ŚREDNIOWIECZE- ZAGADNIENIA DO POWTÓRKI 

 
 
 

1.  Wiadomości ogólne: 

+ granice czasowe [ Europa- Polska]  

+ tło historyczne: wyprawy krzyżowe, powstanie państw chrześcijańskich, dwuwładza: cesarstwo- papiestwo, 

itd. 

+ średniowieczny uniwersalizm 

+ sacrum/ profanum 

+ stosunek do antyku 

2.  Filozofia: teocentryzm, scholastyka, tomizm, augustynizm, franciszkanizm 

3.  Sztuka średniowieczna- cechy [ np. anonimowość, alegoryczność] style, przykłady dzieł 

4.  Średniowieczna pareneza (pojęcie pareneza):  

+ wzorzec świętego i ascety- „Legenda o św. Aleksym”, św. Franciszek, cechy świętego, schemat życia; pojęcia 

hagiografia, żywot legenda, asceza 

+ wzorzec rycerza-  „Pieśń o Rolandzie”; etos rycerski 

+ ideał władcy- „Kronika polska”, „Pieśń o Rolandzie”, „Dzieje Tristana i Izoldy” 

5.  Epika rycerska( chanson de geste): 

+  motyw rycerza zakochanego, miłość dworna, ideał damy 

+ „Pieśń o Rolandzia”- treść, tło historyczne, cechy Rolanda, śmierć rycerza jako przykład ars moriendi- jej 

symbolika 

6.  Śmierć w średniowieczu: 

+ ujęcie alegoryczne- „Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią”- motyw dance macabre 

+ ujecie realistyczne- „Skarga umierającego”- memento mori, motyw marności 

+ ars moriendi- sztuka umierania 

7.  Liryka średniowieczna:  

+ poezja maryjna: „Bogurodzica”- treść, temat, kompozycja, czas powstania, deesis, hymn, obraz Matki Boskiej 

+ Lament świętokrzyski”- treść, czas powstania, wizerunek Marii, adresaci liryczni, planctus, motyw Mater 

Dolorosa 

8.  Dziejopisarstwo (historiografia)- kroniki, roczniki, gesta: 

+ najdawniejsze polskie kroniki- autorzy, czas powstania, treść- podstawowe informacje 

9.  Teatr średniowieczny- dramat liturgiczny, moralitet, misterium, miracle. 

10. Twórczość późnego średniowiecza- „Wielki testament” Villona 

11. Nawiązania do średniowiecza w  twórczości późniejszych autorów.