1

Radosław Gruska

dr inż. Radosław Gruska

PROJEKTOWANIE LINII BIOTECHNOLOGICZNYCH

Pokój nr: 

144

(Zespół Pomiarów i Automatyki)

Telefon: 

/48/ 042 631 34 57

e-mail: 

radoslaw.gruska@p.lodz.pl

2

Radosław Gruska

Program zajęć

1. Wprowadzenie.
2. Podstawowe definicje.

3. Modelowanie procesów (bio)technologicznych.
4. Zasady tworzenia schematów blokowych ideowych i 

szczegółowych.

5. Wybrane elementy schematów (diagramów) 

technologicznych i technologiczno-pomiarowych:

• aparaty,
• sensory,
• urządzenia wykonawcze,
• elementy przesyłowe.

6. Przykłady budowy schematów 

(bio)technologicznych instalacji (aparatów).

7. Wykonanie zadania projektowego.

3

Radosław Gruska

Schemat technologiczny

W 

schemacie  technologicznym

zawarta  jest 

aparatura  i  urządzenia  stosowane  w  danym 

procesie technologicznym.

Do 

przedstawienia 

poszczególnych 

urządzeń/aparatów 

stosuje 

się

odpowiednie 

schematy graficzne.

4

Radosław Gruska

Schemat technologiczny

Podtypem 

schematu 

technologicznego

jest 

schemat  technologiczno-pomiarowy,  na  którym 

naniesione  są

elementy  kontrolno-pomiarowe 

(czujniki, regulatory).

Również

te 

elementy 

mają

odpowiednie 

oznaczenia graficzne oraz literowe.

5

Radosław Gruska

Elementy schematu technologicznego

Urządzenia do magazynowania

6

Radosław Gruska

Elementy schematu technologicznego

Urządzenia do transportu

7

Radosław Gruska

Elementy schematu technologicznego

Urządzenia do rozdrabniania i segregowania

8

Radosław Gruska

Elementy schematu technologicznego

Urządzenia do oddzielania ciał stałych od gazów i cieczy 

oraz wymienniki ciepła

9

Radosław Gruska

Elementy schematu technologicznego

Urządzenia do oddzielania ciał stałych od cieczy i cieczy 

od cieczy

10

Radosław Gruska

Elementy schematu technologicznego

Urządzenia do mieszania

11

Radosław Gruska

Elementy schematu technologicznego

Urządzenia do absorpcji, rektyfikacji, ekstrakcji oraz 

suszenia

12

Radosław Gruska

Elementy schematu technologicznego

Zawory

13

Radosław Gruska

Elementy schematu technologicznego

Zawory

14

Radosław Gruska

Elementy schematu technologicznego

Elementy przesyłowe

15

Radosław Gruska

Elementy schematu technologicznego

Elementy sterowania i automatyki

http://controls.engin.umich.edu/wiki/index.php/PIDStandardNotation#Identification_Letters

First Identification Letters

Second Identification Letters

16

Radosław Gruska

Elementy schematu technologicznego

Elementy sterowania i automatyki

Zawór zdalnie sterowany z siłownikiem o działaniu 
otwierającym element nastawczy przy zaniku energii 
pomocniczej lub sygnału sterującego 

Zawór zdalnie sterowany z siłownikiem o działaniu 
zamykającym element nastawczy przy zaniku energii 
pomocniczej lub sygnału sterującego 

Tradycyjny symbol zaworu sterowanego z transmisją
odczytu do sterowni

lub

Linia 

sygnałowa

17

Radosław Gruska

Elementy schematu technologicznego

Przykład

18

Radosław Gruska

Elementy schematu technologicznego

Pełny schemat technologiczny (technologiczno pomiarowy) powinien 

zawierać:

1.

APARATY TECHNOLOGICZNE (narysowane symbolicznie), 

2.

POŁĄCZENIA 

RUROCIĄGOWE 

POMIĘDZY 

APARATAMI 

Z 

ZASADNICZĄ

ARMATURĄ.

3.

WSZYSTKIE MEDIA TECHNOLOGICZNE WCHODZĄCE I WYCHODZĄCE Z WĘZŁA
(na początku i końcu schematu) z ich oznaczeniem i adresami (skąd, dokąd). 

4.

DOPROWADZENIE  (I  ODPROWADZENIE)  CZYNNIKÓW  ENERGETYCZNYCH I 
POMOCNICZYCH. 

5.

PUNKTY POMIARÓW I AUTOMATYKI (PiA) oraz główne zawory regulacyjne. 

6.

PUNKTY POBORU PRÓBEK ANALITYCZNYCH (analizy międzyoperacyjne).

7.

NUMERACJĘ

POSZCZEGÓLNYCH  APARATÓW  (i  ewentualnie  ich  podstawowe 

parametry np. w formie tabelki).

8.

WYKAZ STOSOWANYCH SKRÓTÓW I SYMBOLI. 

9.

TABELKĘ SCHEMATU (nazwa instalacji i węzła, wykonawcy, data, podpisy). 

Radosław Gruska

Nazwisko       Data         Podpis   

Projekt.

Akcept.                                                      

Rys nr arch. 016/JW/98

SCHEMAT  TECHNOLOGICZNY   WĘZŁA  

SYNTEZY  PÓŁPRODUKTU  X

Specyfikacja  aparatów

A 1  Miernik  V

N

=  0.63 m

3

; stal KO

A 2  Miernik  V

N

=  2.5 m

3

;  stal KO

A 3  Zbiornik V

N

= 3.2 m

3 

;  Em

P 4  Pompa dozująca  Q = 250 dm

3

/h

R 5  Reaktor V

N

= 8 m

3

; Em

E 6  Zbiornik V

N

= 3.2 m

3 

; Stal KO

A 7  Zbiornik V

N

= 8 m

3

; Em

P 8  Pompa wirowa  Q = 12 m

3

/h

Półprodukt X

A 1

A 2

A 3

P4

P 8

A 7

E 6

R 5

A

Oznaczenia symboli

zawór   

zawór  regulacyjny

punkt poboru próbki analitycznej

A

Surowiec A z pompy nr ...

Rozpuszcz. C z pompy nr .. 

Półprodukt X do zbiornika nr 

...

HCl gaz. do absorpcji

Surowiec B z pompy nr ...

do zbiornika nr .....

do zbiornika nr .....

Para wodna P = 0,6 MPa

Woda chłodnicza obiegowa t

max

=

25°C

Sprężony azot P = 0,3 MPa

Kondensat pary P = 0,6 MPa

Woda pochłodnicza t

max

=35°C

Kanalizacja technologiczna

FIQ

4

LIAH

3

LIAH

7

TIC

5

TIC

6

PRZYKŁADOWY SCHEMAT TECHNOLOGICZNY