementów: 

 

Łuska  -  część  zespalająca  wszystkie  elementy  naboju  w  jedną  całość.        

Dodatkowym  zadaniem  łuski  jest  uszczelnianie  komory  nabojowej  podczas 

strzału.  Klasyczny  nabój  pistoletowy  ma  metalową  (najczęściej  mosiężną) 

łuskę.  W  dolnej  części  łuski  naboju  znajduje  się  wystająca  krawędź  zwana 

kryzą, która umożliwi uchwycenie łuski przez pazur wyciągu broni i wydobycie 

jej  z  komory  nabojowej  po  oddanym  strzale.  Łuski  nabojów  rewolwerowych 

posiadają wystającą kryzę. 

Pocisk  -  część naboju służąca do rażenia celów na odległość za pomocą posiadanej 

energii kinetycznej. Pocisk może posiadać  różnorodną budowę w zależności od 

przeznaczenia naboju. 

Ładunek  prochowy  -  wybuchowy  materiał  miotający  o  ściśle  określonej  masie,      

mieszczący  się  w  łusce.  Jest  nim  zwykle  proch  nitrocelulozowy  o  różnej 

wielkości i kształcie ziaren. 

Spłonka  -  zadaniem  spłonki  jest  zapłon  ładunku  prochowego  umieszczonego  

w łusce. Po zbiciu spłonki przez iglicę następuje jej inicjacja, w wyniku której 

powstały  ogień  przedostaje  się  kanalikiem  ogniowym  powodując  palenie  się 

prochu. 

        

         

background image

 

 

Obecnie najczęściej stosuje się spłonki typu Boxer (z kowadełkiem  wewnątrz 

spłonki),  w  dnie  których  znajduje  się  jeden  centralny  otwór  (Rys.2).  Jest  to 

najpospolitszy system spłonki na rynku amunicji ze względu na prostotę konstrukcji.  

W  starszych  nabojach  pistoletowych  (zwłaszcza  wojskowych)  stosowano 

spłonki  typu  Berdan  (Rys.3),  w  których  płomień  ze  spłonki  przedostawał  się  do 

ładunku prochowego naboju kilkoma (zwykle dwoma) kanalikami ogniowymi. 

 

 

 

 

 

 

Dwa rodzaje spłonek

 

 

 
 
 
 
 
 

 
 
 

 

       Rys. 2.  Spłonka typu Boxer 

 

            Rys. 3. Spłonka typu Berdan  

 

      

3. Oznaczenia naboi 

Obecnie  stosowane  naboje    do  strzelania  z  broni  palnej  to  naboje  zespolone, 

które w zapisie poza nazwą amunicji posiadają  dwa podstawowe parametry. Pierwszy 

parametr to kaliber (arab. –  wzór,  kształt) drugi to  długość łuski.  Za przykład  może 

tutaj  posłużyć  amunicja  Parabellum,  gdzie  zapis  będzie  wyglądał  następująco: 

Parabellum  9  mm  x  19.  Cyfra  9  określa  kaliber  broni  do  jakiej  przeznaczony  jest 

nabój, a liczba 19 określa długość łuski naboju w milimetrach.   

Naboje rewolwerowe charakteryzują się wystającą kryzą łuski i posiadają zapis 

kalibru w setnych bądź w tysięcznych częściach cala (1 cal = 25,4 mm). Za zapisem 

kalibru znajduje się litera R (ang. Rimmed – wystająca kryza).  

Przykładowy zapis popularnego naboju rewolwerowego: 

-  Smith and Wesson 0,38 cala R.   

 

background image

 

 

10 

ROZDZIAL II 

NABOJE PISTOLETOWE 

 

Naboje pistoletowe przeznaczone są do strzelenia z broni krótkiej i pistoletów 

maszynowych (PM)  o energii wylotowej pocisku  nie przekraczającej 1300 dżuli (J) .  

 

1.  9 mm x 18 Makarow 

 

Nabój produkcji radzieckiej, który został oficjalnie wprowadzony do uzbrojenia 

armii  i  milicji  ZSRR  w  1951  roku  wraz  z  pistoletem  konstrukcji  Nikołaja 

Fiodorowicza  Makarowa  –  pistolet  Makarow  (9  mm  PM).  N.F.  Makarow  nie  był 

konstruktorem  tego  naboju.  Jego  nazwisko  przylgnęło  do  tej  amunicji  z  racji 

zastosowania jej po raz pierwszy do pistoletu jego konstrukcji. 

Radzieccy  konstruktorzy  naboju  wzorowali  się  prawdopodobnie  na 

przedwojennej czechosłowackiej amunicji Strakonice vz. 24 i niemieckiej 9 mm Ultra.  

Nabój  9  x  18  mm  Makarow  nie  rozpowszechnił  się  poza  państwami  Układu 

Warszawskiego  i  po  jego  rozpadzie  kolejne  państwa  rezygnowały  z  jego  używania 

jako podstawowej amunicji pistoletowej.  

W  Polsce  produkcję  naboi  typu  Makarow  rozpoczęto  w  1965  roku  wraz  

z wprowadzeniem do uzbrojenia Ludowego Wojska Polskiego i Milicji Obywatelskiej 

pistoletu samopowtarzalnego P – 64 oraz PM – 63 i  PM - 84.

  

Oprócz  typowego  bojowego  naboju  pełnopłaszczowego  9  mm,  Makarow  

(Rys.4) występuje w wersjach: 

-  ślepy - zwany jest nabojem ćwiczebnym (bez pocisku), który przeznaczony jest do 

pozorowania prowadzenia ognia podczas ćwiczeń taktycznych; 

-  szkolny  (z  pociskiem  i  spłonką  z  tworzywa  sztucznego),  służący  do  nauki 

bezpiecznego  ładowania  i  rozładowania  broni  oraz  ładowania  magazynka,  

a  także  jest  on  pomocny  przy  nabywaniu  wprawy  w  usuwaniu  podstawowych 

zacięć. Naboje szkolne pozbawione są ładunku prochowego i spłonki; 

-  wersji  specjalnej  np.  polski  śrutowy  nabój  niepenetracyjny  short  stop,  

w  którym  pocisk  stanowi  woreczek  wykonany  z  tkaniny,  wypełniony  drobnym 

śrutem. Po oddaniu strzału i opuszczeniu lufy  pojemnik ze śrutem, pod wpływem 

background image

 

 

11 

oporu  powietrza,  przyjmuje  postać  krążka  o  średnicy  ok.  3  cm.  Uderzenie  takim 

woreczkiem  wypełnionym  śrutem  porównywalne  jest  z  silnym  ciosem  tępym 

narzędziem lub pięścią. 

Stosowany jest w działaniach antyterrorystycznych w sytuacjach, w których użycie 

ostrej  amunicji  może  spowodować  groźne  skutki  uboczne  np.  podczas  walki  

w  samolocie,  gdzie  klasyczny  pocisk  może  spowodować  przebicie  ściany  statku 

powietrznego i jego rozhermetyzowanie.

  

 

                 

 

 
 
 
 
 
 
 
 
 

Rys. 4.  Rodzaje naboi  9  mm x 18 Makarow od lewej strony:  

nabój bojowy,  nabój szkolny, nabój ślepy pozbawiony pocisku 

 

Dane techniczno - taktyczne 

 

Nabój 9 mm x 18 Makarow ( bojowy) 

Długość naboju 

24,8 mm 

Długość łuski 

18 mm 

Masa naboju 

10 g 

Masa pocisku 

6,1 g 

Prędkość początkowa pocisku ( V  )  m/s 

305 – 340 m/s (w zależności od dł. Lufy) 

Energia początkowa pocisku (J) 

274 – 348 J 

Zasięg skutecznego rażenia 

do 350 m 

Donośność całkowita pocisku 

1350 m 

background image

 

 

12 

Jednostki broni strzelające nabojem 9 mm  x 18 Makarow 

 

Nabój  9  mm  x  18  Makarow  jest  używany  w  polskiej  Policji  do  pistoletów 

samopowtarzalnych    P  –  64  (CZAK)  (Rys.5)  i  P  –  83  (WANAD)  (Rys.6).  Nabojem 

tym  strzela  również  pistolet  maszynowy  polskiej  konstrukcji  Glauberyt  PM  –  84 

(Rys.7).  Nabój  ten  ma  również  zastosowanie  do  pistoletu  maszynowego  PM  -  63 

RAK 

(Rys.8), 

który  był  pierwszym  polskim  pistoletem  maszynowym 

wyprodukowanym w Polsce po II wojnie światowej. Jednostka ta nie znajduje się już 

na wyposażeniu Policji. 

 
 
 
 
 
 
 

          
 
 
 
 
 
 
 
 

 

Rys. 5.   Pistolet P – 64 (CZAK) 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
                      
 
 
   

 

 

 
 
 

Rys. 6.  Pistolet P – 83 (WANAD) 

background image

 

 

13 

 
 
                   

                       

       Rys.7. Pistolet maszynowy PM – 84 Glauberyt  

 
 
 
 
 

 
 

             Rys.8.  Pistolet maszynowy PM – 63 RAK konstrukcji Piotra Wilniewczyca  

 

 
 
 

 

 

background image

 

 

14 

2 . 9 mm x 19 Parabellum ( LUGER, NATO)

 

 
 

 

Nabój  pistoletowy  opracowany  przez  niemieckiego  konstruktora  broni  

i amunicji Georga Lugera w 1902 roku wraz z pistoletem Parabellum mod.1900. Jest 

to najbardziej popularny nabój pistoletowy na świecie, który w Europie oznaczany jest 

jako  9mm  x  19  Parabellum  (słowo  parabellum  jest  połączeniem  łacińskich  słów  - 

para  -  bellem,  stanowiących  drugi  człon  sentencji  Si  vis  pacem  para  bellum,  czyli 

Chcesz pokoju – gotuj wojnę).  

 

W  Stanach  Zjednoczonych  znany  jest  jako  9  mm  Luger  lub.38  Luger  

(od nazwiska konstruktora). Inną nazwa tego popularnego naboju, z jaką możemy się 

spotkać to – 9 mm NATO, ze względu na to, że nabój ten jest standardowym nabojem 

pistoletowym  stosowanym  do  pistoletów  i  pistoletów  maszynowych  w  państwach 

będącymi członkami NATO (także Polska). 

 

Aktualnie nabój 9 mm  x 19 Parabellum jest produkowany z różnymi rodzajami 

pocisków w zależności od ich przeznaczenia i zastosowania.  

 

 

Najpopularniejszym i najpowszechniej używanym nabojem, także w Policji jest 

nabój  z pociskiem pełnopłaszczawym (FMJ – Full Metal Jacket) (Rys.9).

 

 
 

 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

                                                 Rys.9.  9 mm x 19 Parabellum z pociskiem FMJ  

background image

 

 

15 

 

Możemy również wyróżnić naboje 9 mm x 19 Parabellum z pociskami: 

 

półpłaszczowymi  (SP  –  Soft  Point)  z  miękkim  wierzchołkiem,  który  po  trafieniu  

w cel zwiększa swój poprzeczny przekrój  (grzybkuje), co powoduje , że jego moc 

obalająca  jest  zdecydowanie  większa  niż  przy  zastosowaniu  amunicji  z  pociskiem  

pełnopłaszczowym, 

 

o zwiększonej prędkości początkowej oznaczonymi symbolem + P

 

antyrykoszetowymi, które nie odbijają się (nie rykoszetują) od powierzchni płaskich, 

 

o  specjalnym  kształcie  Hi-  Shok  i  Hydra  Shok  (Rys.10),  które  bardzo  mocno    

grzybkują (zwiększają średnicę pocisku)  po trafieniu w cel. 

 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 

 

 

           

Rys. 10. Mocno grzybkujący nabój 9 mm x 19 Parabellum Hydra – Shock amer. firmy  Federal 

 

Do  nauki  ładowania  i  rozładowania  magazynka  oraz  broni,  a  także  w  celu 

ćwiczenia usuwania zacięć stosuje się amunicję szkolną 9 mm x 19 Parabellum (Rys.11). 

 
 
 

 
 
 
 
 
 
 

 

Rys.11.  Amunicja szkolna stosowana do nauki bezpiecznego posługiwania się bronią palną.  

Z lewej strony w kolorze czerwonym nabój szkolny z wewnętrzną sprężyną amortyzującą 

uderzenie iglicy. Z prawej nabój szkolny parametrami zbliżony do oryginału – wywiercone otwory 

charakterystyczne dla amunicji szkolnej  

 

background image

 

 

16 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 

Rys.12.  Amunicja szkolna. Widać wyraźnie brak spłonki w obu rodzajach amunicji szkolnej 

 
 
 
   

Dane techniczno - taktyczne

 

 

Nabój 9 mm x 19 Parabellum ( bojowy z pociskiem FMJ) 

Długość naboju 

29,7 mm 

Długość łuski 

19,15 mm 

Masa naboju 

12,5 g 

Masa pocisku 

7,45 g 

Prędkość początkowa pocisku (V  )  m/s 

352 – 396 m/s ( w zależności od dł. lufy broni) 

Energia początkowa pocisku (J) 

462 – 584 J 

Zasięg skutecznego rażenia 

do 600 m 

Donośność całkowita pocisku 

1600 m 

 
 
 
 

background image

 

 

17 

           
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Rys.13.  Budowa naboju 9 mm x 19 Parabellum  (Luger, NATO) 

 
 

Jednostki broni strzelające nabojem 9 mm  x 19 Parabellum 

 

Nabój  9  mm  x  19  Parabellum  ma  zastosowanie  do  pistoletów  i  pistoletów 

maszynowych  użytkowanych przez polską Policję, takich jak: 

-  pistolet Walther P – 99 (Rys.14), 

-  pistolety CZ – 75 (Rys.15) i CZ – 85, 

-  pistolety Glock 17, 19 i 26 (Rys.16), 

-  pistolet maszynowy HK MP – 5 (Rys.17), 

-  pistolety maszynowe PM – 84 P i PM – 98 (Rys.18). 

 
 
 
 
 
 
 

 

 
 
 
 

       
 

Rys.14.   Pistolet Walther P – 99 

 

background image

 

 

18 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 

                                               

Rys.15.   Czeski pistolet samopowtarzalny CZ – 75 B 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
                                

 

 

Rys.16.  Rodzina pistoletów Glock w pełnej okazałości.  

Od góry G 17,  w środku G 19, a u dołu najmniejsza wersja G 26 przeznaczona do noszenia w ukryciu

 

 
 

background image

 

 

19 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
                           
 
 

Rys.17.  Popularny pistolet maszynowy niemieckiej firmy Heckler & Koch MP – 5 

 
                                        

 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

  

 
 
 
 
 
 
 
 
 

 

            
 
 

 

Rys.18.  Pistolet maszynowy PM 98, który powstał na potrzeby Policji 

 

 
 

background image

 

 

20 

ROZDZIAL III 

NABOJE REWOLWEROWE 

 

Naboje  rewolwerowe  są  przeznaczone  do  strzelania  z  rewolwerów,  a  także  

z  niektórych  pistoletów  samopowtarzalnych  (np.  Izraelski  pistolet  Desert  Eagle  – 

zdj.24). Naboje rewolwerowe charakteryzują się wystającą kryzą naboju. 

 Współcześnie 

w  polskiej  Policji  najczęściej  używanym  nabojem 

rewolwerowym  jest  nabój  .38  Specjal,  który  stanowi  rozwinięcie  naboju  .38  Colt 

Long  będącego  na  początku  XX  wieku  przepisowym  nabojem  rewolwerowym  armii 

Stanów Zjednoczonych. 

Naboje  .38  Specjal  w  Polsce  są  produkowane  w  Zakładach  Metalowych 

„Mesko” w Skarżysku – Kamiennej.  

 

 Występują one z pociskami typu: 

-  WC (wad cutter – pocisk ołowiany) (Rys.19), 

-  SP (soft point – pocisk połpłaszczowy) (Rys.19), 

-  LRN (lead round nose – pocisk ołowiany zaokrąglony) (Rys.19). 

 

Obecnie nabój .38 Special jest coraz rzadziej używany ponieważ okazało się, że 

posiada stosunkowo niską moc obalającą. Jego następcą stał się nabój .357 Magnum 

(Rys.20),  a  ponieważ  nabój  ten  powstał  przez  wydłużenie  łuski  .38  Special  każdy 

rewolwer kalibru .357 Magnum może używać nabojów .38 Special. 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Rys.19.  Naboje rewolwerowe .38 Specjal. Od lewej nabój WC,  SP i LRN 

background image

 

 

21 

Dane techniczno - taktyczne 

 

 

Nabój  

z pociskiem WC 

Nabój  

z pociskiem SP 

Nabój  

z pociskiem LRN 

         Masa pocisku 

             9,6 g 

 

10,2 g 

 

            10,3 g 

 

Masa ładunku prochowego 

 

           0,14 g 

              0,27 g 

            0,26 g 

Energia początkowa pocisku              139 J 

358 J 

238 J 

Prędkość początkowa pocisku 

170 m/s 

 

265 m/s 

 

 

215 m/s 

 

 
 
 

Naboje  rewolwerowe  specjalne 

 
 

Poza  amunicją  .38  Specjal  omówioną  wcześniej  występują  także  naboje 

specjalne,  do  których  możemy  zaliczyć  amunicję  niepenetrującą  typu  short  –  stop. 

Naboje  te  powstały  jako  amunicja  przystosowana  do  obezwładniania  osób  na 

niewielkich  odległościach.  Działanie  ich  opiera  się  na  wykorzystaniu  udarowego 

oddziaływania pocisku na  płaszczyznę celu (podobnie jak  w przypadku  9  mm  x 18 

Makarow  short  –  stop  jest  to  płaski  woreczek  o  średnicy  ok.  24  mm,  wypełniony 

drobnym  śrutem  średnicy  ok.  1  mm).  Zwinięty  w  łusce  plastikowej  woreczek  po 

wystrzeleniu rozwija się i lecąc szybko wytraca prędkość. Najskuteczniejsze działanie 

tych naboi występuje na odległościach od 3 do 7 metrów. Na odległościach powyżej 

40 metrów działanie pocisków staje się niegroźne. 

 

 

 
Rewolwerowe naboje specjalne .38 Specjal są produkowane w trzech typach pocisków
:  
 

 

Nabój .38 Specjal Komar    

(kolor płaszcza pocisku biały)  

(Rys..20) 

 

 

Nabój .38 Specjal Szerszeń   

(kolor płaszcza pocisku 

niebieski

)   (Rys.20)  

 

 

Nabój .38 Specjal Osa 

 

 (kolor płaszcza pocisku 

żółty

)  

(Rys.20) 

 

background image

 

 

22 

Naboje  te  różnią  się  ilością  prochu,  a  co  za  tym  idzie  innymi  parametrami  

prędkości  i  energii  wylotowej  pocisku.  Dla  lepszego  ich  rozróżnienia  producent 

wprowadził rożną kolorystykę pocisków, a także umieścił karby wyczuwalne palcami 

na powierzchni łusek tych naboi (oprócz naboju Komar, który nie posiada karbów). 

 

 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 

 

 
 

 

Rys.10.  Naboje rewolwerowe specjalne .38 Specjal.  

Od lewej strony nabój Komar – biały, nabój Osa – żółty, nabój Szerszeń – niebieski 

 

 
 
 

 
 

 
 

Nabój Komar 

Nabój Osa 

Nabój Szerszeń 

 

Kolor płaszcza pocisku 

biały 

żółty 

niebieski 

Masa pocisku 

3 g 

3 g 

3 g 

Masa ładunku prochowego 

0,21 g 

0,25 g 

0,28 g 

Łuska 

gładka 

z jednym karbem  

na obwodzie 

z dwoma karbami  

na obwodzie 

Prędkość początkowa 

pocisku 

250 m/s 

300 m/s 

350 m/s 

Energia początkowa 

pocisku 

94 J 

135 J 

184 J 

background image

 

 

23 

 
 
 
 
 

 
 
 

 
 
 
 
 
 
 

 

Rys.21.  Budowa wewnętrzna naboju specjalnego .38 Specjal. Zwraca uwagę wystająca kryza łuski 

naboju. Pocisk stanowi parciany woreczek wypełniony drobnym śrutem o średnicy 1mm 

 
 

Jednostki broni strzelające nabojem .38 Specjal 

 

Polska Policja do strzelania amunicją .38 Specjal użytkuje rewolwery takich 

typów, jak Gward (

Rys

.22) i Astra MC – 6  (

Rys

.23). 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
    
 
 

 

Rys.22.  Rewolwer polskiej produkcji Gward 

background image

 

 

24 

 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Rys.23.  Rewolwer hiszpańskiej konstrukcji .38 Astra MC – 6 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
                
 
 
 
 
 
 
 

 

Rys.24. Pistolet strzelający mocna amunicją rewolwerową .357 Magnum Desert Eagel 

(ang. Pustynny Orzeł)

 

 

background image

 

 

25 

ROZDZIAL IV 

NABOJE  POŚREDNIE

 

 
 
 

Nabój  pośredni  -  nabój  do  broni  strzeleckiej  o  wymiarach  pośrednich  pomiędzy 

nabojami pistoletowymi, a nabojami karabinowymi /stąd też pochodzi nazwa/.  

 
 

Naboje pośrednie przeznaczone są do strzelania z karabinków automatycznych, 

karabinów automatycznych oraz ręcznych karabinów maszynowych. Pierwsze naboje 

pośrednie  powstały  w  czasie  II  wojny  światowej  wraz  ze  skonstruowaniem  broni 

lżejszej  od  karabinu  maszynowego,  a  o  większej  celności  i  donośności  pocisku  niż 

pistolet maszynowy. Pierwszym nabojem tego typu był nabój Carbine 7,63 mm x 33  

z  1941  roku  stosowany  w  karabinku  amerykańskim  M1,  kolejnym  był  nabój 

Kurzpatrone  7,92  mm  x  33  z  1943  roku  stosowany  w  niemieckim  karabinku  MP  43. 

Najpowszechniej  stosowanym  nabojem  pośrednim    wprowadzonym  po  II  wojnie 

światowej  stał  się  radziecki  nabój  7,62  mm  x 39 wz.1943  stosowany w karabinkach 

kałasznikowa.  Nabój  ten  stał  się  standardowym  nabojem  pośrednim  w  państwach 

Układu Warszawskiego ( także Polska). 

W  policji  amunicja  tego  rodzaju  znajduje  zastosowanie  dla  karabinka  AKMS 

(

Rys

.25). 

 
 

 

 

 
 

background image

 

 

26 

         

 

Rys.25. Karabinek szturmowy AKMS kal.7,62 mm 

 
 

Istnieje  kilka  rodzajów  amunicji  tego  typu,  posiadających  różną  budowę  

w zależności od ich przeznaczenia.  

Można je podzielić na naboje bojowe oraz pomocnicze

 
 

   1.Naboje bojowe 

  naboje z pociskami zwykłymi (zdj.26) – przeznaczone do rażenia celów żywych, 

  naboje  z  pociskami  specjalnego  przeznaczenia  –  w  zależności  od  budowy 

przeznaczone są do: 

 

wskazywania  celów    i  korygowania  ognia  oraz  do  sygnalizacji  -  naboje 

smugowe wz. 1943, ciężar pocisku 7,5 g; oznaczenie – przednia część pocisku 

pomalowana na kolor zielony,  

 

zapalania  materiałów  łatwopalnych    -  naboje  z  pociskami  zapalającymi 

wz.1943  ciężar  pocisku  6,6  g;  oznaczenie  –  przednia  część  pocisku 

pomalowana na kolor czerwony,  

 

zwalczania lekko opancerzonych celów – naboje z pociskami przeciwpancerno-

zapalającymi  wz.1943  ciężar  pocisku  7,7  g;  oznaczenie  –  przednia  część 

pocisku pomalowana na kolor czarny i czerwony.  

background image

 

 

27 

 

 
 

 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 

Rys.26. Nabój bojowy 7,62 mm x 39 wz.43 

 
 

2.Naboje pomocnicze 

  naboje szkolne – naboje przeznaczone do nauki ładowania broni, 

  naboje  ćwiczebne  (ślepe)  (

Rys

.27)  –  naboje  przeznaczone  do  pozorowania 

prowadzenia  ognia  oraz  stosowane  do  ręcznego  wyrzutnika  granatów  łzawiących 

jako  środek  miotający.  Istnieje  również  nabój  ślepy  wzmocniony  stosowany  jako 

środek  miotający  w  automatycznych  wyrzutniach  granatów  łzawiących  oraz 

siatkowych zestawach obezwładniających SZO „Matnia”. Cechą charakterystyczną 

nabojów  ćwiczebnych  jest  brak  pocisku,  jednakże  należy  pamiętać,  że  strefa 

niebezpieczna  przy  strzelaniu  z  amunicji  ćwiczebnej  (ślepej)  tego  rodzaju  wynosi 

ok.  15  metrów.  Spowodowane  jest  to  falą  uderzeniową  zawierającą  drobinki 

niespalonego prochu i metalu pochodzącego z łuski. 

background image

 

 

28 

 

Rys.27.Nabój ćwiczebny (ślepy) 7,62 mm x 39 wz. 

 
 

Dane techniczno - taktyczne 

 

Nabój bojowy z pociskiem zwykłym 7,62 mm  x 39 wz.43 

Długość naboju 

56  mm 

Długość łuski 

39  mm 

Masa naboju 

16,2 - 16,5 g 

Masa pocisku 

7,9 g 

Masa ładunku miotającego 

1,6 – 1,8 g 

Prędkość początkowa pocisku ( V  )  m/s 

715 m/s 

Energia początkowa pocisku (J) 

1991 J 

Zasięg skutecznego rażenia 

do 1500 m 

Donośność całkowita pocisku 

3000 m 

background image

 

 

29 

SŁOWNICZEK 

 
 

Kaliber – (arab. „kalib” – wzór, kształt) -  to wielkość określająca wymiar poprzeczny 

części prowadzącej przewód lufy broni palnej,  wyrażana w jednostkach długości 

lub  za  pomocą    wagomiaru.  W  przypadku  luf  bruzdowanych  kalibrem  jest 

najmniejsza  średnica  części    prowadzącej  przewodu,  czyli  odległość  mierzona 

między  dwoma  przeciwległymi  polami  w  lufie.  W  lufach  poligonalnych  

(np.  Glock)  kaliber  stanowi  średnica  okręgu  wpisanego    w  wielobok  foremny, 

wyznaczający  zarys  powierzchni  wewnętrznej  przewodu  lufy.  W  lufach 

gładkolufowych kaliber mierzy się tradycyjną angielska metodą, gdzie Kalibrem 

nazywano  liczbę  kul  o  średnicy  równej  średnicy  wew.  lufy,  odlanych  z  bryły  

ołowiu o masie jednego funta angielskiego(453,6 g).   

 

Karabin    -    to  indywidualna  broń  palna  o  energii  początkowej  pocisku  od  2000  

do  4000  Dżuli    przystosowana  do  amunicji  karabinowej.  Karabiny  służą  

do  strzelania  na  odległości  do  800  metrów.  Ze  względu  na  cechy  konstrukcyjne  

i przeznaczenie taktyczne wyróżnia się:   

-  karabiny standardowe – lufa długości ponad 450 mm, 

-  subkarabiny – długość lufy nie przekracza 450 mm, masa i gabaryty mniejsze  

od karabinu standartowego, 

-  karabiny  maszynowe  –  posiadają  lufę  szybko  wymienną  o  zwiększonej 

pojemności cieplnej. 

 

Karabinek  –  to  indywidualna  broń  palna  dostosowana  do  amunicji  pośredniej  

o energii początkowej pocisku od 800 do 2000 Dżuli. Karabinki służą do walki 

na odległościach do 500 metrów. Wyróżnia się: 

-  karabinki standardowe – lufa długości ponad 350 mm, 

-  subkarabinki  –  lufa  długości  do  350  m,  o  masie  i  gabarytach  zbliżonych  do 

pistoletów maszynowych, 

-  karabinki  maszynowe  –  lufa  o  zwiększonej  pojemności  cieplnej,  czasami 

wymiennej, długości ponad 350 mm. 

 

background image

 

 

30 

Pistolet  -    to indywidualna broń palna o małych gabarytach, posiadająca krótką lufę i chwyt 

- strzelająca nabojami pistoletowymi, umożliwiająca trzymanie broni jedną ręką podczas 

strzelania.  Przeznaczona  jest  ona  do  walki,  samoobrony  oraz  do  wymuszenia          

posłuszeństwa  na    bliskich  odległościach  (do  50  metrów).  Współczesne  pistolety  

są bronią wielostrzałową, samopowtarzalną. 

 

Pistolet  maszynowy  –    to  broń  palna  z  lufą  średniej  długości,  strzelająca  nabojami 

pistoletowymi i wyposażona w kolbę stałą lub składaną . Pistolety maszynowe są 

bronią samoczynną  - samopowtarzalną, z której można prowadzić ogień seriami                                     

lub  pojedynczy.  Służy  do  walki  na  odległościach  do  100  metrów  ogniem                                      

ciągłym i do 200 metrów ogniem pojedynczym.  

 

Rewolwer -   (łac. revolvo – obracam ponownie) – jest to wielostrzałowa, powtarzalna 

krótka  broń  palna,  w  której rolę  magazynka pełni bębenek  mieszczący  pięć  lub 

więcej  nabojów  (najczęściej  sześć).  Komora  nabojowa  w  rewolwerze  jest 

oddzielona  od lufy, jej rolę pełnią gniazda nabojowe w bębenku, który obraca się 

wokół własnej osi, równolegle do osi przewodu lufy, wraz z napinaniem kurka.  

Z  reguły  rewolwery  nie  posiadają  bezpiecznika  co  przyspiesza  użycie 

załadowanej i zawsze gotowej do  akcji broni.  

 

Moc obalająca –  (ang. Stopping power) – to określenie odnosi się do amunicji, której 

pocisk  po  trafieniu  w  cel  żywy  eliminuje  go  natychmiast  z  walki  jak  

po  nokautującym  ciosie  boksera.  Określenie  mocy  obalającej  pocisku  jest  ściśle 

związane ze skutecznością obezwładniającą.  

 

Donośność całkowita pocisku  – jest to maksymalna odległość na jaką doleci pocisk 

wystrzelony z danej jednostki  broni. 

 

Zasięg skutecznego rażenia – jest to odległość na jakiej pocisk wystrzelony z danej 

jednostki  broni  posiada  energię  wystarczającą  do  skutecznego  obezwładnienia                         

trafionego celu.  

 

Prędkość początkowa pocisku –prędkość pocisku w momencie jego wylotu z lufy. 

Energia początkowa pocisku - energia pocisku w momencie jego wylotu z lufy. 

 

background image

 

 

31 

BIBLIOGRAFIA 

 
 

1. 

Amunicja  pistoletowa  i  rewolwerowa  z  Zakładów  Metalowych  „MESKO”  

w  Skarżysku- Kamiennej, (w:) Magazyn Strzelecki. Colt 1994, nr 4. 

2. 

Ciepliński A., Woźniak R, Ilustrowana encyklopedia współczesnej broni palnej

Warszawa 1997. 

3. 

Figury odwrotne - .38 Special w .357 Magnum?, (w:) Magazyn o broni – Strzał   

czerwiec 2006, nr 6. 

4. 

Hartink A. E., Encyklopedia pistoletów i rewolwerów, Bielsko Biała 2002. 

5. 

Kochański S., Automatyczna broń strzelecka, Warszawa 1991. 

6. 

Kochański S., Brygady antyterrorystyczne, Warszawa 1992. 

7. 

Walther J.,  Broń systemu Kałasznikowa, Warszawa 2002. 

8.  www.giwera.pl 

9. 

www.mesko.com.pl